Кіріспе
Екі немесе одан көп құрамдас бөліктердің физикалық үйлесімінен түзілетін зат. Химияда, қоспа – химиялық байланысы жоқ екі немесе одан көп түрлі химиялық заттардан тұратын материал. Қоспа – екі немесе одан көп заттың физикалық біріктірілуі, онда әр заттың өзіндік сипаттары сақталады және олар ерітінділер, суспензиялар және коллоидтар түрінде араласады. Қоспалар – элементтер мен қосылыстар сияқты химиялық заттарды химиялық байланыс немесе басқа химиялық өзгерістерсіз механикалық араластыру немесе қосу арқылы алынатын өнімдер, нәтижесінде әрбір құрамдас бөлік өз химиялық қасиеттері мен құрамын сақтайды. Құрамында химиялық өзгерістер болмаса да, қоспаның физикалық қасиеттері, мысалы, балқу температурасы, құрамдас бөліктерінен өзгеше болуы мүмкін. Кейбір қоспаларды физикалық (механикалық немесе термиялық) әдістерді қолдану арқылы құрамдас бөліктерге жіктеуге болады. Азеотроптар – құрауыштарын бөліп алу процесінде (физикалық немесе химиялық процестер, немесе олардың үйлесімі) айқын қиындықтар тудыратын қоспалардың бір түрі.
In chemistry, a mixture is a material made up of two or more different chemical substances which are not chemically bonded. A mixture is the physical combination of two or more substances in which the identities are retained and are mixed in the form of solutions, suspensions and colloids. Mixtures are one product of mechanically blending or mixing chemical substances such as elements and compounds, without chemical bonding or other chemical change, so that each ingredient substance retains its own chemical properties and makeup. Despite the fact that there are no chemical changes to its constituents, the physical properties of a mixture, such as its melting point, may differ from those of the components. Some mixtures can be separated into their components by using physical (mechanical or thermal) means. Azeotropes are one kind of mixture that usually poses considerable difficulties regarding the separation processes required to obtain their constituents (physical or chemical processes or, even a blend of them).
Шешімдер
Ерітінді – ерітінді мен еріткіштің қатынасы ерітіндінің барлық жерінде бірдей сақталатын, ал бөлшектері бірнеше көздерден біртектілендірілгеніне қарамастан, жалаңаш көзбен көрінбейтін біртекті қоспаның ерекше түрі. Ерітінділерде еріген заттар қандай уақыт өтсе де шөгіп қалмайды және оларды сүзгі немесе центрифуга сияқты физикалық әдістермен бөліп алу мүмкін емес. Біртекті қоспа болғандықтан, ерітіндіде бір фаза (қатты, сұйық немесе газ) болады, бірақ еріген зат пен еріткіштің фазасы бастапқыда әртүрлі болуы мүмкін (мысалы, тұзды су).
Газдар
Газдардың атомдары мен молекулалары арасындағы кеңістік ең көп (демек, молекулалық күштер ең әлсіз) болады; молекулалық өзара әсерлер сұйықтықтар мен қатты денелерге қарағанда өте шамалы болғандықтан, сиретілген газдар бір-бірімен оңай ерітінділер құрайды. Ауа – осыған бір мысал: оны азоттың (оның басты құрауышы) ішінде еріген оттегі және басқа газдардың газ тәрізді ерітіндісі деп дәлірек сипаттауға болады.
Гетерогенді қоспалар
Гетерогенді қоспалардың мысалдары – эмульсиялар мен көбіктер. Көп жағдайда қоспа екі негізгі құрамнан тұрады. Эмульсия үшін бұл су мен май сияқты араласпайтын сұйықтықтар. Көбік үшін бұл қатты зат пен сұйық, немесе сұйық пен газ. Ірі масштабтарда екі құрамдас бөлік қоспаның кез келген аймағында және жақсы араластырылған қоспаның бірдей немесе аздап өзгеше концентрацияларында кездеседі. Дегенмен, микроскоптық масштабта бір құрамдас бөлік жеткілікті кішкентай аймақта болмайды. (Егер мұндай болмауы макроскоптық масштабтарда жиі кездесетін болса, құрамдас бөліктердің үйлесімі қоспа емес, дисперстік орта болып табылады.) Гетерогенді қоспалардың әртүрлі сипаттамаларын олардың құрамдас бөліктерінің үздіксіз таралуының болуы немесе болмауы арқылы ажыратуға болады. Көбіктер үшін, бір құрамдас бөлігі екіншісі еркін таралуы мүмкін байланысты желі құрайтын торлы көбік пен, бір құрамдас бөлігі қабырғалары екінші құрамдас бөліктерден құралған кішкентай жасушаларда тұтқындалған жабық ұялы көбік арасында айырмашылық жасалады. Эмульсиялар үшін де осындай айырмашылық жасауға болады. Көптеген эмульсияларда бір құрамдас бөлік екінші құрамдас бөлікте әдетте шар тәрізді оқшауланған аймақтар түрінде кездеседі. Алайда, әр құрамдас бөлік үлкен, байланысты желі құруы да мүмкін. Мұндай қоспа екі үздіксіз деп аталады.
Денсаулыққа әсері
Ауаның ластануына қатысты зерттеулер, қоспаларға ұшырағаннан кейін туындайтын биологиялық және денсаулыққа қатысты әсерлер, жеке компоненттерге ұшырағаннан туындайтын әсерлерге қарағанда күштірек болатынын көрсетеді.