1980-1991 жылдардағы АҚШ тарихы

Кіріспе

АҚШ-тың хронологиясы (1980–1991)

1980 жылдан 1991 жылға дейінгі АҚШ тарихы Джимми Картер президенттігінің соңғы жылын, Рональд Рейган әкімшілігінің сегіз жылын және Джордж Буш президенттігінің алғашқы үш жылын, Кеңес Одағының ыдырауына дейін қамтиды. Ирандағы кешірілген дипломаттар дағдарысы, тезделген инфляция және күшейе берген ішкі оппозицияға тап болған Картер 1980 жылғы АҚШ президенттік сайлауында республикашыл Рейганнан жеңілді. Бірінші мерзімінде Рейган 1981 және 1982 жылдардағы экономикалық төмендеуден кейін американдық экономиканы жандандыруға бағытталған кеңейтілген фискалдық саясатты енгізді, соның ішінде мұнайды либералдау саясаты 1980-ші жылдардағы мұнайдың артық өндірілуіне әкелді. Ол төрт саммитте Кеңес Одағының басшысы Михаил Горбачевпен кездесті, нәтижесінде Жер үстіндегі және одан тыс жердегі ядролық қаруларды жою туралы келісімге (INF келісімі) қол қойылды. Бұл әрекеттер 1989–1991 жылдары салқын соғыстың аяқталуын жеделдетті, бұл Шығыс Еуропа, Кеңес Одағы және көптеген үшінші әлем елдерінде коммунизмнің құлауымен сипатталды. Экономика 1981–1983 жылдары төмендеді, бірақ содан кейін жақсарып, қарқынды өсімді көрсетті. Иран-Контра ісі осы кезеңдегі ең танымал дау болды, онда Рейган әкімшілігі Иранға қару-жарақ сатты және солтүстік Никарагуадағы солшыл үкіметке қарсы америкалық партизандық топтарына (Контралар) ЦРУ арқылы қаржылық көмек көрсетті.

Күн белдеуінің демографиялық өзгеруі мен өсуі

1970-ші жылдардағы кеңінен талқыланған демографиялық құбылыс – "Күн белдеуінің" өрлеуі болды. Бұл аймақ Оңтүстік-Батыс, Оңтүстік-Шығыс және әсіресе Флорида мен Калифорнияны қамтиды (1964 жылы Калифорния халық саны бойынша Нью-Йоркті басып өтті). 1980 жылға қарай Күн белдеуінің халқы Солтүстік-Шығыс және Орта Батыс өнеркәсіптік аймақтарының халқын – "Тот белдеуін" (қарқынды түрде өнеркәсібін жоғалтып, халық санының өсуі шектеулі болған аймақ) – асып түсті. Күн белдеуінің өрлеуі 1950-ші жылдардан бастау алған американдық қоғамдағы өзгерістердің нәтижесі болды. Арзан әуе саяхаты, автомобильдер, қалааралық тас жолдар жүйесі және кондиционерлердің дамуы оңтүстікке және батысқа жаппай көшіп кетуге түрткіс берді. Жас, еңбекке жарамды американдықтар мен әулетті зейнеткерлер Күн белдеуіне ағылып келді. Күн белдеуінің өрлеуі елдің саяси ахуалын өзгертті, консерватизмді күшейтті. Бұл өсіп келе жатқан аймақтағы өрлеу мен "Тот белдеуінің" алаңдаушылығы арасындағы қақтығыс болды. Көбінесе басқа жерге көшуге мүмкіндігі жоқ немесе көшпеген адамдар, әсіресе аз ұлттық топтар мен зейнеткерлер осы аймақта қалды. Солтүстік-Шығыс және Орта Батыс әлеуметтік бағдарламаларға көбірек бейімделген және Оңтүстік пен Батыстың кең ашық, кең жайылған штаттарына қарағанда реттелген өсуге қызығушылық танытты. Аймақтардағы сайлау тенденциялары осы айырмашылықты көрсетеді: Солтүстік-Шығыс және Орта Батыс федералдық, штаттық және жергілікті сайлауларда демократтық кандидаттарға көбірек дауыс береді, ал Оңтүстік және Батыс Республикалық партияның берік базасы болып табылады. Өндіріс индустриясы Солтүстік-Шығыс және Орта Батыстағы дәстүрлі орталықтарынан бірте-бірте көшіп келе жатқанда, жұмыссыздық пен кедейлік артты. Нью-Йорк қаласының мэрі Джон Линдсей сияқты либералдық жауап – салық базасы тарылып бара жатқан кезде әлеуметтік қызметтер мен білім беруді, сондай-ақ мемлекеттік жұмыспен қамтуды және мемлекеттік жалақыны күрт арттыру болды. 1975 жылы Нью-Йорк банкроттықтан мүжілді, ол мемлекеттік және федералдық қаражат есебінен, сондай-ақ оның бюджетіне қатаң мемлекеттік бақылау арқылы құтқарылды. Сонымен қатар, қала маңындағы, ауылдық және Күн белдеуіндегі консерваторлар либералды әлеуметтік бағдарламалардың сәтсіздіктері мен олардың орасан зор шығындарына қарсы шықты. Бұл 1980 жылғы президенттік сайлауда және 1994 жылғы аралық сайлауда, Республикашылар 40 жылдық демократиялық үстемдікке соңғы нүкте қойып, Өкілдер палатасын басып алғанда, маңызды тақырып болды. 1960-шы жылдардың либералды көшбасшылары, "Ұлы қоғам" дәуірі мен азаматтық құқықтар қозғалысының символы болған, 1970-ші жылдары бүкіл ел бойынша консервативті қалалық саясаткерлерге, мысалы, Нью-Йорк қаласының мэрі Эд Кохқа (консервативті демократ) жол берді.

A widely discussed demographic phenomenon of the 1970s was the rise of the "Sun Belt", a region encapsulating the Southwest, Southeast, and especially Florida and California (surpassing New York as the nation's most populous state in 1964). By 1980, the population of the Sun Belt had risen to exceed that of the industrial regions of the Northeast and Midwest—the Rust Belt, which had steadily lost industry and had little population growth. The rise of the Sun Belt was the culmination of changes that began in American society starting in the 1950s, as cheap air travel, automobiles, the interstate system, and the growth of air conditioning all spurred a mass migration south and west. Young, working age Americans and affluent retirees all flocked to the Sun Belt. The rise of the Sun Belt has been producing a change in the nation's political climate, strengthening conservatism. The boom mentality in this growing region conflicted sharply with the concerns of the Rust Belt, populated mainly by those either unable or unwilling to move elsewhere, particularly minority groups and senior citizens. The Northeast and Midwest have remained more committed to social programs and more interested in regulated growth than the wide open, sprawling states of the South and West. Electoral trends in the regions reflect this divergence—the Northeast and Midwest have been increasingly voting for Democratic candidates in federal, state and local elections while the South and West are now the solid base for the Republican Party. As manufacturing industry gradually moved out of its traditional centers in the Northeast and Midwest, joblessness and poverty increased. The liberal response, typified by Mayor John Lindsay of New York City was to dramatically increase welfare services and education, as well as public employment and public salaries, at a time when the tax base was shrinking. New York City barely averted bankruptcy in 1975; it was rescued using state and federal money, along with strict state control of its budget. Meanwhile, conservatives, based in the suburbs, the rural areas, and the Sunbelt railed against what they identified as the failures of liberal social programs, as well as their enormous expenses. This was a potent theme in the 1980 presidential race and the 1994 mid term elections, when the Republicans captured the House of Representatives after 40 years of Democratic control. The liberal leaders of the 1960s, characteristic of the era of the Great Society and the civil rights movement, gave way to conservative urban politicians in the 1970s across the country, such as New York City's Mayor, Ed Koch, a conservative Democrat.

