Кіріспе
1862 жылы АҚШ азаматтық соғысы кезінде Оңтүстік-Шығыс Вирджиниядағы Одақтың шабуылы Америка азаматтық соғысындағы әскери науқан.
the American Civil War military campaign
Жарым арал науқаны (кейде Жарым аралдық науқан деп те аталады) – АҚШ азаматтық соғысының 1862 жылдың наурыз айынан шілде айына дейін Оңтүстік-Шығыс Вирджинияда басталған маңызды Одақ операциясы, Шығыс майданындағы алғашқы ірі шабуыл. Генерал-майор Джордж Б. Макклеллан басқарған бұл операция Солтүстік Вирджиниядағы Конфедерация армиясына қарсы амфибиялық шабуылды көздеді, мақсаты Конфедерацияның Ричмонд астанасын басып алу болатын. Макклеллан бастапқыда бірдей сақтық танытқан генерал Джозеф Джонстонға қарсы сәттілікке жетті, бірақ одан да белсенді генерал Роберт Лидің пайда болуы келесі жеті күндік шайқасты Одақ үшін жеңіліспен аяқтады. Макклеллан армиясын Монро фортына қондырып, солтүстік-батысқа, Вирджиния жарты аралына қарай жылжытты. Конфедерация бригадалық генералы Джон Б. Магрудердің Уорвик желісіндегі қорғаныс позициясы Макклелланды күтпеген жағдайға түсірді. Жедел шабуылға үміттері күйреген Макклеллан армиясына Йорктаунды қоршауға дайындалуға бұйрық берді. Қоршауға дайындықтар аяқталуға азда қалғанда, енді Джонстонның тікелей басқаруындағы Конфедерация күштері Ричмондқа қарай шегіне бастады. Науқанның алғашқы ауыр шайқасы Уильямсбург шайқасында болды, онда Одақ әскерлері бірнеше тактикалық жеңістерге қол жеткізді, бірақ Конфедерация күштері шегінуін жалғастырды. Элтамға жасалған амфибиялық фланктік шабуыл Конфедерацияның шегінуін тоқтатуға сәтсіз аяқталды. Дрюри Блаф шайқасы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Джеймс өзені арқылы Ричмондқа жетіп алуға тырысты, бірақ оларға жол берілмеді. Макклеллан армиясы Ричмонд маңына жеткенде, Ханновер сотының үйі маңында шағын шайқас болды, бірақ одан кейін Джонстон жеті қарағай (Seven Pines) немесе Фейр-Окс шайқасында күтпеген шабуыл жасады. Бұл шайқас шешімсіз аяқталды, көптеген қаза болды, бірақ науқанға елеулі әсер етті. Джонстон 31 мамырда Одақ артиллериясының оқшалануынан жарақат алды және келесі күні одан да белсенді Роберт Ли оны алмастырды. Ли армиясын қайта ұйымдастырып, 25 маусым мен 1 шілде аралығында өткен соңғы шайқастарға – жеті күндік шайқастарға (Seven Days Battles) дайындық жасады. Нәтижесінде Одақ армиясы Ричмондқа енуге мүмкін болмады, екі армия да өз орнында қалды.
Әскери жағдай
1861 жылғы 20 тамызда генерал-майор Джордж Б. Макклеллан Потомак армиясын құрды, оның алғашқы қолбасшысы ретінде. Жаз және күз айларында Макклеллан жаңа армиясына жоғары деңгейде ұйымшылдық енгізіп, бөлімшелерін тексеру және жігерлендіру үшін жиі сапарлар жасап, олардың әсерін арттырды. Бұл оның Потомак армиясын бейнелейтін және әскерлерінің құрметіне ие болатын ерекше жетістігі болды. Ол Вашингтонды қорғау үшін 48 бекініс пен нығайтылған нүктелерден, 7200 артиллеристпен жабдықталған 480 қарудан тұратын, дерлік бұзылмайтын қорғаныс жүйесін құрды. 1861 жылғы 1 қарашада генерал Винфилд Скотт зейнетке шықты, ал Макклеллан Одақ армияларының бас қолбасшысы болды. Президент армия қолбасшысы және бас қолбасшы ретіндегі қос қызметтің "үлкен еңбегі" туралы алаңдаушылығын білдірді, бірақ Макклеллан: "Мен бәрін істей аламын" деп жауап берді. 1862 жылғы 12 қаңтарда Макклеллан Потомак армиясын кемемен Вирджиния штатындағы Урбаннаға, Раппаханнок өзеніне тасымалдау, Вашингтон маңындағы Конфедерация күштерін айналып өту және Ричмондты басып алу үшін 80 шақырым жер үстінен жорық жасау ниетін жеткізді. 27 қаңтарда Линкольн барлық армияларына 22 ақпанға дейін, яғни Вашингтонның туған күніне дейін шабуылдық операцияларды бастауды талап ететін бұйрық берді. 31 қаңтарда ол Потомак армиясына Манассас және Центревиллдегі Конфедерация күштеріне шабуыл жасау үшін құрлық арқылы жылжуға қосымша бұйрық берді. Макклеллан дереу 22 беттік хатпен жауап берді, онда президенттің жоспарына қарсылығын білдіріп, өзінің Урбанна жоспарын ұсынды, бұл жоспардың президентке жазбаша түрде ұсынылған алғашқы толық нұсқасы болды. Линкольн өзінің жоспары жақсырақ деп санағанымен, Макклелланның ақыры қозғалуға келіскенін біліп, оған ыңғайлы жағдай жасады. 