Кіріспе
1981 жылғы Super Bowl
Super Bowl XV – Америка футбол конференциясының (AFC) чемпионы «Оукленд Рейдерс» пен Ұлттық футбол конференциясының (NFC) чемпионы «Филадельфия Иглз» арасында 1980 жылғы маусымда Ұлттық футбол лигасының (NFL) чемпионын анықтау үшін өткізілген американдық футбол ойыны. «Рейдерс» командасы «Иглз» командасын 27:10 есебімен жеңіп, Super Bowl жеңген алғашқы «жапайы карта» командасы болды. Ойын 1981 жылдың 25 қаңтарында Нью-Орлеандағы Луизиана Супердомында, Ирандағы кешірім дағдарысы аяқталғаннан кейін бес күн өткен соң өтті. Ойын патриоттық рухта өтті, себебі ойынға дейінгі шараларда дағдарыстың аяқталуы құрметтелді. «Рейдерс» командасы 11:5 есебімен үздік маусымды өткізіп, үшінші рет Super Bowl турниріне қатысты, бірақ AFC West дивизионының жеңімпазы «Сан-Диего Чарджерс» командасына тай-брейкте жеңіліп қалды. «Оукленд» плей-офф кезеңінде «Хьюстон Ойлерс», «Кливленд Браунс» және «Сан-Диего» командаларын жеңіп, Super Bowl турниріне жолдама алды. «Иглз» командасы 12:4 есебімен үздік маусымды өткізіп, «Миннесота Викингс» және «Даллас Ковбойз» командаларына қарсы постсезондық ойындарда жеңіске жетіп, алғаш рет Super Bowl турниріне қатысты. «Рейдерс» командасының ойыншысы Джим Планкетттің екі тачдаун пасын бергенінің арқасында, XV Super Bowl турнирінің бірінші тоқсанында 14:0 есебімен көш бастады, ал «Иглз» командасы ешқашан қалпына келмеді. «Оукленд» командасының қорғаушысы Род Мартин «Филадельфия» командасының ойыншысы Рон Джаворскиден үш рет допты ұстап алып, Super Bowl рекордын орнатты. Планкетт 261 ярдқа 13 пастың 21-ін аяқтады және үш тачдаун соқты, сонымен қатар 9 ярдқа жүгірді, осының нәтижесінде Super Bowl турнирінің ең құнды ойыншысы атанды. Планкетт, Super Bowl VI турнирінде Роджер Стаубахтан кейін, Super Bowl турнирінің ең құнды ойыншысы атанған екінші Хейсман Трофи иегері болды.
Үй-жай таңдау процесі
NFL 1979 жылғы 13 наурызда Гонолулудағы иелер жиналысында XV Суперкубокты Нью-Орлеан қаласына тапсырды. Бірінші рет үш Супер Боул қаласы (XV, XVI және XVII) бір жиналыста қаралып, іріктеліп алынды. Барлығы сегіз қала өтініш білдірді: Нью-Орлеан, Детройт (Силвердом), Пасадена (Роуз Боул), Лос-Анджелес (Колизей), Майами, Сиэтл (Кингдом), Даллас (Коттон Боул) және Хьюстон (Райс стадионы). Нью-Орлеан жалпы бес Супер Боулға ие болды, ал Луизиана Супердомында екінші рет қабылдады, бұл олардың тұрақты үй иелері ретіндегі беделін бекітті. Детройт (XVI) және Пасадена (XVII) да сол жиналыста таңдалды. Бұрынғы бес Супер Боулды қабылдаған Майами қаласы едәуір назарсыз қалды, себебі Оранж Боулдың тозуына және екі ай бұрынғы XIII Супер Боулдағы қонақүй бөлмелерімен болған шатасуға байланысты. «Дельфинс» командасының иесі Джо Робби Майами қаласы мен Дейд округімен стадионды жаңарту немесе жаңа стадион салу мәселесіндегі келіспеушіліктерге байланысты Майамиге ойын өткізуге қарсы лобби жасады. Робби жаңа стадион салу үшін үлкен ықпал ету мақсатында, басқа иелерді Майамиге қарсы дауыс беруге көндірді. Оңтүстік Флорида Джо Робби стадионы салынғанға дейін және XXIII Супер Боул қабылдағанға дейін тағы бір Супер Боул қабылдау мүмкіндігіне ие болмады.
