Кіріспе
Вашон – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Кинг округіне қарасты, халық санағы бойынша белгіленген аудан. Ол Пьюджет саунының оңтүстігіндегі Адмиралтейство бұғазынан оңтүстікке қарайғы ең ірі арал – Вашон аралы немесе Вашон-Мори аралын қамтиды. 2020 жылғы халық санағы бойынша тұрғындар саны 11 055 адамды құрады, бұл 2010 жылғы санақтағы 10 624 адамнан көп. Арал Вашингтон штатының паром жүйесі арқылы Батыс Сиэтл және солтүстікке қарай Китсап түбегімен, оңтүстікке қарай Такомамен, сондай-ақ Кинг округінің су таксисі арқылы Сиэтл қаласының орталығымен байланысады. Арал өзінің салыстырмалы шалқаруын және ауылдық ерекшелігін сақтау үшін тұрақты көпір салуға қарсы тұрды. Вашон аралы жыл сайынғы шілде фестивалі, қойшы иттерінің жарыстары және ауыл шаруашылығымен де әйгілі.
The island is connected to West Seattle and the Kitsap Peninsula to the north and Tacoma to the south via the Washington State Ferries system, as well as to Downtown Seattle via the King County Water Taxi. The island has resisted the construction of a fixed bridge to preserve its relative isolation and rural character. Vashon Island is also known for its annual strawberry festival, sheepdog trials, and agriculture.
Тарих
Вашон аралы Оңтүстік Пьюгет шығанағының ортасында, Сиэтл мен Вашингтон штатының Такома қалалары арасында жатыр. Жақын орналасқан Тынық мұхитында, Вашон аралынан шамамен 170 миль (274 км) батысқа қарай 700 миль (1127 км) тектоникалық шекара – Каскадия субдукциялық аймағы орналасқан. Осы себепті Вашон аралы жер сілкінісі немесе оған байланысты табиғи апаттар қаупі бар көптеген аймақтардың бірі болып табылады. Каскадия субдукциялық аймағында соңғы ірі үзіліс 1700 жылы болған, бірақ аймақтың потенциалы Солтүстік Америка тарихындағы ең ауыр табиғи апаттардың бірін тудыруы мүмкін.
Американың жергілікті тұрғындары
1700 жылдардың соңына дейін Вашон және Мори аралдарында тек американдық үндістер ғана тұрған. Вашон аралында адам қызметінің 10,000-ден 12,000 жылға дейінгі іздері табылды. Алғашқы американдықтар Вашон-Мори аралына қоныстанған кезеңдегі тарихи мәліметтер шектеулі. Вашон аралында өмір сүрген белгілі халықтардың ішінде шамамен 7000 жыл бұрынғы Марпол мәдениеті, шамамен 1000 жыл бұрынғы Салиш тайпасы және шамамен 500 жыл бұрын пайда болған Скабабш (Чинук Вава тілінде S'Homamish деп аталған) тайпалары болды. Соңғысы 5 ірі ауылдың орнын анықтаған. Тулалип индейлері – екі аралдың жағалауындағы ауылдарды мекендеген тағы бір тайпа. Пьюгет шығанағының орталық бөлігіндегі суық тұзды суда балықтың көптігіне байланысты американдық үндістер гүлденген. Бұған қоса, көптеген су жолдары мен шағалар каноэмен саяхаттауға қолайлы жағдай жасады.
