Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корольдік флот вице-адмиралы (1769–1839)
Royal Navy Vice Admiral (1769–1839)
Вице-адмирал сэр Томас Мастерман Харди, 1-ші барон, GCB (5 сәуір 1769 – 20 қыркүйек 1839) – британдық Корольдік флот офицері. Ол 1797 жылғы ақпанда Сент-Винсент мүйісіндегі шайқасқа, 1798 жылғы тамызда Нил шайқасына және 1801 жылғы сәуірде Копенгаген шайқасына қатысты. Ол адмирал Лорд Нельсонның штаб капитаны болып қызмет етті және Наполеон соғыстары кезінде 1805 жылғы қазанда Трафальгар шайқасында HMS Victory кемесінің командирі болды. Нельсон Хардимен бірге палубада жүргенде оққа ұшты, ал өліміне шақ бергенде Нельсонның "Мені сүй, Харди" деген танымал сөзі оған айтылды. Харди 1830 жылғы қарашада Бірінші теңіз лорды болды және осы лауазымда парламент депутаты болудан бас тартып, бу кемелерін енгізуді қолдады.
Vice Admiral Sir Thomas Masterman Hardy, 1st Baronet, GCB (5 April 1769 – 20 September 1839) was a British Royal Navy officer. He took part in the Battle of Cape St. Vincent in February 1797, the Battle of the Nile in August 1798 and the Battle of Copenhagen in April 1801 during the French Revolutionary Wars. He served as flag captain to Admiral Lord Nelson, and commanded HMS Victory at the Battle of Trafalgar in October 1805 during the Napoleonic Wars. Nelson was shot as he paced the decks with Hardy, and as he lay dying, Nelson's famous remark of "Kiss me, Hardy" was directed at him. Hardy went on to become First Naval Lord in November 1830 and in that capacity refused to become a Member of Parliament and encouraged the introduction of steam warships.
Ерте өмір
Джозеф Харди мен Нэнни Хардидің (құрметіне Мастерман) Лонг Бредидегі Кингстон Рассел үйінде (немесе кейбір деректерге сәйкес Винтерборн Сент-Мартинде) екінші ұлы болып туған Харди 1781 жылғы 30 қарашада капитанның қызметшісі ретінде бригке қабылданып, теңіз флотына қосылды, бірақ 1782 жылғы сәуірде Крюкерн грамматикалық мектебіне оқуға түсті. Оқу кезінде оның аты алтыншы және үшінші дәрежелі кемелердің тізімінде болды.
Born the second son of Joseph Hardy and Nanny Hardy (née Masterman) at Kingston Russell House in Long Bredy (or according to some sources in Winterborne St Martin), Hardy joined the navy with his entry aboard the brig on 30 November 1781 as a captain's servant, but left her in April 1782 to attend Crewkerne Grammar School. During his time at school his name was carried on the books of the sixth rate and the third rate .
Жерорта теңізі мен Нельсон
Харди 5 ақпан 1790 жылы бесінші рангке мичман ретінде қосылды; кейін капитан Энтони Ханттың басшылығымен алтыншы рангке ауысты, содан кейін 1793 жылдың мамыр айында Хантпен бірге Жерорта теңізіне барды. Харди Марсель мен Тулон маңында қызмет етті және 10 қараша 1793 жылы капитан Чарльз Тайлердің қол астында бесінші рангдегі екінші лейтенант болып тағайындалды. Ол кезде коммодор болған Хорацио Нельсон 1796 жылдың желтоқсан айында өзінің кең байрағын Минервеге көшірді. Гибралтарға бара жатқанда, 1796 жылдың 19 желтоқсанындағы шайқаста Минерва мен оның серігі, бесінші рангдегі кеме, екі испандық фрегатына шабуыл жасап, Санта-Сабинаны капитуляцияға мәжбүр етті. Лейтенанттар Харди мен Калверхаус Санта-Сабинаға жүлделі экипажбен жіберілді, ал үш кеме Гибралтарға қарай жалғасты. Түн біткенше Нельсон испандық флотқа ұшырап, Харди испандықтарды Минерведен алшақтатқанға дейін, және тұтқынға алынғанға дейін шайқасты. Үш күннен кейін Минерв Гибралтардан Испанияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы бас флотқа қосылды. Екі жау кемесі артынан қуып келе жатқанда, Кокберн қосымша желкендерді көтеруге бұйрық берді. Бұл операция кезінде бір матрос суға құлап кетті. Кеме тоқтады және Харди бар қайық жоғалған теңізшіні іздеуге жіберілді. Жау кемелері жақындап келе жатқанда, Кокберн кері шегінудің дұрыс екенін ойлады, бірақ Нельсон оған "Аллаға ант, мен Хардиді жоғалтпаймын, миззенді жоғары көтеріңдер!" деп бұйырды. Бұл испандықтарды шатастырып, олардың қозғалысын тоқтатты, бұл Хардиге кемеге оралып, қашып кетуіне мүмкіндік берді.