АҚШ-тың және Кеңес Одағының бейбітшілікті тоқтатуы

1970 жылдары Вьетнам соғысы мен Уотергейт жанжалы президентке деген сенімді төмендетті. 1975 жылы Оңтүстік Вьетнамның құлауы, 1979 жылы Ирандағы кепілге алу дағдарысы, Ауғанстанға Кеңес Одағының әскери кірісуі, халықаралық терроризмнің күшеюі және қарулану жарысының үдеуі елдің халықаралық жағдайды бақылау қабілетіне қатысты алаңдаушылықты тудырды. Энергия дағдарысы, жоғары жұмыссыздық, өте жоғары инфляция және пайыздық ставканың өсуі экономикалық жоспарлауды қиындатты және американдық өркендеудің болашағы туралы маңызды сұрақтар қойды. Картердің 1979 жылғы «сенім дағдарысы» туралы сөзінен кейін танымал болған «американдық бейшаралық» термині, 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында, ел өзіне сенімділігін жоғалтып бара жатқандай болғандықтан, негізсіз болған жоқ. Леонид Брежневтің басшылығымен Кеңес экономикасы артта қалды. Кеңес Одағы компьютерлер мен жоғары технологиялар саласында ондаған жылдарға қалып қойды, ал оның экономикасы мұнай экспортына зор тәуелді болды. Сонымен қатар, Кеңес Одағымен қарым-қатынасты жақсарту тоқтап, коммунистер үшінші әлемде табысқа жетті. Ең ірі оқиға – 1975 жылы Оңтүстік Вьетнамның құлауы болды, солтүстік Вьетнам елге басып кірді және жаулап алды; американдық күштер тек американдық жақтастарды құтқару үшін қатысты. Шамамен миллион адам қашқын ретінде елден шықты; аман қалғандардың көпшілігі АҚШ-қа келді. Мәскеу немесе Пекиннің қолдауымен басқа коммунистік қозғалыстар Африка, Оңтүстік-Шығыс Азия және Латын Америкасы бойынша жылдам тарады. Брежнев доктринасымен басшылыққа алған Кеңес Одағы 1979 жылы Ауғанстанға басып кірді, бұл әрекет Батыс және мұсылман елдері тарапынан кеңінен айыпталып, қараланды. Американың халықаралық және ішкі құлдырауы туралы барлық қабылдауларға жауап ретінде, көптеген адамдар «жаңа консерваторлар» немесе «неоконсерваторлар» деп аталған ғалымдар, журналистер, саясаткерлер мен саясаткерлер тобы, олардың көпшілігі әлі де демократтар болғандықтан, 1970 жылдары, әсіресе Джордж Макговерн 1972 жылғы президенттік сайлауда кандидат ретінде тағайындалғаннан кейін, Демократиялық партияның қорғаныс мәселелері бойынша солға қарай бұрылуына қарсы шықты және елдің геосаяси беделінің әлсіреуі үшін либералды демократтарды кінәлады. Көптеген адамдар демократ сенатор Генри «Скуп» Джексонның айналасына жиналды, бірақ кейіннен Рональд Рейганмен және республикашылдармен бірікті, олар кеңестік коммунистік экспансияға қарсы тұруға уәде берді. Олар көбінесе коммунизмге қарсы демократтар және «Ұлы қоғамның» әлеуметтік бағдарламаларына қарсы болды. Бірақ олардың басты мақсаты коммунизмді тоқтату және Кеңес Одағымен қарым-қатынасты жақсарту саясаты болды. Олар мақсатсыз келіссөздер, дипломатия және қару-жарақтарды бақылаудың орнына коммунистік қауіпті кері қайтаруды және бейбіт аяқтауды қалады. Неоконсерваторлар суық соғыстағы тыныштандыру саясатын, 1938 жылғы Мюнхен келісімінде нацистік Германияға британдық уступкаларға саяхаттайтын бағыну деп сынады. Олар АҚШ-тың салыстырмалы түрде әлсіз жауына жасаған уступкаларды «жамандыққа» мойынбұру деп санады, тыныштандыруға шабуыл жасады, Кеңес Одағына ең ұсынылған ұлт сауда статусына қарсы шықты және АҚШ-тың халықаралық істердегі ықпалын арттыру құралы ретінде үшінші әлемге біржақты американдық араласуды қолдады. Рейганның 1980 жылғы қарашада сайлануына дейін неоконсерваторлар АҚШ-тың Вьетнам соғысындағы жеңілістерінен және соғыстың Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ауыр салдарынан туындаған соғысқа қарсы көңіл-күйді тоқтатуға тырысты. 1970 жылдары саясаттанушы, кейіннен Рональд Рейганның басшылығымен АҚШ-тың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі болған Джин Киркпатрик Демократиялық партияны күшейтіп сынады. Киркпатрик бұрынғы либералды демократиялық ғалымдардың жаңа консерватизмінің идеяларына көшті. Ол демократияны қабылдауға қабілетті деп санайтын және кездейсоқ емес, Америка Құрама Штаттарының одақтастары болған авторитарлық диктаторлармен, өзгеруге қабілетсіз және берік деп санайтын коммунистік тоталитарлық диктаторлармен аражік жасады. 1970 жылдардың соңында АҚШ 1930 жылдардан бері ең нашар экономикалық жағдайға тап болды, американдық автомобиль және болат өнеркәсібі ауыр қиындықтарға тап болды, Ирандағы кепілге алу дағдарысы жалғасты, ал Кеңес Одағы Африка, Азия, Латын Америкасы және басқа да аймақтарда жаһандық экспансиясын жалғастырды. 1980 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында АҚШ-тың әуесқой хоккей командасы «Мұз үстіндегі керемет» деп аталған кезде кәсіби кеңес командасын жеңіп, американдық оптимизмнің жаңа сезімін сыйлады.

In the 1970s, the Vietnam War and the Watergate scandal inflicted diminished confidence in the presidency. International frustrations, including the fall of South Vietnam in 1975, the Iran hostage crisis in 1979, the Soviet intervention in Afghanistan, the growth of international terrorism, and the acceleration of the arms race raised fears over the country's ability to control international affairs. The energy crisis, high unemployment, and very high inflation and escalating interest rates made economic planning difficult and raised fundamental questions over the future of American prosperity. American "malaise", a term that caught on following Carter's 1979 "crisis of confidence" speech, in the late 1970s and early 1980s was not unfounded as the nation seemed to be losing its self confidence. Under the rule of Leonid Brezhnev, the Soviet economy was falling behind. The Soviets were decades behind in computers and high technology, and its economy was heavily dependent on lucrative oil exports. Meanwhile, détente with the Soviets collapsed as the communists made gains across the Third World. Most dramatic was the fall of South Vietnam in 1975 when North Vietnam invaded and conquered the nation; American forces were involved only to rescue American supporters. Nearly a million refugees fled; most who survived came to the U. S. Other Communist movements, backed by Moscow or Beijing, were spreading rapidly across Africa, Southeast Asia, and Latin America. The Soviet Union, guided by the Brezhnev Doctrine, invaded Afghanistan in 1979 in a move roundly denounced by the West and Muslim countries. Reacting to all these perceptions of American decline internationally and domestically, a group of academics, journalists, politicians, and policymakers, labeled by many as "new conservatives" or "neoconservatives", since many of them were still Democrats, rebelled against the Democratic Party's leftward drift on defense issues in the 1970s, especially after the nomination of George McGovern in the 1972 presidential election, and blamed liberal Democrats for the nation's weakened geopolitical stance. Many clustered around Senator Henry "Scoop" Jackson, a Democrat, but they later aligned themselves with Ronald Reagan and Republicans, who promised to confront pro Soviet Communist expansion. They were lagely anti communist Democrats and opposed to the welfare programs of the Great Society. But their main targets were the old policies of containment of communism and détente with the Soviet Union. They wanted rollback and the peaceful end of the Communist threat rather than aimless negotiations, diplomacy, and arms control. Neoconservatives attacked the foreign policy orthodoxy of containment in the Cold War as appeasement, a allusion to the British concessions to Nazi Germany in the Munich Agreement in 1938. They regarded concessions to relatively weak enemies of the United States as appeasin "evil", attacked détente, opposed most favored nation trade status for the Soviet Union, and supported unilateral American intervention in the Third World as a means of boosting U. S. leverage over international affairs. Before Reagan's election in November 1980, neoconservatives sought to stem the antiwar sentiments caused by the U. S. defeats in the Vietnam War and the associated massive casualties in Southeast Asia that the war induced. During the 1970s, Jeane Kirkpatrick, a political scientist and later U. S. Ambassador to the United Nations under Ronald Reagan, increasingly criticized the Democratic Party. Kirkpatrick became a convert to the ideas of the new conservatism of once liberal Democratic academics. She drew a distinction between authoritarian dictators, who she believed were capable of embracing democracy and who were, not coincidentally, allies of the United States, and Communist totalitarian dictators, who she viewed as unyielding and incapable of change. In the late 1970s, the U. S. was gripped by the worst economy since the 1930s with American automobile and steel industries confronting serious challenges, the ongoing Iran hostage crisis, and the Soviet Union expanding globally in Africa, Asia, Latin America, and elsewhere. In the 1980 Winter Olympics, the U. S. amateur Olympic hockey team defeated their professional Soviet counterparts in the Miracle on Ice, providing some symbolic sense of renewed American optimism.

Рональд Рейган және 1980 жылғы сайлау

Консервативті көңіл күйлер, ішінара, жыныстық революцияның шектен шығуына және кедейлікке қарсы күрес сияқты либералды саясаттың уәделерін орындамауына байланысты күшейді. Президент Джимми Картердің 1980 жылғы АҚШ президенттік сайлауында қайта сайлану мүмкіндігі Массачусетс штатының либералды идеологы, сенатор Эдвард Кеннедиге қарсы алғашқы сайлауда жеңіске жеткен кезде нығайды. Экономикалық тұрақсыздық пен АҚШ-тың КСРО-ға қарсы шетелдегі әлсіздігіне қарсы, Калифорнияның бұрынғы губернаторы Рональд Рейган 1980 жылы республикалық партиядан түпкілікті кандидаттыққа ие болды, көптеген алғашқы сайлауларда жеңіске жетті. Фордпен беспрецеденттік келісімге қол жеткізе алмағаннан кейін, ол президенттікке теңдес болуды қалаған, Рейган өзінің басты қарсыласы Джордж Бушты вице-президенттікке кандидат етіп таңдады. Науқан барысында Рейган Картердің сыртқы саясаттағы осал тұстарын анықтау үшін Джин Киркпатрикті сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі ретінде пайдаланды. Рейган Вьетнам соғысынан кейін күші мен рухы күрт төмендеген АҚШ әскерін қайта құруға және халықаралық аренада Американың беделін қайта жаңғыртуға уәде берді. Ол сондай-ақ "үлкен үкіметті" тоқтатуға және ұсыныс экономикасы арқылы экономикалық денсаулықты қалпына келтіруге уәде берді. Ұсыныс экономистері Ұлы қоғам құрған әлеуметтік мемлекетке қарсы болды. Олар АҚШ экономикасының проблемаларының көп бөлігі жеке инвесторлардан ақшаны "қысып шығарған" және осылайша экономикалық өсімді тежеген, шамадан тыс салық салудың салдарынан туындағанын мәлімдеді. Олардың пікірінше, жеке инвестицияларды ынталандыру үшін салықты барлық деңгейде, әсіресе жоғары табыс топтарында төмендету керек. Сонымен қатар, олар 1960 жылдары қалыптасқан қоғамның ең нашар секторына бағытталған әлеуметтік және әлеуметтік қызметтерге жұмсалатын мемлекеттік шығындарды азайтуды көздеді. Халық, әсіресе Күн белдеуі аймағындағы орта тап, Рейганның ұсыныстарын қолдады және 1980 жылы оған дауыс берді. Сынаушылар Рейганның кедейлердің қиын жағдайына бейжай қарағанын және 1970 жылдардың экономикалық проблемаларын ешбір президенттің бақылауға немесе кері қайтаруға мүмкін еместігін айыптады. 1980 жылғы президенттік сайлау американдық саясаттағы маңызды өзгеріс болды. Бұл қала маңындағы және Күн белдеуінің жаңа сайлау күшін көрсетті, ал діни консерваторлар алғаш рет маңызды рөл атқарды. Бұған қоса, бұл Ұлы қоғамның кедейлікке қарсы бағдарламалары мен бекітілген тең мүмкіндіктерге деген ұмтылыстан бас тартудың шешуші кезеңі болды. Бұл сондай-ақ, қатаң сыртқы саясатқа бағынуды білдірді. Иллинойс штатынан шыққан, орташа республикашыл Джон Б. Андерсонның үшінші партиядан кандидат болуы сәтсіз аяқталды. Науқанның басты мәселелері экономикалық тұрақсыздық, ұлттық қауіпсіздікке қауіп, Ирандағы кепілге алыну және Американың алтын ғасыры аяқталғанын көрсететін жалпы әлсіздік болды. Картер инфляцияны бақылауға қабілетсіз болды және Тегерандағы кепілге алынғандарды құтқару әрекеті сәтсіз аяқталды. Картер кеңестік бағыттағы кеңесшілерін қысқартып, кеңестерге қарсы оңға қарай жылды, бірақ Рейган бұл тым кеш деп мәлімдеді. Рейган сайлау коллегиясында 489 дауыспен жеңіске жетті, Картер 49 дауысқа ие болды. Республикашылар 25 жыл ішінде алғаш рет Сенаттың бақылауын қайтару үшін 12 демократ сенаторын жеңді. Рейган сайлауда 43,904,153 дауыс алды (барлық дауыстардың 50,7%), ал Картер 35,483,883 (41,0%) дауысқа ие болды. Джон Б. Андерсон 5,720,060 (6,6%) дауыс жинады.

