Екінші дүниежүзілік соғыстың ірі теңіз шайқасы

Кіріспе

2 флоттық авианосец батып кетті
1 жеңіл авианосец батып кетті
2 жанармай тасымалдаушы кеме батып кетті
550–645 ұшақ жойылды және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Бесінші флотының бөлімдері Жапон императорлық Әскери-теңіз күштерінің Мобильді флотының кемелерімен және ұшақтарымен, сондай-ақ жақын орналасқан аралдардағы гарнизондармен шайқасты. Бұл тарихтағы ең ірі авианосецтер шайқасы болды, онда 24 авианосец қатысты және шамамен 1350 авианосецке орналасқан ұшақтар қолданылды. Американдық авиаторлар шайқастың әуе бөлігін «Ұлы Мариан қазаншұқыры» деп атады, себебі американдық ұшқыштар мен зенитшілер жапондық ұшақтарға салыстырмалы түрде зор зиян келтірді. Бірінші екі әуе шайқасынан кейін брифингте «Лексингтоннан» келген ұшқыш: «Шынында, бұл үйге оралғандағы қазды ату сияқты еді!» деді. Нәтиже, әдетте, жоғары даярланған американдық ұшқыштардың көптігіне, олардың жоғары тактикалық шеберлігіне және сандық артықшылықтарына, сондай-ақ жаңа әуе шабуылынан қорғану технологиясына (соның ішінде құпия жақындық қозғалтқышы) байланысты, ал жапондықтар жаңадан келген ұшқыштарды қолданды, олардың ұшу сағаты жеткіліксіз болды және шайқас тәжірибесі болмады. Бұған қоса, жапондықтардың қорғаныс жоспарларын одақтастар 1944 жылдың наурыз айында Жапон императорлық Әскери-теңіз күштерінің Біріккен флотының бас қолбасшысы адмирал Минеичи Коганың ұшағының құлауынан алды. Шайқас барысында американдық суасты кемелері жапондық екі ірі авианосецті торпедалап батырды. Американдық авианосецтер ұзаққа созылған шабуылды жүргізіп, бір жеңіл авианосецті батырып, басқа кемелерге зақым келтірді, бірақ түн құлпыра бастағанда өз авианосецтеріне оралған американдық ұшақтардың көпшілігі отын жетіспеді. 80 американдық ұшақ жоғалды. Шайқас кезінде жапондық флотты жою мүмкіндігі қалып кеткендей болғанымен, Жапон императорлық Әскери-теңіз күштерінің авиациясының көп бөлігі жойылды және олар ешқашан қалпына келмеді. Жапондық флотты табу және жою оның басты мақсаты емес еді, және ол Тынық мұхиты флотының негізгі күштерін батысқа, десанттық күштерден алысқа тартуға жол бергісі келмеді. Митчер бұл шешімді наразылықсыз қабылдады. Спраунстың бұл мәселедегі шешімі кейіннен сынға ұшырағанымен, әрине, дұрыс болды, өйткені соғыстың осы кезеңінде жапондық операциялық жоспарлар жиі алдау және диверсиялық күштерді пайдалануға негізделгені белгілі болды. Спруэнс, шындығында, жапондық жоспарларға сәйкес әрекет етіп, флотты алысқа тарту үшін бұрылуға шақырды, сонда құрлықтағы жапондық ұшақтары да Спруэнс флотына шабуыл жасау үшін авианосец ұшақтарымен бірге күшін қоса алатын үлкен мүмкіндік туар еді. Таң атқанға дейін Спруэнс егер таңертеңгі іздеулер ешқандай нысананы анықтамаса, бомбалаушыларды Рота мен Гуамдағы әуежайларды қиратуға жіберуге болатынын айтты. Алайда, флоттың контактілік оқ-дәрілі бомбаларының көп бөлігі бұрынғы шабуылдарда қолданылған еді, ал Митчерде жапондық флотқа қарсы күресуге қажетті бронебойғыш бомбалар ғана қалды, сондықтан ол Спраунске мұндай шабуылдарды жүргізе алмайтынын хабарлады. Таң атқанда 58-ші топ іздеу ұшақтарын, әуедегі күштерді (CAP) және суастыға қарсы патрульдерді іске қосты, содан кейін флотты батысқа бұрып, аралдардан маневрлеуге мүмкіндік алды. АҚШ Әскери-теңіз күштері күрделі әуе бақылау жүйесін жасады, ол радар арқылы қарсыластың бомбалаушыларын флотқа жеткенше тоқтатып, CAP истребителіне бағыттайтын. CAP-тен өткен кез келген шабуылшылар содан кейін шабуылшылар ұшақ тасымалдағыш кемелерге жеткенше VT-мен жабдықталған зениттік артиллерияның күшті шабуылына тап болатын линкорлар мен крейсерлердің «оқ желісіне» тап болар еді.