8 наурызда Макклелланның белсенділігіне күмән келтіріп, Линкольн Ақ үйde соғыс кеңесін шақырды, онда Макклелланның бағыныштыларынан Урбанна жоспарына деген сенімдері туралы сұралды. Олардың сенімділігі әртүрлі деңгейде болды. Кездесуден кейін Линкольн тағы бір бұйрық шығарды, онда белгілі бір офицерлерді Макклелланға бағынышты корпус командирлері ретінде тағайындады (ол дивизия командирлерінің шайқастағы тиімділігін бағалауға асықпаған, бұл оның даладағы он екі дивизияны тікелей бақылауын білдіретін еді). Макклеллан жоспарларын іске асырар алдында, генерал Джозеф Джонстонның басшылығымен Конфедерация күштері 9 наурызда Вашингтон алдындағы позицияларынан шығып, Раппаханноктың оңтүстігіндегі жаңа позицияларға орналасты, бұл Урбанна стратегиясын толығымен күшсіз етті. Макклеллан жоспарын өзгертіп, әскерлерін Вирджиния штатындағы Монро фортына жеткізіп, Вирджиния түбегі арқылы Ричмондқа жорық жасауды жоспарлады. Алайда, Джонстон күштері байқаусыз қашып кеткені және бірнеше ай бойы Одақ армиясын "Квакер қаруларымен" алдап келгені анықталғаннан кейін Макклеллан баспасөз бен Конгресс тарапынан қатты сынға ұшырады. Науқанды жоспарлауға қосымша қиындық тудырған фактор – Конфедерацияның алғашқы темір кемесі CSS Вирджинияның пайда болуы, ол Вашингтонды үрейге түсіріп, Джеймс өзеніндегі теңіздік қолдау операцияларын күмәнді етті. Хэмптон-Роудс шайқасында (1862 жылғы 8-9 наурыз) Вирджиния Хэмптон-Роудс портын блокадалаған АҚШ әскери-теңіз күштерінің ағаш кемелерін жеңді, соның ішінде 8 наурызда USS Cumberland және USS Congress фрегаттарын. Келесі күні USS Monitor темір кемесі оқиға орнына жетіп, Вирджиниямен шайқасты, бұл темір кемелердің тарихтағы алғашқы дуэлі болды. Шайқас шешімсіз аяқталғанымен, ол бүкіл әлемде кеңінен танымал болды. Шайқастан кейін темір кемелер теңіз соғысының болашағы екені анық болды. Екі кеме де бірін-бірі айтарлықтай зақымдамады, нәтижесінде Вирджиния енді ағаш кемелерге шабуыл жасамады. 1862 жылғы 11 наурызда Линкольн Макклелланды бас қолбасшы лауазымынан алып тастады, оны тек Потомак армиясының қолбасшысы етіп қалдырды, бұл Макклелланның барлық назарын Ричмондқа бағыттауына мүмкіндік береді деп есептелді. Макклеллан Линкольннің қолдау білдірген сөздеріне риза болғанымен, уақыт өте келе ол бұл өзгерісті өзгеше көріп, оны "алдағы науқанның сәтсіздігіне кепілдік беруге бағытталған қастандық" деп сипаттады.
Жарты аралға көшу және Йорктаунды қоршау
Макклеллан әскері 17 наурызда Александриядан кетуге кірісті. Бұл американдықтардың бұрынғы экспедицияларының бәрінен де үлкен армада болды, ол 121 500 адамды, 44 артиллерия батареясын, 1150 арбаны, 15 000-нан астам жылқыны және тонналап жабдық пен жабдықты тасымалдады. Бір ағылшын бақылаушысы бұл "алмастың қадамы" деп атады. Вирджиния әлі де жұмыс істеп тұрғандықтан, АҚШ Әскери-теңіз күштері Макклелланға Джеймс немесе Йорк өзендеріндегі операцияларды қорғай алатынына сендіре алмады, сондықтан оның Йорктаунды қоршауға алу жоспары тасталды және ол 4 сәуірде жартыаралға жылжуға бұйрық берді. 5 сәуірде генерал Эразм Д. Киес басқаратын IV корпус Ли Миллдегі конфедераттардың қорғаныс құрылыстарымен алғашқы байланыс жасады, Макклеллан бұл аймақтан қарсылықсыз өтуді күткен. Театрлық қойылымдарды ұнататын Магрудер табысты алдау кампаниясын ұйымдастырды. Ол бір ротаны шатқалда айналдырып жіберіп, күшейтуге келген әскердің шексіз қатарын көрсетті. Сондай-ақ ол артиллериясын тым алысқа орналастырып, одақтың қатарларына сирегірек атып тұрды. Одақтың әскерлері оның бекіністері мықты қорғалғанына сенді, олардың алдында 100 000 сарбаз тұрғанын хабарлады. Екі армия артиллериялық дуэль кезінде Киеске конфедераттардың бекіністерінің күші мен аумағын көрсетті, ол Макклелланға оларға шабуыл жасамауға кеңес берді. Макклеллан қоршау бекіністерін салуға бұйрық беріп, ауыр қоршау пуляларын алға әкелді. Сол уақытта генерал Джонстон Магрудерге күштерді қосымша жіберді. Макклеллан қосымша барлаусыз шабуыл жасамай, өз әскеріне Магрудердің бекіністеріне параллель орналасып, Йорктаунды қоршауға алуға бұйрық берді. Макклеллан Киестің баяндамасына, сондай-ақ Йорктаун қаласының жанындағы жау күші туралы хабарламаларға жауап берді, бірақ ол генерал-майор Ирвин Макдауэлл басқаратын I корпустың, Макклеллан жоспарлағандай жартыаралға қосылудың орнына Вашингтонды қорғауға тартылатынын да білді. Джексон аңғарының науқанының қысымына қоса, президент Линкольн Макклеллан Вашингтонды қорғау үшін жеткіліксіз күш қалдырғанына және генерал бөлімшелердің күші туралы есеп беруде адасқандығына сенді, олар басқа жерде