Conservative sentiment was growing, in part due to a disgust at the excesses of the sexual revolution and the failure of liberal policies such as the War on Poverty to deliver on their promises. President Jimmy Carter's prospects for reelection in the U. S. presidential election of 1980 were strengthened when he easily beat back a primary challenge by liberal icon Senator Edward Kennedy of Massachusetts. Against the backdrop of economic stagflation and perceived American weakness against the USSR abroad, Ronald Reagan, former governor of California, won the Republican nomination in 1980 by winning most of the primaries. After failing to reach an unprecedented deal with Ford, who wanted to be a sort of co president, Reagan picked his chief primary rival, George H. W. Bush, as the vice presidential nominee. During the campaign, Reagan relied on Jeane Kirkpatrick as his foreign policy adviser to identify Carter's vulnerabilities on foreign policy. Reagan promised to rebuild the U. S. military, which had sharply declined in strength and morale after the Vietnam War, and restore American power and prestige on the international front. He also promised an end to "big government" and to restore economic health by use of supply side economics. Supply side economists were against the welfare state built up by the Great Society. They asserted that the woes of the U. S. economy were in large part a result of excessive taxation, which "crowded out" money away from private investors and thus stifled economic growth. The solution, they argued, was to cut taxes across the board, particularly in the upper income brackets, in order to encourage private investment. They also aimed to reduce government spending on welfare and social services geared toward the poorer sectors of society which had built up during the 1960s. The public, particularly the middle class in the Sun Belt region, agreed with Reagan's proposals, and voted for him in 1980. Critics charged that Reagan was insensitive to the plight of the poor, and that the economic troubles of the 1970s were beyond any president's ability to control or reverse. The presidential election of 1980 was a key turning point in American politics. It signaled the new electoral power of the suburbs and the Sun Belt, with the Religious Right for the first time a major factor. Moreover, it was a watershed ushering out the commitment to government anti poverty programs and affirmative action characteristic of the Great Society. It also signaled a commitment to a hawkish foreign policy. A third party candidacy by Representative John B. Anderson of Illinois, a moderate Republican, did poorly. The major issues of the campaign were the economic stagflation, threats to national security, the Iranian hostage crisis, and the general malaise that seemed to indicate America's great days were over. Carter seemed unable to control inflation and had failed in his rescue effort of the hostages in Tehran. Carter dropped his détente oriented advisers and moved sharply to the right against the Soviets, but Reagan said it was too little, too late. Reagan won a landslide victory with 489 votes in the electoral college to Carter's 49. Republicans defeated twelve Democratic senators to regain control of the Senate for the first time in 25 years. Reagan received 43,904,153 votes in the election (50.7% of total votes cast), and Carter, 35,483,883 (41.0%). John B. Anderson won 5,720,060 (6.6%) popular votes.

Рейган әкімшілігі

Тарихшы Дэвид Генри оң жақтан жылдар бойы мақталып, сол жақтан тынымсыз сынға ұшырағаннан кейін, 2010 жылы ғалымдар арасында Рейган консерватизмді жаңғыртты және "прагматикалық консерватизмді" көрсету арқылы елді оңға бұрды деген консенсус қалыптасқандығын анықтады. Ол бұл идеологияны бөлінген саяси жүйе шегіндегі шектеулермен үйлестірді. Генридің сөзіне қарағанда, консенсус сондай-ақ ол президенттікке сенімді қайта жаңғыртты, американдықтардың өзіне деген сенімін арттырды және Суық соғысты аяқтауға маңызды үлес қосты дегенге келіседі. Рейганның президенттікке қатысу әдісі алдыңғыларынан едәуір ерекшеленді; ол көптеген жұмыстарды өзінің төменгі лауазымдағы қызметкерлеріне жүктеді, оларға үкіметтің күнделікті істерін басқаруға мүмкіндік берді. Рейган кең ауқымды тақырыптарды белгілеп, сайлаушылармен берік байланыс орнатты. Ол өте күшті көмекшілерді пайдаланды, әсіресе штаб бастығы Джеймс Бейкерді (Фордтың сайлауалды кампаниясының жетекшісі), штаб бастығының орынбасары Майкл Деверді, Ақ үйдің кеңесшісі Эдвин Мизді, Бюджет бюросындағы Дэвид Стокманды және ЦРУ-дағы өзінің сайлауалды кампаниясының жетекшісі Билл Кейсиді. 1981 жылдың 30 наурызында Рейган Вашингтонда психикалық тұрақсыз азаматтың қолынан жараланды. Ол толыққанды жазылып кетті, ал қарсыластары уақытша үнсіз қалды. Рейган 1981 жылы Жоғарғы сотқа алғашқы әйел судья Сандра Дей О'Коннорды тағайындап, елді таң қалдырды. 1986 жылы консервативті көшбасшы Уильям Рехнквисті бас судья етіп тағайындады, ал Рехнквистің орнына консервативті Антонин Скалия келді. 1987 жылғы төртінші тағайындауы даулы болды, өйткені алғашқы үміткер бас тартуға мәжбүр болды (ол университетте марихуана шеккен), ал Сенат Роберт Боркты қабылдамады. Рейган ақыры Энтони Кеннедиге қолдау тапты.

Рейган экономикасы және 1981 жылғы федералды бюджет

Рональд Рейган халықтың барлық саласына әсер ететін экономикалық жаңғыруды уәде етті. Ол бұл мақсатқа салықты төмендету және федералды бағдарламалардың ауқымын қысқарту арқылы қол жеткізуді ұсынды. Оның жоспарын сынағандар салықты төмендету кірістерді азайтады, үлкен федералды дефицитке алып келеді, ал ол өз кезегінде жоғары пайыздық ставкаларға соқтырады, бұл кез келген экономикалық пайданы жояды деп мәлімдеді. Рейган мен оның қолдаушылары, ұсыныс экономикасының теорияларына сүйене отырып, салықты төмендету экономикалық өсім арқылы кірістерді арттырады, федералды үкіметке 1969 жылдан бері алғаш рет бюджетін теңестіруге мүмкіндік береді деп шақты. Бірақ Рейганның 1981 жылғы экономикалық заңнамасы оның консервативті сайлаушыларының барлығын (монетаристтер, суық соғыс жауынгерлері, орта таптың құбылмалы дауыс берушілері және байлар) қанағаттандыру үшін бәсекелес бағдарламалардың жиынтығы болды. Монетаристтер ақша айналымын қатаң бақылаумен қамтамасыз етілді; суық соғыс жауынгерлері, әсіресе Киркпатрик сияқты неоконсерваторлар, қорғаныс бюджетінде үлкен өсімге қол жеткізді; бай салық төлеушілер жеке және корпоративтік салықтар бойынша үш жылдық салық мөлшерлемесін азайтуға қол жеткізді (маргиналдық ставкалар ақырында 70%-дан 50%-ға дейін төмендеді); ал орта тап өзінің зейнетақылары мен әлеуметтік жәрдемақыларына тиіс емес екенін көрді. Рейган әлеуметтік қамсыздандыру бюджетін қысқартуды жариялады, ол мемлекеттік шығындардың жартысына жуығын құрады, сайлаудағы наразылықтан қорқып, оған шектеу қойды, бірақ әкімшілік оның салықты төмендету және қорғаныс шығындарын арттыру бағдарламасы дефицитті қалай арттырмайтынын түсіндіруге күш салды. Бюджет директоры Дэвид Стокман Рейганның бағдарламасын Конгресс арқылы әкімшіліктің 40 күндік мерзімінде өткізуге асықты. Стокман шығындарды қысқарту қажет екеніне шүбәсіз болды және шығындарды барлық бағытта (қорғаныс шығыстарын қоспағанда) шамамен 40 миллиард долларға қысқартты; ал есептемелер дұрыс келмегенде, ол «жағымды жұлдызшаны» пайдаланды, ол «келешекте анықталуға тиіс үнемдеулерді» білдірді. Кейін ол бағдарламаның тым асығыс және жеткілікті ойланбастан қабылданғанын айтты. Әлеуметтік қызметтерді жоғалту қаупіндегі сайлау округтерінен түскен шақырулар нәтижесіз болды; бюджеттік қысқартулар Конгресстен салыстырмалы түрде оңай өтті.

Ronald Reagan promised an economic revival that would affect all sectors of the population. He proposed to achieve this goal by cutting taxes and reducing the size and scope of federal programs. Critics of his plan charged that the tax cuts would reduce revenues, leading to large federal deficits, which would lead in turn to higher interest rates, stifling any economic benefits. Reagan and his supporters, drawing on the theories of supply side economics, claimed that the tax cuts would increase revenues through economic growth, allowing the federal government to balance its budget for the first time since 1969. Reagan's 1981 economic legislation, however, was a mixture of rival programs to satisfy all his conservative constituencies (monetarists, cold warriors, middle class swing voters, and the affluent). Monetarists were placated by tight controls of the money supply; cold warriors, especially neoconservatives like Kirkpatrick, won large increases in the defense budget; wealthy taxpayers won sweeping three year tax rate reductions on both individual (marginal rates would eventually come down to 50% from 70%) and corporate taxes; and the middle class saw that its pensions and entitlements would not be targeted. Reagan declared spending cuts for the Social Security budget, which accounted for almost half of government spending, off limits due to fears over an electoral backlash, but the administration was hard pressed to explain how his program of sweeping tax cuts and large defense spending would not increase the deficit. Budget Director David Stockman raced to put Reagan's program through Congress within the administration's deadline of forty days. Stockman had no doubt that spending cuts were needed, and slashed expenditures across the board (with the exception of defense expenditures) by some $40 billion; and when figures did not add up, he resorted to the "magic asterisk"—which signified "future savings to be identified". He would later say that the program was rushed through too quickly and not given enough thought. Appeals from constituencies threatened by the loss of social services were ineffectual; the budget cuts passed through the Congress with relative ease.

