Кіріспе

667А «Навага» жобасының баллистикалық зымыран тасушы су асты кемесі К-219 – 667А «Навага» жобасының баллистикалық зымыран тасушы су асты кемесі (НАТО-ның Yankee I кодымен белгіленген), Кеңес Әскери-теңіз күштерінің құрамында болды. Ол 16 дана R-27U сұйық отынмен жұмыс істейтін зымырандарды тасыды, олардың отыны UDMH және азот тетроксиді (NTO) қоспасынан тұрды. К-219 1986 жылғы 3 қазанда суық соғыс кезеңіндегі ең даулы су асты кеме оқиғаларының біріне қатысты. Бермуда аралдарынан солтүстік-шығысқа қарай 1094 шақырым (680 миль) қашықтықта Солтүстік Атлантика мұхитында ядролық сүрленуге қатысты кезекте болған, 15 жылдық тарихы бар бұл кемеде зымыран шахтасында жарылыс пен өрт болды. Кеме жүріп бара жатқанда зымыран люгінің жабынындағы тығыз жабысқан бөлік бұзылып, жоғары қысымды теңіз суы зымыран шахтасына еніп, қысымның айырмашылығынан зымыран отын бактерілері жарылып, зымыран отыны араласып, соңында жануға алып келді. Бұл оқиға туралы ресми хабарлама жарияланбаса да, Кеңес Одағы судың ағып кетуіне «Аугуста» су асты кемесімен соқтығысқандығын мәлімдеді. «Аугуста» сол аймақта болғанымен, АҚШ Әскери-теңіз күштері және К-219 командирі, екінші ранг капитаны Игорь Британов соқтығыс болмағанын жоққа шығарды. Оқиға «Жауынгер сулар» атты кітапта суреттелді, онда оқиға куәгерлерінің айғақтары, кемелік журналдар, ресми тергеулер және совет және американдық тараптардан жағалауда және кемеде болған қатысушылардың мәліметтері негізінде қайта жаңғыртылды.

Танымал мәдениетте

1997 жылы британдық BBC телефильмі "Жауынгерлік сулар", HBO-мен бірлесіп түсірілген және Ратгер Хауэр, Мартин Шин және Макс фон Сидоу ойнаған фильмді Warner Bros. компаниясы АҚШ-та көрсетті. Ол K-219 қайтысы туралы баяндайтын сол аттас кітап негізінде жасалған. 2001 жылы капитан Британов Warner Bros. компаниясына оның оқиғасын және кейіпкерін пайдалануға рұқсат алмағанын, фильм оқиғаларды дәл бейнелемегенін және оны тиімсіз көрсеткенін айтып, сотқа шағымданып берді. Үш жылдық сот отырысынан кейін, сот Британовтың пайдасына шешім шығарды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сайтындағы мақала, 1-ші ранг капитаны (отставкада) Игорь Курдин (K-219-дың бұрынғы орынбасары) және лейтенант-коммандер Уэйн Градок K-219 мен "Аугуста" арасындағы кез келген соқтығысуды жоққа шығарды. Капитан Британов та соқтығысу болмағанын мәлімдеді, сондай-ақ ол Ресей үкіметінің K-219 оқиғасын түсіндіруін қабылдамағандықтан, ресейлік шараларға шақырылмағанын айтты. 2013 жылдың ақпан айында BBC тілшісіне берген сұхбатында, K-219 оқиғасы кезінде Кеңес Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы, флот адмиралы Владимир Чернавин апаттың ракета шахтасындағы ақаулықтан болғанын айтты және американдық суасты кемесімен соқтығысу туралы ештеңе айтпады. Сұхбат BBC2 арнасының "The Silent War" сериалы үшін жүргізілді.