Оукленд рейджерлері
Super Bowl XV Джим Планкеттің NFL-де бастапқы квотербек ретінде қайта жандануының шыңы болды. 1970 жылы Хейсман Трофи жеңімпазы 1971 жылғы NFL драфтында бірінші таңдау болды және кейіннен 1971 жылғы NFL жаңа жыл ойыншысы атанды. Бірақ Планкетт «Патриотс» командасымен бес жеңіліс маусымын және «Сан-Франциско 49ers» командасымен екі тұрақсыз маусымды бастан кешірді, содан кейін 1978 жылғы маусым алдында бос агент ретінде босатылды. Планкетт «Окленд» командасымен резервтік квотербек ретінде келісім жасады, сондықтан көп ойнаған жоқ, 1978 жылы бірде-бір пас жібермеді, ал 1979 жылы тек 15 пас берді. Осы уақытта «Окленд» 1979 жылғы маусымда ұзақ жылдар бойы бастапқы квотербек Кен Стейблерді алмастырып, оның орнына 1971 жылғы драфта Планкеттен екі орын төмен таңдалған, оның бұрынғы орта мектептегі қарсыласы Дэн Пасториниді алды. «Рейдерс» командасы 1980 жылғы маусымды 2-3 есебімен бастағаннан кейін Пасторини аяғын сындырып, Планкетт кенеттен бастапқы құрамға енді. 33 жастағы Планкетт нашар бастады, Пасториниді алмастырғаннан кейін «Канзас-Сити Чифс» командасына 31-17 есебімен жеңілгенде 5 перехват жасады. Алайда, ол жақсырып, маусымның соңғы 11 ойынының 9-ында «Рейдерс» командасын жеңіске жеткізіп, плей-оффқа жолдама алды. Планкетт 320 пасқа 165-ін аяқтады, 2299 ярд, 18 тачдаун және 15 перехват жасады. Ол сондай-ақ 141 ярдқа жүгіріп, 2 тачдаун соқты. «Рейдерс» командасының негізгі шабуылдық қаупі – кең қабылдаушы Клифф Бранч (44 қабылдау, 858 ярд, 7 тачдаун), ал кең қабылдаушы Боб Чандлер 786 ярд пен 10 тачдаун үшін 49 қабылдау жасады. Марк ван Эгхен 838 ярд пен 5 тачдаунмен команданың ең үздік жүгірушісі болды, сонымен қатар 259 ярд үшін 29 пас ұстады. Маусымның алты ойынында «Рейдерс» таңқаларлық сауда жасады, болашақ Даңқ залының қақпашысы Дейв Касперді Хьюстон Ойлерс командасына бірінші және екінші раундтардың екі таңдауын жіберіп берді. Тәжірибелі қақпашы Реймонд Честер жылдың қалған бөлігінде қабілетті бастаушы болды, 366 ярд пен 4 тачдаун үшін 28 пас ұстады. Кенни Кинг 761 ярдқа жүгіріп, 145 ярд үшін 22 пас ұстады. «Рейдерс» командасының құрамында болашақ Даңқ залының екі өкілі – Арт Шелл және қорғаушы Джин Апшоу болды. Апшоу үш онжылдық бойы бір командамен үш Супер Боулда ойнаған алғашқы ойыншы атанды. Ол сондай-ақ II (1967) және XI (1976) Супер Боулдарда ойнады. «Окленд» командасының қорғанысын Джон Матусзак (8 сак), Седрик Хардман (9,5 сак) және Дейв Браунинг (6,5 сак) басқарды, бұл команда лигадағы ең көп мәжбүрлеу (52) және перехват (35) көрсеткіштерімен көзге түсті. Қорғаушы Лестер Хейс лигадағы ең көп перехват (13) және перехваттан қайтып келген ярд (273) көрсеткіштерімен көзге түсті және лиганың жыл ойыншысы атанды. Қауіпсіздік қамтамасыз етуші Берджесс Оуэнс үш перехват жасады, оларды 59 ярдқа және тачдаунға қайтарды. «Рейдерс» командасының құрамында болашақ Даңқ залының өкілі Тед Хендрикс (3 перехват, 4 қайтарылған доп, 8,5 сак), Про Боул ойыншысы Род Мартин (3 перехват) және жаңадан келген Мэтт Миллен де болды. «Рейдерс» командасын бас бапкер Том Флорес басқарды, ол Супер Боул жеңіп алған алғашқы испаноязықты бапкер атанды.