Еуроамерикалық қоныстану
Бұл аралды алғаш рет зерттеуге және картаға түсіруге келген түпкіліктік емес америкалық – британдық Корольдік теңіз флотымен Пьюджет-Саунд аймағын зерттеу кезінде капитан Джордж Ванкувер болды. Аралға 1792 жылғы 28 мамырда Ванкувер өзінің досы Джеймс Вашонның құрметіне ат қойды. 1824 жылдан бастап Вашон аралында әртүрлі зерттеушілер мен қоныс аударушылар тобы тұрды. Вашонның оңтүстік-шығысында орналасқан Маури аралы 1841 жылы сол кездегі лейтенант Чарльз Уилкс, Америка Құрама Штаттарының зерттеу экспедициясының офицері Уильям Льюис Мауридің құрметіне аталды. Маури табиғи түрде Вашоннан тар жолмен бөлінген еді, бірақ 1916 жылы жергілікті жер иелері оларды байланыстыратын жер көпірін немесе аралықты салуға шешім қабылдады, осылайша Портж ауылы құрылды. Сондықтан екі бөліктен тұратын арал Вашон-Маури аралы деп аталды. Екі бөлігінің арасындағы ауданы шамамен 96 шаршы километрді (37 шаршы миль) құрайды. Аралда алғашқы ормандарды кесу 1852 жылы басталды. 1855–1856 жылдары S'Homamish халқы Фокс аралында уақытша ұсталып тұрды. Еуропалық американдықтар Вашон аралына 1865 және 1890 жылдар аралығында қоныстанды. Ол кезде аралдың негізгі экономикасы балық аулау және ормандарды кесу болды. 1890 жылы жапондық американдықтар сату үшін клубника өсіруді бастады. Деничиро Мукай 1910 жылы аралға келіп, жемістің дәмін және ылғалдылығын арттыратын, сондай-ақ алысқа тасымалдауға мүмкіндік беретін арнайы әдіспен жаңа клубниканы бөшкеге салумен танымал болды. Уақыт өте келе, Мукай өзінің үйін және әсем бағын жобалап, содан кейін берік ағаштан жасалған бөшке шығаратын зауытты салды. Ең жақсы жылдары Батыстың мұзқаймақ, джем және консерві өндірушілері Мукайдың клиенттері болды, олар бөшкелердің ұзаққа созылатын дәміне риза болды және клубника егістіктері бар арал туралы аңыз айтты. Бұл келесі 50 жыл бойы арал экономикасының маңызды бөлігіне айналды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде туған жапон-американдық шиеленістерге жауап ретінде жапондық американдықтар күштеп интернат лагерлеріне көшірілді. 1892 жылы Вашон колледжі Вашонның Бертон бөлімінде ашылды. Ол жұмыс істеген кезеңде аймақтағы жетекші колледждердің бірі болды. 1910 жылы өрт сөндірілді.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Vashon CDP-ның жалпы ауданы құрайды, оның ішінде аралды құрайды және аралды қоршап тұрған Пьюгет шығанағының сулары бар.
Климат
Бұл аймақта жылы (бірақ ыстық емес) және құрғақ жаз мезгілі болады, ешқандай айдың орташа температурасы жоғарыламайды. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Вашонда жылы жазғы Жерорта теңізі климаты басым, климат карталарында "Csb" деп белгіленеді.
Демография
2000 жылғы халық санауы бойынша, CDP-да 10 123 адам, 4 193 үй шаруашылығы және 2 838 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 273,9 адам (105,7/км²) құрады. Орташа тығыздығы 131,7/км² (50,8/км²) болатын 4 867 тұрғын үй болды. CDP-ның нәсілдік құрамы: 93,61% ақ нәсілді, 0,45% қара немесе афроамерикалық, 0,70% американдықтар (үндістер), 1,56% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,87% басқа нәсілдер және 2,75% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,56% құрады. 4 193 үй шаруашылығының 30,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 56,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,9%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 32,3%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,8%-ы жеке тұлғалардан тұрды, ал 8,0%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,40 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,86 адамды құрады. CDP-да халық жас бойынша таралып кеткен: 23,2%-ы 18 жасқа дейінгілер, 4,6%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 25,1%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 34,0%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 13,1%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 44 жас болды. Әр 100 әйелге 94,5 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 91,0 еркек шақ келді. CDP-дағы үй шаруашылығының орташа табысы 58 261 доллар, ал отбасының орташа табысы 67 010 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 50 201 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 36 426 доллар болды. Адам басына шаққандағы орташа табыс 31 983 долларға тең. Отбасылардың 4,6%-ы және халықтың 6,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,2%-ы және 65 жастан асқандардың 2,2%-ы. Адам басына шаққандағы табыс бойынша Вашон Вашингтон штатындағы 522 аймақтың ішінде 32-орында тұр.
