Кіріспе

Ағылшын түстен кейінгі шай

Крем шай (Девон крем шайы, Девоншир шайы немесе Корнуолл крем шайы деп те аталады) – шай, кәмпиттер, кою май (немесе, шынайы емес, көпіршіктелген май), джем және кейде майдан тұратын түстен кейінгі шай. Крем шайлары Англияның шайханаларында, әсіресе Девон мен Корнуоллда, сондай-ақ Ұлттар Достастығының басқа да аймақтарында сатылады.

Тарих

Кремді шайдың шығу тегі даулы, бірақ 11 ғасырда Девондағы Тависток аббаттығында крем мен джеммен нан жеу дәстүрі болғандығын көрсететін деректер бар. Оксфорд ағылшын сөздігі "кремді шай" сөзінің ең алғашқы қолданылуының, шайға құймақ қосудан гөрі түстен кейінгі шай мағынасында, 1964 жылы Филипп Мэтланд Хаббардтың "Миллидің суреті" романында кездесетінін хабарлайды: "Біз жай ғана шомылып, уақыт өткізіп, кремді шай ішеміз". Дегенмен, "Англия тағамдары" веб-сайты одан бұрынғы газет кесімін тапты, 1931 жылғы 3 қыркүйекте шыққан "The Cornishman" газетінің (8-беті), онда бұл тіркес қазіргі мағынасында қолданылған: "Үш кесекті нан мен майдан, крем мен джемнен және екі күңгірт наннан тұратын, деп айтылған шайға 1 шиллинг 6 пенни төледім".

Вариациялар

Кремді шайды қалай дұрыс ішу керектігіне қатысты аймақтық ерекшеліктер бар. Девон немесе Девоншир әдісі бойынша, скон екіге бөлінеді, әр жартысы құрғақ қаймақпен жабылады, содан кейін үстіне клубника джемі қосылады. Девон әдісі көршілес округтерде де жиі қолданылады. Корнуолл әдісінде, жылы "сплит" немесе "скон" екіге бөлінеді, бірінші клубника джемімен жағылады, содан кейін бір қасық құрғақ қаймақпен жабылады. Бұл әдіс басқа жерлерде де қолданылады, әсіресе Лондонда. Көптеген адамдар әлі де джемді немесе құрғақ қаймақты бірінші жағу туралы талас-тартыс тудырса да, кремді шай екі округте де кремді бірінші, джемді кейін беру арқылы дайындалады. Саудадағы шайларға сконды маймен жағу сирек кездеседі. Дәстүр бойынша, сконның жылы болуы (мүмкіндігінше, жаңа пісірілген) және басқа түрлерінің орнына құрғақ (шапталған емес) қаймақ пен клубника джемі қолданылуы маңызды. Әдетте май қосылмайды, ал кейбір дереккөздер шайды сүтпен бермеуге кеңес береді. Корнуоллда дәстүрлі түрде сконның орнына сәл тәтті ақ наннан жасалған "сплит" болған. Қазір оны коммерциялық түрде табу қиын, тіпті Корнуоллда да, бірақ көптеген Корнуолл отбасылары әлі де өз үйлерінде оны пайдаланады. Девонда сконға балама ретінде кейде "Devon split" немесе "Chudleigh" кездеседі, ол сконнан жеңіл және Корнуолл сплитінен кішірек. Кремді шайдың тағы бір түрі "Thunder and Lightning" деп аталады, ол нан немесе Корнуолл сплитінен тұрады, үстіне құрғақ қаймақ пен бал немесе алтын сироп салынады.

Қорғалған мәртебе

2010 жылдың мамыр айында Девон округінің көрмесінде «Devon cream tea» атауын Еуропалық Одақта қорғалған атау тегі (PDO) ережелері бойынша қорғау мақсатында науқан басталды. Бұл науқан BBC Radio Devon радиосындағы талқылаудан кейін қолға алынды.