Филадельфия Иглз
1980 жылы бас бапкер Дик Вермеилдің басшылығымен, 1960 жылғы NFL чемпионатынан бері лига чемпионатында ойнамаған «Филадельфия Иглз» командасы алғашқы Супер Боулға жолдама алды. «Филадельфия» шабуылы лигада ұпай жинауда 6-шы орынды (384 ұпай) және ұпай алған ярдтар бойынша 8-ші орынды (5519 ярд) иеленді. Команданы квотербек Рон Джаворски басқарды, ол регби маусымында 451 пастың 257-сін 3529 ярдқа жеткізіп, 27 тачдаун мен 12 перехват жасады. «Иглз» командасының тағы бір маңызды ойыншысы – хафбек Уилберт Монтгомери, ол соңғы екі маусымда 1200 ярдтан астам жүгіріп, NFL-дегі ең үздік жүгірушілердің бірі саналды. 1980 жылғы регби маусымындағы жарақаттар оны 778 ярдқа дейін шектеді, бірақ ол постсезонда NFC титулы үшін өткен ойында 194 ярдқа жүгіріп, толыққанды қалпына келгенін көрсетті. Монтгомери сондай-ақ, 50 рет 407 ярдқа қабылдаған, бекфилдтен өте жақсы қабылдаушы болды. Шабуылдағы қалған негізгі қауіпті ойыншылар – кең қабылдағыштар Гарольд Кармайкл және Чарли Смит, сондай-ақ тайм-энд Кит Крепфл, бірге 125 қабылдау, 2090 ярд және 16 тачдаун жасады. «Иглз» командасының қорғанысы регби маусымында ең аз ұпай жібергендігі үшін (222 ұпай) лигада бірінші орынды алды, ал ең аз ярд жібергендігі үшін (4443 ярд) екінші орынды иеленді. Алдыңғы қатардағы ноуз-тэкл Чарли Джонсон қорғанысты нығайтты және тіпті 3 перехват жасады. Қорғаушы Клод Хамфри 14.5 сақпен команданың үзділді ойыншысы атанды, ал оның әріптесі Карл Хейрстон 9 сақ, ал қорғаушы тэкл Кен Кларк 7 сақ жасады. Жери Робинсон (4 фамблді қалпына келтірді және 2 перехват жасады) және Билл Бергей жүгіруді тоқтату және пасты ұстау бойынша өте жақсы өнер көрсетті. «Филадельфия» командасында да жақсы екінші қатар болды, оны тәжірибелі қорғаушы Герман Эдвардс (3 перехват) және Бренард Уилсон (6 перехват) бастады, сондай-ақ жаңадан келген Ройнэлл Янг (4 перехват) та бар. «Иглз» командасының қорғанысы регбиде «Рейдерс» командасына қарсы 10:7 есебімен жеңіске жетуде маңызды рөл атқарды; олар Планкетті 8 рет сақтыңдады.