1982 жылғы дағдарыс

1982 жылдың басында Рейганның экономикалық бағдарламасы қиындықтарға ұшырады, себебі 1979 жылы басталған экономикалық төмендеу жалғасты. Ұзақ мерзімде Рейган экономикасының әсері бюджет тапшылығының өсуіне әкелді. Үкіметтік қарыз алу, ақша айналысының шектелуімен бірге, өте жоғары пайыздық ставкаларға (қайсысы қысқа мерзімде 20 пайызға жуық болды) және 1982 жылы 10 пайыздық жұмыссыздықпен бірге ауыр экономикалық төмендеуге алып келді. "Қорған белдеуі" (өнеркәсіптік Орта Батыс және Солтүстік-Шығыс) аймақтарының кейбіреулері болат зауыттары мен басқа да өнеркәсіптер жабылған кезде дерлік депрессия жағдайына түсті. Орта Батыста және басқа да аймақтардағы көптеген шаруа қожалықтары жоғары пайыздық ставкалардың салдарынан қирап, ірі агробизнеске сатылды. Рейган Федералдық резервке инфляцияны жеңу үшін ақша айналысын күрт қысқартуға рұқсат берді, бірақ бұл экономикалық төмендеудің уақытша күшеюіне әкелді. Оның қолдауы 1982 жылғы экономикалық төмендеудің ең қиын айларында күрт төмендеді. Демократтар аралық сайлауда жеңіске жетіп, бұрынғы сайлау кезеңіндегі шығындарын өтеді. Сол кезде сыншылар Рейганды жиі халықтан алшақ деп айыптады. Оның бюджет директоры Дэвид Стокман, жақтас фискалдық консерватор, "Мен Рейган революциясының мүмкін еместігін білдім, ол саяси және экономикалық шындыққа байланыссыз метафора болды" деп жазды. 1982 жылдың соңында жұмыссыздық 11%-ға жетті, содан кейін жағдай жақсара бастады. 1982-83 жылдардағы ең қиын кезеңдерден жағдайды жақсартуға ықпал еткен факторлардың бірі – 1980 жылдардың ортасында өндіріс көлемінің артуына байланысты мұнай бағасының күрт төмендеуі, бұл отын бағаларына инфляциялық қысымды тоқтатты. ОПЕК картелінің құлдырауы әкімшілікке қатаң ақша саясатын өзгертуге мүмкіндік берді, бұл консервативті монетарист экономистерді алаңдатты, олар пайыздық ставкаларды төмендету және ақша айналысын кеңейту үшін қысым жасады, нәтижесінде инфляция туралы алаңдаушылық (қазір бақылауда болып көрінеді) жұмыссыздық және инвестицияның төмендеуіне байланысты алаңдаушылыққа бағындырылды. 1983 жылдың ортасына қарай жұмыссыздық 1982 жылы 11 пайыздан 8,2 пайызға дейін төмендеді. ЖІӨ өсімі 3,3 пайызды құрады, бұл 1970 жылдардың ортасынан бері ең жоғары көрсеткіш. Инфляция 5 пайыздан төмен болды. Экономика жақсарғанда Рональд Рейган Америкада таңертең болды деп мәлімдеді. Тұрғын үй құрылысы өркендеді, автомобиль өнеркәсібі қайта жанданды, тұтынушылар шығындары жаңа деңгейге жетті. Алайда, жұмысшы табы көбінесе Рейган әкімшілігінің экономикалық өрлеу жылдарында назарсыз қалды, ал бұрын тіпті біліктілігі жоқ жұмысшыларға да жоғары жалақы ұсынған ескі фабрика жұмыстары енді жоқ болды. Рейган 1984 жылғы президент сайлауында Уолтер Мондейлді 50 штаттың 49-ындағы үлкен жеңіспен жеңді.

By early 1982, Reagan's economic program was beset with difficulties as the recession that had begun in 1979 continued. In the short term, the effect of Reaganomics was a soaring budget deficit. Government borrowing, along with the tightening of the money supply, resulted in sky high interest rates (briefly hovering around 20 percent) and a serious recession with 10 percent unemployment in 1982. Some regions of the "Rust Belt" (the industrial Midwest and Northeast) descended into virtual depression conditions as steel mills and other industries closed. Many family farms in the Midwest and elsewhere were ruined by high interest rates and sold off to large agribusinesses. Reagan allowed the Federal Reserve to drastically reduce the money supply to cure inflation, but it resulted in the recession deepening temporarily. His approval ratings plummeted in the worst months of the recession of 1982. Democrats swept the mid term elections, making up for their losses in the previous election cycle. At the time, critics often accused Reagan of being out of touch. His Budget Director David Stockman, an ardent fiscal conservative, wrote, "I knew the Reagan Revolution was impossible it was a metaphor with no anchor in political and economic reality." Unemployment reached a peak of 11% in late 1982, after which recovery began. A factor in the recovery from the worst periods of 1982 83 was the radical drop in oil prices due to increased production levels of the mid 1980s, which ended inflationary pressures on fuel prices. The virtual collapse of the OPEC cartel enabled the administration to alter its tight money policies, to the consternation of conservative monetarist economists, who began pressing for a reduction of interest rates and an expansion of the money supply, in effect subordinating concern about inflation (which now seemed under control) to concern about unemployment and declining investment. By the middle of 1983, unemployment fell from 11 percent in 1982 to 8.2 percent. GDP growth was 3.3 percent, the highest since the mid 1970s. Inflation was below 5 percent. When the economy recovered, Ronald Reagan declared it was Morning in America. Housing starts boomed, the automobile industry recovered its vitality, and consumer spending achieved new heights. Blue collar workers were, however, mostly left behind in the economic boom years of the Reagan Administration, and the old factory jobs that had once offered high wages to even unskilled workers no longer existed. Reagan went on to defeat Walter Mondale in the 1984 presidential election by a massive 49 out of 50 state landslide.

Ағымдағы жылдың қорытындысы

1983 жылы басталған экономикалық жаңарудан кейін Рейган экономикасының орта мерзімді фискалдық салдары бюджет тапшылығының күрт өсуі болды, себебі салықтық жеңілдіктер мен қорғанысқа жұмсалатын қаражаттың артуына байланысты шығындар үнемі кірістерден асып түсті. Әскери бюджеттер өсті, бірақ салықтық түсімдер, 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басындағы тұрақсыздықпен салыстырғанда өскеніне қарамастан, шығындардың өсуін толығымен өтемеді. 1981 жылғы салықтық жеңілдіктер, АҚШ тарихындағы ең ірі салықтық жеңілдіктердің бірі, сонымен қатар федералды үкіметтің кіріс базасын қысқа мерзімде әлсіретті. Әскери шығындардың күрт өсуі (бес жыл ішінде шамамен 1,6 триллион доллар) әлеуметтік шығындарды қысқартудан әлдеқайда басып өтті, тіпті осындай қысқартулар қоғамның ең әлсіз топтарына бағытталған шығындарға әсер еткенімен. Дегенмен, 1985 жылдың соңына қарай, ішкі бағдарламаларға арналған қаржыландыру Конгресс көтере алатын шекке дейін қысқартылды. Осыған байланысты, 1980 жылы 60 миллиард доллар болған тапшылық 1986 жылы 220 миллиард долларға дейін өсті (ЖІӨ-нің 5%-дан астам). Осы кезеңде ұлттық қарыз 749 миллиард доллардан 1,746 триллион долларға дейін екі еседен астам өсті. АҚШ-тың жинақтау деңгейі өте төмен болғандықтан (жапонның шамамен үштен бірі), тапшылық көбінесе шетелден қарыз алу арқылы жабылды, нәтижесінде АҚШ бірнеше жыл ішінде әлемдегі ең ірі кредитор елден әлемдегі ең ірі борышкер елге айналды. Бұл Американың беделіне ғана зиян келтірмеді, сонымен қатар АҚШ капиталының экспортына сүйенген соғыстан кейінгі халықаралық қаржы жүйесінде терең өзгерістер болды. Сонымен қатар, 1980 жылдары БАҚ және ойын-сауық индустриясы қор нарығы мен қаржы секторын жарқыратты (мысалы, 1987 жылғы «Уолл-стрит» фильмі), көптеген жастарды өндіріс орнына брокер, инвестор немесе банкир болуға итермеледі, соның салдарынан жоғалған өнеркәсіптік базаның жақын арада қалпына келтірілуі күмәнді болды. Тапшылықтар пайыздық мөлшерлемені жоғары ұстады (әкімшіліктің қатаң ақша саясатының жеңілдеуіне байланысты 20%-дық ең жоғары деңгейден төмен болғанымен) және оларды одан да жоғарылату қаупін тудырды. Үкімет, демек, шоттарын төлеу үшін соншалықты көп ақша қарызға алуға мәжбүр болды, ол қарыз алу бағасын өсірді. Жеткізушілер салықтық жеңілдіктердің нәтижесінде инвестицияның артуын уәделегенімен, өсім мен инвестиция қазіргі уақытта жоғары пайыздық мөлшерлемелердің салдарынан зардап шекті. 1987 жылдың қазан айында қор нарығында күрт және алаңдатарлықтай құлдырау болды, бірақ Федералды резерв ақша ұсынымын арттырып, тағы бір Ұлы депрессия болуы мүмкін жағдайды болдырмады. Көбірек алаңдатарлығы, Рейган дәуіріндегі тапшылық АҚШ долларын асыра бағалап отырды. Долларға деген сұраныс өте жоғары болғандықтан (оның көп бөлігі мемлекеттік қарыз алудан туындаған), доллар басқа негізгі валюталарға қарағанда күрт күшейді. Доллардың құнының өсуімен американдық экспорт бәсекеге қабілеттілігін жоғалтты, ал Жапония ең көп пайда көретін ел болды. Доллардың жоғары құны шетелдіктерге американдық тауарларды сатып алуды қиындатты және американдықтарды импортты сатып алуға итермеледі, бұл өнеркәсіптік экспорт секторына қымбатқа түсті. Болат және басқа да ауыр өнеркәсіптер жұмысшы одақтарының шамадан тыс талаптары мен ескірген технологиялардың салдарынан төмендеді, бұл оларды жапон импортымен бәсекелесе алмады. Тұтынушы электроника өнеркәсібі (1970 жылдары құлдырай бастаған) демпинг пен басқа да әділетсіз сауда практикаларының ең ауыр құрбаны болды. Американдық тұтынушы электроникасы жапон электроникасына қарағанда сапасы төмен және техникалық инновациялардың жетіспеуінен зардап шекті, себебі суық соғыс американдық ғылыми және инженерлік күш-жігерінің көп бөлігін тұтынушы емес, қорғаныс секторына бағыттап жіберді. Онжылдықтың соңына қарай ол іс жүзінде жоқ болды. Жақсы жағы, компьютер индустриясы 1980 жылдары өркендеді. АҚШ-тың сауда балансы күннен-күнге нашарлап бара жатты; сауда тапшылығы 20 миллиард доллардан 100 миллиардтан астам долларға дейін өсті. Осылайша, автомобиль және болат сияқты американдық салалар шетелде де, ішкі нарықта да жаңа бәсекеге тап болды. Рейган әкімшілігі жапондық өндірушілерге ерікті импорт шектеулерін енгізгеннен кейін автоөнеркәсіпке тыныс алу мүмкіндігі берілді (оларға жылына АҚШ-та ең көп дегенде 1,3 миллион көлік сатуға рұқсат берілді) және барлық импортталған жүк көліктеріне 25%-дық тариф белгіледі (жеңіл көліктерге 3%-дық тариф салынды). Жапония бұған АҚШ-та құрастыру өндірістерін ашып, осылайша американдықтарға жұмыс орындары ұсынып жауап берді. Автокөліктер сатылымы қайтадан өскеннен кейін 1985 жылы VIR жойылды, бірақ тарифтер күшінде қалды. CAFE ережелерінің қабылдануымен 1980 жылдары шағын көліктер басымдыққа ие болды, және электроника сияқты, жапондық көліктер сапасы мен техникалық жетілдірілуі жағынан американдық көліктерден басып өтті. Осы үлкен тапшылықтың көп бөлігі Линден Джонсонның «оқ пен нан» (Вьетнам соғысы мен «Ұлы қоғам» бағдарламасы) міндеттемесінен және соғыстан кейін басқа G7 елдерімен өскен бәсекелестіктен туындады, бірақ тапшылықтың дамуына Рейган әкімшілігі рұқсат берді. Рейган Конгрестен шығындарды қысқарту арқылы тапшылықты азайтуға мүмкіндік беретін жеке тармақ бойынша вето құқығын сұрады, бірақ ол оны алмады. Ол сондай-ақ федералды үкімет кірістерінен артық шығыс жасамауды міндеттейтін теңгерілген бюджет туралы түзетуді қабылдауды ұсынды, бірақ ол ешқашан іске аспады.

