Кіріспе
Goffs халықаралық әуежайы, Нова-Скотия, Канада
Porter Airlines
| timezone = AST
| utc = UTC−04:00
| summer = ADT
| utcs = UTC−03:00
| elevation f = 477
| coordinates =
| website =
| image map =
| image mapsize = 250
| image map alt =
| image map caption = Әуежай схемасы
| pushpin map = Canada Nova Scotia#Canada
| pushpin mapsize = 250
| pushpin map alt =
| pushpin map caption = Нова-Скотия ішіндегі орналасқан жері
| pushpin relief =
| pushpin image = CYHZ
| pushpin label position =
| pushpin mark =
| pushpin marksize =
| r1 number = 05/23
| r1 length f = 10,500
| r1 surface = Асфальт/бетон
| r2 number = 14/32
| r2 length f = 7,700
| r2 surface = Асфальт
| metric rwy =
| stat year = 2023
| stat1 header = Ұшақтар қозғалысы
| stat1 data =
| stat2 header = Барлық жолаушылар
| stat2 data = 3,579,293
| footnotes = Дереккөздер: CFS, HIAA Галифакс Стенфилд Канадада жолаушылар ағыны бойынша 8-ші ең көлемді әуежай. 2023 жылы ол барлығы 3,579,293 жолаушыны тасымалдады. Бүгін Саундерс паркі, алғашқы Галифакс әуежайының басқарушысы және Аэро клубтың басқарушысы Дональд Саундерс есімімен аталады, ал Вестмаунт тұрғын алабының бір бөлігі осы жерді көрсетеді. RCAF станциясы Shearwater кейіннен қазіргі әуежай ашылғанға дейін Галифакстың негізгі әуежайы қызметін атқарды. 1945 жылдың қазан айында Галифакс қаласы федералдық Көлік министрлігінен жаңа азаматтық әуежай үшін орынды таңдауға көмек сұрады. Басты фактор – жылдық томан әуежай жұмысына әсер ететін күндердің саны минималды болатын, Галифаксқа жақын жерді табу болды. Лукасвиллге басымдық берілді, бірақ бір жылдық зерттеуден кейін оның жиі томанды Shearwater әуежайымен салыстырылатын орташа көрінуі бар екені анықталды. Кейін Транс-Канада Эйрлайнз ұсынғандай, Келли көлінің жанындағы жер тексерілді. Екі жылдық бақылаудан кейін 1954 жылы осы жер заманауи, 5 миллион канадалық доллары тұратын әуежай құрылысына ресми түрде мақұлданды. Ұшу-қону жолақтарын Галифакстың Diamond Construction компаниясы салды. Модернистік терминал ғимаратын Гиллеленд пен Струтт архитектура фирмасы жобалады, олар бұрын Оттавада ұқсас терминалды жобалаған. Жаңа әуежай 1960 жылдың маусымында толыққанды аяқталды және сол айда күндізгі визуалды ұшу ережелері (VFR) бойынша уақытша лицензия берілді. 1960 жылдың Доминион күні ашылу салтанаты өтті, сол күні толыққанды жұмыс істеуге рұқсат беретін лицензия да берілді. Әуежайды 1960 жылдың 10 қыркүйегінде Көлік министрі Джордж Хиз ресми түрде ашты. Құрылыстың жалпы құны шамамен 18 миллион долларды құрады. Жолаушылар саны алғашқы онжылдықта тұрақты өсті. Жолаушылар терминалы 1966 жылы күрделі жөндеуден өтті. 1976 жылдың шілдесінде жолаушылар терминалының кеңейтілуі ашылды, бұл әуежайдың алғашқы үш әуе көпірінің орнатылуын көрсетеді. 1988 жылы аймақтық тасымалдаушыларға қызмет көрсету үшін жаңа уақытша жолаушылар өткелдері салынды. Шабуылдан кейін әуежайға 40-50 ұшақтың Галифакске ауысатыны туралы хабар берілді. Осыған байланысты 15/33 (қазіргі 14/32) ұшу-қону жолағы жабылды, бұл тоқтатылған ұшақтарды орналастыруға мүмкіндік берді. Бірінші ауысқан ұшақ – United Airlines Boeing 767, сағат 11:35-те келді. Келіп түскен жолаушылар саны әуежайдың сыйымдылығын басып өтті, ол сағатына 900 адамды қабылдауға арналған келушілер терминалымен 7000-8000 адамды өңдеуге тап болды. Галифакс қалалық әкімдігі қаңғып қалған саяхатшыларға шұғыл баспана, азық-түлік, көлік және көмек көрсетуге міндеттелді, олар қалалық спорт кешендері мен мектептерде, шіркеулерде, университеттерде, әскери базаларда, сондай-ақ жеке азаматтардың үйлерінде орналастырылды. 2001 жылдың 14 қыркүйегінде әуежай терминалында еске алу рәсімі өтті. Бұл Германиядан тыс қала атымен аталатын флоттағы алғашқы ұшақ. 2006 жылдың 11 қыркүйегінде, шабуылдан бес жыл өткен соң, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс Галифакс әуежайына сапар шекті және алғыс айтқан сөз сөйледі.
