Кіріспе

Құстар туысы. Америка құсы, кейде қант құсы деп те аталады.

Қант құстары – Promerops туысы мен Promeropidae тұқымдасының Оңтүстік Африкаға ғана тән, шағын пассарин құстары. Сыртқы түрі мен мінез-құлқы жағынан олар үлкен, ұзын құйрықты күнқұстарға немесе Австралияның кейбір бал жегіштеріне ұқсайды, бірақ олар біріншілерімен тығыз байланысты емес, тіпті екіншілерімен де алыс туыс. Олардың қоңыр реңді қауырсындары, нектармен қоректенетін пассарин құстарға тән ұзын, төмен қарай иілген мүсіктері және ұзын құйрық қауырсындары болады.

Таксономия және жүйелеу

Промеропс туысын француз зоологы Матурин Жак Бриссон 1760 жылы Кейп қант құсы (Promerops cafer) түрін типтік түр ретінде енгізді. Туыстың атауы ежелгі грек тіліндегі "про" – "жақын" немесе "ұқсас" және аражеміштер тұқымын қамтитын Меропс туысынан алынған. Қант құстардың туыстығы туралы көптеген пікірталастар болды. Алғашқыда олар Австралия-Азия аймағына ғана тән балжеміс құстары тұқымының алыс тармағы ретінде қарастырылды. 1970 жылдары жұмыртқа ақуыздарын қолданып зерттеу жүргізген Сибли мен Ахквист оларды қателікпен торғайларға жатқызды (негізінде зерттелген үлгілер күн құстарынан алынған). Сондай-ақ, олар құмқұстар (Turdidae) және күн құстарымен де байланыстырылды. Молекулалық зерттеулер олардың жақын туыстарының шамалы екенін көрсетіп, қазіргі уақытта олар жеке тұқым ретінде қарастырылады.

Генетикалық әртүрлілік

Екі түрдің де микроспутниктер және митохондриялық локустардағы генетикалық әртүрлілігі ерекше жоғары екені көрсетілді, сонымен қатар ішкі көбейтілудің (инбридингтің) белгілері байқалмады және тиімді популяция мөлшері үлкен.

Сипаттама

Бұл екі түр орташа мөлшердегі қос қанаттылар, салмағы арасында және ұзындығы арасында. Осы ұзындықтың арасында олардың едәуір ұзартылған құйрықтары бар, Кейп қант құсының құйрығы Гурни қант құсының құйрығынан жалпы алғанда ұзын. Екеуінде де еркек құстың құйрығы аналық құстың құйрығынан ұзын, бірақ бұл айырмашылық Кейп қант құсында көбірек байқалады. Жалпы дене мөлшері бойынша, еркектер аналықтардан сәл ірі және ауыр. Екі түрдің де ұзын және жұқа, сәл иілген мүсілдері бар, және аналықтардың мүсілдері сәл қысқа, бұл олардың тамақтану орындарындағы айырмашылыққа әкеледі. Қант құстарының бас сүйегі мен тілінің морфологиясы бал жейтін құстарға өте ұқсас, бұл конвергентті эволюцияның нәтижесі. Тіл ұзын және сыртқа тартылатын, түтікшелі және ұшында қырлы. Олардың диетасын зерттеулер көрсетті, апидтер тұқымдасына жататын аралар мен шыбықтар диетаның үлкен бөлігін құрайды және олар сойқы арқылы ұсталады. Екі түрдің де көбею мінез-құлқы мен ұя салу әдеттері өте ұқсас. Қант құстары моногамды, және еркек қант құстары көбею маусымында аумақтарын қорғайды. Аналықтары ағаш бұтағындағы ұяға екі жұмыртқа салады.