2 fleet carriers sunk
1 light carrier sunk
2 oilers sunk
550–645 aircraft destroyed and pitted elements of the United States Navy's Fifth Fleet against ships and aircraft of the Imperial Japanese Navy's Mobile Fleet and nearby island garrisons. This was the largest carrier to carrier battle in history, involving 24 aircraft carriers, deploying roughly 1,350 carrier based aircraft. The aerial part of the battle was nicknamed the Great Marianas Turkey Shoot by American aviators for the severely disproportional loss ratio inflicted upon Japanese aircraft by American pilots and anti aircraft gunners. During a debriefing after the first two air battles, a pilot from Lexington remarked "Why, hell, it was just like an old time turkey shoot down home!" The outcome is generally attributed to a wealth of highly trained American pilots with superior tactics and numerical superiority, and new anti aircraft ship defensive technology (including the top secret anti aircraft proximity fuze), versus the Japanese use of replacement pilots with not enough flight hours in training and little or no combat experience. Furthermore the Japanese defensive plans were directly obtained by the Allies from the plane wreckage of the commander in chief of the Imperial Japanese Navy's Combined Fleet, Admiral Mineichi Koga, in March 1944. During the course of the battle, American submarines torpedoed and sank two of the largest Japanese fleet carriers taking part in the battle. The American carriers launched a protracted strike, sinking one light carrier and damaging other ships, but most of the American aircraft returning to their carriers ran low on fuel as night fell. Eighty American planes were lost. Although at the time the battle appeared to be a missed opportunity to destroy the Japanese fleet, the Imperial Japanese Navy had lost the bulk of its carrier air strength and would never recover. Locating and destroying the Japanese fleet was not his primary objective, and he was unwilling to allow the main strike force of the Pacific Fleet to be drawn westward, away from the amphibious forces. Mitscher accepted the decision without comment. Spruance's decision in this matter, although subsequently criticized, was certainly justified; by this point in the war, it was well known that Japanese operational plans frequently relied on the use of decoys and diversionary forces. Spruance, as it turned out, was acting appropriately to the Japanese plans that called for a diversion to draw the fleet far away so there would be a great opportunity for land based Japanese planes to also augment the carrier aircraft to attack Spruance's fleet. Before daybreak, Spruance suggested that if the daybreak searches revealed no targets, the bombers could be sent to crater the airfields on Rota and Guam. However, the fleet's contact fused bombs had been largely used up in the earlier strikes, and Mitscher was left with only the armor piercing bombs needed to combat the Japanese fleet, so he informed Spruance he could not launch such strikes. As the morning broke, TF 58 launched search aircraft, combat air patrols (CAP) and anti submarine patrols and then turned the fleet west to gain maneuvering room from the islands. The U. S. Navy had developed a sophisticated air control system, which vectored CAP fighters by radar to intercept enemy bombers well before they reached the fleet. Any attackers that got through the CAP would then face a "gun line" of screening battleships and cruisers that would put up devastating barrages of VT fuzed anti aircraft fire before the attackers reached the aircraft carriers.

Алғашқы әрекеттер

Жапондықтар Гуамға орналастырылған 50 ұшақтың бір бөлігін пайдаланып, таңертеңгі іздеу патрульдерін бастаған еді. 05:50-де олардың бірі, Mitsubishi A6M Zero, TF 58 тобын тапты. Американдық кемелерді көргенін радио арқылы хабарлағаннан кейін, бомба тасымалдайтын Zero эсминец "Стокхэмге" шабуыл жасады, бірақ "Ярналл" эсминці оны атып түсірді. Ескертілген жапондықтар Гуамдағы ұшақтарын шабуылға жібере бастады. Американдық кемелер бұл ұшақтарды радарда байқады. Белло Вудтан қауіпті жою үшін 30 Grumman F6F Hellcat ұшағы жөнелтілді. Hellcat ұшақтары Ороте алаңынан ұшып келе жатқанда келді. Бірнеше минуттан кейін тағы да радиолокациялық сигналдар байқалды, кейіннен олардың басқа аралдардан солтүстікке жіберілген қосымша күштер екені анықталды. 35 жапон ұшағы бір Hellcat ұшағының құнына атып түсірілген шайқас басталды. Бұл үлгі күні бойы қайталанды. 09:57-де флотқа жақындап келе жатқан көптеген жапон ұшақтары байқалды. Митчер Беркке: "Гуамнан соғысшыларды қайтарып ал" деді. "Эй, Руб!" деген сигнал жіберілді. Флот 10:23-ке дейін тұрақты қалды, содан кейін Митчер TF 58-ге желге қарай шығыс-оңтүстік-шығыс бағытына бұрылуға және барлық соғысшы ұшақтарды көтеріліп, жапондықтарды күту үшін бірнеше қабатқа орналастыруға бұйырды. Ол сондай-ақ бомбалаушы ұшақтарын жапондық бомбалау шабуылына осал болатын ангар палубасында қалдырмау үшін, шығысқа қарай ашық суға орбитаға жіберді.

Жапондық шабуылдар

Алып қайтпақ бұйрығы 58-ші ТҚ-дағы бірнеше кемелердің сағат 10:00-де батысқа қарай 150 миль (241 км) жерде радиолокациялық сигналдарды анықтағаннан кейін берілді. Бұл жапондық 68 ұшақтан тұратын алғашқы шабуыл болды. TF 58 барлық истребительдерін ұшыруға кірісті; олар әуеде болған кезде жапондықтар 70 мильге (113 км) жақындады. Алайда, жапондықтар шабуылға дайындық үшін құрамаларын қайта топтастыра бастады. Бұл 10 минуттық кешігу шешуші болып шықты, ал Хеллкаттардың бірінші тобы рейдті 10:36-да, әлі де 70 миль (113 км) қашықтықта кездестірді. Көп ұзамай оларға қосымша топтар келді. Бірнеше минут ішінде 25 жапон ұшағы атып түсірілді, ал тек бір американдық ұшақ жоғалды. Жапондық ұшақтардың аман қалғандарына басқа истребительдер қарсы шығып, тағы 16 ұшақ атып түсірілді. 27 ұшақтың кейбірі USS Yarnall және Stockham эсминдеріне шабуыл жасады, бірақ ешқандай зақым келтірмеді. Үш-алты бомбалаушы Лидің ұрыс кемесі тобын бұзып өтіп, шабуыл жасады; бір бомба Оңтүстік Дакотаның негізгі палубасына тиіп, 50-ден астам адамды өлтірді немесе жарақаттады, бірақ оны іс-қимылсыз қалдырды. Оңтүстік Дакота осы шабуылдан зақымдалған жалғыз американдық кеме болды. Озаваның бірінші толқынының бірде-бір ұшағы американдық әуе кемелеріне жетпеді. 11:07-де радар тағы да үлкен шабуылды анықтады. Бұл екінші толқын 107 ұшақтан тұрды. Олар әлі де 60 миль (97 км) қашықтықта кездестірілді, ал кем дегенде 70 ұшақ кемелерге жетуден бұрын атып түсірілді. Алты ұшақ контр-адмирал Альфред Монтгомеридің тобына шабуыл жасап, екі кемеге қаза тауып, екі кемеде де жарақат алған. Алты ұшақтың төртеуі атып түсірілді. Бір топ торпедалық ұшақтар "Энтерпрайз" кемесіне шабуыл жасады, бір торпеда кемеден кейін жарылды. Тағы үш торпедалық ұшақ "Принстон" жеңіл әуе кемесіне шабуыл жасап, атып түсірілді. Барлығы 107 шабуылдаушы ұшақтың 97-сі жойылды. Үшінші рейд, 47 ұшақтан тұратын, солтүстіктен келді. Оны 13:00-де 40 истребитель ұстап алды, ол 50 миль (80 км) қашықтықта болды. Жапондық жеті ұшақ атып түсірілді. Бірнеше ұшақ бұзып өтіп, "Энтерпрайз" тобына тиімсіз шабуыл жасады. Көптеген ұшақтар шабуылдарын тоқтатты. Сондықтан бұл рейд басқаларына қарағанда аз шығынға ұшырады, оның 40 ұшағы әуе кемелеріне оралды. Жапондықтардың төртінші рейдін 11:00 мен 11:30 аралығында бастады, бірақ ұшқыштарға АҚШ флотының дұрыс емес орны берілді және олар оны таба алмады. Олар екі топқа бөлініп, Гуам мен Ротаға жанармай құюға бет алды. Бір топ Ротаға ұшып бара жатқанда Монтгомеридің арнайы тобымен кездесті. 18 ұшақ американдық истребительдермен соғысып, олардың жартысын жоғалтты. Бұл күштердің тоғыз жапондық секіруші бомбалаушы ұшағы АҚШ ұшақтарынан қашып, Уасп пен Банкер Хиллге шабуыл жасады, бірақ ешқандай соққыға ұшырамады; сегізін атып түсірді. Жапондық ұшақтардың үлкен тобы Гуамға ұшып, Ороте алаңында 27 Hellcats түсіру кезінде ұсталды. Жапондықтардың 49 ұшағының 30-ы атып түсірілді, ал қалғандары жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. Кейін "Лексингтон" кемесінде бір ұшқыш: "Бұл ескі заманғы құс ату сияқты!" - деді. Ороте алаңындағы әуе шабуылын қоса алғанда, жапондықтар ұрыстың алғашқы күні 350-ден астам ұшақты жоғалтты. Американың шамамен 30 ұшағы жоғалды, ал американдық кемелерде аз ғана зақым болды; тіпті зақымдалған Оңтүстік Дакота да әуе кемесіне қарсы қызметін жалғастыру үшін құрамада тұра алды.

