Кіріспе

Нью-Йорк және Нью-Джерсидегі порт

Нью-Йорк порты Гудзон өзенінің аузында, ол Ист-Ривердің таяздықтары жанында Нью-Йорк шығанағына құяды, содан кейін АҚШ-тың Шығыс жағалауында Атлант мұхитына құяды. Нью-Йорк порты сондай-ақ Жоғарғы Нью-Йорк шығанағы деп те аталады, ол Нью-Йорк қаласының Манхэттен, Бруклин және Стейтен-Айленд аудандарымен және Нью-Джерси штатының Гудзон округіндегі Джерси-Сити және Байонн қалаларымен шектелген. Бұл атау Нью-Йорк шығанағының толық бөлігіне, соның ішінде Төменгі Нью-Йорк шығанағына да қатысты болуы мүмкін.

Шолу

Гудзон өзенінің суларымен (тарихи тұрғыдан Манхэттен арқылы өтетін Солтүстік өзен деп аталады), сондай-ақ Гоуанус каналымен толықтырылады. Ол төменгі Нью-Йорк шығанағына Нароуз арқылы, Ньюарк шығанағына Килл Ван Кулл арқылы және Лонг-Айленд сауынына Ист-Ривер арқылы жалғанады, ол атына қарамастан, құбылмалы бұғаз болып табылады. Ол Гудзон өзенінің сулары Нароуз арқылы төгілгендегі басты жолды қамтамасыз етеді. Гудзонның порт арқылы өтетін арнасы Анкоридж каналы деп аталады және порттың орта тұсында шамамен 50 фут тереңдікте. 2012 жылдың сәуір айында Бруклин мен Стейтен аралы арасындағы екі су құбырын ауыстыру жобасы басталды, бұл арнаны шамамен 100 футқа (30 метр) дейін тереңдетуге мүмкіндік береді. Портқа бірнеше аралдар кіреді, оның ішінде Ист-Ривердің аузына жақын орналасқан Губернатор аралы, сондай-ақ Эллис аралы, Либерти аралы және Роббинс рифі, олар порттың Нью-Джерси жағындағы үлкен су асты рифімен тіреледі. Риф тарихи тұрғыдан әлемдегі ең ірі острақтардың бірі болған және 19-ғасырдың соңына дейін жергілікті және аймақтық тұрғындардың барлық топтары үшін негізгі тағам болды, содан кейін ластанудан зардап шекті. Тарихи тұрғыдан, Нью-Йорк қалалық аймағының саудасында маңызды рөл атқарды. "Еркіндік мүсіні" ұлттық ескерткіші 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басындағы иммигранттардың өмірін еске салады. 1950 жылдан бері контейнерлік кемелердің көп бөлігі Килл Ван Кулл арқылы Порт-Ньюарк Элизабет теңіз терминалына бағытталды, онда олар құрлыққа оңай автоматтандырылған тасымалдау үшін біріктіріледі. Осының салдарынан, порттың жағалаудағы өнеркәсіптері құлдырады, жандандырудың әртүрлі жоспарларына әкелді, бірақ маңызды теңіздік пайдаланулар Ред-Хукта, Порт-Джерсиде, MOTBY, Констебль-Хукта және Стейтен-Айленд жағалауының кейбір бөліктерінде сақталды. Либерти штаттық паркі 1976 жылы ашылды. Соңғы жылдары ол демалыс кемелерімен және каноэмен жүзуге танымал орынға айналды. Порт арқылы Стейтен-Айленд паром қатынайды, ол Манхэттеннің ең оңтүстік нүктесіндегі Уайтхолл көшесі мен Сент-Джордж паром терминалы арасында, Баттери Парк (Солтүстік паром) және Ричмонд Террасасындағы Ричмонд округі әкімшілік ғимараты мен Ричмонд округі жоғарғы сотының жанындағы Сент-Джордж паром терминалы арасында жүреді. NY Waterway шығанақтың арғы жағына және The Narrows арқылы Сэнди-Хук маңындағы жерлерге бағыттарды ұсынады. Портта теңіз түрлерінің алуан түрлі популяциясы бар, бұл демалыс балық аулауға мүмкіндік береді, ең көп кездесетіні – жолақты бас және көк балық.