орналасқанда Вашингтонды қорғауға дайын деп көрсетті. Макклеллан өзіне уәде етілген ресурстарсыз ірі науқанды жүргізуге мәжбүр болғанына наразылық білдірді, бірақ ол алға жылжи берді. Келесі 10 күн бойы Макклелланның әскері қазды, ал Магрудер үнемі күштерді қабылдады. Сәуірдің ортасына қарай Магрудер 35 000 сарбазға қолбасшылық етті, бұл оның қатарын қорғауға жеткіліксіз болды. Макклеллан өзінің жаудан сандық артықшылығына күмәнданатын болса да, оның артиллериясының басымдығына күмәнданбады. Йорктаундағы қоршауға дайындық 70-тен астам ауыр пулялы 15 батареядан тұрды. Бір уақытта атылғанда, бұл батареялар жаудың позицияларына әрбір оқ атумен 7 000 фунттан астам қару-жарақ жеткізе алатын. 16 сәуірде одақтың әскерлері Ли Миллдегі Уорвик өзенінің жанындағы No. 1 бөгетте конфедераттардың қатарындағы әлсіз жерді тексерді. Магрудер өзінің позициясының әлсіздігін түсініп, оны күшейтуге бұйрық берді. Бригаданың қол астындағы үш полк, генерал Хауэлл Кобб басқаруымен, алты басқа полкпен бірге бөгеттің батыс жағалауындағы өздерінің позицияларын жақсарту үшін өзеннің батыс жағалауына көшті. Макклеллан бұл күшейту оның қоршау батареяларын орнатуға кедергі келтіруі мүмкін деп уайымдады. Ол IV корпустың дивизия командирі генерал Уильям Ф. "Балди" Смиттен "жаудың" қорғаныс жұмыстарын аяқтауына кедергі келтіруді бұйырды. Макклеллан бұл жаңалықтан таң қалды. Ол генерал Джордж Стоунман басқаратын кавалерияны қуып жеңіп, генерал Уильям Б. Франклиннің дивизиясын әскери-теңіз көлігіне қайтадан мінгізіп, Йорк өзенімен жоғары жүзіп, Джонстонның шегінуін кесіп тастауға бұйрық берді.
Уильямсбург
5 мамырға қарай Джонстон армиясы лайлы жолдарда баяу ілгеріледі, ал Стоунменнің кавалериясы бригада генералы Дж.Е.Б. Стюарттың кавалериясымен, Джонстонның тыл жасағымен шайқасты. Армиясының көп бөлігіне еркіндік беру үшін Джонстон күшінің бір бөлігін бұрын Магрудер салған, Йорктаундан келген Уильямсбург жолынан өткен үлкен топырақ нығайтылған бекініс, Форт Магрудерге қарсы тұруға жіберді. Уильямсбург шайқасы – жарты аралдағы алғашқы ірі шайқас, онда 41 000 одақтық және 32 000 конфедерациялық әскер қатысты. Бригада генералы Джозеф Хукердің III корпусының 2-дивизиясы Одақ армиясының алға жылжуында жетекші жаяу әскер болды. Олар Форт Магрудерге және форттан оңтүстік-батысқа қарай созылған мылтық орындары мен кішігірім нығайтылған бекіністерге шабуыл жасады, бірақ қайтарылды. Генерал-майор Джеймс Лонгстрит басқарған конфедерациялық қарсы шабуылдар Хукер дивизиясын басып алу қаупін тудырды, ол таңнан бері армияның негізгі күші келгенше жалғыз күшпен жер үшін күресіп жатқан еді. Хукер IV корпустың Балди Смит дивизиясы Йорктаун жолымен солтүстікке қарай жүріп, шайқастың шуын естіп, Хукердің оң жағына қолдау көрсету үшін келеді деп күткен. Алайда Смит Самнердің бұйрығымен Хукердің орнынан бір шақырымдай қашықтықта тоқтатылды. Ол конфедераттар бекіністерін тастап, Йорктаун жолында оларға шабуыл жасауынан қорқып еді. Лонгстриттің әскері бекіністерін тастады, бірақ олар Смит пен Самнерге емес, Хукерге шабуыл жасады. Бригада генералы Кадмус М. Уилкокс Хукердің қатарына күшті қысым жасады. Хукердің шегінетін әскерлеріне бригада генералы Филипп Кеарнидің III корпусының 3-дивизиясы шамамен сағат 14:30-да келді. Кеарни атты әскерін жетекші қатардың алдына шығарды, бір қолмен семсерін жарқырата отырып, әскерін алға жылжуға шақырды. Конфедераттар Лидің диірменінен ығыстырылып, орманға және қорғаныс позицияларының кедергілеріне кері шегінді. Содан кейін кешке дейін қарқынды атыс жүрді. Самнер Ханкокқа бірнеше рет өзінің жасағын Куб-Крикке қайтаруға бұйырды, бірақ ол конфедераттардың шабуылын өз орнын ұстау үшін сылтау ретінде пайдаланды. 24-ші Вирджиния шабуыл жасағанда, Д.Х. Хилл ормандардан шығып, Эрлидің басқа полкінің бірі, 5-ші Солтүстік Каролинаны жетекшілік етті. Ол өзінің қиын жағдайын түсінбей шабуылға бұйрық берді – Ханкоктің 3400 жаяу әскері мен сегіз артиллериялық құралы шабуылдаған екі конфедерациялық полкінен (1200-ден аз адам, артиллериялық қолдауы жоқ) әлдеқайда көп болды. Ол шабуылды басталғаннан кейін тоқтатты, бірақ Ханкок қарсы шабуылға бұйрық берді. Шайқас аяқталғаннан кейін қарсы шабуыл үлкен, батыр штыкпен шабуыл ретінде кеңінен жарияланды, ал Макклелланның Ханкоктің "тамаша" өнерін сипаттауы оған "Тамаша Ханкок" деген лақап ат берді. Уильямсбургте конфедераттардың жоғалғандары 1682 адамды, одақтың – 2283 адамды құрады. Макклеллан өзінің алғашқы маңызды шайқасын "күшті күштерге қарсы" "керемет жеңіс" деп сипаттады. Алайда, оңтүстік Уильямсбургті қорғауды федералдыларды кешіктіру құралы ретінде қарастырды, бұл конфедерация армиясының көп бөлігі Ричмондқа қарай шегінуін жалғастыруға мүмкіндік берді.