The recall had been ordered after several ships in TF 58 picked up radar contacts 150 mile (241 km) to the west around 10:00. This was the first of the raids from the Japanese carrier forces, with 68 aircraft. TF 58 started launching every fighter it could; by the time they were in the air the Japanese had closed to 70 mile (113 km). However, the Japanese began circling to regroup their formations for the attack. This 10 minute delay proved critical, and the first group of Hellcats met the raid, still at 70 mile (113 km), at 10:36. They were quickly joined by additional groups. Within minutes, 25 Japanese aircraft had been shot down, against the loss of only one U. S. aircraft. The Japanese aircraft that survived were met by other fighters, and 16 more were shot down. Of the 27 aircraft which remained, some made attacks on the picket destroyers USS Yarnall and Stockham but caused no damage. Between three and six bombers broke through to Lee's battleship group and attacked; one bomb hit the main deck of South Dakota, killing or injuring over 50 men but failing to disable her. South Dakota was the only American ship damaged in this attack. No aircraft of Ozawa's first wave got through to the American carriers. At 11:07, radar detected another, larger attack. This second wave consisted of 107 aircraft. They were met while still 60 mile (97 km) out, and at least 70 of these aircraft were shot down before reaching the ships. Six attacked Rear Admiral Alfred E. Montgomery's group, nearly hitting two of the carriers and causing casualties on each. Four of the six were shot down. A small group of torpedo aircraft attacked Enterprise, with one torpedo exploding in the wake of the ship. Three other torpedo aircraft attacked the light carrier Princeton and were shot down. In all, 97 of the 107 attacking aircraft were destroyed. A third raid, consisting of 47 aircraft, came in from the north. It was intercepted by 40 fighters at 13:00, while 50 mile (80 km) out from the task force. Seven Japanese aircraft were shot down. A few broke through and made an ineffective attack on the Enterprise group. Many others did not press home their attacks. This raid therefore suffered less than the others, and 40 of its aircraft managed to return to their carriers. A fourth Japanese raid was launched between 11:00 and 11:30, but pilots had been given an incorrect position for the U. S. fleet and could not locate it. They broke into two loose groups and turned for Guam and Rota to refuel. One group flying toward Rota stumbled upon Montgomery's task group. Eighteen aircraft joined battle with American fighters and lost half their number. A smaller group of nine Japanese dive bombers of this force evaded U. S. aircraft and attacked Wasp and Bunker Hill but scored no hits; eight were shot down. The larger group of Japanese aircraft had flown to Guam and were intercepted over Orote Field by 27 Hellcats while landing. Thirty of the forty nine Japanese aircraft were shot down, and the rest were damaged beyond repair. Aboard the Lexington afterward, a pilot was heard to remark "Hell, this is like an old time turkey shoot!" Including the continued aerial slaughter over Orote Field, Japanese losses exceeded 350 planes on the first day of battle. About 30 American planes were lost, and there was little damage to American ships; even the damaged South Dakota was able to remain in formation to continue her anti aircraft duties.