Плей-офф
"Бүркіттер" плей-оффта жеңіліссіз өтті, "Миннесота Викингстерін" 31-16 есебімен, ал "Даллас Каубойларын" 20-7 есебімен жеңді. Сонымен қатар, Планкетт пен "Рейдерс" командасы "Хьюстон Ойлерсті" 27-7, "Кливленд Браунсты" 14-12 (Red Right 88 деп аталатын комбинациямен) және "Сан-Диего Чарджерсті" 34-27 есебімен жеңді. Осылайша, "Оукленд" 1970 жылғы бірігуден бері Супер Боулға шыққан екінші "жабайы карта" командасы, АФК аясындағы алғашқы команда, сондай-ақ 1978 жылы НФЛ плей-офф форматы 10 командаға дейін ұлғайтылғаннан бері үш постсезондық кезеңді жеңген алғашқы "жабайы карта" командасы атанды. Хэйс плей-оффта өте жақсы өнер көрсетті, тағы 5 перехват жасап, барлығы 19 ойында 18 перехватқа ие болды.
Супер Боулдың ойын алдындағы жаңалықтары мен жазбалары
Ойын алдындағы күндері көптеген спорт жазушылары егер «Рейдерс» жеңсе, NFL комиссары Пит Розельдің команда иесі Аль Дэвиске Винс Ломбарди кубогын табыс ететініне қатысты пікір айтысты. Маусым басталар алдында лига «Рейдерс» командасының Калифорния штатының Окленд қаласындағы Оукленд-Аламеда округі Колизейінен Лос-Анджелес қаласындағы Лос-Анджелес Мемориалдық Колизейіне көшу туралы ұсынысын мақұлдамады. Оған жауап ретінде Дэвис монополияға қарсы заңдарды бұзды деген айыппен NFL-ді сотқа берді. Бұл қақтығыс Розель мен Дэвис арасында шиеленіске әкелді. («Рейдерс» соңында сот ісін жеңіп, 1982 жылғы маусымға дейін команданың Лос-Анджелес қаласына көшуіне мүмкіндік берді.) Окленд командасы Суперкубоктағы тұрақты маусымдағы жеңілісін қайтаруға қол жеткізген алғашқы команда болды. «Иглз» 23 қарашада «Ветеранс» стадионында «Рейдерс» командасын 10:7 есебімен жеңді. Бұл ойын екі команда да 3–4 қорғаныс формациясын негізгі қорғаныс ретінде қолданған алғашқы Суперкубок болды. «Рейдерс» 3–4 формациясын Суперкубокте бірінші рет XI Суперкубокта «Миннесота Викингс» командасына қарсы қолданды, бірақ «Майами Дельфинс» командасы 3–4 формациясының («53 қорғаныс») нұсқасын VI, VII және VIII Суперкубоктарда қолданған. 3–4 формациясы XV және XXVIII Суперкубоктар арасындағы әр Суперкубокта кем дегенде бір команда тарапынан қолданылды. «Рейдерс» үш әртүрлі онжылдықта (1960-шы, 1970-ші және 1980-ші жылдар) Суперкубокқа қатысқан алғашқы команда болды, олар бұрын II және XI Суперкубоктарда ойнаған болатын. LVII Суперкубокқа дейін, бұл екі бапкердің әлі де тірі екенін көрсететін ең ерте Суперкубок саналады.