Элтемнің қонысы (немесе Вест-Пойнт)
Макклеллан Франклиннің дивизиясына Йорк өзенінде амфибиялық операция арқылы Джонстон армиясын айналып өтуге бұйрық бергеннен кейін, адамдар мен жабдықты кемелерге тиюге екі күн кетті, сондықтан Франклин Уильямсбург шайқасына көмектесе алмады. Бірақ Макклеллан осы айналып өту операциясына үлкен үміт артып, басқа дивизияларды (бриг. ген. Фитц Джон Портер, Джон Седгуик және Израиль Б. Ричардсон) Франклиннен кейін өзен арқылы жіберуді жоспарлады. Олардың мақсаты – Памунки өзенінің оң жағалауындағы Элтем қонысы, Вест-Пойнт портына қарсы орналасқан, ол Йорк және Ричмонд темір жолының соңғы станциясы болды. Шайқас орны 6 мамыр күні Джонстон армиясы қолданған Жаңа Кент сотына баратын жолдың маңызды түйіскезенінде болды. Франклиннің әскері жеңіл понтондық қайықтармен жағаға шығып, артиллерия мен жабдықты түсіру үшін жүзбелі кемежай салды. Жұмыс түні бойы шам жарығымен жалғасты, ал конфедераттық қарауылдардың қону орнынан жоғары жартастан атқан бірнеше кездейсоқ оқтарынан басқа қарсылық болмады, шамамен сағат 22:00-де аяқталды. Джонстон генерал-майор Г. У. Смиттен Бархамсвиллге баратын жолды қорғауды бұйырды, ал Смит бриг. ген. Уильям Х. К. Уайтинг дивизиясын және полковник Уэйд Хэмптон басқаратын Хэмптон легионын осы міндетке тағайындады. 7 мамырда Франклин бриг. ген. Джон Ньютон бригадасын қону жолының екі жағындағы орманда орналастырды, ал оның артында тағы екі бригаданың (бриг. ген. Генри У. Слокум және Филип Керни) бөлімдері қолдау көрсетті. Ньютонның алғы шебі бриг. ген. Джон Белл Худтың Техас бригадасының шабуылымен кері шегінді, Хэмптон оның оң жағында болды. Худтың сол жағынан екінші бригада ілесіп келгенде, одақ әскері ормандан қону орнының алдындағы жазыққа шегінді, федералды канонерлік кемелердің атысынан қорғаныс іздеді. Уайтинг канонерлік кемелерге артиллериялық оқтармен шабуыл жасады, бірақ оның қаруларының жеткілікті ұзындығы болмады, сондықтан ол сағат 14:00 шамасында шайқастан шықты. Конфедерат әскері кеткеннен кейін одақ әскері ормандағы орнына қайтып келді, бірақ тағы да шабуылға түсуге тырыспады. Шайқас тактикалық тұрғыдан шешімсіз болғанымен, Франклин Уильямсбургтен конфедераттардың шегінуін тоқтату мүмкіндігін жіберіп алды, олар кедергісіз өтіп кетті. Норфолк портындағы конфедерат гарнизоны эвакуацияланғаннан кейін, коммодор Джозиа Тэтналл III CSS Virginia үшін үй порты болмағанын және оның үлкен су астындағы бөлігімен Джеймс өзенінің тар жерлерінен Ричмондқа қарай жүзе алмайтынын түсінді, сондықтан ол 11 мамырда Крейни аралынан батып кетті, оның жауға түсіп қалуын болдырмау үшін. Бұл Хэмптон-Роудтағы Джеймс өзенін федералды канонерлік кемелер үшін ашты. Ричмондты өзеннен шабуылдан қорғаған жалғыз кедергі – Дрюридің Блафты қарап тұрған Форт Дарлинг болды, қаладан 7 миль (11 км) төменде өзеннің өткір бұрылысында орналасқан. Конфедерат қорғаушылары, оның ішінде теңізшілер, матростар және сарбаздар, әскери-теңіз командирі Эбенезер Фарранд және оның есімін алған жердің иесі армия капитаны Август Х. Дрюридің басшылығында болды. Форттағы сегіз зеңбірек, соның ішінде далалық артиллерия және бес теңіз зеңбірегі, олардың кейбіреулері Virginia кемесінен құтқарылған, өзенді екі бағытта шақырымдарға дейін бақылап тұрды. CSS Patrick Henry кемесінен алынған зеңбіректер, оның ішінде тегіс ұңғылы зеңбірек, өзеннің жоғары жағында орналасқан, ал өзен жағалауында снайперлер жиналды. Жардың астына батып кеткен кемелер, тіректер, қиындықтар және тізбектермен байланысқан басқа кемелерден тұратын су асты кедергісі, кемелердің тар өзенде маневр жасауын қиын етті. 15 мамырда АҚШ әскери-теңіз флотының Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясының жасағы, командир Джон Роджерс басшылығында, Форт Монродан Джеймс өзенімен Ричмонд қорғанысын сынау үшін жолға шықты. Сағат 7:45-те USS Galena фортқа жақындап, зәкірледі, бірақ оқ атуға үлкермей, екі конфедерат оғы жеңіл броньды кемеге тиді. Шайқас үш сағаттан астам жалғасты, осы уақыт ішінде Galena бір орында тұрып, 45 