Су асты кемелері шабуылдары

Күн бойы американдық барлау ұшақтары жапон флотын таба алмады. Дегенмен, екі американдық су асты кемесі Озаваның авианосектерін таңертең-ақ анықтап, жылдам әрекет ететін авиациялық топқа маңызды көмек көрсетуге дайын тұрды. 08:16-да Озаваның авианосецтер тобын байқаған "Альбакор" су асты кемесі шабуылға қолайлы жағдайға келді; лейтенант-коммандер Джеймс В. Бланшар нысана ретінде ең жақын авианосецті таңдады, ол жапон флотының ең үлкен және жаңа авианосеці, сонымен қатар Озаваның флагманы – "Тайхо" болды. Бірақ "Альбакор" атуға дайындалып тұрғанда, оның отты басқару компьютері істен шығып, торпедаларды "көзбен" бағыттауға тура келді. Шабуылды жалғастыруға бекінген Бланшар, тигізу мүмкіндігін арттыру үшін барлық алты торпеданы бірден атуға бұйрық берді. "Тайхо" екінші рейдтің бөлігі ретінде 42 ұшақты ұшырып жіберген сәтте "Альбакор" торпедалық шабуылды жасады. Атылған алты торпеданың төртеуі нысанадан жаңылды. Жапон ұшқышы Сакио Коматсу жақында ұшып, ұшағынан "Тайхоға" қарай бет алған екі торпеданың біреуін көрді. Коматсу торпеданың жолына сүңгіп, оның жарылуын болдырмады. Алтыншы торпеда кеменің оң жағына тиіп, екі авиациялық отын багін жарып жіберді. "Тайхоны" сүйемелдеген эсминецтер тереңдік зарядтарымен шабуыл жасады, бірақ "Альбакорға" айтарлықтай зиян келтіре алмады. Бастапқыда "Тайхоға" келтірілген зақым аз сияқты көрінді; су ағыны тез тоқтатылды, ал кеменің қозғалтқышы мен навигациялық жүйесіне әсер етпеді. "Тайхо" жұмысын тез қайта бастады, бірақ жарылған отын бактарынан шыққан бензин буы ангар палубаларын толтыра бастады, кемедегі жағдайды қауіпті ете түсті. Тағы бір су асты кемесі – "Кавалла" сағат 12-ге қарай 25 675 тонналық жапондық авианосец "Шокакуға" шабуыл жасауға мүмкіндік алды. Су асты кемесі алты торпеда атып, олардың үшеуі "Шокакудың" оң жағына тиді. Ауыр зақымдалған кеме тоқтады. Бір торпеда негізгі ангарға жақын алдыңғы авиациялық отын багіне тиді, ал жаңа ғана қонған және отын құйып жатқан ұшақтар өртке ұшырады. Оқ-дәрілер мен жарылған бомбалар, сондай-ақ, жарылған отын құбырларынан ағып шыққан жанар май өртті күшейте түсті. Кеменің мұрты теңізге батып, өрт бақылаудан шыққанда капитан кемені тастап кетуге бұйрық берді. Бірнеше минуттан кейін палубалар арасында жиналған авиациялық отын буы жарылып, кемені екіге бөліп жіберді. Авианосец Яп аралының солтүстігіне қарай 225 шақырым жерде суға батып кетті. 887 экипаж мүшесі және 601-ші Әуе тобының 376 адамы, барлығы 1263 адам қаза тапты. 570 адам аман қалды, олардың ішінде кеме командирі капитан Хироси Мацубара да болды. Жапондық "Ураказе" эсмингі су асты кемесіне шабуыл жасады, бірақ "Кавалла" тереңдік зарядтарынан шамалы зақымданумен құтылды. Осы уақытта "Тайхо" нашар зақымды басқару салдарынан қиын жағдайға түсті. Жарылыс қаупі бар түтінді жоюға тырысқан тәжірибесіз зақымды басқару офицері кемедегі желдеткіш жүйесін толық қуатпен жұмыс істеуге бұйрық берді. Бұл әрекет буларды "Тайхо" ішінде таратып, кемеге қауіп төндірді. Сағат 14:30 шамасында ангар палубасындағы электр генераторынан шыққан ұшқын жиналған буды тұтандырып, бірнеше апатты жарылысқа себеп болды. Алғашқы жарылыстардан кейін "Тайхоның" құлауы анық болды, Озава мен оның штабы жақын маңдағы жапондық "Вакацуки" эсмингісіне көшті. Көп ұзамай "Тайхо" екінші жарылыс сериясіне ұшырап, суға батып кетті. 2150 экипаж мүшесінің арасында 1650 офицер мен сарбаз жоғалды.

Throughout the day, American scout aircraft had been unable to locate the Japanese fleet. However, two American submarines had already spotted Ozawa's carriers early that morning and were about to provide important assistance to the Fast Carrier Task Force. At 08:16 the submarine Albacore, which had sighted Ozawa's carrier group, had maneuvered into an ideal attack position; Lieutenant Commander James W. Blanchard selected the closest carrier as his target, which happened to be Taihō, the largest and newest carrier in the Japanese fleet and Ozawa's flagship. As Albacore was about to fire, however, her fire control computer failed, and the torpedoes had to be fired "by eye". Determined to go ahead with the attack, Blanchard ordered all six torpedoes to be fired in a single spread to increase the chances of a hit. Taihō had just launched 42 aircraft as a part of the second raid when Albacore fired the torpedo spread. Of the six torpedoes fired, four veered off target. Japanese pilot Sakio Komatsu had recently launched and from his aircraft sighted one of the two torpedoes which were heading for Taihō. Komatsu dived into the path of the torpedo which then detonated. The sixth torpedo struck the carrier on her starboard side and ruptured two aviation fuel tanks. The carrier's escorting destroyers made depth charge attacks but caused only minor damage to Albacore. Initially, the damage to Taihō seemed minor; the flooding was quickly contained and the carrier's propulsion and navigation were unaffected. Taihō quickly resumed regular operations, but gasoline vapor from the ruptured fuel tanks began to fill the hangar decks, creating an increasingly dangerous situation on board. Another submarine, Cavalla, was able to maneuver to an attack position on the 25,675 ton carrier Japanese aircraft carrier Shōkaku by about noon. The submarine fired a spread of six torpedoes, three of which struck Shōkaku on her starboard side. Badly damaged, the carrier came to a halt. One torpedo had hit the forward aviation fuel tanks near the main hangar, and aircraft that had just landed and were being refueled exploded into flames. Ammunition and exploding bombs added to the conflagration, as did burning fuel spewing from shattered fuel pipes. With her bows subsiding into the sea and fires out of control, the captain gave orders to abandon ship. Within minutes, there was a catastrophic explosion of aviation fuel vapor which had built up between decks, which blew the ship apart. The carrier rolled over and sank about 140 mile (225 km) north of the island of Yap. 887 crew and 376 men of the 601st Naval Air Group, 1,263 men in all, were killed. There were 570 survivors, including the carrier's commanding officer, Captain Hiroshi Matsubara. Destroyer Japanese destroyer Urakaze attacked the submarine, but Cavalla escaped with relatively minor damage despite near misses from depth charges. Meanwhile, Taihō was falling victim to poor damage control. Hoping to clear the explosive fumes, an inexperienced damage control officer ordered her ventilation system to operate at full blast. This action instead spread the vapors throughout Taihō, putting the entire vessel at risk. At approximately 14:30, a spark from an electric generator on the hangar deck ignited the accumulated fumes, triggering a series of catastrophic explosions. After the first explosions, it was clear that Taihō was doomed, and Ozawa and his staff transferred to the nearby destroyer Japanese destroyer Wakatsuki. Soon thereafter, Taihō suffered a second series of explosions and sank. From a crew of 2,150, 1,650 officers and men were lost.