Following the economic recovery that began in 1983, the medium term fiscal effect of Reaganomics was a soaring budget deficit as spending continually exceeded revenue due to tax cuts and increased defense spending. Military budgets rose while tax revenues, despite having increased as compared to the stagnant late 1970s and early 1980s, failed to make up for the spiraling cost. The 1981 tax cuts, some of the largest in U. S. history, also eroded the revenue base of the federal government in the short term. The massive increase in military spending (about $1.6 trillion over five years) far exceeded cuts in social spending, despite wrenching impact of such cuts spending geared toward some of the poorest segments of society. Even so, by the end of 1985, funding for domestic programs had been cut nearly as far as Congress could tolerate. In this context, the deficit rose from $60 billion in 1980 to a peak of $220 billion in 1986 (well over 5% of GDP). Over this period, national debt more than doubled from $749 billion to $1.746 trillion. Since U. S. saving rates were very low (roughly one third of Japan's,) the deficit was mostly covered by borrowing from abroad, turning the United States within a few years from the world's greatest creditor nation to the world's greatest debtor. Not only was this damaging to America's status, it was also a profound shift in the postwar international financial system, which had relied on the export of U. S. capital. In addition, the media and entertainment industry during the 1980s glamorized the stock market and financial sector (e. g. the 1987 movie Wall Street), causing many young people to pursue careers as brokers, investors, or bankers instead of manufacturing and making it unlikely that any of the lost industrial base would be restored any time soon. The deficits were keeping interest rates high (although lower than the 20% peak levels earlier in the administration due to a respite in the administration's tight money policies), and threatening to push them higher. The government was thus forced to borrow so much money to pay its bills that it was driving up the price of borrowing. Although supply siders promised increased investment as a result of top rate and corporate tax cuts, growth and investment suffered for now in the context of high interest rates. In October 1987, a sudden and alarming stock market crash took place, but the Federal Reserve responded by increasing the money supply and averted what could have been another Great Depression. Perhaps more alarmingly, Reagan era deficits were keeping the U. S. dollar overvalued. With such a high demand for dollars (due in large measure to government borrowing), the dollar achieved an alarming strength against other major currencies. As the dollar soared in value, American exports became increasingly uncompetitive, with Japan as the leading beneficiary. The high value of the dollar made it difficult for foreigners to buy American goods and encouraged Americans to buy imports, coming at a high price to the industrial export sector. Steel and other heavy industries declined due to excessive demands by labor unions and outdated technology that made them unable to compete with Japanese imports. The consumer electronics industry (which had begun declining in the 1970s) was one of the worst victims of dumping and other unfair Japanese trade practices. American consumer electronics also suffered from poor quality and a relative lack of technical innovation compared to Japanese electronics, in part because the Cold War had caused most American scientific and engineering effort to go into the defense sector rather than the consumer one. By the end of the decade, it had virtually ceased to exist. On the bright side, the upstart computer industry flourished during the 1980s. The U. S. balance of trade grew increasingly unfavorable; the trade deficit grew from $20 billion to well over $100 billion. Thus, American industries such as automobiles and steel, faced renewed competition abroad and within the domestic market as well. The auto industry was given breathing space after the Reagan administration imposed voluntary import restraints on Japanese manufacturers (allowing them to sell a maximum of 1.3 million vehicles in the U. S. per year) and imposed a 25% tariff on all imported trucks (a lighter 3% tariff was put on passenger cars). The Japanese responded by opening assembly plants in the U. S. to get around this, and in doing so were able to say that they were providing Americans with jobs. The VIR was repealed in 1985 after auto sales were booming again, but the tariffs remain in effect to this day. With the event of CAFE regulations, small cars came to dominate in the 1980s, and much like with electronics, Japanese makes bested American ones in terms of build quality and technical sophistication. The enormous deficits were in large measure holdovers from Lyndon Johnson's commitment to both "guns and butter" (the Vietnam War and the Great Society) and the growing competition from other G7 nations after their postwar reconstruction, but it was the Reagan administration that chose to let the deficits develop. Reagan asked Congress for a line item veto which would allow him to lower the deficits by cutting spending that he thought was wasteful, but he did not receive it. He also called for a balanced budget amendment which would mandate that the federal government spends no more money than it takes in, which never materialized.