Porter Airlines
| timezone = AST
| utc = UTC−04:00
| summer = ADT
| utcs = UTC−03:00
| elevation f = 477
| coordinates =
| website =
| image map =
| image mapsize = 250
| image map alt =
| image map caption = Airport diagram
| pushpin map = Canada Nova Scotia#Canada
| pushpin mapsize = 250
| pushpin map alt =
| pushpin map caption = Location within Nova Scotia
| pushpin relief =
| pushpin image =
| pushpin label = CYHZ
| pushpin label position =
| pushpin mark =
| pushpin marksize =
| r1 number = 05/23
| r1 length f = 10,500
| r1 surface = Asphalt/concrete
| r2 number = 14/32
| r2 length f = 7,700
| r2 surface = Asphalt
| metric rwy =
| stat year = 2023
| stat1 header = Aircraft movements
| stat1 data =
| stat2 header = Total passengers
| stat2 data = 3,579,293
| footnotes = Sources: CFS, HIAA Halifax Stanfield is the 8th busiest airport in Canada by passenger traffic. It handled a total of 3,579,293 passengers in 2023 Today Saunders Park, named after the first Halifax airport manager and Aero Club manager Donald Saunders, and some parts of the residential area of Westmount Subdivision, mark the site. RCAF Station Shearwater subsequently functioned as Halifax's primary airport until the current airport was opened. In October 1945, the City of Halifax asked the federal Department of Transport for help choosing a site for a new civil airport. A key factor was to find a site near Halifax with a minimal number of days per year when fog would affect airport operation. Lucasville was favoured, but after a year of study it was found to have similar average visibility to the frequently foggy airport at Shearwater. A site near Kelly Lake was then scrutinized based on a recommendation by Trans Canada Air Lines. After two years of monitoring, the site was officially approved in 1954 for construction of a modern, C$5 million airport. The runways were built by Diamond Construction of Halifax. The modernist terminal building was designed by Gilleland and Strutt, an architecture firm which previously designed a similar looking terminal at Ottawa. The new airport was substantially completed in June 1960, and a temporary licence for daytime visual flight rules (VFR) operations was issued that month. An opening gala was held on Dominion Day of 1960, the same day a licence permitting full operations was issued. The airport was formally inaugurated on September 10, 1960, by the Minister of Transport, George Hees. The ultimate cost of construction was about $18 million. Passenger numbers grew steadily during the first few decades of operation. The passenger terminal was substantially renovated in 1966. A passenger terminal extension opened in July 1976, which saw the installation of the airport's first three air bridges. New temporary passenger walkways were constructed in 1988 to serve regional carriers. Shortly after the attacks, the airport was advised that as many as 40 to 50 planes would divert to Halifax. In response, runway 15/33 (now 14/32) was shut down to accommodate the parked aircraft. The first diverted aircraft, a United Airlines Boeing 767, arrived at 11:35 am. The number of arriving passengers greatly outstripped the capacity of the airport, which faced processing 7,000–8,000 people with an arrivals facility designed to handle 900 per hour. The Halifax municipal government was tasked with providing emergency shelter, food, transportation and care to the stranded travellers, who were housed in city sports complexes and schools, churches, universities, military bases, as well as the homes of private citizens. A memorial ceremony was held in the airport terminal on September 14, 2001. and is the first aircraft of the whole fleet with a city name outside of Germany. On September 11, 2006, five years after the attacks, United States Secretary of State Condoleezza Rice visited Halifax airport and delivered a speech of thanks.