Үкімет
1994 жылы Вашон аралдарының өзін-өзі басқару комитеті Вашон және Мори аралдарын қосып алу туралы петиция таратты. Ол кезде шамамен 10 мың тұрғынның ішінде бар болғаны 448 адам ғана петицияға қол қойды, ол Кинг округі аудиторына жіберілді. Vashon Maury Island Community Council – бұл Кинг округі кеңесіне Вашон және Мори аралдарына қатысты мәселелер бойынша кеңес беру мақсатында құрылған орган еді. 2013 жылы мемлекеттік ашық ақпарат туралы заңға сәйкес келу талабы және сот процесі қаупінен ұйымның жұмысы тоқтап қалды. Бірақ 2020 жылдың 15 маусымында ресми жарғылар қабылданып, арал тұрғындары жаңа Vashon Maury Island Community Council-ді ресми түрде құрды. Жаңа топ арал тұрғындарына олардың қауымдастығы алдындағы маңызды мәселелерді шешуге көмектесу үшін коммерциялық емес ұйым ретінде құрылды.
Қоғамдық қауіпсіздік
"Вашон" өрт сөндіру қызметі Мэтт Винчидің басшылығында жұмыс істейді және ол кәсіби және еріктілерден құралған біріктірілген бөлімше. Бір штаттық станса бар, ол 55-ші станса, онда кемінде үш өрт сөндіруші/жедел жәрдем қызметкері және екі Кинг округінің парамедигі қызмет етеді. 55-ші стансада төрт көмекші машина, бір өрт сөндіру машинасы, бір универсал машина, бір шалаң машинасы, екі су тасымалдаушысы, бір қайық, бір квадроцикл және бір қолдау машинасы бар. "Вашон" өрт сөндіру қызметі диспетчерлік орталық ретінде ValleyCom қызметін пайдаланады. Су тасымалдаушылары мен қосалқы өрт сөндіру машиналары бар екі алыс станса бар: Бёртон қаласындағы 56-станса және Доктон қаласындағы 58-станса. Бұл бөлімше негізінен жылжымайтын мүлік салығы есебінен қаржыландырылады, соңғы рет сайлаушылар 2017 жылы оны мақұлдаған. Аралда жер сілкінісі сияқты төтенше жағдайларда тиімді жауап беру үшін, жергілікті төтенше жағдайлар отрядының (CERT) мүшелерімен бірге төтенше жағдайлар жаттығуларын жүргізетін төтенше жағдайлар операциялық орталығының басшысы бар.
Қылмыс
Кейбір мәлімдемелерде аралда түрлі есірткі сататын орындар бар екені айтылады, бұл мәлімдеме Vashon Youth & Family Services ұйымын әлеуметтік қызметтердің үнемі өткізілетін жиналысының аясында есірткіге тәуелділікке қарсы кеңес беруге алып келді. Аралдағы адам өлтіру көрсеткіші өте төмен, соңғы жиырма жылда тек екі дерек тіркелді, ал өзге де қылмыстар көбінесе кездеспейді. 2005 жылы шериф кеңсесі бір зорлау, алты шабуыл және қырық тоғыз ұрлық фактісін тергеді, 2006 жылы үш зорлау, сегіз шабуыл және алпыс үш ұрлық фактісі бойынша тергеу жүргізді. Аралдағы ауыр қылмыстардың қатарында 2003 жылдан 2010 жылға дейін ДНК дәлелі арқасында ұсталған және айыпталған сериялық зорлаушы, сондай-ақ кәмелетке толмаған келінімен инцест және басқа да жыныстық қылмыстар жасағанын мойындаған полиция қызметкері бар.
Ауыл шаруашылығы
Бұрын жеміс бақтары мен клубника шаруашылықтары Вашон экономикасында маңызды рөл атқарған, бірақ қала маңындағы тұрғын үйлер салудың күшті ықпалы аралдағы ірі коммерциялық ауыл шаруашылығының көбін жойды. Дегенмен, аралда көптеген шағын шаруашылықтар жұмыс істейді, жергілікті тұрғындарға таза органикалық өнімдер, сүт және жұмыртқа жеткізеді. Өзгерістерге қарамастан, арал жыл сайын шілде айында клубника фестивалін өткізіп келеді. Доктон сияқты кейбір аймақтардағы жеке меншіктердің үлкен бөлігі жапон-американдық азаматтардан тартып алынды, олар екінші дүниежүзілік соғысқа дейін сол жерде клубника өсірген, содан кейін олар аралдан алысқа, тұтқынға алу лагерлеріне көшірілді. Аралда жергілікті бау-бақшалар мен шарап зауыттары ашылды, олардың кейбіреуі жүзімнің орнына алманың шырынынан дайындалатын алкогольді сусын – перри өндіруге баса назар аударады. Кем дегенде үш шарап зауыты 100% жергілікті өндірілген шараптар мен басқа да алкогольді сусындарды шығарады.