Hardy joined the fifth rate on 5 February 1790 as a midshipman; he later transferred to the sixth rate under Captain Anthony Hunt, and then followed Hunt to the sixth rate in May 1793, going out to the Mediterranean in her. Hardy served off Marseilles and Toulon and was commissioned second lieutenant of the fifth rate under Captain Charles Tyler on 10 November 1793. Horatio Nelson, then a commodore, moved his broad pennant to Minerve in December 1796. While en route to Gibraltar, in the action of 19 December 1796, Minerve and her consort, the fifth rate , engaged two Spanish frigates and forced Santa Sabina to surrender. Lieutenants Hardy and Culverhouse were sent aboard Santa Sabina with a prize crew, and the three ships continued on towards Gibraltar. Before the night was out, Nelson ran into the Spanish fleet and only managed to get away when Hardy drew the Spanish away from Minerve and fought until being dismasted and captured. Three days later Minerve left Gibraltar to join the main fleet off the south east coast of Spain under Sir John Jervis. With two enemy ships pursuing him, Cockburn ordered more sail. During this operation, a topman fell overboard. The ship hove to and a boat with Hardy in it was lowered to search for the missing mariner. As the enemy ships were closing fast, Cockburn thought it prudent to withdraw, but Nelson overruled him crying "By God, I'll not lose Hardy, back that mizzen topsail!" This confused the Spaniards who checked their own progress, allowing Hardy to return to his ship and make good his escape.
Команда мен Нил
Харди 1797 жылдың мамырына дейін «Минерва» кемесінде болды, содан кейін сәтті әскери операциядан кейін жаңадан басып алынған корветтің капитаны және қолбасшысы болып тағайындалды. Хардидің басшылығымен «Мутин» кемесі капитан Томас Трубридж басқаратын эскадрильяға қосылды, ол 1798 жылдың маусым айында Тулон жанында Нельсонмен кездесті, Наполеон Бонапартты Мысырда тауып, 1798 жылдың тамызында Нил шайқасында француз флотын жойды. Соңынан Нельсонның штаб-капитаны Эдвард Берри хабарламалармен үйге жіберілді, ал Харди 2 қазанда Нельсоннің флагмандық кемесінің капитаны болып тағайындалды. «HMS Vanguard» 1798 жылдың желтоқсанында король Фердинанд IV, британ елшісі сэр Уильям Гамильтон және оның әйелі Эмманы Неапольден Сицилияға қауіпсіз жерге жеткізді. Харди леди Гамильтонды толығымен мақұлдамады, ол бір кезде қайық экипажының атынан араласуға тырысқан еді – Харди экипажды екі рет сабап, бір рет бастапқы құқық бұзуы үшін, екінші рет ледиге шағымданғаны үшін жазалады. Нельсон 1799 жылдың 8 маусымында үшінші дәрежелі кемеге өз туын көшірді, Хардиді өзімен бірге алып кетті. 1799 жылдың маусым айында «Фудроянт» жетекшілігімен негізгі флот Партенопея Республикасын құлатуға көмектесу үшін Неапольге теңізшілерді түсірді, осылайша Фердинанд патшалығының қайта құруына мүмкіндік берді. Харди 1799 жылдың 13 қазанында «Фудроянт» басшылығын сэр Эдвард Берриге тапсырды, бесінші дәрежелі кемеге ауысты және Англияға оралды.