Колониялық дәуір

Нью-Йорк портының 16 ғасырдағы алғашқы тұрғындары, ленапи тайпасы, су жолдарын балық аулау және саяхат үшін пайдаланды. 1524 жылы Джованни да Вераццано қазір «Шалғай» деп аталатын жерге – Статен аралы мен Лонг аралының арасындағы, Жоғарғы және Төменгі Нью-Йорк шығанағын байланыстыратын бұғазға – тоқтады, онда ол ленапилердің каноэ тобын қарсы алды. Оның теңізшілерінің бір бөлігі Стейтен аралындағы «су ішу орны» деп аталған бұлақтан таза су алған болуы мүмкін. Бай көшесі мен Жеңіс бульварының қиылысындағы шағын саябақта сол орынды көрсететін ескерткіш орнатылған, бірақ Вераццаноның аймақтың географиясы туралы сипаттамалары біршама күмәнді. Тарихшылар оның кемесі қазіргі Верраццано тар көпірінің Бруклиндегі кіріспе виадугінің орналасқан жеріне шамамен жақын тоқтағанын сенімді түрде айтады. Сондай-ақ ол солтүстікке қарай (көрініп тұрғандай, Жоғарғы Нью-Йорк шығанағы) үлкен тұщы сулы көл деп ойлаған жерді байқады. Ол Гудзон өзенінің бар екенін анықтау үшін солтүстікке бармады. 1609 жылы Генри Хадсон портына кіріп, кейін оның атымен аталатын өзеннің бір бөлігін зерттеді. Оның саяхаты басқаларды да аймақты зерттеуге және жергілікті халықпен сауда жасауға ынталандырды. 1624 жылы Губернатор аралында алғашқы тұрақты еуропалық қоныс құрылды, ал сегіз жылдан кейін Бруклинде де қоныс пайда болды; олар көп ұзамай паром арқылы байланыстырылды. Жаңа Нидерландтың отарлық бас директоры Питер Стьювесант 1648 жылы жел мен мұздан қорғалған Манхэттеннің төменгі Ист-Ривер жағалауында бірінші кемежай салуға бұйрық берді, ол «Шрейерс Хук догы» деп аталды (қазіргі Перл және Броуд көшелерінің жанында). Бұл Нью-Йоркті британдық колониялар үшін, содан кейін тәуелсіз Америка Құрама Штаттары үшін маңызды портқа айналдыруға дайындады. 1686 жылы британдық колониялық шенеуніктер қала әкімшілігіне жағалауды басқару құқығын берді.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін 1919 жылы Нью-Йорк қаласының теңіз жұмысшылары одағының ұйымдастырған теңіз портының ереуілі бірнеше аптаға созылды. Ереуіл 9 қаңтарда басталды және 13 қаңтарда төрелікке тоқтатылды. Жұмысшылар соғыс кеңесінің еңбек туралы шешімін қабылдамағаннан кейін 4 наурызда ереуіл қайта басталды және 1919 жылғы 20 сәуірде мемлекеттік және жеке порт жұмыс берушілері жаңа талаптар ұсынғаннан кейін аяқталды. Қаланың жарқыраған шамдары неміс суасты қайықтарына түнде нысаналарды анықтауға көмектесті, бірақ жергілікті билік жағалау қалаларының шамдарын Лондонның үлгісімен сөндіру туралы ұсыныстарға қарсылық көрсетті. Дегенмен, кейбір шамдар өшірілді, оның ішінде Бруклиндегі Кони-Айлендтегі ойын-сауық парктерінің шамдары, Кони-Айленд шамдары және Сэнди-Хук маяғы. Порт 1943 жылғы наурыз айында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ең жоғары белсенділікке жетті, 543 кеме конвойға немесе тоқтауға күтіп тұрды (соның ішінде 750 пирс немесе доктардың бірінде 426 теңіз кемесі болды). 1,5 шаршы миль (4 км²) жабық кеңістігі бар 1100-ге жуық қойма, 575 буксир және 39 кеме құрылыс орны, оның ішінде ең ірісі – Бруклин теңіз кеме жасаушылығы жұмыс істеді. Ауыр жабдықтардың көп қорымен Нью-Йорк порты әлемдегі ең жұқты портына айналды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Қылмыстық әрекеттерді, әсіресе ұйымдасқан қылмысқа қатысты қылмыстардың алдын алу және тергеу екі штаттық Су жағалау комиссиясының міндеті болып табылады. Комиссия 1953 жылы (On the Waterfront фильмінен бір жыл бұрын) жұмысшылар арасындағы рэкетке қарсы күрес үшін құрылды. Гамбино қылмыстық отбасы Нью-Йорк жағалауын, ал Генуэзе қылмыстық отбасы Нью-Джерси жағын бақылаған деп саналады. 1984 жылы Teamsters ұйымының жергілікті бөлімі Рэкетке ықпал ететін және Сыбайлас жемқорлық ұйымдар туралы заңға (RICO) бағындырылды, ал 2005 жылы Халықаралық порт жұмысшылары қауымдастығына қарсы ұқсас сот процесі басталды. 2006 жылдың наурыз айында жолаушылар терминалы Дубай порттары әлеміне берілуге тиіс болды. АҚШ портына шетелдік, әсіресе араб корпорациясының иелігіне қатысты маңызды қауіпсіздік дауы туды, бұл қазіргі оператор британдық P&O Ports болғанына және Қытай коммунистік партиясының өкілі басымдыққа ие Orient Overseas Investment Limited компаниясының Howland Hook Marine Terminal операциялық келісімшартын иеленгеніне қарамастан. Сонымен қатар, АҚШ кеденінің "жасыл жол" бағдарламасы да алаңдатуда, онда сенімді жүк тасымалдаушылар контрабандалық заттарды оңай өткізу үшін аз контейнерлерді тексеріп отырады.