Сыртқы саясат: Үшінші әлем

Рейганның елдің әскери күшін қалпына келтіру туралы уәдесімен 1980-ші жылдары әскери шығындар үлкен көлемде өсті, ол бес жылда шамамен 1,6 триллион долларды құрады. Жаңа қару-жарақ жарысы супердержавалардың қарым-қатынасы нашарлауымен, Кеннеди әкімшілігінен бір буын бұрынғы деңгейге жетті. Рейганның сыртқы саясаты, жалпы алғанда, оның ізашарына қарағанда табысты, ойластырылған және стратегиялық болды деп есептелді. Ол, әсіресе Үшінші әлемдегі супердержавалар арасындағы бәсекелестік аренасында, суық соғысқа қатысты тәуекелдік көзқарасты жақтады. Алайда, Вьетнам соғысынан кейін американдықтар үлкен әскерлерді ұстаудың экономикалық және қаржылық құнын көтеруге күмәндана бастады. Әкімшілік мұны Корея мен Вьетнам сияқты кең ауқымды науқандарға қарағанда, арнайы даярланған қарсы көтеріліс операцияларының немесе «төмен қарқынды қақтығыстардың» салыстырмалы түрде арзан стратегиясын қолдау арқылы жеңуге тырысты, бұл ақша және адам өмірі тұрғысынан өте қымбатқа түсті. Араб-израиль қақтығысы әскери әрекеттерге тағы бір түрткі болды. Израиль Палестинаны азат ету ұйымын (ПАҰ) жою үшін Ливанға басып кірді. Бірақ 1982 жылғы Сабра және Шатила қырғыны, Израильде саяси дағдарысты тудырғаннан кейін, АҚШ әскерлері Бейрутке Израильдің шығуын ынталандыру үшін орналастырылды. Рейган әкімшілігі 1982 жылдың ортасында Ливанға Израильдің басып кіруін қолдады, бір жағынан Израильдің қолдауын сақтап қалу үшін, екінші жағынан Ливандағы Израильдің кеңестік қарсыласы Сирияның ықпалын басу үшін. Алайда, АҚШ-тың Ливандағы көпжақты азаматтық соғысқа араласуы апатты салдарға әкелді. 1983 жылдың 23 қазанында теңіз жаяу әскерінің казармасына жасалған шабуылда 241 американдық сарбаз қаза тапты. Көп ұзамай АҚШ қалған 1600 сарбазын кері қайтарды. Кариб теңізіндегі Гренададағы «Жұғылған ашу» операциясы кезінде АҚШ алғаш рет коммунистік режимді басып алып, құлатты. 19 қазанда Гренадада Бернард Коардтың төңкерісі болды, ол марксистік-ленинист, Куба, Кеңес Одағы және басқа коммунистік мемлекеттермен байланысты нығайтуға тырысты. Премьер-министр өлтірілді және көтерілісшілерге көзге түскенде оқ ату туралы бұйрық берілді. Аралда 1000-нан астам американдықтар, көбінесе медицина студенттері мен олардың отбасылары болды, ал үкімет олардың қауіпсіздігіне кепілдік бере алмады. Доминиканың премьер-министрі Евгения Чарльз басқаратын Шығыс Кариб мемлекеттерінің ұйымы АҚШ-ты қорғауға ресми түрде шақырды. 25 қазанда басталған қысқа науқанда, негізінен қарулы кубалық құрылысшыларға қарсы күресте, АҚШ әскері басып кірді және бақылауға алды, ал Гренадада демократия қайта орнатылды. 1986 жылы Рейган Ливияның Муаммар Каддафиі Батыс Берлиндегі дискотекадағы жарылысқа қатысы бар екені анықталғаннан кейін Ливияға қарсы әуе шабуылын бастады, онда екі американдық сарбаз қаза тапты. Рейган әкімшілігі сондай-ақ 1980 жылдан бастап Сальвадор мен Гондурасқа, ал 1982-1983 жылдары оңшыл әскери автократ генерал Эфраин Риос Монтт басқарған Гватемалаға әскери ықпал еткен үкіметтерге қаржы және қару-жарақ берді. Бұл заң экс-президент Джимми Картердің Аргентина хунтасын адам құқықтарын бұзғаны үшін айыптауын жойды және ЦРУ-ға Аргентина барлау қызметімен бірлесіп Контраларды қаржыландыруға мүмкіндік берді. Орталық Америка Рейган әкімшілігінің басты назарында болды, әсіресе Сальвадор мен Никарагуа, онда Сандинистер төңкерісі құлдырады. Екі елде де көпұлтты корпорациялар мен бай жер иелері олигархтар басым болды, ал олардың көпшілігі кедейлікте қалды; нәтижесінде, негізінен марксистік революциялық көшбасшылар екі елде де шаруалар тарапынан қолдауды арттырды. 1982 жылы ЦРУ Аргентинаның ұлттық барлау агенттігінің көмегімен Никарагуада Контра деп аталатын оңшыл жарымәскери топтарды ұйымдастырды және қаржыландырды. Осы схема үшін құпия қаржының ізін табу Иран-Контра ісі туралы жария етуге әкелді. 1985 жылы Рейган Ливандағы АҚШ-тың тұтқындарын босату үшін Иранға қару сатуға рұқсат берді; кейіннен ол қарамағындағылардың Контраларға заңсыз түрде ақша аударып жатқанын білмейтінін мойындады, бұл мәселеде Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джон М. Поиндекстердің көмекшісі теңіз флотының подполковнигі Оливер Норт үлкен кінәсін мойындады. Рейганның қолдау рейтингісі 1986 жылы скандалдың салдарынан құлдырап, көптеген американдықтар оның үкімін қатты күмәнге ұшырата бастады. Президент өзінің соңғы екі жылында танымалдылығын арттырғанмен, ол ешқашан 1985 жылы болған деңгейде қолдауға ие болған жоқ. Демократтар 1986 жылғы ара сайлауда Конгресске қайта бақылау орнатты. Оливер Норт, сонымен қатар, 1987 жылы Конгресс алдындағы куәліктері кезінде қысқа мерзімге танымал болды. Сахара Африкасының оңтүстігінде Рейган әкімшілігі, апартеидтік Оңтүстік Африканың көмегімен, Мозамбик пен Анголаның марксистік-ленинистік диктатураларын, тиісінше ФРЕЛИМО мен МПЛАны, азаматтық соғыстар кезінде құлатуға тырысты. Әкімшілік Мозамбиктегі РЕНАМО және Анголадағы УНИТА көтерілісшілер тобының жағына шығып, әр топқа құпия әскери және гуманитарлық көмек берді. Ауғанстанда Рейган кеңестік прокси үкіметіне қарсы муджахидтерге әскери және гуманитарлық көмекті күрт арттырды, оларға Stinger зениттік ракеталарын ұсынды. АҚШ-тың одақтастары Сауд Арабиясы және Пәкістан да көтерілісшілерге маңызды көмек көрсетті. Бас хатшы Михаил Горбачев Ауғанстандағы елдің міндеттемесін азайтты және ақыры тоқтатты, өйткені кеңес әскерлері партизандық соғыста батты. Рейган сондай-ақ Вьетнамдықтар құлатқан Камбоджадағы Хенг Самрин (кейіннен Хун Сен) басқаратын коммунистік режимге қарсылық білдірді, ол геноцидтік Қызыл Кхмер режимін құлатқаннан кейін елге басып кірді. Әкімшілік республикалық КПНЛФ және роялистік ФУНСИНПЕК көтерілісшілеріне әскери және гуманитарлық көмек бекітті. Рейган әкімшілігі сондай-ақ Вьетнамдықтар қолдаған Халық Республикасы Кампучия режиміне қарсы КПНЛФ, ФУНСИНПЕК және Қызыл Кхмерден тұратын үш тарапты көтеріліс одағы – Демократиялық Кампучия коалициясының БҰҰ тарапынан танылуын жалғастырды. Рейган Американың антикоммунистік Филиппин президенті Фердинанд Маркосты қолдауын жалғастырды. 1984 жылғы Әйелдер лигасы демеушілігімен өткен президенттік дебатта ол Маркостың қолдауын былай түсіндірді: «Мен Филиппинде бізге қазіргі демократиялық құқықтар тұрғысынан жақсы көрінбейтін нәрселер бар екенін білемін, бірақ қандай балама бар? Бұл үлкен коммунистік қозғалыс», - деп Филиппинде сол кездегі активті коммунистік партизандарға сілтеме жасады. АҚШ Филиппиндегі АҚШ теңіз базаларын сақтау туралы келісімдерге қол сұқпауын білетін Маркостың үкіметіне де маңызды стратегиялық мүдделерге ие болды. Маркос 1986 жылы көбінесе бейбітшілікпен өтілген Халық күші қозғалысының жетекшісі Корасон Акиномен құлатылды. Рейган Бір кезде либералдардың сүйіктісі болған Біріккен Ұлттарды қатаң сынады. Ол оның жемқорлығына, тиімсіздігіне және американдыққа қарсылығына наразылық білдірді. 1985-1987 жылдары АҚШ ЮНЕСКО-дан шығып, мәдени миссияларында сәтсіздікке ұшырады және БҰҰ жарналарын әдейі тоқтатуды бастады. Американдық саясаткерлер бұл тактиканы БҰҰ-да ықпал етудің тиімді құралы деп есептеді. БҰҰ мен ЮНЕСКО өздерін түзеткен кезде АҚШ қайта оралды және жарналарын төледі.

With Reagan's promises to restore the nation's military strength, the 1980s saw massive increases in military spending, amounting to about $1.6 trillion over five years. A new arms race would develop as superpower relations deteriorated to a level not seen since the Kennedy administration a generation earlier. Reagan's foreign policy was generally considered more successful and more thoughtful and strategic than his predecessor. He favored a hawkish approach to the Cold War, especially in the Third World arena of superpower competition. In the wake of the Vietnam War, however, Americans were increasingly skeptical of bearing the economic and financial cost of large troop commitments. The administration sought to overcome this by backing the relatively cheap strategy of specially trained counterinsurgencies or "low intensity conflicts" rather than large scale campaigns like Korea and Vietnam, which were enormously costly both in money and human life. The Arab–Israeli conflict was another impetus for military action. Israel invaded Lebanon to destroy the Palestine Liberation Organization (PLO). But in the wake of the 1982 Sabra and Shatila Massacre, which provoked a political crisis in Israel, U. S. forces moved into Beirut to encourage Israeli withdrawal. The Reagan administration stood by Israel's invasion of Lebanon in mid 1982 to maintain the support of Israel on one hand, but also to quell the influence of Israel's pro Soviet enemy Syria in Lebanon. However, U. S. intervention in the multi sided Lebanese civil war had disastrous consequences. On October 23, 1983, the Marine Barracks Bombing killed 241 American troops. Shortly afterward, the U. S. withdrew its remaining 1,600 soldiers. In Operation Urgent Fury in the Caribbean nation of Grenada, the United States for the first time invaded and successfully rolled back a Communist regime. On October 19, the small island nation of Grenada had undergone a coup d'état by Bernard Coard, a staunch Marxist–Leninist seeking to strengthen the country's existing ties with Cuba, the Soviet Union, and other Communist states. The prime minister was killed and insurgents had orders to shoot on sight. Over 1,000 Americans were on the island, mostly medical students and their families, and the government could not guarantee their security. The Organisation of Eastern Caribbean States, the regional security association of neighboring states led by Prime Minister Eugenia Charles of Dominica officially called on the United States for protection. In a short campaign launched Oct. 25, fought primarily against armed Cuban construction workers, the U. S. military invaded and took control, and democracy was restored to Grenada. In 1986, Reagan launched an air strike against Libya after Libya's Muammar Gaddafi was found to have connections to the West Berlin discotheque bombing, which killed two American soldiers. The Reagan administration also supplied funds and weapons to heavily militarily influenced governments in El Salvador beginning in 1980 and Honduras, and to a lesser extent in Guatemala, which was ruled by right wing military autocrat General Efraín Ríos Montt from 1982–83. It reversed ex President Jimmy Carter's official condemnation of the Argentine junta for human rights abuses and allowed the CIA to collaborate with Argentine intelligence in funding the Contras. Central America was the Reagan administration's primary concern, especially El Salvador and Nicaragua, where the Sandinista revolution brought down U. S. backed Anastasio Somoza Debayle's rule in 1979. The two countries had been historically dominated by multinational corporations and wealthy landowning oligarchs while most of their population remained in poverty; as a result, predominantly Marxist revolutionary leaders had won increasing support from the peasantry in both nations. In 1982, the CIA, with assistance from the Argentine national intelligence agency, organized and financed right wing paramilitaries in Nicaragua, known as the Contras. The tracing of secret funds for this scheme led to the revelations of the Iran–Contra affair. In 1985, Reagan authorized the sale of arms in Iran in an unsuccessful effort to free U. S. hostages in Lebanon; he later professed ignorance that subordinates were illegally diverting the proceeds to the Contras, a matter for which Marine Lieutenant Colonel Oliver North, an aide to National Security Advisor John M. Poindexter, took much of the blame. Reagan's approval ratings plummeted in 1986 as a result of the scandal, and many Americans began to seriously question his judgement. While the president's popularity improved in his final two years, he never again enjoyed the level of support he had had in 1985. Democrats regained control of Congress in the 1986 midterm elections. Oliver North, meanwhile, achieved a brief celebrity status in 1987 during his testimonies before Congress. In sub Saharan Africa, the Reagan administration, with help from apartheid South Africa, also attempted to topple the substantially Cuban and Soviet backed Marxist–Leninist FRELIMO and MPLA dictatorships of Mozambique and Angola, respectively, during those countries' civil wars. The administration intervened on the side of insurgent groups RENAMO in Mozambique and UNITA in Angola, supplying each group with covert military and humanitarian aid. In Afghanistan, Reagan massively stepped up military and humanitarian aid for mujahideen fighters against the Soviet proxy government there, providing them with Stinger anti aircraft missiles. U. S. allies Saudi Arabia and Pakistan also provided the rebels with significant assistance. General Secretary Mikhail Gorbachev reduced and eventually ended his country's commitment to Afghanistan as Soviet troops there were bogged down in guerrilla war. Reagan also expressed opposition to the Vietnamese installed Communist regime of Heng Samrin (and later, Hun Sen) in Cambodia, which had ousted the genocidal Khmer Rouge regime after Vietnam invaded the country. The administration approved military and humanitarian aid to the republican KPNLF and royalist Funcinpec insurgents. The Reagan administration also supported continued UN recognition of the Coalition Government of Democratic Kampuchea (a tripartite rebel alliance of the KPNLF, Funcinpec, and the Khmer Rouge) over the Vietnamese backed People's Republic of Kampuchea regime. Reagan also continued American support for the autocratic Philippine President Ferdinand Marcos, an ardent anti Communist. In a 1984 presidential debate sponsored by the League of Women Voters, he explained his administration's support of Marcos by stating, "I know there are things there in the Philippines that do not look good to us from the standpoint right now of democratic rights, but what is the alternative? It is a large communist movement" , referring to active Communist guerrillas operating in the Philippines at the time. The U. S. also had significant strategic military interests in the Philippines, knowing that Marcos's government would not tamper with agreements to maintain U. S. naval bases in the country. Marcos was later ousted in 1986 by the mostly peaceful People Power movement, led by Corazón Aquino. Reagan was sharply critical of the United Nations, once the darling of liberals. He repudiated what he felt was its corruption, inefficiency and anti Americanism. In 1985 1987 the U. S. withdrew from UNESCO, which had failed in its cultural missions, and began to deliberately withhold its UN dues. American policymakers considered this tactic an effective tool for asserting influence in the UN. When the UN and UNESCO mended their ways, the U. S. returned and paid its dues.