Hardy remained with Minerve until May 1797 when, following a successful cutting out expedition of which he was in charge, he was promoted to master and commander of the newly captured corvette Under Hardy's command, Mutine joined a squadron under Captain Thomas Troubridge which met up with Nelson off Toulon in June 1798, located Napoleon Bonaparte in Egypt and destroyed the French fleet at the Battle of the Nile in August 1798. Afterwards, Nelson's flag captain, Edward Berry was sent home with dispatches and Hardy was promoted to captain of Nelson's flagship, , in his place on 2 October 1798. HMS Vanguard carried King Ferdinand IV and the British ambassador Sir William Hamilton and his wife Emma from Naples to safety in Sicily in December 1798: Hardy did not altogether approve of Lady Hamilton who had once tried to intervene on behalf of a boat's crew – Hardy had the crew flogged twice, once for the original offence and again for petitioning the lady. Nelson transferred his flag to the third rate on 8 June 1799, taking Hardy with him. In June 1799, the main fleet, led by Foudroyant, landed marines at Naples to assist with the overthrow of the Parthenopean Republic so allowing Ferdinand's kingdom to be re established. Hardy handed over command of Foudroyant to Sir Edward Berry on 13 October 1799, transferred to the fifth rate and returned to England.
Балтық және Копенгаген
Бір жыл жағада болғаннан кейін Харди 1800 жылдың желтоқсан айында Плимут докқа жаңадан жөнделген бірінші разрядтағы кеменің командасын қабылдауға барды. Ол екінші разрядқа ауысты және 1801 жылдың ақпан айында Нельсонның ту капитаны болып қайта тағайындалды. Нельсон қарулы бейтараптық лигасынан Данияны шығаруға жіберілген Балтық флотының қолбасшысы болып тағайындалды. 1801 жылдың 1 сәуір күні түнінде Харди қайықпен тікелей орналасқан Дания флотының айналасын тексеруге жіберілді. Хардидің кемесі тым көп су тартып, келесі күні Копенгаген шайқасына қатыса алмады, бірақ оның жұмысы өте құнды болды. Тек екі кеме – үшінші разрядтағы және – жергілікті лоцмандармен бірге Харди ұсынған бағыттан бұрылып кетті. Харди 1801 жылдың тамызына дейін жаңа флот командирі, вице-адмирал Чарльз Поулдың ту капитаны болып қызмет етті, содан кейін төртінші разрядтағы HMS Isis кемесінің командасын қабылдады.
After a year ashore, Hardy went to Plymouth Dock in December 1800 to take command of the first rate , which had just been refitted. He transferred to the second rate and became Nelson's flag captain once more in February 1801. Nelson was appointed second in command of the Baltic fleet, which had been sent to force the Danes to withdraw from the League of Armed Neutrality. On the night of 1 April 1801, Hardy was sent in a boat to take soundings around the anchored Danish fleet. Hardy's ship drew too much water and so took no part in the Battle of Copenhagen the following day, though his work proved to be of great value. The only two ships that went aground, the third rates and , were taken in by local pilots and did not follow Hardy's recommended route. Hardy stayed on as flag captain to the new fleet commander, Vice Admiral Charles Pole, until August 1801 when he took command of the fourth rate HMS Isis.