Өңдеу және өнеркәсіп
Вашон өзінің екі ірі өнеркәсіптік кәсіпорнынан айырылды: K2 Sports өндірісін Қытайға көшірді, ал Сиэтлдің ең жақсы кофесін қуыру орны Starbucks компаниясы SBC-ні сатып алғаннан кейін көп ұзамай жабылды. Қазіргі уақытта Вашондағы ең ірі өндіруші – жергілікті жұртшылық "Сүйек фабрикасы" деп атап кеткен Тынық мұхиты зерттеу зертханасы. 2014 жылы Edipure компаниясы ескі K2 шаңғы зауытын сатып алып, крекерлер, тәттілер және жұмсақ аюлар сияқты 60-тан астам марихуана негізіндегі тағамдарды өндіруге кіріседі деп хабарланды.
Көлік
Вашон аралына көпірлер жоқ, сондықтан аралға кіру теңіз және әуе арқылы ғана мүмкін. Аралға және одан тысқары жерлерге көбінесе Вашингтон штатының паром жүйесі арқылы саяхат жасалады. 1959 жылы Вашонды Сиэтл және Китсап округімен байланыстыратын көпір салу жоспарланған, бірақ соңында қаржыландырылмады. 1992 жылы Вашингтон штатының көлік комиссиясы ұсынған екінші көпір жобасы арал тұрғындарының наразылығынан кейін қайтарылып алынды. Вашон қалалық әуежайы аралдың солтүстік жартысында орналасқан. Әуежайға үздіксіз рейстер жоқ. Кинг округінің метросы арал бойымен күнделікті автобус қызметін ұсынады. Жұмыс күндері сағаттарда автобустар Сиэтлге жүретін паромға дейін барады. 2016 жылдың 10 қыркүйегінде аралдағы жексенбілік автобус қатынасы қайта жаңғыртылды. 118-бағыт арал тұрғындарына көп жылдан бері алғаш рет жексенбі күні қызмет көрсетеді, бұл сенбі күнгі кестеге ұқсас және жолаушыларға паром терминалдарымен және аралықтағы басқа да бағыттармен байланысуға көмектеседі.
Паромдар
Вашон тас жолының оңтүстік соңы Талекуа ауданындағы Талекуа паром терминалы болып табылады, ол Пойнт Дефианс–Талекуа паром арқылы Такома қаласының Пойнт Дефианс ауданымен байланысты. Вашон тас жолының солтүстік соңы – Саутворттағы және Батыс Сиэтлдегі Фаунтлеройдағы мемлекеттік паром доктарына қызмет көрсететін Пойнт Вашондағы Хайтс док. Сиэтл қаласының орталығындағы Колман докқа Хайтс доктан жолаушылар тасымалын Кинг округінің паром ауданы жүзеге асырады, апта ішінде таң және кешке қарай әр бағытта үш рейс орындалады. Бұрын аралда Пьюгет саундты навигация компаниясы (Black Ball Line деп те аталады) сияқты жеке компанияларға тиесілі паромдар болған. 1947 жылдың ақпанында жұмысшылардың алты күндік ереуілінен кейін Вашон аралы қызметсіз қалды, сол кезде арал тұрғындары үш жолаушы паром сатып алып, келесі жылы Кинг округінің паром ауданы аясында өздері басқарды. Black Ball Line 1948 жылдың 15 мамырында қызметті қайта бастауды жоспарлады, бірақ Вашон аралының тұрғындары оны тоқтатуға тырысқанда кемеге шабуыл жасады. Паром ауданы 1951 жылы таратылғанға дейін жеке бәсекелестіксіз болды және орнына Вашингтон штатының паром компаниясы құрылды.