АҚШ қарсы шабуыл жасады

Түнде 58-ші TF жапондықтарға таңертең шабуыл жасау үшін батысқа қарай жүзіп кетті. Таң атқанда іздеу патрульдері орналастырылды. Озава "Вакацуки" эсминцінен басқа кемеге ауысты, бірақ радио құрылғысы қажетті хабарлар санын жеткізе алмады, сондықтан ол 13:00-де "Зуикаку" япондық авианосецінен басқа кемеге ауысты. Ол өткен күнгі апатты оқиғалар туралы және оның 150-ге жуық ұшағы қалғанын білді. Дегенмен, ол Гуам мен Ротада әлі жүздеген ұшақтар бар деп ойлап, шабуылдарды жалғастыруға шешім қабылдады және 21 маусымға жаңа шабуылдарды жоспарлай бастады. 58-ші TF-ның басты мәселесі - жауды табу, ол алыстан әрекет етіп келді. 20 маусымда таңертеңгі америкалық іздеулер ештеңе таппады. Hellcat ұшақтарының қосымша күндізгі іздеу жұмыстары да сәтсіз аяқталды. 15:12-де Enterprise іздеу ұшағынан келген хабарда бір нәрсе көрілгені айтылды. 15:40-да көру, қашықтық, бағыт және жылдамдық анықталды. Жапондық флот 275 миль (443 км) қашықтықта, батысқа қарай 20 түйін жылдамдықпен қозғалды. Жапондықтар 58-ші TF-ның соққы беру шегінде болды, ал күн сәулесі қашып барады. Митчер барлық күшпен шабуыл жасауға шешім қабылдады. Бірінші шабуыл тобы ұшып шыққаннан кейін, үшінші хабарлама келді, япониялық флоттың бұрын көрсетілгеннен 60 миль (97 км) алыс екендігін көрсетті. Бірінші ұшыру отынның шекті мөлшерінде болады және түнде қонуға тырысу керек. Митчер ұшақтардың екінші ұшырылуын тоқтатты, бірақ бірінші ұшырылуын қайтарып алмады. Шабуылға жіберілген 240 ұшақтың 14-і әр түрлі себептермен тоқтап, кемелеріне оралды. 226 ұшақ 95 Hellcat истребительінен (кейбіреулері 500 фунт бомбалар), 54 Avenger торпедо бомбалаушыларынан (тек бірнешеуі торпедалар, қалғандары төрт 500 фунт бомбалар) және 77 секіруші бомбалаушылардан (51 Helldiver және 26 Dauntlesses) құралған. TF 58 ұшағы жапон флотының үстінен күн батқанға дейін жетті. Озаваның 35 ұшағын Митчердің 226 ұшағы басып алды. Жапондық ұшақтар жиі шеберлікпен жұмыс істеді және жапондық ұшаққа қарсы от күшті болды, бірақ АҚШ ұшақтары шабуылға кірісе алды. АҚШ-тың соққысы кезінде алғаш рет байқалған кемелер 48 шақырымға дейін отандық мұнайшылар болды. Жапондықтар үшін ең маңызды соғыс кемелері мен авианосектерін табуға қарағанда, олардың отын деңгейінің төмендігіне көбірек мән берген "Уасп" ұрыс тобы танкерлерге сүңгіді. Олардың екеуі қатты зақымдалғандықтан, кейіннен суға батып кеткен, ал үшіншісі өрт сөндіріп, жолға шықты. Жапондық авианосец "Хиё" кемесіне Белло Вудтан төрт "Грумман ТБФ Авенджер" бомбалары мен әуе торпедалары шабуыл жасап, соққы берді. Хийо авиациялық отынның ағып кетуінен болған жарылыстан кейін өртенді. Суға батқан ол 250 офицер мен сарбаздың қазасына ұшырады. Екіпаждың қалған бөлігін, шамамен мың адамды, жапондық эсминецтер құтқарып алды. "Зуикаку", "Джуньё" және "Чиода" авианосектері бомбаға ұшырады. Америкалық ұшқыштар бұл әуе кемелерін шын мәнінде болғаннан гөрі нашар деп бағалады, жапондық соғыстан кейінгі жазбалар шын мәнінде үлкен гейзерлер болғандығын көрсетті. Жапондық "Харуна" соғыс кемесі де екі бомбаға ұшырады, оның бірі тікелей басты батареяның мұнарасына тиді. Зыян шектелген, ал ол өз орнын сақтай алды, өйткені оның капитаны жарылыс қаупін болдырмау үшін мұнараның журналын суға батыруға шақырды. Жапон ұшақтары мен авиацияға қарсы отпен 20 американдық ұшақ қиратылды, бұл атыс көлемі жоғары болғандықтан, нақтылығы төмен болған. Ұзаққа созылған ұрыстан кейін, әуе кемелеріне қайтып бара жатқан ұшақтардың көбіне отынның қауіпті түрде аз болғаны анық болды, ал жағдайды нашарлату үшін түн түсіп қалды. 20:45-те АҚШ-тың алғашқы ұшағы TF 58-ге жетті. Өзінің авиаторлары әуе кемелерін табуда қиындыққа тап болатынын білгендіктен, "Хорнет" әміршісі Джозеф Кларк жапондық субмариналар мен түнде ұшатын ұшақтардың шабуылдау қаупіне қарамастан, түнде тікелей жарық түсіріп, кемесін жарықтандыруды шешті. Митчер бұл шешімді қолдады, көп ұзамай 58-ші арнайы топтағы барлық кемелер, тәуекелге қарамастан, жарықтандырылды. Пикетші-құтқарушылар ұшақтарға арнайы топтарды табуға көмектесу үшін жұлдызды снарядтар атып жіберді. Ұшақтарға кез келген ұшу палубасына (әдеттегідей тек өздерінің әуе кемелеріне ғана емес) қонуға рұқсат берілді, ал көптеген басқа әуе кемелеріне қоныстанды. Осыған қарамастан, қайтып оралған ұшақтардың 80-і жоғалды. Кейбіреулері ұшу палубаларына құлап түсті, бірақ көпшілігі теңізге құлап түсті. Кейбір ұшқыштар құтқаруды жеңілдету үшін топтаса құлап кетті, ал көбісі бірнеше галлон отын қалдырып немесе қозғалтқыштары тоқтағаннан кейін құлап түсті. Шамамен үштен екі бөлігі теңізден құтқарылды, бір бөлігі түнгі уақытта құлау орындарынан, ал қалғаны келесі бірнеше күнде, іздеу ұшақтары мен эсминецтер теңізді шарлап, оларды іздегенде құтқарылды.