Салқын соғыстың соңғы кезеңі

Рейган әкімшілігі КСРО-ға қатысты қатал ұстаным қабылдады. Президенттің алғашқы мерзімінде президент бұл қарсыласатын үлкен державаға «жамандық империясы» деп шабуыл жасады. Джимми Картер Ауғанстанға кеңестік әскерлердің араласуынан кейін ымыраласу саясатын ресми түрде тоқтатса да, 1980-жылдардың басында Шығыс пен Батыс арасындағы шиеленіс Куба зымырандық дағдарысынан бері көрілмеген деңгейге жетті. Стратегиялық қорғаныс жобасы (СҚЖ) Рейган дәуіріндегі АҚШ-КСРО қарым-қатынасының нашарлауының нәтижесінде дүниеге келді. Ол кезде «Жұлдызды соғыс» деп аталған СҚЖ – бұл кеңестік зымырандарды жойып, өзара жойылмау қажеттілігін жоя алатын зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін құруға бағытталған миллиардтаған долларлық зерттеу жобасы болды. Реган 1981 жылы билікке келгенге дейін халықаралық аренада үлкен жетістіктерге қол жеткізген, мысалы, 1976 жылы социалистік одақтасы Вьетнамды біріктіру және Оңтүстік-Шығыс Азия, Латын Америкасы және Африкада социалистік революциялар тізбегі болды. Бірақ 1960 және 1970-жылдары үшінші әлем елдерімен байланысты күшейту елдің әлсіздігін жасырды. Кеңес экономикасы ауыр құрылымдық проблемаларға тап болды және 1970-жылдары тұрақтап қалды. Картер президент болған 1980 жылы Кремльде таратылған құжаттар Мәскеудің АҚШ-пен технологиялық немесе идеологиялық күресте жеңіске жете алмайтыны туралы пессимистік көзқарасты білдірді. Михаил Горбачев билікке келгеннен кейін Шығыс пен Батыс арасындағы шиеленіс тез арада азайды. 1982 жылдан бері үш қарт кеңестік басшының қатарынан қайтыс болғаннан кейін, 1985 жылы Политбюро Горбачевті Кеңес Коммунистік партиясының басшысы етіп сайлады, бұл жаңа буын басшылығының келуін білдірді. Горбачевтің басшылығымен салыстырмалы түрде жас, реформаға бағытталған технократтар билікті тез нығайтып, саяси және экономикалық либерализацияға жаңа серпін берді, сондай-ақ Батыспен жылы қарым-қатынас пен сауданы дамытуға ықпал етті. Перестройкаға бағытталған Горбачев тұтыну тауарларын өндіруді арттыруға тырысты, бірақ суық соғыстың қарулану жарысының және социалистік одақтастар күткен үлкен көлемдегі шетелдік және әскери көмектің қос ауыртпалығын ескере отырып, бұл мүмкін емес еді. Горбачевтің тұсында кеңестік саясаткерлер Рейган әкімшілігінің АҚШ қарулану жарысын олар үшін үлкен ауыртпалыққа айналдыратыны туралы ескертулерін көбірек қабылдады. Кеңес Одағы қорғанысқа үлкен қаржы жұмсады, ал СҚЖ-ге балама құру олардың экономикасының күшіне жетпеді. Нәтижесінде Кеңес Одағында АҚШ-қа уақытша жеңілдіктер беру және ішкі экономикалық қайта құру (перестройка) мен демократияландыру (гласность) екі жақты тәсіл қабылданды, бұл Горбачевке орталық билікті қайта орнатуды мүмкін етпеді. Рейгандық жақтастар АҚШ-тың қорғаныс шығындарын арттырудан туындаған қысым реформаға қосымша түрткі болды деп мәлімдеді. Салқын соғыс кезінде әлемді екі қарсыласатын блокқа бөлу Солтүстік Атлантика шарты ұйымының (НАТО) Батыс Еуропа елдерімен ғана емес, сонымен қатар дамушы елдердің көптеген елдерімен кең және көпжақты одақты заңдыланды. Алайда, 1980-жылдардың соңында Шығыс Еуропадағы Варшава шартының режимдері бірінен соң бірі құлап жатты. «Берлин қабырғасының құлауы» 1989 жылы Шығыс Еуропадағы коммунистік үкіметтердің құлдырауының символы ретінде қарастырылды. АҚШ-КСРО қарым-қатынастары онжылдықтың соңғы жартысында 1987 жылы Орташа қашықтықтағы ядролық күштер туралы келісімге қол қоюмен және кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан, ал Куба әскерлерінің Анголадан шығарылуымен айтарлықтай жақсарды. Бұл оқиғалар Чили мен Оңтүстік Корея сияқты репрессивті үкіметтерге қолдау көрсетудің негізін жойды, олар АҚШ қолдауымен Варшава шарты елдерімен бірдей кезеңде демократиялану процесін бастан өткерді.

The Reagan administration adopted a hard line stance toward the USSR. Early in his first term, the president attacked the rival superpower as the "evil empire". While it was Jimmy Carter who had officially ended the policy of détente following Soviet intervention in Afghanistan, East West tensions in the early 1980s reached levels not seen since the Cuban Missile Crisis. The Strategic Defense Initiative (SDI) was born out of the worsening U. S. Soviet relations of the Reagan Era. Popularly dubbed "Star Wars" at the time, SDI was a multibillion dollar research project for a missile defense system that could shoot down incoming Soviet missiles and eliminate the need for mutually assured destruction. While the Soviets had enjoyed great achievements on the international stage before Reagan entered office in 1981, such as the unification of their socialist ally, Vietnam, in 1976, and a string of socialist revolutions in Southeast Asia, Latin America, and Africa, the country's strengthening ties with Third World nations in the 1960s and 1970s only masked its weakness. The Soviet economy suffered severe structural problems and started suffering from an increased stagnation in the 1970s. Documents being circulated in the Kremlin in 1980, when Carter was still president, expressed the bleak view that Moscow ultimately could not win the technological or ideological battle with the US. East West tensions eased rapidly after the rise of Mikhail Gorbachev. After the deaths of three elderly Soviet leaders in a row since 1982, the Politburo elected Gorbachev Soviet Communist Party chief in 1985, marking the rise of a new generation of leadership. Under Gorbachev, relatively young reform oriented technocrats rapidly consolidated power, providing new momentum for political and economic liberalization, and the impetus for cultivating warmer relations and trade with the West. Focused on perestroika, Gorbachev struggled to boost production of consumer goods, which would be impossible given the twin burdens of the Cold War arms race on one hand, and the provision of large sums of foreign and military aid, which the socialist allies had grown to expect, on the other. Under Gorbachev, Soviet policymakers increasingly accepted Reagan administration warnings that the U. S. would make the arms race a huge burden for them. The Soviets were already spending massive amounts on defense, and developing a counterpart to SDI was far more than their economy could handle. The result in the Soviet Union was a dual approach of concessions to the United States and economic restructuring (perestroika) and democratization (glasnost) domestically, which eventually made it impossible for Gorbachev to reassert central control. Reaganite hawks have since argued that pressures stemming from increased U. S. defense spending was an additional impetus for reform. During the Cold War, the division of the world into two rival blocs had served to legitimize a broad and diffuse alliance not only with the Western European nations of the North Atlantic Treaty Organization (NATO) but many countries in the developing world. Starting in the late 1980s, however, the regimes of the Eastern European Warsaw Pact began to collapse in rapid succession. The "fall of the Berlin Wall" was seen as a symbol of the fall of the Eastern European Communist governments in 1989. U. S. Soviet relations had greatly improved in the latter half of the decade, with the signing of the Intermediate Range Nuclear Forces Treaty (INF) in 1987 and the withdrawal of Soviet forces from Afghanistan as well as Cuban forces from Angola. These developments undercut the rationale for providing support to such repressive governments as those in Chile and South Korea, which underwent processes of democratization with U. S. support during the same period as those of Warsaw Pact nations.

Джордж Буш әкімшілігі

Рейганның вице-президенті Джордж Буш 1988 жылы республикашылдардың тікелей ұсынуын оңай жеңіп алды және 1988 жылғы сайлауда демократ Массачусетс штатының губернаторы Майкл Дукакисті үлкен айырмамен жеңді. Науқан Дукакистің көптеген қателіктерімен есте қалды, оның ең танымал мысалы – Дукакистің M1 Абрамс танкіндегі жарнамасы.

