Кіріспе
Веб-беттерді жобалауда қолданылатын түстер. Веб-түстер — Дүниежүзілік желіде веб-беттерді көрсету үшін қолданылатын түстер. Оларды үш тәсілмен сипаттауға болады: түс RGB үштігі ретінде, он алтылық форматта (он алтылық үштік) немесе кейбір жағдайларда оның ағылшын тіліндегі жалпы атымен. Түс мәндерін жасау үшін түс құралы немесе басқа графикалық бағдарламалық қамтамасы жиі қолданылады. Кейбір жағдайларда он алтылық түс кодтары басында шарпы белгісі (#) қойылып көрсетіледі. Түс оның қызыл, жасыл және көк компоненттерінің қарқындылығы бойынша анықталады, олардың әрқайсысы сегіз битпен бейнеленеді. Осылайша, sRGB түс кеңістігінде веб-түсті көрсету үшін 24 бит қолданылады, ал осылай 16 777 216 түс анықталуы мүмкін. sRGB түс кеңістігінен тыс түстерді каскадтық стильдер парақтарында (CSS) қызыл, жасыл және көк компоненттердің біреуін немесе бірнешеуін теріс мәнге немесе 100%-дан артыққа өзгерту арқылы көрсетуге болады, сондықтан түс кеңістігі теориялық тұрғыдан sRGB-ның scRGB-ға ұқсас шексіз кеңеюі болып табылады. Бұл жолмен sRGB емес түсті көрсету үшін RGB функциясын шақыру қажет. Бұл он алтылық синтаксиспен мүмкін емес (сонымен қатар CSS қолданбаған ескі HTML құжаттарында да мүмкін емес). Mosaic және Netscape Navigator бағдарламаларының алғашқы нұсқалары өз түстер тізімдерінің негізі ретінде X11 түстерін пайдаланған, себебі екеуі де X Window System қолданбалары ретінде бастама алған. Веб-түстердің нақты колориметриялық анықтамасы бар – sRGB, ол нақты фосфор жиынтығының түстік қасиеттерін, берілген трансфер функциясын, бейімделетін ақ нүктені және қарау шарттарын байланыстырады. Бұл көптеген нақты мониторлар мен қарау жағдайларына ұқсас болу үшін таңдалған, түс басқарусыз да көрсетілген мәндерге жақын нәтиже алуға мүмкіндік береді. Пайдаланушы агенттері көрсетілген түстерді қаншалықты дәл бейнелейтіні әртүрлі болуы мүмкін. Күрделі пайдаланушы агенттері түс дәлдігін жақсарту үшін түс басқаруды қолданады, бұл веб-материалдарды басып шығару үшін ерекше маңызды.
Web colors are colors used in displaying web pages on the World Wide Web; they can be described by way of three methods: a color may be specified as an RGB triplet, in hexadecimal format (a hex triplet) or according to its common English name in some cases. A color tool or other graphics software is often used to generate color values. In some uses, hexadecimal color codes are specified with notation using a leading number sign (#). A color is specified according to the intensity of its red, green and blue components, each represented by eight bits. Thus, there are 24 bits used to specify a web color within the sRGB gamut, and 16,777,216 colors that may be so specified. Colors outside the sRGB gamut can be specified in Cascading Style Sheets by making one or more of the red, green and blue components negative or greater than 100%, so the color space is theoretically an unbounded extrapolation of sRGB similar to scRGB. Specifying a non sRGB color this way requires the RGB function call. It is impossible with the hexadecimal syntax (and thus impossible in legacy HTML documents that do not use CSS). The first versions of Mosaic and Netscape Navigator used the X11 color names as the basis for their color lists, as both started as X Window System applications. Web colors have an unambiguous colorimetric definition, sRGB, which relates the chromaticities of a particular phosphor set, a given transfer curve, adaptive whitepoint, and viewing conditions. These have been chosen to be similar to many real world monitors and viewing conditions, to allow rendering to be fairly close to the specified values even without color management. User agents vary in the fidelity with which they represent the specified colors. More advanced user agents use color management to provide better color fidelity; this is particularly important for Web to print applications.
Қысқаша жазудың гексадецималдық түрі
Қысқартылған, үш (он алтылық) таңбалы немесе төрт таңбалы форматты қолдануға болады, бірақ бағдарламалық жасақтама немесе техникалық қызмет көрсету скрипттері тек толық форматты күтсе, қателер тудыруы мүмкін. Бұл форматты алты таңбалы форматқа кеңейту әр таңбаны қайталау арқылы оңай жасалады: 09C келесі CSS мысалында көрсетілгендей 0099CC болады: үш таңбалы { түсі: #09C; } алты таңбалы { түсі: #0099CC; } /* жоғарыдағыдай түс */
threedigit { color: #09C; } sixdigit { color: #0099CC; } /* same color as above */
Бұл қысқартылған формат палитраны 4,096 түске дейін азайтады, бұл 24 таңбалы форматтағы 16,777,216 түске қарағанда 12 биттік түске тең. Бұл шектеу көптеген мәтіндік құжаттар үшін жеткілікті.