TF 58 sailed west during the night to attack the Japanese at dawn. Search patrols were put up at first light. Ozawa had transferred to the destroyer Wakatsuki, but the radio gear on board was incapable of sending the number of messages needed, so he transferred again, to the carrier Japanese aircraft carrier Zuikaku, at 13:00. He then learned of the disastrous results of the previous day and that he had about 150 aircraft left. Nevertheless, he decided to continue the attacks, thinking there were still hundreds of aircraft on Guam and Rota and started planning new raids for 21 June. The main problem for TF 58 was locating the enemy, who had been operating at a great distance. Early morning American searches on 20 June found nothing. An extra mid day search by Hellcat fighter pilots was also unsuccessful. Finally at 15:12 a garbled message from an Enterprise search plane indicated a sighting. At 15:40 the sighting was verified, along with distance, course, and speed. The Japanese fleet was 275 mile (443 km) out, moving due west at a speed of 20 knots. The Japanese were at the limit of TF 58's strike range, and daylight was slipping away. Mitscher decided to launch an all out strike. After the first attack group had launched, a third message arrived, indicating the Japanese fleet were 60 mile (97 km) farther out than previously indicated. The first launch would be at their limits of fuel and would have to attempt landing at night. Mitscher canceled the second launch of aircraft but chose not to recall the first launch. Of the 240 planes that were launched for the strike, 14 aborted for various reasons and returned to their ships. The 226 planes that continued consisted of 95 Hellcat fighters (some carrying 500 pound bombs), 54 Avenger torpedo bombers (only a few carrying torpedoes, the rest four 500 pound bombs) and 77 dive bombers (51 Helldivers and 26 Dauntlesses). The TF 58 aircraft arrived over the Japanese fleet just before sunset. The 35 or so fighters Ozawa was able to put up were overwhelmed by the 226 incoming aircraft of Mitscher's attack. While the few Japanese aircraft were often skillfully handled and the Japanese anti aircraft fire was intense, the U. S. planes were able to press in on the attack. The first ships sighted by the U. S. strike were oilers, 30 mile (48 km) before the carrier groups. The strike group from Wasp, more concerned with their low fuel levels than with finding the more important Japanese carriers and battleships, dived on the tankers. Two of these were damaged so severely that they were later scuttled, while a third was able to put out fires and get underway. The carrier Japanese aircraft carrier Hiyō was attacked and hit by bombs and aerial torpedoes from four Grumman TBF Avengers from Belleau Wood. Hiyō was set afire after a tremendous blast from leaking aviation fuel. Dead in the water, she sank stern first, with the loss of 250 officers and men. The rest of her crew, about one thousand, were rescued by Japanese destroyers. The carriers Zuikaku, Japanese aircraft carrier Junyō and Japanese aircraft carrier Chiyoda were damaged by bombs. Returning American strike pilots generally assessed these carriers as more crippled than they actually were, mistaking for devastating direct hits what Japanese post war records revealed to have actually been huge geysers caused by near misses. The battleship Japanese battleship Haruna was also hit by two bombs, including one directly on a main battery turret. Damage was contained, and she was able to keep station because her captain promptly called to flood the turret's magazine to avoid the possibility of an explosion. Twenty American aircraft in the strike were destroyed by Japanese fighters and anti aircraft fire that made up for a relative lack of accuracy with high volume of fire. After the protracted strike, it became clear that most of the aircraft returning to their carriers were running dangerously low on fuel, and to worsen matters, night had fallen. At 20:45, the first returning U. S. aircraft reached TF 58. Knowing his aviators would have difficulty finding their carriers, Admiral Joseph J. Clark of Hornet decided to illuminate his carrier, shining searchlights directly up into the night, despite the risk of attack from Japanese submarines and night flying aircraft. Mitscher backed up the decision, and soon every ship in Task Force 58 was lit up, in spite of the risks involved. Picket destroyers fired starshells to help the aircraft find the task groups. Planes were given clearance to land on any available flight deck (not just their home carriers, as usual), and many did land on other carriers. Despite this, 80 of the returning aircraft were lost. Some crashed on flight decks, but the majority ditched into the sea. Some pilots intentionally went down in groups to facilitate rescue, and more ditched individually either in a controlled landing with a few gallons of fuel left or in a crash after their engines ran dry. Approximately three quarters of the crews were rescued from the sea, either that night from crash locations within the task forces, or over the next few days for those further out, as search planes and destroyers criss crossed the ocean looking for them.