Салқын соғыстан кейін

Буш "террорлық қауіптен азат, әділдікті күшейтетін және бейбітшілікке ұмтылатын жаңа әлемдік тәртіптің пайда болуын" жақтады. Бұл дәуірде әлемнің барлық елдері, Шығыс пен Батыс, Солтүстік пен Оңтүстік, гүлденіп, үйлесімде өмір сүре алады. Балтық елдеріндегі тәуелсіздікке ұмтылған ұлтшылдық қозғалыс алдымен Литваның, содан кейін Эстония мен Латвияның КСРО-дан тәуелсіздік жариялауына әкелді. 1991 жылдың 26 желтоқсанында КСРО ресми түрде таратылып, он бес құрамдас бөлікке бөлінді. Салқын соғыс аяқталды, ал Югославия мен Сомали сияқты елдердің құлауынан туған бос орын ондаған жылдар бойы авторитарлық билік астында жасырылған араздықтарды ашты немесе қайта жақтандырды. АҚШ жұртшылығының және тіпті үкіметтің ішіндегі белгілі бір тартыншалыққа қарамастан, АҚШ-тың тікелей мүддесі жоқ немесе аз жергілікті қақтығыстарға араласу осы дағдарыстар Батыс одақтарын жаңартуға негіз болды, ал коммунизмнің маңызы төмендеді. Осыған байланысты президент Билл Клинтон инаугурациялық сөзінде былай деді: "Бүгін ескі тәртіп өтіп бара жатқанда, жаңа әлем көбірек еркіндікке ие, бірақ тұрақсыз. Коммунизмнің құлауы ескі араздықтар мен жаңа қауіптерді тудырды. Америка әлемді басқаруды жалғастыруы керек, өйткені оны құру үшін біз көп еңбек еттік". Салқын соғыс аяқталғаннан бері АҚШ салқын соғыс институционалдық құрылымдарын, әсіресе НАТО-ны, сондай-ақ Халықаралық валюта қоры мен Дүниежүзілік банк сияқты көпжақты институттарды қайта жандандыруға тырысты. НАТО бастапқыда Венгрия, Польша және Чехияға кеңейді, содан бері шығысқа қарай жылжыды. Сонымен қатар, АҚШ саясаты 1994 жылы күшіне енген Солтүстік Америка еркін сауда келісіміне (NAFTA) сәйкес неолибералды "Вашингтон консенсусына" ерекше мән берді. АҚШ терроризмді қолдаған, жаппай қырып-жоятын қаруды таратуға қатысқан немесе адам құқықтарын өрескел бұзған елдерге экономикалық санкциялар салды. Мысалы, 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтарды күштеп басудан кейін Қытайға қару сатуға АҚШ пен Еуропаның салған эмбаргосы, сондай-ақ Кувейтке басып кіргеннен кейін Иракқа БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің салған санкциялары сияқты кейбір жағдайларда консенсус болды. Дегенмен, Иран мен Кубаға қатысты санкциялар сияқты бір жақты санкцияларға қолдау шектеулі болды, бұл Конгресс АҚШ-тың өзінің заңдарын бұзған шетелдік компанияларды жазалауға бағытталған шараларды қабылдауға мәжбүр етті. 1999 жылғы "Foreign Affairs" журналындағы мақаласында Сэмюэл П. Хантингтон пост-салқын соғыс әлемінде АҚШ өзінің басымдығын нығайту үшін, басқа нәрселермен қатар, келесідей әрекеттер жасады немесе жасауға тырысты: адам құқықтары мен демократияға қатысты американдық құндылықтар мен тәжірибелерді қабылдауға басқа елдерге қысым көрсету; американдық дәстүрлі үстемдігіне қарсы тұра алатын әскери мүмкіндіктерді алудан басқа елдерді ұстау; американдық заңды басқа қоғамдарда аумақтық шектеулерден тыс қолдану; елдерді адам құқықтары, есірткі, терроризм, ядролық қару-жарақтарды тарату, зымырандарды тарату және қазіргі діни бостандыққа қатысты американдық стандарттарға сәйкес келуіне қарай бағалау; осы мәселелер бойынша американдық стандарттарға сәйкес келмейтін елдерге қарсы санкциялар салу; еркін сауда мен ашық нарықтар ұранымен американдық корпоративтік мүдделерді ілгерілету [NAFTA және GATT 1990-шы жылдардағы еркін сауда саясатының басты мысалдары; Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қоры саясатын осы корпоративтік мүдделерге қызмет ету үшін қалыптастыру; тікелей мүддесі аз жергілікті қақтығыстарға араласу; басқа елдердің соған ұқсас сатуын болдырмауға тырыса отырып, шетелде американдық қару сатуды ілгерілету; Біріккен Ұлттар Ұйымының бір бас хатшысын қызметтен шығарып, оның ізбасарының тағайындалуын диктанттау; НАТО-ны кеңейту; Иракқа қарсы әскери операция жүргізу және кейіннен режимге қарсы қатаң экономикалық санкцияларды сақтау; және белгілі бір елдерді "бұзық мемлекеттер" деп санап, оларды жаһандық институттардан шығарып тастау.

Bush argued for the emergence of "a new world order freer from the threat of terror, stronger in the pursuit of justice, and more secure in the quest for peace. An era in which the nations of the world, East and West, North and South, can prosper and live in harmony." Nationalist agitation in the Baltic States for independence led to first Lithuania and then the other two states, Estonia and Latvia, declaring independence from the USSR On December 26, 1991, the USSR was officially disbanded, breaking up into fifteen constituent parts. The Cold War was over, and the vacuum left by the collapse of governments such as in Yugoslavia and Somalia revealed or reopened other animosities concealed by decades of authoritarian rule. While there was a certain reluctance among the U. S. public, and even within the government, to get involved in localized conflicts in which there was little or no direct U. S. interest at stake, these crises served as a basis for the renewal of Western alliances while communism was becoming less relevant. To this effect, President Bill Clinton would declare in his inaugural address: "Today, as an old order passes, the new world is more free but less stable. Communism's collapse has called forth old animosities and new dangers. Clearly America must continue to lead the world we did so much to make." Since the end of the Cold War, the U. S. has sought to revitalize Cold War institutional structures, especially NATO, as well as multilateral institutions such as the International Monetary Fund and World Bank through which it promotes economic reforms around the globe. NATO was set to expand initially to Hungary, Poland, and the Czech Republic and has since moved further eastward. In addition, U. S. policy placed a special emphasis on the neoliberal "Washington Consensus", manifesting in the North American Free Trade Agreement (NAFTA), which went into effect in 1994. The U. S. often made moves to economically sanction countries which were said to be sponsoring terrorism, engaging in the proliferation of weapons of mass destruction or committing serious human rights abuses. There was sometimes a consensus for these moves, such as with the U. S. and European embargoes imposed on arms sales to China after its violent suppression of the Tiananmen Square protests of 1989, as well as for the UN Security Council's imposition of sanctions on Iraq after its invasion of Kuwait. Support for other unilateral sanctions however, such as the ones levied on Iran and Cuba, were limited, leading Congress to impose measures intended to punish foreign companies which violated the terms of the U. S.'s own laws. In a 1999 Foreign Affairs essay, Samuel P. Huntington wrote that to reinforce its primacy in the post–Cold War world,
the United States has, among other things, attempted or been perceived as attempting more or less unilaterally to do the following: pressure other countries to adopt American values and practices regarding human rights and democracy; prevent other countries from acquiring military capabilities that could counter American conventional superiority; enforce American law extra territorially in other societies; grade countries according to their adherence to American standards on human rights, drugs, terrorism, nuclear proliferation, missile proliferation, and now religious freedom; apply sanctions against countries that do not meet American standards on these issues; promote American corporate interests under the slogans of free trade and open markets [NAFTA and GATT being the main examples of the free trade policy initiatives of the 1990s; shape World Bank and International Monetary Fund policies to serve those same corporate interests; intervene in local conflicts in which it has relatively little direct interest; ; promote American arms sales abroad while attempting to prevent comparable sales by other countries; force out one U. N. secretary general and dictate the appointment of his successor; expand NATO undertake military action against Iraq and later maintain harsh economic sanctions against the regime; and categorize certain countries as 'rogue states,' excluding them from global institutions 1

Max Boot, another influential contemporary commentator on U. S. policy, argues that the very ambitious goals of the U. S. in the post–Cold War period are designed:
to instill democracy in lands that have known tyranny, in the hope that doing so will short circuit terrorism, military aggression, and weapons proliferation This is an ambitious undertaking, the most successful examples of which are post–World War II Germany, Italy and Japan. In those cases, the U. S. Army helped transform militaristic dictatorships into pillars of liberal democracy—one of the most significant developments of the twentieth century."

Макс Бут, АҚШ саясаты бойынша тағы бір ықпалды замандас сарапшысы, пост-салқын соғыс кезеңіндегі АҚШ-тың өте амбициялық мақсаттарының мақсаты мынадай екенін айтады:

тиранияны білген жерлерде демократияны орнату, соның нәтижесінде терроризм, әскери агрессия және қару-жарақтардың таралуы тоқтатылады. Бұл амбициялы жоба, оның ең сәтті мысалдары – екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Германия, Италия және Жапония. Осы жағдайларда АҚШ армиясы әскери диктатураларды либералды демократияның тіректеріне айналдыруға көмектесті – бұл жиырмасыншы ғасырдың ең маңызды оқиғаларының бірі".

Экономика

Бастапқыда Буш 1982 жылдың соңғы айларында басталған қарқынды өсімді жалғастырған экономиканы мұра етті. Алайда, Федералдық резерв шектеуші ақша-несие саясатын ұстанды, бұл 1980-жылдардың соңында экономикалық өсімді тежеді. 1990 жылдың ортасында мұнай бағасының күрт өсуі тұтынушылардың шығындарын қысқартып, экономиканы рецессияға түсірді. 1980-жылдардың басындағы рецессиядан өзгеше, 1990 жылы басталған рецессия салыстырмалы түрде жеңіл болды. Калифорния және Солтүстік-Шығыс аймақтарындағы қалалар ең көп зардап шекті, ал Оңтүстік аймағының көп бөлігі осыдан аз әсер көрді.

Тарихнама

Ерман, Джон. "Рейган дәуірі ме? Келешек зерттеулер үшін үш сұрақ", Historical Society журналы, 2011 жылғы наурыз, 11-том, 1-шы мәселе, 111–131 беттер.