Кіріспе

Дыбысты жылжымалы бейнемен синхрондауға көмектесетін құрылғы.

Клапперборд, сондай-ақ, нұсқаулық тақташа, клаппер, киноклаппер, кино тақташасы, фильм тақташасы немесе өндіріс тақташасы деп те аталады. Бұл кино түсіру және бейне өндірісінде сурет пен дыбысты синхрондауға, түсірілген және дыбық жазылған кездегі әртүрлі сахналар мен кадрларды анықтауға және белгілеуге арналған құрылғы. Оны клаппер жүктеуші басқарады. Австралиялық кинорежиссер Ф. У. Тринг осы құрылғыны ойлап тапқан деген пікір бар. Кино түсірілімдерінде кеңінен қолданылатындықтан, клапперборд кино түсіру туралы фильмдерде және түсірілімдердің арнайы кадрларында жиі кездеседі және киноиндустриясының мәңгілік символына айналды.

Тарих

Бейсөз фильмдер дәуірінде бір күндік түсірілім кезінде пленканы анықтаудың басты қажеттілігі – шифер болды. Екі таяқшадан тұратын клаперді Ф. В. Тринг (актер Фрэнк Трингтің әкесі) ойлап тапты, ол кейіннен Австралияның Мельбурн қаласындағы Efftee Studios студиясының басшысы болды. Таяқшалары мен шифері бар клаппербордты Леон М. Леон (1903–1998), дауыс жазу саласындағы пионер, жетілдірді.

Сипаттама

Клаппер тақтасы – тақта тақтайшасы немесе акрил тақтасы және үстіндегі клаппер таяқшалары жиынтығы; бір таяқша тақтаның жоғарғы жиегіне бекітіледі, ал екіншісі бір жағынан шарнирмен жалғастырылады. Тақтада туындының атауы, түсірілімнің саны және орындалатын "кадр" туралы ақпарат көрсетіледі; камера ассистенті клаппер тақтасын ұстайды, таяқшалары ашық күйде камераларға көрінетіндей етеді, дыбыс жазу үшін қажетті ақпаратты айтады, содан кейін таяқшаларды жабады. Таяқшалардың жабылуы бейне жолында оңай көрініп тұрады, ал клаппердің күрт дыбысы жеке дыбыс жолында анық естіледі. Дыбыс пен қозғалысты сәйкес келтіріп, екі жолды нақты синхрондауға болады. Әрбір кадр бейне және дыбыс жолдарында нақты көрсетілгендіктен, фильмнің бөліктерін дыбыстың сәйкес бөліктерімен оңай үйлестіруге болады. Кейіннен дыбысты тікелей фильмге жазу әдістері пайда болды (техникалық тұрғыда, фильмдегі магниттік жолақ), бұл кинокамерамен біріктірілген бір жүйе (бір жүйелі жазу) құрады, ол көбінесе Super 8 фильм сияқты кіші форматтарда қолданылды. Дегенмен, бір жүйелі жазу клаппер тақталарын қолданудан тоқтатқан жоқ. Біріншіден, фильмге дыбысты бір жүйелі жазу, дәстүрлі екі жүйелі жазуға қарағанда "дыбыс сапасы жағынан айтарлықтай нашар". Клаппер тақтасы әдетте туындыдағы барлық кадрларды анықтау үшін қолданылады, тіпті синхрондау қажет емес кадрларды да, мысалы, дыбыссыз түсірілген MOS кадрларды. MOS кадрларын белгілеу үшін тақта жартылай ашық ұсталады, таяқшаларды қолмен жауып қояды немесе жабық, таяқшалардың үстіне қол қойылады.

Оператор

Клапперді жүктеуші (немесе 2-ші АС) әдетте клаппер тақтасын күтіп-жөндеуге және оның жұмыс істеуіне жауапты, ал сценарийді қадағалаушы қолданылатын жүйені және әрбір дубльге қандай нөмір берілетінін анықтайды. Бұл жүйе туралы келісімге келгеннен кейін көбінесе түсінікті болса да, түсініксіз жағдай туындағанда сценарийді қадағалаушы соңғы шешімді қабылдайды.

Баламалар

Кейде түсірілімнің соңында "құйрық тақташасы" немесе соңғы тақташа түсіріледі, оның барысында клаперборд кері бұрылады. Мұндай жағдай камера түсірілімге дайындалғанда, яғни түсірілім басында тақташаны түсіре алмағанда жасалады. Мысалы, нақты фокус немесе кадр орнатылғанда және түсірілім біткенше оны өзгертуге болмайтын жағдайларда. Соңғы тақташалар режиссер актердің назарын аудармау үшін сахнаның басында тақташаны шапалақтаудың қажеті жоқ деп шешкен кезде де жиі қолданылады, мысалы, өте эмоционалды көріне түсіріліп жатқанда.