Жерорта теңізі мен Батыс Үндістан кампаниясы
1802 жылдың шілдесінде Харди бесінші рангке тағайындалды, ол жаңа британдық елшіні Лиссабонға жеткізіп, Портсмутқа оралды. Нельсон 1803 жылдың мамыр айында бірінші рангтағы кемеге туын көтеруге тиіс болғандықтан Портсмутта болды, бірақ кеме оған дайын емес екенін анықтаған соң, туын «Амфионға» ауыстырып, Жерорта теңізіне бет бұрды. Нельсон мен Харди 1803 жылдың 31 шілдесінде Тулон жанындағы «Жеңіс» кемесіне соңғы рет ауысты. Нельсонның флоты 1805 жылдың сәуіріне дейін Тулонды блокадалап тұрды, содан кейін француздар қашып, Батыс Индияға дейін қуып жетеліп, қайта оралды. 1805 жылдың 20 тамызы мен 14 қыркүйегі аралығында Спитхедте қысқа тоқтағаннан кейін, олар Кадисқа жол тартты және 29 қыркүйекте жетті. Нельсонның флотының капитаны Джордж Мюррей Англияда қалуға мәжбүр болды, ал Харди оны ресми емес түрде алмастырды, сонымен қатар ту көтеруші капитан қызметін де атқарды. Харди Нельсонмен бірге болған кезде ол оққа ұшты, ал шайқастың соңында, Нельсон өлім төсегінде жатқанда, екеуі бірнеше рет әңгімелесті. Харди Нельсонға 14 немесе 15 жау кемесі туларын түсіргенін хабарлады: Нельсон «20 кемеге келіскенін» айтты. Соңғы сөйлесулерінде Нельсон Хардиге флотты бекітуді еске салды. Сол жерде Нельсонның денесі Ширенс комиссары, сэр Джордж Грейдің, 1-ші баронның «Чатхэм» яхтасына берілді, ол Гринвичке бару үшін жолға шықты. Харди 1806 жылдың 9 қаңтарында Нельсонның қоштасу рәсімінде бірінші туды алып жүрді.
In July 1802, Hardy was appointed to the fifth rate which after taking the new British ambassador to Lisbon, returned to Portsmouth. Nelson was in Portsmouth, as he was due to hoist his flag in the first rate in May 1803, but on finding the ship not ready for him, transferred his flag to the Amphion and set sail for the Mediterranean. Nelson and Hardy finally transferred to Victory off Toulon on 31 July 1803. Nelson's fleet continued to blockade Toulon until April 1805, when the French escaped and were pursued to the West Indies and back. After a brief stop at Spithead between 20 August and 14 September 1805, they set sail for Cádiz arriving on 29 September 1805. George Murray, Nelson's captain of the fleet, was obliged to remain in England and Hardy unofficially replaced him in addition to serving as flag captain. Hardy was with Nelson when he was shot and, towards the end of the battle, as Nelson lay below dying, the two had a number of conversations together. Hardy was able to tell Nelson that 14 or 15 enemy ships had struck their flags: Nelson replied that he had "bargained for 20". In their last conversation, Nelson reminded Hardy to anchor the fleet. There Nelson's body was transferred to the Sheerness Commissioner, Sir George Grey, 1st Baronet's yacht Chatham to proceed to Greenwich. Hardy carried one of the banners at Nelson's funeral procession on 9 January 1806.