оққа ұшырады. Экипаж 14 адамның қаза болғанын және 10 адамның жараланғанын хабарлады. Monitor да жиі шабуылға ұшырады, бірақ оның ауыр бронясы соққыға төтеп берді. Кейбір хабарламаларға қарағанда, Monitor дөңгелек мұнарасына қарамастан, қаруын оңай қолдана алды және фортқа қарсы тұрақты түрде оқ атты. USS Naugatuck 100 фунттық Parrott зеңбірегінің жарылуынан кейін кері шегінді. Екі ағаш канонерлік кеме үлкен зеңбіректердің қашықтығынан аман қалды, бірақ USS Port Royal капитаны снайперден жараланды. Сағат 11-ге қарай одақ кемелері Сити-Пойнтқа қайтып келді. Роджерс Макклелланға теңіз күштерінің Ричмондқа 16 км (10 миль) жақын жерге әскерлерді тасымалдауы мүмкін екенін хабарлады, бірақ одақ армиясы осы мүмкіндікті пайдаланбады.
Johnston ordered Maj. Gen. G. W. Smith to protect the road to Barhamsville and Smith assigned the division of Brig. Gen. William H. C. Whiting and Hampton's Legion, under Col. Wade Hampton, to the task. On May 7, Franklin posted Brig. Gen. John Newton's brigade in the woods on either side of the landing road, supported in the rear by portions of two more brigades (Brig. Gens. Henry W. Slocum and Philip Kearny). Newton's skirmish line was pushed back as Brig. Gen. John Bell Hood's Texas Brigade advanced, with Hampton to his right. As a second brigade followed Hood on his left, the Union troops retreated from the woods to the plain before the landing, seeking cover from the fire of Federal gunboats. Whiting employed artillery fire against the gunboats, but his guns had insufficient range, so he disengaged around 2 p. m. Union troops moved back into the woods after the Confederates left, but made no further attempt to advance. Although the action was tactically inconclusive, Franklin missed an opportunity to intercept the Confederate retreat from Williamsburg, allowing it to pass unmolested. After the Confederate garrison at Norfolk was evacuated, Commodore Josiah Tattnall III knew that CSS Virginia had no home port and he could not navigate her deep draft through the shallow stretches of the James River toward Richmond, so she was scuttled on May 11 off Craney Island to prevent her capture. This opened the James River at Hampton Roads to Federal gunboats. The only obstacle that protected Richmond from a river approach was Fort Darling on Drewry's Bluff, overlooking a sharp bend on the river 7 mile (11 km) down river from the city. The Confederate defenders, including marines, sailors, and soldiers, were supervised by Navy Cmdr. Ebenezer Farrand and by Army Captain Augustus H. Drewry, the owner of the property that bore his name. The eight cannons in the fort, including field artillery pieces and five naval guns, some salvaged from the Virginia, commanded the river for miles in both directions. Guns from the CSS Patrick Henry, including an smoothbore, were just upriver and sharpshooters gathered on the river banks. An underwater obstruction of sunken steamers, pilings, debris, and other vessels connected by chains was placed just below the bluff, making it difficult for vessels to maneuver in the narrow river. On May 15, a detachment of the U. S. Navy's North Atlantic Blockading Squadron, under the command of Commander John Rodgers steamed up the James River from Fort Monroe to test the Richmond defenses. At 7:45 a. m., the USS Galena closed to within of the fort and anchored, but before she could open fire, two Confederate rounds pierced the lightly armored vessel. The battle lasted over three hours and during that time, Galena remained almost stationary and took 45 hits. Her crew reported casualties of 14 dead or mortally wounded and 10 injured. Monitor was also a frequent target, but her heavier armor withstood the blows. Contrary to some reports, the Monitor, despite its squat turret, did not have difficulty bringing its guns to bear and fired steadily against the fort. The USS Naugatuck withdrew when her 100 pounder Parrott rifle exploded. The two wooden gunboats remained safely out of range of the big guns, but the captain of the USS Port Royal was wounded by a sharpshooter. Around 11 a. m. the Union ships withdrew to City Point. Rodgers reported to McClellan that it was feasible for the Navy to land troops as close as 10 mile (16 km) from Richmond, but the Union Army never took advantage of this observation.