Жапон тілі

Сол түні Тойода Озаваға Филиппин теңізінен шығуға бұйрық берді. АҚШ күштері қуып жетті, бірақ шайқас аяқталды. Жапонияның төрт әуе шабуылына 373 авианосец ұшағы қатысты, оның 243-і жоғалып, 130-ы авианосецтерге оралды; олардың көпшілігі кейіннен Тайхо мен Шокаку батып кеткен кезде жоғалды. Шайқастың екінші күнінен кейін, жоғалғандардың саны үш авианосец, 350-ден астам авианосец ұшағы және шамамен 200 құрлықтағы ұшақ құрады. "Корал теңізіндегі шайқастан Филиппин теңізіндегі шайқасқа дейінгі бес ірі "авианосецке қарсы авианосец" шайқасында IJN тоғыз авианосецті, ал USN төртін жоғалтты. Филиппин теңізінде жоғалған ұшақтар мен дайын ұшқыштар саны жапон флотының әуе күштеріне ауыр соққы болды. Жапондықтар бір жылдың көп бөлігін (Санта-Крус аралдары шайқасынан кейін) құрамы сарқылған авианосецтік әуе топтарын қайта құруға жұмсады, ал американдық жылдам авианосецтік топ екі күн ішінде оның 90 пайызын жойды. Жапондықтарда енді тек бір жеңіл авианосецтің әуе тобын құруға жеткілікті ұшқыштар қалды. Осының салдарынан, төрт айдан кейін Лейте шығанағындағы шайқаста олар алты авианосецтен (екісі гибридтік авианосецтер) тұратын, бар болғаны 108 ұшақтан құралған алдау авианосецтік тобын жіберді, ол Лейте шайқасына түсірілген әскерлер мен жабдықты қорғаудан американдық флотты аударту мақсатымен құрбан болды. Бұрынғы ұрыстардағы шығындардың ауқымын жапон халқынан жасырып келген жапон әскері осы саясатын жалғастырды. Филиппин теңізіндегі шайқас пен Сайпан шайқасының бір уақытта болғаны халыққа мәлім болғанымен, апаттардың ауқымы жасырылды.

Америка

Бірінші күні АҚШ тарапынан 23 ұшақ жойылды. Екінші күні жапондық флотқа қарсы жасалған әуе шабуылы АҚШ-тың ұшақтардың көп бөлігінің жойылуына себеп болды; шабуылға жіберілген 226 ұшақтың 115-і қайтып келді, 20-сы шабуыл кезінде жаудың әрекеттерінен жойылды, ал 80-і өз тасымалдағыштарына қайтып келе жатып жанармай бітіп, теңізге қонды немесе түнде қонуға тырысқанда құлады. Спраунстың 58-ші әскери-теңіз тобы үшін консервативті шайқас жоспары, бір ғана жеңіл авианосецті батырып, жапондық әскери-теңіз авиациясын күрт әлсіретті. Ол жапондық әскери-теңіз авиациясының қалған оқудан өткен ұшқыштардың көп бөлігін өлтіріп, теңіз авиациясының операциялық резервтерін жойды, бұл жапондық әскери-теңіз авиациясын толыққанды түрде талқандады, ол ешқашан қалпына келмеді. Ұшақтарды жеткілікті мөлшерде жасауға және жаңа ұшқыштарды даярлауға уақыт пен ресурстар жетпегендіктен, аман қалған жапондық авианосецтер шабуылдау үшін мүлдем пайдасыз болды. Жапондықтар оларды Лейте шығанағында құрбандыққа шалу үшін пайдаланды. Өзінің ең тиімді соққы беру қабілетін жоғалтқан Жапония соғысты АҚШ-тың шартсыз капитуляциядан гөрі жақсы бейбіт келісімге келуі үшін соңғы әрекет ретінде құрбандыққа шалушы камикадзе ұшақтарына көбірек сүйенуді таңдады. Спраунс шайқастан кейін көптеген офицерлер, әсіресе авиаторлар тарапынан, оның жоғары күштерін және барлау деректерін агрессивті ұстаныммен пайдаланудың орнына, шайқаста сақтықпен әрекет ету туралы шешімі үшін қатты сынға ұшырады. Оның сыншыларының пікірінше, жауға ертерек және күшпен шабуыл жасамай, ол жапондық мобильді флотын жою мүмкіндігін ысырап етті. "Әуе кемелерін авиациялық емес адамның басқаруының нәтижесі осындай" деген сөз кеңінен таралды. Әскери-теңіз авиациясының пионері және Тынық мұхиты флотының бас қолбасшысының орынбасары адмирал Джон Тауэрс Спраунстың қызметтен босатылуын талап етті. Бірақ Нимиц бұл талапты қабылдамады. Сонымен қатар, Спраунстың шешімін адмирал Келли Тернер және Әскери-теңіз операцияларының бастығы адмирал Эрнест Кинг қолдады. Спраунстың сақтығы (әсіресе, оның диверсиялық күштерге деген күдігі) төрт айдан кейін Лейте шығанағында адмирал Уильям Холсидің нақты диверсиялық күшті күшпен қууымен салыстыруға болады. Холси Самар шайқасында америкалық десанттық флотты нашар қорғады, нәтижесінде жапондық ауыр теңіз кемелері десанттық күшке шабуыл жасауға жақын болды. Бұл тек 5 кішкентай американдық теңіз кемесінің батыл және бейшара шабуылының арқасында болдырмалды, олар 23 кемеден тұратын жапондық флотқа қарсы күресіп жатыр деп ойлатып, кері шегінді. Сонымен қатар, бірінші кезекте қорғанысқа назар аударғандықтан, Филиппин теңізінде Спраунстың басқаруындағы авианосецтер күшті зардап шекпеді. Бұл Лейте шығанағындағы жағдайға қарама-қарсы болды, онда Холсидің авианосецтері жаудың әуе базаларын бейтараптандыруға және жау флотына бірден шабуыл жасауға тырысты, нәтижесінде жапондық бомбалаушы ұшағы ұрысқа түсу патрульдерін асырып өтіп, USS Принстон жеңіл авианосецін қиратты. Сол сияқты, авианосецтер арқылы жасалған әуе шабуылы кезінде АҚШ авианосецтері осал жағдайда болды, және нашар көріну жағдайлары радардың шатасуымен қосылып, жапондық бомбалаушының өтіп кетуіне және Франклинге ауыр зақым келтіруіне мүмкіндік берді. Американдық авианосецтердің шабуылдары бұрынғы шайқастарға қарағанда жаудың теңіз кемелеріне аз зиян келтірсе де, американдық су асты кемелері жапондық флоттың үш авианосецінің екеуін батырып, Зюикакуды IJN флотының жалғыз операциялық авианосеці ретінде қалдырды. Американдық F6F Hellcat истребителі өзінің құндылығын дәлелдеді, өйткені оның қуатты қозғалтқышы жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті, ал оның ауыр бронясы мен атыс күші оны берік және қауіпті етті. Жапондықтар, керісінше, әлі де А6М Zero ұшақтарын ұшырып жүрді, ол Тынық мұхит соғысының алғашқы кезеңдерінде өте маневрлі және революциялық болғанмен, 1944 жылға қарай күші жетпей, әлсіз және ескірген. Сонымен қатар, D4Y "Джуди" жылдам болса да, әлсіз және оңай тұтанатын. Жапондық әскери-әуе күштері де жеткілікті даярлықтан өтпеген. Жапондық оқу бағдарламалары Тынық мұхиты науқанының соңғы екі жылында жоғалған сапалы ұшқыштардың орнын толтыра алмады. Жақсы даярланған және көбінесе тәжірибелі американдық авиаторларға қарсы ұшатын, бұл бәсеке тең емес еді. Америкалықтар әуедегі шайқаста екі ондағаннан аз "ХеллКат" ұшағын жоғалтты. Әскери-теңіз авиациясы мен зениттік артиллерия жапондық 480 ұшақты, оның ішінде 19 маусымда ғана 346 әуе кемесін атып түсірді. Филиппин теңізіндегі шайқастың одақтастар үшін өте пайдалы нәтижесі - ол Голланд Жаңа Гвинеядағы Биак аралына генерал Макартурдың десанттық операциясына үлкен көмек көрсетті, ол Мариан аралдары операциясы басталғанға дейін бірнеше апта бұрын басталды. Жапондық әскерилер Биакты Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы қорғаныстың ең маңызды аралы деп белгіледі. 13 маусымда Ямато және Мусаси кемелері бастаған, Макартурдың аз теңіз күштеріне қарсы үлкен операция басталған күні белгіленген, онда авианосецтер мен линкорлар болмаған және тек бірнеше крейсерлер мен эсминецтерден тұрған. Осы күні Ямато және Мусаси және оларды қолдаушы кемелер A Go операциясын бастауға дайын болған авианосецтерді қорғау үшін солтүстікке бару туралы жаңа бұйрық алды. Линкорлар Мариан операцияларына қатыспады, тек зениттік қорғаныс міндеттерін орындады.