Атауын өзгерту
2003 жылдың желтоқсанында Новая Шотландияның бұрынғы премьер-министрі және федералды ресми оппозицияның жетекшісі Роберт Стэнфилд қайтыс болғаннан кейін, Новая Шотландияда осы зор құрметке ие болған саясаткерді еске алу үшін бірнеше ұсыныстар жасалды. 2005 жылдың басында әуежайдың басқару кеңесі терминал ғимаратына Стэнфилд есімін беруге шешім қабылдады. Терминал 2005 жылдың 9 қыркүйегінде салтанатты түрде қайта аталды, осы кезде Стэнфилд отбасы әуежайдың қарау платформасында мыс ескерткіш тақтайды ашты. 2007 жылдың 9 ақпанында премьер-министр Стивен Харпер әуежайға келді және құрмет көрсету мақсатында бүкіл кешеннің атауын "Халифакс халықаралық әуежайынан" "Халифакс Роберт Л. Стэнфилд халықаралық әуежайына" өзгертіп берді; сол кезде терминалдың ескі атауы қайта қолданылды.
Марапаттар
Халифакс халықаралық әуежайы 2005 жылы Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы (IATA) және Халықаралық әуежайлар кеңесі (ACI) жүргізген жолаушылардың қанағаттану деңгейін зерттеуде жақсы нәтиже көрсетті. Әуежай екінші жыл қатарынан Америкадағы ең жақсы әуежай деп танылды, сондай-ақ жылына 5 миллионнан аз жолаушы тасымалдайтын әуежайлардың арасында үшінші жыл қатарынан (дүниежүзі бойынша) ең жақсы әуежай, ал екінші жыл қатарынан ең жақсы ішкі әуежай атанды. 2007 жылдың наурыз айында әуежай Дубайда, Біріккен Араб Әмірліктерінде өткен 2006 жылғы Халықаралық әуежайлар кеңесінің (ACI) қызмет сапасы бойынша сыйлығында екі бірінші орынды жеңіп алды. Ол төртінші жыл қатарынан 5 миллионнан аз жолаушы тасымалдайтын әуежайлардың арасында жолаушылардың жалпы қанағаттану деңгейі бойынша бірінші орынға ие болды. Бұған қоса, әуежай "Airport People Awards" жаңа санатында Америкада бірінші орынды алды және әлемдегі ең жақсы ішкі әуежай санатында екінші орынды иеленді. 2010 жылдың басында Халифакс Стэнфилд жолаушылар тарапынан өз класындағы (5 миллионнан төмен) әлемдегі ең жақсы әуежай деп жетінші жыл қатарынан бағаланды. 2011 жылы ол Халықаралық әуежайлар кеңесінің (ACI) қызмет сапасы сыйлығында Солтүстік Америкадағы үшінші үздік әуежай, сондай-ақ 2 миллионнан 5 миллионға дейінгі жолаушылар көлемі бойынша үшінші үздік әуежай атанды.