Әскерлер Ричмондқа жиналады
Джонстон өзінің 60 000 адамын Ричмонд қорғанысына шегіндірді. Олардың қорғаныс желісі Дрюридің Блаффтағы Джеймс өзенінен басталып, сағат тіліне қарсы бағытта созылды, сондықтан оның ортасы мен сол жағы Чикахомини өзенінің артында қалды, бұл көктемде Ричмондтың шығысындағы кең жазықтарды батпаққа айналдыратын табиғи кедергі болды. Джонстонның әскері Чикахоминиден өтетін көптеген көпірлерді өртеп, қаланың солтүстігі мен шығысында берік қорғаныс позицияларын бекітті. Макклеллан өзінің 105 000 сарбазын екі себеппен солтүстік-шығыс бағытына шоғырландырды. Біріншіден, Чикахоминиге шамамен параллель ағып жатқан Памунки өзені, Макклелланға Джонстонның сол қанатын айналып өтуге мүмкіндік беретін байланыс жолын ұсынды. Екіншіден, Макклеллан Фредериксбургтен оңтүстікке қарай күшін нығайту үшін Макдауэллдің I корпусының келуін күтті, сондықтан олардың жолын қорғау қажет болды. Потомак армиясы баяу Памунки өзенімен жоғалап, Элтам десантында, Камберленд десантында және Ақ үй десантында жабдықтау базаларын құрды. Генерал Роберт Лидің ұлы В. Х. Ф. "Руни" Лидің плантациясы – Ақ үй, Макклелланның операциялық базасына айналды. Ричмонд және Йорк өзендері теміржолын пайдаланып, Макклеллан ауыр қоршау артиллериясын Ричмондтың шетіне жеткізе алды. Ол баяу және сақтықпен әрекет етті, конфедераттардың күші одан әлдеқайда көп деген қате ақпаратқа сене отырып. Мамыр айының соңында армия Чикахомини арқылы көпірлер салып, Ричмондқа қарап тұрды, өзеннің оңтүстігінде армияның үштен бірі, солтүстігінде – екі бөлігі орналасты. (Армияның бір бөлігі екіншісін жылдам күшейтуді қиындататын осы орналасу, алдағы жеті қарағай шайқасында маңызды мәселе болар еді). Портер 27 мамырда таңғы сағат 4-те 1-дивизиясымен, генерал Джордж В. Морелл басқаратын бригадасымен, генерал Джордж Сайкстың 2-дивизиясының полковник Гувернер К. Уоррен басқаратын 3-ші бригадасымен, және генерал Уильям Х. Эмори басқаратын атты әскер мен артиллериядан құралған қосымша бригадасымен, барлығы 12 000 сарбазбен миссияға шықты. Конфедерат әскерінің саны шамамен 4 000 адамды құрады, оларға полковник Лоренс О'Брайан Бранч басшылық етті. Олар Гордонсвилльден Вирджиния орталық теміржолын күзету үшін шығып, Сот үйінен оңтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жердегі Пик Кроссингке, Слэш шіркеуінің жанына орналасты. Конфедераттардың тағы бір бригадасы солтүстікке қарай 16 шақырым жердегі Хановер қиылысында орналасқан. Бранч та қате болжам жасады – Портердің күші күткеннен әлдеқайда аз екендігін ойлады – және шабуылға көшті. Бастапқы шабуыл тойтарылды, бірақ Мартиндейлдің күші ауыр отпен дерлік жойылды. Портер екі полкті тез арада Кини фермасына қайтарды. Конфедераттардың қатары мыңдаған жаңа сарбаздың күшімен сынды, олар Пик Кроссинг арқылы Ашлендке шегінді. Хановердегі сот үйі маңындағы одақтың шығындары 355 (62 қаза тапқан, 233 жараланған, 70 тұтқынға алынған) және 397 арасында болды. Конфедераттарда 200 өлік қалды, ал 730 сарбазы Портердің атты әскеріне тұтқынға алынды. Макклеллан Хановердегі сот үйінің тағы бір "көп санды қарсыласқа қарсы тамаша жеңіс" екенін мәлімдеді және оны "соғыстың ең әдемі оқиғаларының бірі" деп бағалады. Алайда, шын мәнінде, (Одақтың) басым күші ұйымдаспаған шайқаста жеңіске жетті, екі тараптың да қате есептеулеріне толы болды. Одақ армиясының оң қанаты қауіпсіз болды, бірақ техникалық тұрғыдан Пик Кроссингтегі конфедераттар оған қауіп төндіруді көздемеген. Шеннода аңғарындағы Бірінші Винчестер шайқасында Стоунволл Джексонның одақтық күштерді жеңілуі Линкольн әкімшілігін Макдауэллді Фредериксбургке қайтаруға мәжбүр етті. Стивен У. Сирстің айтуынша, шығындардың өзінен гөрі маңыздырақ әсері – Макклелланның төрт күннен кейін Севен Пайнс және Фэр-Окстағы келесі ірі шайқасқа дайындығына тигізген әсері болды. Портердің болмауы кезінде Макклеллан өзінің әскерін Чикахоминиден оңтүстікке жылжытуға асықпады, осылайша сол қанатын Джонстон үшін тартымды нысанаға айналдырды. Ол сондай-ақ, созылмалы безгектің қайталануынан ауырып, төсекке жатып қалды.