Losses on the U. S. side on the first day were 23 aircraft. The second day's airstrike against the Japanese fleet saw most of the aircraft losses for the U. S.; of the 226 aircraft launched on the strike, 115 returned; 20 were lost to enemy action in the attack, and 80 were lost when they ran out of fuel returning to their carriers and had to ditch into the sea, or crashed attempting to land at night. Spruance's conservative battle plan for TF 58, while sinking just one light carrier, severely weakened the Japanese naval aviation forces by killing most of the remaining trained pilots and destroying their operational reserves of naval aircraft, a blow that effectively shattered the Japanese naval air arm, from which it never recovered. Without the time or resources to build sufficient aircraft and train new pilots, the surviving Japanese carriers were almost useless in an offensive role, a fact the Japanese acknowledged by using them as sacrificial decoys at Leyte Gulf. With the effective crippling of her best striking arm, Japan chose to rely increasingly on land based kamikaze suicide aircraft in a last ditch effort to make the war so costly that the U. S. would offer peace terms better than unconditional surrender. Spruance was heavily criticized after the battle by many officers, particularly the aviators, for his decision to fight the battle cautiously rather than exploiting his superior forces and intelligence data with a more aggressive posture. By failing to close on the enemy earlier and more forcefully, his critics argue, he squandered an opportunity to destroy the entire Japanese Mobile Fleet. "This is what comes of placing a non aviator in command over carriers" was the common refrain. Admiral John Towers, a naval aviation pioneer and Deputy Commander in Chief Pacific Fleet, demanded that Spruance be relieved. The request was denied by Nimitz. Moreover, Spruance was supported in his decision by Admiral Kelly Turner and Admiral Ernest King, Chief of Naval Operations. Spruance's caution (in particular, his suspicion of a diversionary force) can be compared with Admiral William Halsey's headlong pursuit of an actual diversionary force at Leyte Gulf four months later. Halsey left the American invasion fleet weakly protected during the Battle off Samar, nearly resulting in a devastating attack on the landing force by Japanese heavy surface units. It was prevented only by the heroic and desperate attack of 5 small American surface ships, which put up such an intense fight that the 23 ship strong Japanese fleet thought they were engaging a much larger force and withdrew. In addition, by focusing on defense first, the carrier forces under Spruance at Philippine Sea suffered no significant harm. This was in contrast to Leyte Gulf when Halsey's carriers were trying to neutralize the enemy airfields and attack the enemy fleet simultaneously, such that a Japanese bomber managed to evade the Combat Air Patrols to fatally cripple the light carrier USS Princeton. Likewise, during the carrier based air raids, U. S. carriers were in a vulnerable position, and the low visibility coupled with radar confusion let a Japanese bomber slip through and severely damage Franklin. Although the American carrier aircraft strikes caused less destruction to enemy naval vessels than earlier battles, American submarines made up for it by sinking two of the three Japanese fleet carriers, which left Zuikaku as the only remaining operational IJN fleet carrier. The American F6F Hellcat fighter proved its worth, as its powerful engine generated superior speed, while its heavier armor and firepower made it rugged and deadly. The Japanese on the other hand were still flying the A6M Zero which, though highly maneuverable and revolutionary during the early stages of the Pacific War, was now underpowered, fragile and essentially obsolete by 1944. In addition, the D4Y "Judy", though fast, was also fragile and easily set on fire. The Japanese naval airmen were also inadequately trained. The Japanese training programs could not replace the quality aviators lost during the past two years of the Pacific Campaign. Flying against the well trained and often veteran U. S. aviators, it was a one sided contest. The Americans lost fewer than two dozen Hellcats in air to air combat. Naval aviation and anti aircraft fire shot down nearly 480 Japanese aircraft, 346 of those carrier aircraft on 19 June alone. A very fortunate result of the Battle of the Philippine Sea for the Allies was it greatly benefited General MacArthur's invasion of Biak in Dutch New Guinea which started weeks before the Mariana Islands operations started. The Japanese military had designated Biak as its most important island of defense in the Southwest Pacific theater. 13 June was the original starting date of a massive operation, spearheaded by the battleships Yamato and Musashi, to challenge MacArthur's paltry naval forces, which had no aircraft carriers or battleships and consisted of only a few cruisers and destroyers. On that very same day Yamato and Musashi and their supporting ships received new orders to head north to screen aircraft carriers that were about to begin Operation A Go. The battleships didn't take part in the Marianas operations other than anti aircraft duty.