Хабар тарату
Ойынды АҚШ-та NBC телеарнасы көрсетті, Дик Энберг Супер Боулдағы ойынды тікелей баяндаушы ретінде тұңғыш рет жұмыс істеді. Түсті комментаторлардың саны үш болды: Мерлин Олсен Энбергтің жанында отырды, ал Джон Броди мен Лен Доусон жеке хабар тарату кабинасында жұмыс істеді. Брайант Гамбел мен Майк Адамл NFL '80 бағдарламасының аясында ойынға дейінгі, ойын ортасындағы және ойыннан кейінгі хабарларды жүргізді. Боб Трампи студиялық сарапшы ретінде қатысты. Пит Аксельм құмар ойынына тәуелділік мәселесін Gamblers Anonymous ұйымының мүшелерімен сұхбаттасу арқылы көтерді, сонымен қатар ол қандай команда жеңеді деген болжамын жасады. NBC News тілшісі Джон Дэнси билет сатудың заңсыздығы туралы хабарлады. Сонымен қатар, Бродвейдегі "Ain't Misbehavin'" қойылымынан видеожазбалар көрсетілді, актерлар Фэтс Уоллердің "The Joint is Jumpin'" әнін орындады, ал NBC Нью-Орлеан полиция департаментінің вице-полк бөлімінің қызметкерлері қаладағы проституциямен күресуге қатысты. Екі жыл бұрынғы ойындағыдай, NBC өздерінің әдеттегі музыкасының орнына сол арнайы, синтезаторлық дыбысқа толы тақырыбын пайдаланды. Бұл ойын сондай-ақ есту қабілеті бұзылғандар үшін субтитрмен көрсетілген алғашқы Супер Боул болды. NBC хабарларының соңында ойынның монтажы, босатылған кешіккендердің келуі және АҚШ-тың 40-шы президенті Рональд Рейганның қызметке кірісу салтанаты "Celebration" әнінің сүйемелдеуімен көрсетілді (Kool & the Gang). "11 99: Офицерге көмек керек" атты CHiPs сериалының қайта көрсетілімі NBC-нің Супер Боулдан кейінгі бағдарламасы болды.
Ойын-сауық
Ойын алдындағы мерекелік шаралар Ирандағы кешірімшілік дағдарысының аяқталуын (осы ойынға 5 күн бұрын жарияланған) құрметтеді және Оңтүстік университетінің оркестрінің өнер көрсетуін қамтыды. Супердоменің сыртына 24 метр ұзындығы және 9 метр ені бар үлкен сары лента ілінді, жанкүйерлерге кішкентай ленталар таратылды, ал әр ойыншының шлемдерінің артқы жағында сары жолақ болды. (Тұтқындар қамауда болған кезде АҚШ-та қолдау белгісі ретінде сары ленталар қолданылған.) Кейін әнші, актриса және биші Хелен О'Коннелл мемлекеттік әнұранды орындады. Монетаны лақтыру рәсіміне «Грин-Бэй Пэкерс» командасының бас жаттықтырушысы Винс Ломбардидің жесірі Мари Ломбарди қатысты. Түскі үзіліс бағдарламасында әншілер мен бишілердің қатысуымен «Марди Гра фестивалі» өтті, сондай-ақ «Up With People» ұйымының қойылымы көрсетілді.
Соңғы статистика
Көздер: NFL.com Суперкубок XV, Суперкубок XV Ойын іздеушісі (Oak), Суперкубок XV Ойын іздеушісі (Phi), Суперкубок XV Ойын барысы бойынша
Статистикалық салыстыру
Оукленд РейдерсФиладельфия ИглзБірінші топтар1719Бірінші топтар жүгіру63Бірінші топтар пастың арқасында1014Бірінші топтар пенальти бойынша12Үшінші топтар тиімділігі6/125/12Төртінші топтар тиімділігі0/01/1Таза жүгіру көрсеткіші11769Жүгіру әрекеттері3426Жүгіруге кеткен орташа уақыт3.42.7Пас – Аяқтаулар/әрекеттер13/2118/38Сәкемен ұсталған жалпы көрсеткіш1–10–0Паспен ұсталған доптар03Таза пас көрсеткіші260291Жалпы таза көрсеткіш377360Панттармен қайтарудың жалпы көрсеткіші2–13–20Кик-оффтармен қайтарудың жалпы көрсеткіші3–486–87Ұсталған доптардың жалпы қайтару көрсеткіші3–440–0Панттардың орташа көрсеткіші3–42.03–36.3Жоғалған доптар0–01–1Пенальтилердің жалпы көрсеткіші5–376–57Ойын уақыты29:4930:11Қателіктер04