Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Есте сақтаудың көптеген теориялық тұжырымдары фактілерді еске сақтау мен жағдайды еске сақтауды ажыратады. Психолог Эндел Тулвинг (1972; 1983) осы екі декларативтік есте сақтау түсінігін, ақпарат саналы түрде тіркеліп, еске түсірілетін нақты есте сақтаудың бір бөлігі ретінде, семантикалық есте сақтау – белгілі бір оқиғалармен байланыстырылмаған жалпы әлемдік білім сақталатын жад және эпизодтық есте сақтау – жеке тәжірибелер туралы жағдайға байланысты ақпаратты сақтау (яғни жеке білімнің уақыты, орны және айналасы) деп анықтады. Керісінше, жасырын есте сақтау (декларативтік емес) санасыз тіркелуді (кодтау кезінде сананың болмауы), бірақ белгілі бір санасыз еске түсіруді қамтиды. Дағдылар мен әдеттер, бастапқы оқу және классикалық шарттау барлығы жасырын есте сақтауды пайдаланады. Эпизодтық есте сақтаудың маңызды аспектісі – субъектінің өткеніндегі күнді және уақытты кодтауды қамтиды. Мұндай өңдеу үшін естелікке байланысты мәліметтер (қайда, қашан және кіммен тәжірибе болды) сақталуы керек және эпизодтық есте сақтаудың қалыптасуы үшін қажет, әйтпесе естелік семантикалық болар еді. Мысалы, адам Джон Ф. Кеннединің қазасын эпизодтық есте сақтауы мүмкін, соның ішінде ол Кеннедидің қазасын хабарлаған Уолтер Кронкайтты көргенін еске түсіруі мүмкін. Дегенмен, егер осы оқиғаның контексті жоғалса, Джон Ф. Кеннедидің қаза тапқаны туралы семантикалық естелік қалады. Естелік туралы эпизодтық ақпаратты еске түсіру қабілеті – көзді бақылау деп аталады және бұл көзді жоғалтуға алып келетін бұрмалануға ұшырайды.
Numerous theoretical accounts of memory have differentiated memory for facts and memory for context. Psychologist Endel Tulving (1972; 1983) further defined these two declarative memory conceptions of explicit memory (in which information is consciously registered and recalled) into semantic memory wherein general world knowledge not tied to specific events is stored and episodic memory involving the storage of context specific information about personal experiences (i. e. time, location, and surroundings of personal knowledge). Conversely, implicit memory (non declarative) involves perhaps unconscious registration (lack of awareness during encoding), yet definite unconscious recollection. Skills and habits, priming, and classical conditioning all utilize implicit memory. An essential aspect of episodic memory includes date and time encoding in the subject's past. For such processing, the details surrounding the memory (where, when, and with whom the experience took place) must be preserved and are necessary for an episodic memory to form, otherwise the memory would be semantic. For instance, one may possess an episodic memory of John F. Kennedy's assassination, including the fact that he was watching Walter Cronkite announce that Kennedy had been murdered. However, if the contextual details of this event were lost, remaining would be a semantic memory that John F. Kennedy was assassinated. The ability to recall episodic information concerning a memory has been termed source monitoring, and is subject to distortion that may lead to source amnesia.