Кіріспе

Канадтық жазушы Крэд Килодни (1948 жылғы 14 сәуірде 2014 жылы қайтыс болды) – американдық туған, Канаданың Торонто қаласында тұратын жазушы Лу Трифонның қалам аты. Ол 1978 және 1995 жылдар аралығында қала көшелерінде өзіндік басылымдағы кітаптарын (көбінесе «Солтүстік Тонавандадан қан сорғыш маймылдар», «Қала маңындағы тауықтарды ұрлау туралы әңгімелер» және «Ширіген қоқыс» сияқты ойсыратын атаулары бар) сатуымен танымал болды. 1965 жылы Сиоссет орта мектебін бітіріп, Мичиган университетінің астрономия факультетін аяқтады. Осы салада жұмыс істеудің орнына, Нью-Йорк штатының Хиксвилл қаласында орналасқан өзін-өзі баспалайтын «Exposition Press» баспаханасында жұмысқа орналасты. Оның назар аударатын жарнамалық тақталары әрқашан қолмен жазылып, кітап атауын (мысалы, «Идіоттарға арналған қарапайым әңгімелер») немесе өнімдерінің әжуалық сипаттамасын («Слизді дегенеративті әдебиет» сияқты) көрсететін. Кітаптардың өзі әдетте 32-ден 80 бетке дейінгі қысқа әңгімелер жинағынан тұратын, кітапша сияқты болатын. «Терминал Уорд» (1983) немесе «Кэти» (1985) сияқты кейбір туындылары бір бөлімді повесть болса, «Putrid Scum» (1991) – Килоднидің жалғыз толыққанды романы еді. Сатуға ұсынылған туындылардың көп бөлігі Килоднидің өзіне тиесілі болғанымен, ол «Ең нашар канадтық әңгімелер» және «Жаман поэзияның Чарнел Хаус антологиясы» атты бірнеше антологияны да редакциялап, сатты. Кейін Килодни «Ең нашар канадтық әңгімелер» материалдарының көп бөлігін, бірақ барлығын емес, өзі («және таңдалған әріптестер тобы») әдейі нашар стильде, әртүрлі псевдонимдермен жазғанын мойындады. Дегенмен, ол антологияға енгізген жаман поэзияны бірнеше көзден жинағанын және оның барлығы дұрыс авторлық құқықпен берілгенін (Леонард Нимой, Уильям Макгонагалл, Карен Мак Кормак және тіпті Килоднидің өзіне жатқызылған бір өлең де бар) айтты. Ол көптеген туындыларын Торонто көшелерінде сатса да, «Ең нашар канадтық әңгімелер, 1-том» кітабының алғы сөзінде әпкесі Кэролға алғыс айтып, «Ол менің көптеген кітаптарымды Нью-Йорктегі Вестберидегі пиццериясында сатады» деп жазды. Килодни 1987 жылы қайтыс болған ақын және романист Гвендолин МакЭвенмен қарым-қатынаста болды. Килоднинің айтуынша, көптеген жазушылар дәстүрлі түрде ұлы әдебиеттен шабыт алады, ал ол керісінше – «қоқыс жәшігінен», «ақылсыз хаттардан» және, әрине, «өзін-өзі баспалайтын баспаханадан» шабыт алады. Дегенмен, ол өзін эксцентрик немесе ақылсыз адам ретінде көрсетуге мүдделі емес еді, жазушы ретінде құрметке лайық, заңды жұмыс табуды және осы ісі үшін маңызды деп есептелуді қалады. Соған қарамастан, ол әзілдерге де құмар болды және 1988 жылы танымал жазушылардың бірнеше әңгімелерін CBC радиосының әдеби байқауына ұсынды, олардың көпшілігі абсурдты есімдермен жазылған. Әңгімелердің барлығы қазылар алқасы тарапынан қабылданбады. Килоднидің әдеби амбицияларына сәйкес, 1988 жылы Black Moss Press «Malignant Humours» атты «ең жақсы» жинағын шығарды. 