Кіріспе

Корольдік флот адмиралы (1718–1782)

Контр-адмирал Ричард Кемпенфелт (1718 – 29 тамыз 1782) – британдық контр-адмирал, теңіз саласындағы жаңашыл ретінде танылды. Ол ең әйгілісі – екінші Ушант шайқасында француздарға қарсы одіс жеңісімен және келесі жылы Портсмут маңында апатты түрде суға батып қайтысымен белгілі.

Өмірбаян

Ол Вестминстерде дүниеге келді, Магнус Кемпенфелт пен оның әйелі Энн Ханттың ұлы. Оның әкесі – швед, британдық қызметте кәсіби әскери болған.

Теңіз мансабы

1741 жылдың қаңтарында Ричард Кемпенфелт лейтенант қызметіне тағайындалды. Ол Батыс Индияда қызмет етті, Дженкинс құлағының соғысы кезінде Портобело қаласын жаулап алуға қатысты. 1746 жылы ол Ұлыбританияға оралды, және сол жылдан бастап 1780 жылға дейін, ол контр-адмирал болғанға дейін, Шығыс Индияда сэр Джордж Пококпен бірге және әлемнің әртүрлі аймақтарында белсенді қызмет атқарды. 1779 жылы ол адмирал сэр Чарльз Хардидің штаб бастығы немесе флот капитаны болып тағайындалды, оның міндеті 1779 жылғы француз және испан армадасының Портсмут теңіз базасын жою арқылы Англияға басып кіруге қарсы тұру үшін жедел құрылған флотқа басшылық ету болды. 1781 жылы ол Ушант шайқасында Гюйшен басқарған француз флотын басып озып, 20 кемені жаулап алып жеңіске жетті.

Корольдік Джордж

1782 жылы ол өзінің туын көтеріп, лорд Хоудың флотының құрамына кірді. Тамыз айында бұл флот Гибралтарға көмекке жіберілді және Портсмутте жеделдетілген жөндеуден өтті. 1782 жылдың 29 тамызында «Роял Джордж» кемесі Портсмуттен су деңгейінен үш фут төмен орналасқан палубаны жуу сорғысының су қабылдауын жөндеу үшін жанына қарай бұрылды. Сол жақ қарулары тоқтатылып, оң жақ қарулары кеменің палубасының ортасына жылжытылды, осылайша кеменің ең төменгі қару порты су бетіне жақын келді. «Ларк» атты жүк тасымалдау кемесі «Роял Джордж» кемесіне ром жүгін жеткізу үшін жақын келді. Адмиралтействоның есебінде, келесі ғасырдың басына дейін жарияланбаған, кеменің орталық бөлігіндегі сол жақ қаруларының салмағы салдарынан нашарлаған ағаштар сынды. Бұл кеменің күйреуіне әкеп соқты, су қару порттары арқылы ішке ағып кірді және кеме тез арада су жинады. Кенеттен соққан жел кемені одан да көп бұрып, су ішке құйылды. Экипаж кемені тіктеуге бұйрық берді, бірақ құлаған қаруларды жылжыту мүмкін болмады. Бірнеше минут ішінде кеме бір жағына аунап, ешқандай дабыл сигналдары берілмей суға батты. Шамамен 900 адам қаза тапты, өйткені экипажбен қатар кемеде көптеген жұмысшылар, әйелдер мен балалар да болды. 230-ға жуық адам құтқарылды, кейбіреулері такелажға шауып, ал басқалары басқа кемелерден қайықтармен құтқарылды. Кемпенфелт кеме батқан кезде кабинасында жазып отырған деген болжам бар; кеменің бұрылуынан кабина есіктері жабылып, ол қалғандарымен бірге қаза тапты. Алайда, сол кездегі тарихшы Хилари Л. Рубинштейннің 2021 жылы жарық көрген кітабында айтылғандай, оқиғаның басқа да нұсқалары да болды. Уильям Каупердің «Роял Джорджтың жоғалуы» атты өлеңі адмиралдың кабинасында жазуға тұтқындалғаны туралы хабарламаға негізделген, сондықтан бұл сол кезде тараған басқа хабарламаларды жоққа шығарып, басымдыққа ие болды. Кемпенфелт сол кездегі британдық теңіз флотының сигнал беру жүйесінде радикалды өзгерістер мен жақсартулар жасады. «Роял Джордждың жоғалуы» суреті Лондонның Корольдік Біріккен қызметтер институтында сақталуда. Кемпенфелт евангелизмге қызығушылық танытты. Оның әнұрандары «Philotheorus» (Эксетер, Англия: B. Thorn, 1777) атты «Original Hymns and Poems» жинағында жарық көрді, ол методист Джон Уильям Флетчерге арналған. Ол 1861 жылы Дэниел Седжвиктің алғы сөзімен қайта басылды.

Ескерткіштер

Кемпенфелттің ескерткіші, мүсінші Джон Бэконның қолымен жасалған, 1808 жылы Вестминстер аббаттығының Сент-Майкл капелласында орналастырылды. Канаданың Онтарио провинциясындағы Симко көліндегі Кемпенфелт шығанағы оның құрметіне аталған, сондай-ақ бірнеше әскери кемелер де осы атпен аталады. 1768 жылғы Кемпенфелттің суреті, оның теңізші әріптестері Сэр Сэмюэл Корниш, 1-ші баронет және Томас Пэрримен бірге 2022 жылдың күзінде Гринвичтегі Королева үйінде тұрақты көрмеге қойылды. Суретті суретші Тилли Кетл салған, ал оны Ұлттық теңіз мұражайы Наутикалық зерттеулер қоғамының көмегімен сатып алды.