Терминал
Аэровокзал ғимараты 1960 жылдың тамызында ашылды. Оның құрылысына шамамен 4,5 миллион канад доллары жұмсалды. Ашылғаннан кейін, халықаралық жолаушылар үшін медициналық қызметтер, иммиграция және кедендік бақылау; мейрамхана; бақылау мұнарасы және әкімшілік кеңселер; сондай-ақ, ұшу алаңына тікелей шығатын екі бақылау платформасы болды. Бұл жобаны Оттава қаласынан Gilleland and Strutt компаниясы, Галифакс қаласынан C. D. Davidson және Көлік министрлігінің бас архитекторы A. W. Ramsey бірлесіп жасады. Бас мердігер – Ellis Don компаниясы. Бұл заманауи кешенде Новая Шотландиядағы алғашқы эскалаторлар орнатылды. Бүгінде терминал жыл сайын төрт миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсетеді. Әуежай құрылысы басталғаннан бері өткен ондаған жылдардағы өсім, үнемі жөндеу жұмыстарын қажет етті, сондықтан құрылыс жұмыстары осы күнгейінше жалғасуда. 2000 жылы HIAA әуежайдың басқаруын қолға алғаннан бері терминал ғимаратын жақсартуға 200 миллион доллардан астам қаражат инвестицияланды. 2002 жылдың 18 желтоқсанында үш багаж тасымалдау лентасы және Новая Шотландия аймағының ақпараттық орталығы бар жаңа ішкі рейстерге келу залы ресми түрде ашылды. Сондай-ақ, 2002 жылы терминал ғимаратының орталық вестибюліне күрделі жөндеу жұмыстары басталды. Бұл кеңейтілген сауда және тамақтану алаңы 2003 жылдың 9 қарашасында «Аэропорт алаңы» деп аталды. Сол күні үшінші қабаттағы қоғамдық бақылау платформасы да ашылды. 2005 жылы оңтүстік терминал кеңейтіліп, ұшуларды күту залы кеңейтілді, үш жаңа трап қосылды және жаңа жерден жүк тиеу қақпалары бар арнайы ұсақ ұшақтар алаңы құрылды. 2004 жылдың желтоқсан айында АҚШ Кеден және шекара қызметі Halifax әуежайын АҚШ шекарасын алдын ала бақылаудан өтуге бекітті. Бұл шешім 2006 жылдың соңында күшіне енді. HIAA бұрын АҚШ кедендік бақылауынсыз Канададағы ең көп трафиктік әуежай болып саналды. 2007 жылдың 12 қыркүйегінде әуежай басшылығы 2300 орындық, бес қабатты тұрақ салу жоспарын жариялады, ол 2009 жылдың 12 наурызында аяқталды. 2018-2019 жылдары терминалда бірнеше жақсартулар жасалды. Терминал ғимаратының орталық бөлігіне үш қабатты қосымша құрылыс салынды, ол ұшу алаңына тікелей шығады. Бірінші қабатта кеңейтілген қауіпсіздік тексеру аймағы орналасқан, бұл өткізу қабілетін арттырады және Канада Әуе көлігі қауіпсіздігі басқармасының (CATSA) соңғы үлгідегі бақылау пунктін енгізуге мүмкіндік береді, ол үшін көбірек кеңістік қажет. Екінші қабатта кеңейтілген, екі қабатты биіктіктегі жолаушылар күту залы, қосымша орындықтар, сондай-ақ жаңа тамақтану және сауда орындары бар. Сонымен қатар, терминалдың айналасында соққыға қарсы бастиондар, жарылысқа төзімді шыны, қауіпсіздік камералары және жаңа кіруді бақылау жүйелері сияқты жаңа қауіпсіздік шаралары енгізілді. Соңында, ішкі рейстерге арналған багаж алу аймағының сыртқы түрі жаңартылды. Төбелер көтерілді, бағаналардың мөлшері кішірейтілді және жаңа еден төселді. Қалған қақпалар – жерден жүк тиеу орындары. 22-24 және 26-28 қақпалар – екі жақты қақпалар: шынымен жабық қауіпсіз дәліз халықаралық рейстермен келген жолаушыларға және АҚШ-қа ұшатын жолаушыларға отандық/халықаралық рейстер күту залындағы жолаушылардан бөлек болуға мүмкіндік береді; АҚШ рейстері үшін пайдаланылған кезде бұл қақпалар тиісінше 52-54 және 56-58 деп нөмірленеді. 2 (а-е) – 9 қақпалар – ішкі аймақтық рейстерге арналған жерден жүк тиеу орындары. 34-46 қақпалар – АҚШ рейстері үшін жүк тиеу орындары.