Кейінгі командалар
Харди 29 қаңтарда баронет титулымен марапатталды және 1806 жылғы мамыр айында Солтүстік Америка станциясында үшінші дәрежелі кемеге командир болып тағайындалды. Жаңа Шотландияда болғанда, ол өзінің бас қолбасшысы, сэр Джордж Кранфилд Берклидің қызы Анна Луиза Берклиге үйленді. Адмирал Беркли Лиссабонға жіберілгенде, Харди онымен бірге екінші дәрежелі «Харди» кемесінің ту капитаны ретінде барды. Харди 1811 жылы португал теңіз күштерінің коммодоры болды. 1812 жылдың тамызында Хардиге үшінші дәрежелі кемеге командалық берілді және 1812 жылғы соғыс басталғанда Солтүстік Америкаға қайта жіберілді. 70 кәсіби әскер және 250 жасақтан тұратын американдық қорғаныс күштері қарсылық көрсетпей капитуляциялады. Харди мен Пилкингтон Истпорт және жақын маңдағы аралдардың британдық территория екенін жариялайтын жарлық шығарды. Қала тұрғындары патшаға адал болуға ант беруі немесе қаладан кетуі керек еді. Тұрғындардың үштен екісі ант берді, ал 500 адам кетіп қалды. Ол жерде болған қысқа мерзім ішінде Харди жергілікті халықтың сүйіктісіне айналып, зор құрмет пен танымалдылыққа ие болды. Дегенмен, Хардидің келесі әрекеті, 9-11 тамыздағы Коннектикут штатының Стонингтон қаласын бомбалау сәтсіз аяқталды; Корольдік теңіз күштерінің артиллериялық оғы 20 ғимаратты өртеп жіберіп, бір жылқы мен бір қазды өлтірді, ал американдық қорғаныс күштері 21 британдық шабуылшыны өлтіріп, 50-ін жарақаттады деген хабарлар тарады. Харди 1815 жылғы 2 қаңтарда Бат орденінің кавалер-командоры болып тағайындалды. Хардиге 1816 жылғы шілдеде корольдік яхта HMS Princess Augusta-ға командалық берілді, содан кейін коммодор дәрежесіне көтеріліп, 1819 жылғы тамызда үшінші дәрежелі кемеде кең байрағын көтеріп, Оңтүстік Америка станциясының бас қолбасшысы болды. Оның миссиясы – Мексика, Колумбия және Аргентинаның жаңадан құрылған республикаларына испандықтардың араласуына жол бермеу еді.
Hardy was created a baronet on 29 January 1806 and was given command of the third rate on the North American Station in May 1806. While in Nova Scotia, he married Anna Louisa Berkeley, the daughter of his commander in chief, Sir George Cranfield Berkeley. When Admiral Berkeley was sent to Lisbon, Hardy went with him as his flag captain in the second rate Hardy was made a commodore in the Portuguese Navy in 1811. In August 1812, Hardy was given command of the third rate and was sent back to North America at the outbreak of the War of 1812. The American defending force of 70 regulars and 250 militiamen gave up without a fight. Hardy and Pilkington issued a proclamation making it clear Great Britain considered Eastport and the several nearby islands to be British territory. Townspeople were required to take an oath of allegiance to the crown or leave. Two thirds of the inhabitants took the oath, while 500 departed. For the few weeks he remained at the place, Hardy became a favourite of the locals, gaining great respect and popularity. However, Hardy's next venture, the 9–11 August bombardment of Stonington, Connecticut was a defeat; Royal Navy cannonading set 20 buildings on fire while killing a horse and a goose, while reports indicate the sizeable American defending force killed 21 and wounded 50 British attackers. Hardy was appointed a Knight Commander of the Order of the Bath on 2 January 1815. Hardy was given command of the royal yacht HMS Princess Augusta in July 1816 and, then having been promoted to commodore, became Commander in Chief on the South America Station, hoisting his broad pennant in third rate in August 1819, with a mission to prevent the Spanish from interfering in the newly emerging republics of Mexico, Colombia and Argentina.