Жеті қарағай (немесе Fair Oaks)
Джонстон Ричмондтың қалың қоршауынан аман қалмағанын біліп, Макклелланға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Оның бастапқы жоспары – Фредериксбургтен оңтүстікке қарай шабуылдайтын Макдауэлл корпусының алдында Чиккахомини өзенінің солтүстігіндегі одақтың оң жақ қанатына шабуыл жасау. Алайда, 27 мамырда Джонстон Макдауэлл корпусының Шенандоа аңғарына ауыстырылғанын және Потомак армиясын нығайта алмайтынын білді. Ол өзінің табиғи қорғаныс желісі Чикахоминиден шабуыл жасамай, өзеннің оңтүстігіндегі екі корпусқа шабуыл жасап, оларды өзеннің солтүстігіндегі басқа үш корпустан оқшаулап, өзеннің оңтүстігіндегі соғыс армиясының жағалауын пайдалануды жоспарлады. Егер Джонстонның қолынан дұрыс келсе, оның армиясының үштен екі бөлігі (29 жаяу әскер бригадасының 22-сі, шамамен 51 000 адам) III және IV корпустағы 33 000 адамға қарсы соғысатын болды. Конфедерацияның шабуыл жоспары күрделі болды: А. П. Хилл мен Магрудер дивизиялары өзеннің солтүстігіндегі одақтық күштерді жеңіл шабуылға шақырып, алаңдатуды міндетті болды, ал өзеннің оңтүстігіндегі негізгі шабуылға қолбасшылық ететін Лонгстрит үш бағыттан Киске жиналуға тиіс болды. Бұл жоспар алғашқы табысқа жету мүмкіндігіне ие болды, өйткені IV корпустың ең алдымен, Жеті Пайнның батысында бір миль жердегі жер жұмыстарын басқару Бригадир генерал Сайлас Кейсидің 6000 адамы болды, ол Кейстің корпусында ең аз тәжірибелі болды. Егер Киесті жеңуге болатын болса, шығыстағы III корпус Чикахоминиге қарсы тұрып, басып кетуі мүмкін. Бұл күрделі жоспар бастапқыдан-ақ дұрыс жүргізілмеді. Джонстон түсініксіз және қарама-қайшылықты бұйрықтар берді және өзінің барлық бағыныстыларын командалық тізбек туралы хабардар етпеді. Лонгстриттің тарапынан ол өзінің бұйрықтарын дұрыс түсінбеді немесе Джонстонға хабарламай-ақ оларды өзгертуге шешім қабылдады, ол өзінің жүріс бағытын Хиллмен соқтығысу үшін өзгертті, бұл алға жылжуды кешіктіріп қана қоймай, шабуылды оның жалпы күшінің бір бөлігімен ғана тар майданға шектеді. Екі жақтағы проблемаларды 30 мамыр күні түнде болған қатты найзағай көтеріліп, өзенді су баскан, одақтың көптеген көпүрлерін қиратқан, жолдарды саз батпақтарына айналдырды. Шабуыл 31 мамырда Лонгстрит Чарльз Сити жолынан өтіп, Nine Mile Road орнына Уильямсбург жолынан бұрылғанда нашар басталды. Гугердің бұйрықтарында шабуылдың басталуы туралы уақыт көрсетілмеген еді және ол жақын маңдағы дивизияның жүріп келе жатқанын естігенше оянған жоқ. Джонстон мен оның қосалқы командирі Смит Лонгстриттің орналасқан жерін немесе Гугердің кешіктірілуін білместен, соғыс басталатынын хабарлау үшін штабта күтті. Жоспарланған басталудан бес сағат өткен соң, сағат 13:00-де Д. Хилл шыдамсызданып, өзінің бригадаларын Кейсидің дивизиясына қарсы жіберді. Кейсидің саптары кейбір ер адамдармен кері шегінді, бірақ олардың жер жұмыстарын иелену үшін қатты шайқасты, нәтижесінде екі жақта да ауыр зардап шекті. Конфедерация сол күні оң жақ қанатында он үштің төрт бригадасын ғана қарсы алды, сондықтан олар одақтың сызығындағы әлсіз нүктеге шоғырлана алатын күшпен соққы бермеді. Кейси көмекке шақырды, бірақ Киз тез жауап бермеді. Ақырында конфедераттардың көпшілігі соғыс қимылдарын бұзып, одақтың бекінісін басып алды, Кейсидің адамдары Сейвен Пайнста қорғаныс жұмыстарының екінші желісіне шегінді. Хилл, қазір Лонгстриттен келген күшейткіштермен нығайтылып, сағат 16.40-да Севен Пайнс маңындағы екінші одақтық сызыққа шабуыл жасады. Хилл Кейстің оң жақ флангіне шабуыл жасау үшін флангтық маневр ұйымдастырды, ол федералды сызықты Уильямсбург жолына дейін