RGB-ны гексадецималдыға аудару
RGB мәндері әдетте 0–255 диапазонында беріледі; егер олар 0–1 диапазонында болса, түрлендіруден бұрын мәндер 255-ке көбейтіледі. Бұл сан он алтыға бөлінгенде (толық бөлу, қалдық назарға алынбайды) бірінші он алтылық цифры шығады (0 мен F аралығында, мұнда А–F әріптері 10–15 сандарын көрсетеді. Толығырақ алтылық санау жүйесін қараңыз). Ал қалдық екінші он алтылық цифрды береді. Мысалы, RGB мәні 58-ді 16-дан тұратын 3 топқа бөлуге болады, сондықтан бірінші цифр – 3. Ондық қалдық 3A он алтылық санын береді. Сол сияқты, RGB 201 мәні 16-дан тұратын 12 топқа бөлінеді, сондықтан бірінші цифр – C. Тоғыздық қалдық C9 он алтылық санын береді. Бұл процесс үш түс мәні үшін де қайталанады. Сандық негіздерді аудару – калькуляторлардың, оның ішінде қолға ұсталатын модельдердің және көптеген заманауи операциялық жүйелермен бірге келетін бағдарламалық калькуляторлардың кең таралған мүмкіндігі. Түс мәндерін түрлендіруге арналған веб-құралдар да қолжетімді.
HTML түстер атаулары
W3C-нің түстер атауларына қатысты жаңа ерекшеліктері негізгі және толықтырылған түстерді ажыратады. HTML және XHTML-де түстер мәтінге, фон түсіне, жақтау шекараларына, кестелерге және жеке кесте жасушаларына қолданылуы мүмкін.
Негізгі түстер
Негізгі түстер 1999 жылы ратификацияланған HTML 4.01 спецификациясында анықталған 16 түс (атаулары осы контексте әріптердің үлкен не кішкентай болуына қарамастан бірдей қарастырылады):
Бұл 16 түс sRGB деп белгіленді және HTML 3.0 спецификациясына қосылды, онда олар «Windows VGA палитрасымен қолдау көрсетілетін стандартты 16 түс» деп аталып келді.
Кеңейтілген түстер
Кеңейтілген түстер HTML 4.01, CSS 2.0, SVG 1.0 және CSS3 пайдаланушы интерфейстерінің (CSS3 UI) ерекшеліктерін біріктіру нәтижесінде пайда болды. CSS3 спецификациясындағы веб- "X11 түстерінің" тізімі, олардың он алтылық және ондық баламаларымен бірге төменде келтірілген. W3C стандарттарындағы әліпбилік тізімдермен салыстырыңыз. Бұл aqua (HTML4/CSS 1.0 стандарттық атауы) және циан (көп қолданылатын sRGB атауы), фуксия (HTML4/CSS 1.0 стандарттық атауы) және маджента (көп қолданылатын sRGB атауы), сұр (HTML4/CSS 1.0 стандарттық атауы) және grey сияқты жалпы синонимдерді қамтиды.
Түсті таңдау
Кейбір браузерлер мен құрылғылар түстерді қолдамайды. Мұндай дисплейлерде немесе көзі нашар көретін немесе түс айырмасын сезбейтін пайдаланушылар үшін түске тәуелді веб-мазмұн қолдануға жарамсыз немесе қиын болуы мүмкін. Түстерді көрсетпеу керек (браузердің стандартты түстерін пайдалану үшін), немесе қара түс үстіне қара немесе ақ түс үстіне ақ түс сияқты эффектілерді болдырмау үшін фон түсі мен алдыңғы планның барлық түстерін (қарапайым мәтіннің түсі, кірмеген сілтемелер, курсор келгендегі сілтемелер, белсенді сілтемелер және кірген сілтемелер) көрсету керек.
Түс контрасты
Веб-контенттің қолжетімділігі жөніндегі нұсқаулар мәтіннің салыстырмалы жарықтығы мен оның фонының түсі арасындағы кемінде 4,5:1 контраст қатынасын немесе ірі мәтін үшін кемінде 3:1 қатынасты ұсынады. Күшейтілген қолжетімділік үшін 7:1-ден жоғары контраст қатынастары қажет. Дегенмен, қолжетімділік мәселелерін шешу тек контраст қатынасын арттырумен ғана байланысты емес. Веб-қолжетімділік бастамасының баяндамасында көрсетілгендей, дислексиясы бар оқырмандар үшін төмен контраст қатынастары тиімдірек. Олар қара түс (#0A0A0A) пен ақ түс (#FFFFE5) және қара (#000000) пен қаймақ (#FAFAC8) түстерінің арасындағы контраст қатынастарын 11,7:1 және 20,3:1 деп көрсетеді. Олардың басқа түс жұптарының ішінде қоңыр (#282800) пен қою жасыл (#A0A000) түстерінің контраст қатынасы 3,24:1-ге тең, бұл WCAG ұсынысынан төмен, қара қоңыр (#1E1E00) пен ашық жасыл (#B9B900) түстерінің контраст қатынасы 4,54:1, ал көк (#00007D) пен сары (#FFFF00) түстерінің контраст қатынасы 11,4:1-ге тең. Баяндамада аталған түстердің түс шамалары сол атаумен вебте қолданылатын түстерден өзгеше.