Тудың дәрежесі
1825 жылғы 27 мамырда контр-адмирал болып тағайындалған Харди үшінші дәрежелі кемеде туын көтеріп, 4000 британдық әскерді Лиссабонға жеткізді, онда олар 1826 жылғы желтоқсанда сегіз жасар патшайымның ағасы бастаған төңкерісті басуға көмектесті. Соңынан оған Каналдағы тәжірибелік эскадрильяның басшылығы тапсырылды, ол өзінің туын бесінші дәрежелі HMS Sybille-ден алтыншы дәрежелі кемеге көшірді және 1827 жылғы 21 қазанда соңғы рет жағаға шықты. Харди 1830 жылғы қарашада Грей министрлігінде бірінші теңіз лорды болды және 1831 жылғы 13 қыркүйекте Бат орденінің Ұлы кресімен марапатталды. Бірінші теңіз лорды ретінде ол парламент мүшесі болудан бас тартты және бу кемелерін енгізуді ынталандырды. Харди 1837 жылғы 10 қаңтарда вице-адмирал болып тағайындалды. 1839 жылғы 20 қыркүйекте Гринвичте қайтыс болды. Луиза Георгина Харди (1808 жылғы 7 желтоқсан – 1875 жыл). Эмили Джорджина Харди (1809 жылғы 30 желтоқсан – 1887 жылғы 8 сәуір); 1850 жылы Беркширдегі Сэндлфорд Приоридегі Уильям Поллетт Браун Чаттериске (1810–1889) үйленді. Мэри Шарлотта Харди (1813 жылғы 20 наурыз – 1896 жыл); 1833 жылы 3-ші баронет сэр Джон Мюррей Макгрегорға тұрмысқа шықты. Леди Харди шамамен 1822 жылы өзінің алыс туысы, ақын Лорд Байронмен "қағаз бетінде махаббат оқиғасын" бастан өткерді.
Promoted to rear admiral on 27 May 1825, Hardy hoisted his flag aboard the third rate and escorted 4,000 British troops to Lisbon, where they helped to quell a revolution by the eight year old queen's uncle in December 1826. He was subsequently given command of an experimental squadron in the Channel, moving his flag from the fifth rate HMS Sybille to the sixth rate before going ashore for the last time on 21 October 1827. Hardy became First Naval Lord in the Grey ministry in November 1830 and was advanced to Knight Grand Cross of the Order of the Bath on 13 September 1831. As first Naval Lord he refused to become a Member of Parliament and encouraged the introduction of steam warships. Hardy was promoted to vice admiral on 10 January 1837. He died at Greenwich on 20 September 1839. Louisa Georgina Hardy (7 December 1808 – 1875). Emily Georgina Hardy (30 December 1809 – 8 April 1887); married in 1850 William Pollett Brown Chatteris (1810–1889), of Sandleford Priory, Berkshire. Mary Charlotte Hardy (20 March 1813 – 1896); married in 1833 Sir John Murray Macgregor, 3rd Baronet. Lady Hardy had "a kind of love affair on paper" with the poet Lord Byron, a distant relative of hers, in around 1822.
Харди ескерткіші
Харди ескерткіші – 1844 жылы Дорсет штатының Блэк Даун төбесінде, халықтың қаржысына Хардидің есіне орнатылған 72 фут (22 м) биіктігіндегі ескерткіш. Адмирал Харди жақын орналасқан Портшеймде тұрған, ал оның отбасы Портшеймнің ортасынан Блэк Даунға дейін созылған Портшейм иелігіне ие болған. Ескерткіш орны Харди отбасының кемелерге бағдар беру үшін анықталмалы белгі ретінде қызмет ететін ескерткіш қалауына байланысты таңдалды. Ескерткіш 1846 жылдан бері теңіз карталарында көрсетілген және 60 миль (97 км) қашықтықтан көрінеді.
The Hardy Monument is a 72 feet (22 m) high monument erected on Dorset's Black Down hill in 1844 by public subscription in memory of Hardy. Admiral Hardy had lived in nearby Portesham, and his family owned the Portesham estate which stretched from the middle of Portesham to Black Down. The monument's site was chosen because the Hardy family wanted a monument which could be used as a landmark for shipping. The monument has been shown on navigational charts since 1846 and is visible from a distance of 60 mile (97 km).
Әдеби сыйлық
Летиция Элизабет Лэндонның Ричард Эванстың портретіне поэтикалық иллюстрациясы Хардидің карьерасының кейбір жақтарын көрсетеді. Бұл 1836 жылы «Фишердің Drawing Room Scrap Book» жинағында жарияланды.
Letitia Elizabeth Landon's poetical illustration to Richard Evans' portrait, describes aspects of Hardy's career. This was published in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1836