Су сапасы

Нью-Йорк портындағы су сапасына ғасырлар бойы кемелердің қатынысы, өнеркәсіптік даму және қала құрылысы әсер еткен. Бұл көздерден туындаған судың ластануы үнемі байқалып келді, бірақ 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында порт кешенінің кейбір аймақтарында жақсарулар орын алды. 2019 жылғы зерттеу 1996-2017 жылдар аралығында жиналған деректерді пайдалана отырып, порттың тоғыз аймағындағы су сапасының өзгеру тенденцияларын анықтады. Атлант мұхитымен судың жиі алмасуының нәтижесінде Төменгі Нью-Йорк шығанағы аймағы ең жоғары сапаға ие. Су ағыны шектеулі болғандықтан, Ньютаун-Крик, Флашинг-Бей және Ямайка-Бей аймақтары ең нашар жағдайда. Порттың түрлі аймақтарында азот пен фосфор сияқты қоректік заттардың ластану деңгейі жоғары болды, бірақ жалпы азоттың төмендеуі байқалды және басқа да көрсеткіштердің жақсарғаны көрінді. Таза су туралы заң мен оған байланысты ластануды бақылау заңдарының қабылдануы, сондай-ақ аймақ бойынша жүргізілген тазалау бағдарламалары мен қорғау шаралары 1970 жылдан бері жақсаруға мүмкіндік берді. Зерттеу авторлары «Нью-Йорк портының экожүйесі 30 жыл бұрынғыдан гөрі әлдеқайда сау» деген тұжырым жасады.

Контейнерлік кеме қатынасы және әуе қатынасы

Нью-Йорк және Нью-Джерси порты – елдегі ең ірі мұнай импорттау порты және үшінші ірі контейнерлік порт. Нью-Йорк қаласы портының, соның ішінде Нью-Джерсидегі бес ауданның және жақын орналасқан қалалардың жағалау аймақтарының коммерциялық қызметі 1921 жылдан бері Нью-Йорк және Нью-Джерси екі штаттық Порт басқармасының аясында ресімделген. 1950 жылдардан бастап Нью-Йорк және Бруклин сауда порты, Неварк шығанағындағы Порт-Ньюарк Элизабет теңіз терминалындағы контейнерлік кемелермен жұмыс істейтін ірі кешенмен салыстырғанда маңыздылығын жоғалтты, ол Шығыс жағалаудағы ең үлкен порт болып табылады. Порттың жолаушылар тасымалындағы маңызы азайды, бірақ Порт басқармасы Нью-Йорктегі Ла Гвардия (1939 жылы салынған), JFK/Idlewild (1948 жылы салынған) және Нью-Джерсидегі Ньюарк (1928 жылы салынған) үш ірі әуежайды басқарады.

Паромдар мен круиздік кемелер

Порт әлі де круиздік кемелермен, қалалық паромдармен және туристік саяхаттық қайықтармен қызмет көрсетеді. Көптеген паромдық қызметтер жекеменшік болғанымен, Стейтен-Айленд паромдары Нью-Йорк қаласының көлік департаменті басқаруында. Жолаушылар кемелеріне арналған нысандар – Нью-Йорк жолаушылар кемесі терминалы, Ред-Хуктегі Бруклин круиздік терминалы және Байондағы MOTBY.