құлатты. Джонстон Вайтинг дивизиясының үш бригадасымен бірге Nine Mile Road-те алға жылды және Фэр-Оукс станциясының жанында Кейстің оң жақ флангі қатты қарсылыққа тап болды. Көп ұзамай одақтың күштері келіп жетті. II корпустың қолбасшысы генерал Эдвин В. Самнер өзеннің солтүстігіндегі позициясынан шайқастың дыбыстарын естіді. Өз бастамасымен ол бригаданың қолбасшылығындағы дивизияны жіберді, генерал Джон Седжвик жалғыз қалған көпірден өтті. "Грейпвайн көпірі" бұрқыраған өзенде құлап қалуға жақын еді, бірақ өтетін әскерлердің салмағы оны судың ағысына қарсы тұруға көмектесті. Соңғы адам аман-есен өтіп кеткен соң, көпір құлап, оны су алып кетті. Седжвиктің адамдары Уайтингтің шабуылына қарсы тұрудың кілті болды. Түске қарай Джонстон жараланып, Ричмондқа эвакуацияланды. Г. В. Смит әскердің уақытша қолбасшылығын өз мойнына алды. Денсаулығы нашар Смит келесі шаралар туралы шешім қабылдауға ұдара алмады және Дэвис президенті мен Ли генералдың әскери кеңесшісінің жағынан жаман әсер қалдырды. Келесі күні шайқас аяқталғаннан кейін Дэвис Смитты Лимен алмастырып, Вирджиния армиясының қолбасшысы етіп тағайындады. Екі тарап та жеңіске жеткендерін мәлімдеді, шығындар шамамен тең болды: одақтың шығындары 5031 адамды (790 қаза тапқан, 3594 жараланған, 647 тұтқынға алынған немесе жоғалған), конфедераттардың 6134 адамды (980 қаза тапқан, 4749 жараланған, 405 тұтқынға алынған немесе жоғалған) құрады. Макклелланның Ричмондқа шабуылы тоқтатылды және Вирджиния армиясы Ричмонд қорғаныс бекіністеріне қайта шегінді. Шайқас одақтың әскерлері үшін Фэр-Оукс станциясы шайқасы ретінде жиі есте қалды, себебі олар сол жерде ең жақсы шайқасты, ал конфедераттар сол себепті оны Севен Пайнс деп атады.
Жеті күндік шайқастар
Жеті қарағайдағы жеңіске қарамастан, Макклеллан бұл оқиғадан қатты әсерленді. Ол өзеннің оңтүстігіне V корпусты қалдырып, армиясының қалған бөлігін қайта орналастырды, бірақ Ричмондты қоршау және басып алу жоспарларын жалғастырды. Дегенмен, ол стратегиялық басымдылықты жоғалтты және оны ешқашан қайта қалпына келтіре алмады. Ли Макклелланның шабуылындағы бір айлық үзілісті Ричмонд қорғанысын нығайтуға және оны Джеймс өзеніне дейін, Чаффин Блаффқа қарай кеңейтуге пайдаланды. Джеймс өзенінің оңтүстік жағында қорғаныс желілері Петербургтен төменгі нүктеге дейін салынды. Жаңа қорғаныс сызығының жалпы ұзындығы шамамен 48 шақырымды құрады. Жаңа қорғаныс желісін аяқтауға және шабуылға дайындық үшін уақыт ұзарту мақсатында Ли аз санды әскерін үлкен көрсету тактикасын қайта қолданды. Макклелланды Джеб Стюарттың Одақ армиясын толық айналып өткен батыл (бірақ әскери мағынасы жоқ) кавалерия шабуылы да алаңдатты (13-15 маусым). Лидің Ричмондтың шығысындағы Жеті күндік шайқаста (25 маусым – 1 шілде 1862) жасаған қарсы шабуылдарынан кейін жарым аралдағы науқанның екінші кезеңі Одақ үшін жағымсыз өрбуге ұшырады. Бұл шайқастардың ешқайсысы Конфедерация үшін маңызды тактикалық жеңіс болмаса да (ал соңғы күні Малверн төбесіндегі шайқаста Конфедерация ауыр жеңіліске ұшырады), Лидің шабуылдарының табандылығы және оның батыс жағында Стоунволл Джексонның «жаяу кавалериясының» күрт пайда болуы Макклелланды дүрліксітті, ол күштерін Джеймс өзеніндегі базаға кері шегінді. Кейін Линкольн армияға Вашингтонға, округтік округке, генерал-майор Джон Поуптың армиясын солтүстік Вирджиниядағы науқанда және Булл-Ранның екінші шайқасында қолдау көрсету үшін оралуға бұйрық берді. Вирджиния түбегі 1864 жылдың мамырына дейін салыстырмалы түрде тыныш болды, ол кезде генерал-майор Бенджамин Батлер Бермуда жүздік науқанының аясында қайтадан шабуыл жасады.