Ұшу-қону жолақтары мен рульдік жолдар
Halifax Stanfield 1960 жылы ашылғаннан бері бір-біріне перпендикуляр орналасқан екі ұшу-қону жолағына ие. Аэропорт А, В (бұрын А жолының бір бөлігі), С, D (алқап пен негізгі ұшу-қону жолағы арасындағы бөлім), G, E, F және H такси жолдарымен ашылды. Пегасус қонақ үйінің құрылысы 1990 жылдың мамыр айында басталды. 4 миллион доллардан астам қаржы жұмсалғаннан кейін, 1990 жылдың желтоқсанында бас мердігер GEM Construction Specialists компаниясы төленбеген жұмыстарға байланысты құрылысты тоқтатты. Keddy's компаниясы қаржылық қиындықтарға тап болды және 35 миллион доллар қарызға батты, ал Гонконг және Тайваньнан келген иммигранттардан құралған инвесторлар консорциумының жобаға қаржы жұмсау жоспары күшін жойды. Федералды үкімет жобаны аяқтауға мүдделі компания іздеді, бірақ түскен жалғыз ұсыныс жеткіліксіз деп танылды. 2008 жылдың 13 мамырында әуежай басшылығы New Castle Hotels және Southwest Properties компанияларымен 176 бөлмелі Sheraton қонақ үйін салу туралы ниет хатына қол қойылғанын хабарлады. Оның құны шамамен 30 миллион долларға бағаланды және фитнес-орталық, жүзу бассейні, конференц-зал және тамақтану орындары болжанатын. 2010 жылдың басында құрылысшылар келісімнен бас тартты. 2011 жылдың 26 қазанында әуежай басшылығы 14 қабаттан тұратын, 169 бөлмелі Alt қонақ үйінің құрылысын жариялады. Ол ұшақ шуын азайту үшін дыбыс өткізбейтін терезелермен жабдықталды.
Операциялар
Аэропортты бірнеше тұрақты база операторлары (FBO) қызмет көрсетеді, олар жанармай құю, жердегі қызмет көрсету, ангар, тамақтандыру және тағы да басқаларын қамтиды. Олардың ішінде Air Canada техникалық қызметтері, Aircraft Service International, Gateway Facilities, Halifax International Fuel Facility Consortium (HIFFC), Inland Technologies, Innotech Execaire, PAL Aviation Services, Shell AeroCentre, Strategic Aviation және Swissport бар. Галифакс облыстық полициясы полиция қызметін қамтамасыз етеді. Төтенше құтқару және өрт сөндіру қызметтері Біріктірілген қызметтер кешенінде (CSC) орналасқан, сонымен қатар әуежайдың техникалық қызмет көрсету орталығы да сол жерде. 24 миллион канад долларына салынған ғимарат 2010 жылы ашылды, ол бұрынғы өрт сөндіру станциясын (1981 жылы салынған) және 1960 жылы әуежаймен бірге ашылған бұрынғы техникалық гаражды алмастырды. Кешенге өрт сөндіру станциясы, көлік жуу және сақтау алаптары, кеңселер, конференц-залдар, қызметкерлер бөлмелері, ұйықтайтын орындар және төтенше жағдайларда байланыс орталығы кіреді. CSC әуежайдағы LEED сертификатына ие болған алғашқы ғимарат болды. Галифакс халықаралық әуежайы Солтүстік Американың шығысындағы шамалы орындардың бірі ретінде, ғарыш шаттлы ұшырылғаннан кейін тоқтатылған жағдайда, төтенше қону алаңы ретінде тағайындалды. Әуежай әр шаттл ұшырылысы кезінде Канаданың Көлік министрлігімен және Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасымен байланыста болды.
Бизнес-парк
Аэропорт Аэротех бизнес-паркімен тікелей іргелес орналасқан, бұл бастапқыда авиациялық компанияларға бағытталған муниципалды бизнес-парк. Кейіннен аймақтық шектеулер өзгертіліп, басқа да компаниялардың орналасуына мүмкіндік берілді. Ірі жалдаушылар – Pratt & Whitney Canada және L3 Communications. 2018 жылдың 15 қарашасында көлік министрі Марк Гарно Канада үкіметінің Ұлттық сауда дәліздері қоры арқылы әуежайдың әуе жүгін тасымалдау инфрақұрылымын 36 миллион долларға кеңейтуге қаржы бөлетінін хабарлады. Федералдық үкімет 18 миллион доллар, провинция 5 миллион, ал әуежай әкімшілігі 13 миллион доллар көмек көрсетеді. Кеңейту қазіргі жүк аймағына жақын орналасқан орманды жерге салынады.
Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар
1965 жылғы 17 наурызда Сиднейге бағытталған Eastern Provincial Airways компаниясының Handley Page Dart Herald ұшағы Галифакстан ұшып шыққаннан кейін 15 минут өткен соң Үстіңгі Мускудобойт қаласында апатқа ұшырады. Көтеріліс кезінде ұшақ коррозия салдарынан бөлініп кетті. Борттағы үш экипаж мүшесі мен бес жолаушының барлығы қаза тапты. 1979 жылғы 18 желтоқсанда, почта тасымалымен айналысатын Piper Navajo жеңіл ұшағы Галифакс әуежайында құлап, екі адам қаза тауып, Принс-Эдвард аралы мен Кейп-Бретон аймалындағы 59 банк операцияларын көрсететін көптеген құжаттарды жойды. 1987 жылғы 17 шілдеде Versatile Air Services компаниясына тиесілген төрт орындық Bell 206 тікұшағы әуежайға жақын 102 тас жолының бойында апатқа ұшырады. Екі адам жарақат алып, ұшақ қирады. 1998 жылғы 2 қыркүйек күні түні Нью-Йорк қаласынан Женеваға бағытталған Swissair 111 рейсінің экипажы ұшқыштар кабинасында түтін байқағаннан кейін «пан-пан» режимін жариялады. Ұшу экипажы жанармайды төгіп, Галифаксқа қонуға тырысты, бірақ Новая Шотландиядағы Сент-Маргарет шығанағының кіреберісінде, әуежайдан шамамен 60 км қашықтықта теңізге құлады. 229 жолаушы мен экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты. 2004 жылғы 14 қазанда MK Airlines 1602 рейсі, Boeing 747 200F, 23-ші ұшу-қону жолағынан ұшып келе жатып апатқа ұшырады. Барлығы жеті экипаж мүшесі қаза тапты. 2015 жылғы 29 наурызда Air Canada 624 рейсі дауылды ауа-райында түн ортасынан кейін әуежайға қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. 137 жолаушы мен экипаж мүшесінің барлығы аман қалды. Апаттан кейін әуежайдағы электр қуаты үзіліп, 05-ші ұшу-қону жолағының антенналық құрылғысы зақымдалды. Ұшақ қирады. 2018 жылғы 7 қарашада Sky Lease Cargo Flight 4854, Boeing 747 400F, қону кезінде 14-ші ұшу-қону жолағынан шығып, Олд-Гайсбороу жолының жанында тоқтады. Борттағы төрт адамның барлығы аман қалды. Ұшақ қирады.
Автобус
MetroX 320 бағыты – қала орталығы мен әуежай арасындағы экспресс автобус қызметі. Ол Дартмут көпірі терминалында және Фолл-Ривер қаласының шетінде тоқтайды. Бұл бағытты Halifax Transit (бұрынғы Metro Transit) компаниясы басқарады және апта күндері мен демалыс күндері күні бойы жұмыс істейді.
Көлік
Әуежай 102-ші тас жолдың 6-шы шығысында орналасқан, ол Галифаксты Транс-Канада тас жолымен қосып тұрады. Галифакс қалалық әкімшілігінен, қала орталығынан 28 минуттық жерде жатыр. Әуежайдың автотұрағының төменгі қабатында көптеген көлік жалға беру агенттіктері орналасқан. Терминалға тікелей қосылған автотұрақтан өзге, әуежайда сондай-ақ Park 'N Fly Airport Parking ұзақ мерзімді тұрақ қызметі де бар, бұл брендтің атауы Гонконгтың CK Hutchison Holdings компаниясы әуежайға лицензиялаған.