Денсаулық сақтау
2016 жылы аралдағы медициналық клиника CHI Franciscan Health қаржылық қиындықтарды айтып, клиниканы тастап кеткеннен кейін жабылғаны хабарланды. Басқа бір қызмет провайдері, коммерциялық емес NeighborCare Health, жыл соңына дейін жаңа клиника ашуға уәде берді, бұл аралдан пароммен ауруханаға жеткізілетін науқастардың үш сағатқа дейін созылатын жол аясындағы қиындықтарды жеңілдетуге бағытталған. NeighborCare-дің аралдағы клиникаға қатысты келісімшарты 2020 жылы аяқталды, ал 2021 жылдан бастап клиника Sea Mar басқаруына өтті. 2020 жылғы COVID-19 пандемиясы кезінде Вашонда тесттердің, медициналық ресурстардың және жеке қорғаныш құралдарының жетіспеушілігі байқалды. Жергілікті дәрігерлер тобы "Ауылдық тестілеу және ізін суру жинағы" деп аталған жеке әрекет жоспарын жасады, осы арқылы басқа шалғайдағы аймақтар үшін үлгі құруды көздеді.
Емдеу мәселесі
Көптеген арал тұрғындары вакцинаға қатысты ой-пікірлердің әртүрлілігіне байланысты балаларына вакцина жасатудан бас тартады. Вакцина жасалмағандардың 98%-дан астамы себеп ретінде "Діни" немесе "Медициналық" емес, "Жеке" себептерді көрсетеді. Олардың вакцина жасатудан бас тартуы қоғамда наразылық тудырды. Вакциналарға қолжетімділіктің кеңеюі, қызылша індеті туралы БАҚ-тағы жариялымдар және вакцинацияның пайдасы туралы ағарту жұмысының нәтижесінде Вашон аралдық мектеп округінде вакцина жасату көрсеткіші жылдар бойына өсті, бірақ ол әлі де АҚШ-тағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі болып табылады. Округтегі толық вакциналанған оқушылардың саны алты жыл ішінде 31%-ға өсті, 2017-2018 оқу жылында 56%-дан 74%-ға жетті; бірақ елдің қалған бөлігіндегідей 95% мақсатты көрсеткіштен төмен. 2019 жылы аралдағы отбасылардың 11,6%-ы балаларына вакцина жасалмағаны туралы хабарланды.
Өнер және мәдениет
Жыл сайынғы студиялық тур 1970-ші жылдардың соңында аралда тұратын бірнеше керамисттердің бастамасымен құрылды. Топ 2018 жылдың ақпан айында «Vashon Island Visual Artists» деп қайта аталды және 2015 жылы коммерциялық емес ұйым мәртебесіне үмітткер болды. Қазіргі таңда топ, жергілікті суретшілердің студияларына жарты жылдық турлар ұйымдастырады, сондай-ақ сабақтар, семинарлар, көрмелер, суретшілер үшін әлеуметтік шаралар өткізеді. Топқа шамамен 300 мүше кіреді. Аралда 1989 жылы «Island Singers» деген атпен құрылған хор тобы бар, қазір ол «Vashon Island Chorale» деп аталады. Әр айдың бірінші жұмасында қалалық галереялар келушілерге есіктерін ашады. «Vashon Center for the Arts» және кафелер де «Бірінші жұма» галерея кешінде ашық болады, онда Ann Leda Shapiro-ның еңбектері сияқты жергілікті суретшілердің туындылары көрсетіледі.
Радио хабар тарату станциялары
2014 жылы шағын медиа-орталық, Voice of Vashon, FCC-ден төмен қуатты FM радио хабар тарату лицензиясын алды. KVSH FM 2014 жылдың қазан айында 101.9 FM жиілігінде тікелей эфирге шықты, сондай-ақ әлі күнге дейін тікелей эфирде трансляция жасап тұрады. The Voice of Vashon 2015 салық жылынан бастап коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. The Voice of Vashon King County 4Culture грантының қолдауымен қоғамдық өнер шараларын жазып алып, таратуда. Бұл медиа-орталықтардың әрқайсысы жыл бойы, тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн Вашон және Мори аралдарындағы тұрғындарға аралға қатысты немесе арнайы ақпарат, ойын-сауық және төтенше жағдайлар туралы хабардар етеді. Аралда Вашон аралы гольф клубы мен демалыс орталығы да орналасқан. Vashon Sheepdog Classic жыл сайын Misty Isle Farms шаруашылығында өткізіледі, онда жергілікті тағамдар мен тауарларды сатушылар қатысады, ал түскен табыстың барлығы жергілікті коммерциялық емес ұйымдарға аударылады. Сынақтарды ит пен оның иесінен құралған команда орындайды, олар қойларды белгілі бір аймаққа жинау үшін арнайы алаңға жіберіледі.