1990 жылы «Метродағы қыз және басқа да әңгімелер» жинағы жарық көрді. Бұл кітаптар кітап дүкендерінде Килоднидің туындыларының арасында ең көп таралғандары еді. The Calgary Herald газетінде жазған Глен Колборн «Malignant Humours» кітабындағы әңгімелерді «ерекше, оқырмандарды қызықтыратын және, шын мәнінде, ойсыратын» деп сипаттады. Килоднидің абсурдты стилі мен ерекше юморы оның оқырмандарын тек қасқыр оқырмандармен шектейді. Бірақ олар жаңа жинақта қызықты оқиғаларды табады. Басқа да сыншылар Килоднидің шығармаларын жоғары бағалады. The Windsor Star газетінде Марти Гервейс «Шошқа колледжі» кітабын «жылдың ең күлкілі кітабы» деп атады және оның бестселлер болуы керек екенін айтты. Бірақ «Шошқа колледжі» туралы не айтуға болады? Оны түсіндіру қиын. Оның ең жарқын тұсы жоқ, тек керемет біржолғы сөздер ғана бар. Бірақ ол одан артық нәрсеге айналуға арналмаған. Ол не? Институционалды әлемге шабуыл жасайтын күлкілі оқиғалардың жинағы. Оларды оқудың өзі қуаныш сыйлайды. Эвелин Лау Edmonton Journal газетінде «Метродағы қыз» кітабына жазған шолуында кітаптағы әңгімелердің «көктемді түрде тепе-теңсіз» екенін айтса да, Килоднидің юморы оянғанда ең жақсы екенін, иронияға толы, мазақтап, қайғымен араласқан екенін атап өтті. Ленни Зеллердің жерлеу рәсімі, өлімінен кейін оның сүйікті оқушысының өлімінен кейін ағылшын тілінің мұғалімі жасаған әзіл туралы, керемет сыйлық. Ол жарқын тілмен және бір жағынан күлкіге толы, сондай-ақ тыныш ащылық пен трагедияға толы. Килодни өзіне мүмкіндік бергенде, ол адамдарға жанашырлықпен қарап, оларды не істеуге немесе істемеуге мәжбүр ететін нәрсені түсінеді. Дәл осылай, «Дэггинс мырзаның қарапайым өмір сүруі» сәтті орындалды, себебі автор өзін ұмытып, басқа әлемге тұтқындалған басқа адамның рухына кірді. Жалпы алғанда, «Метродағы қыз» кітабында бірнеше ерекше асыл тастар бар. The South Florida Sun Sentinel газетінде Ричард Грейсон «Солтүстік Тонавандадан келген қан сорғыш маймылдар» кітабын «Канаданың ең күлкілі жазушысының қысқа әңгімелер жинағы» деп атады. Атау әңгімесі – мен жылдар бойы оқыған ең күлкілі әңгіме. Килодни – ашылмаған гений». Килодни сонымен қатар «Only Paper Today», «What» (әдеби журнал) және «Rustler» (онда ол бір кезде ай сайын баған жазды) сияқты канадтық және басқа да басылымдар үшін жазды. 1991 жылы Килодни коммерциялық тауарларды лицензиясыз сатқандығы үшін айыпталды, осылайша өзінің туындыларын сатуы үшін айыпталған жалғыз канадтық жазушы атанды. Жауап ретінде, Торонтоның хардкор тобы (және тәуелсіз DIY этикасын ұстанушылар) Armed & Hammered «Crad Kilodney Was Innocent» әнін 7 дюймдік винил пластинкада шығарды.

Аудио жазбалар

Әртүрлі уақыттарда Килодни өзімен бірге диктофон алып жүріп, өзі мен болашақ клиенттері арасындағы ерекше әңгімелерді жазып алатын. Кейін ол ең қызықты немесе көңілді әңгімелерді қолмен жасалған кассеталық таспаларға ("Крад Килоднимен көшеде" 1, 2, 3 және 4 томдары) жинап, кітаптарымен бірге сатуға ұсынды. Бұл таспалар өте сирек кездеседі және коллекционерлерге қымбат (оның кітаптарының алғашқы басылымдары сияқты). Килодни 2014 жылдың 14 сәуірінде 66 жасында рактан қайтыс болды. Ол ешқашан үйленбеген және одан мұрагер қалмаған. Оның қайтысынан кейін бір күні, оның тілегі бойынша, досы, суретші Лоретт К. Лузажик, Крад Килодни әдеби қорын құрды – бұл оның шығармаларын сақтауға және насихаттауға арналған веб-сайт. 2015 жылы оның интернетте жазғандарының "Қуатты ет" атты жинағы жарық көрді.