Кіріспе

Тайландтың ұлттық әскері – Тайланд Корольдік қарулы күштері (ТҚҚК) (กองทัพไทย; ) – Тайланд Корольдігінің қарулы күштері. Тайланд Корольдік қарулы күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы (จอมทัพไทย; ) – Тайланд Королі. Қарулы күштерді Тайланд Қорғаныс министрлігі басқарады, оны қорғаныс министрі басқарады және Тайланд Корольдік қарулы күштерінің Бас штабы қолдайды, ал Бас штабты Қорғаныс күштерінің Бастығы басқарады. Тайланд қарулы күштеріндегі ең ықпалды лауазым – Тайланд Корольдік армиясының Бас қолбасшысы. Тайланд Қарулы күштері күні 1593 жылы Бирманың вице-короліне қарсы Ұлы король Наресуанның жеңісін еске алу үшін 18 қаңтарда тойланады.

Рөл

Тайландтың қарулы күштерінің басты мақсаты Таиландтың егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғау болып табылады. Олардың міндеттеріне тай монархиясын барлық қауіп-қатерлерден қорғау, қоғамдық тәртіпті сақтау, ұлттық апаттарға қатысты көмек көрсету және есірткіге қарсы күрес ісіне көмектесу кіреді. Сонымен қатар, олар азаматтық үкімет бастамаларымен ынтымақтасып, әлеуметтік дамуды қолдайды. Тайланд қарулы күштерінің рөліне қатысты түрлі пікірлер бар. Олардың ресми міндеттері анық белгіленгенімен, кейбір сыншылар олардың функциялары демократиялық қозғалыстарға қарсы билеуші топтың үстемдігін сақтау және жоғары әскери шенділердің жеке байыуына көмектесуге дейін барады деп санайды. Дегенмен, бұл мәлімдемелер жеке көзқарастарды көрсетеді және оларды солай түсіну керек. Сонымен қатар, олар 2003-2004 жылдары 423 адамнан тұратын Ирактағы көпұлтты күштер құрамына кірді, бұл Таиландтың 70 миллион халқының шамамен бір пайызын құрайды. Әскери қызметшілердің жалпы халыққа қатысты үлесі АҚШ-тан жоғары, бірақ Вьетнамнан төмен. Тайланд армиясында 1700-нен астам жоғары шенді офицер (генералдар мен адмиралдар) бар, яғни әр 212 әскерге шамамен бір генерал келеді. Бұл көрсеткіш АҚШ армиясынан едәуір жоғары. 2018 жылдың 1 қарашасына қарай, 1 317 325 әскерден тұратын АҚШ күштерінде 920 белсенді генерал және жоғары шенді офицер болды, яғни әр 1430 әскерге бір жоғары шенді офицер шақ келді. 2015 жылдың 2 мамырында Тайландтың үш әскери қызметіндегі 1043 жаңа жоғары шенді офицерлер ант берді. Сол кезеңде зейнеткерлікке шыққан офицерлердің саны нақты көрсетілмеген. Кейбір сарапшылардың пікірінше, тай генералдарының мақсаттары саяси тұрғыдан тиімді партиялармен келісімге келу, тиімді лауазымдарды алу және жеке байып алу болып табылады, бұл адалдықты сақтау үшін бағыныштыларымен табыс бөлісуді қамтиды. 2021 жылдың басында Тайландтың Қорғаныс министрлігі 2029 жылға дейін жоғары шенді офицерлердің санын 25%-ға азайту жоспарын жариялады. 2021 жылдың наурыз айына қарай, RTARF құрамында шамамен 1400 генерал мен адмирал болды: RTARF штабында – 250, армияда – 400, теңіз күштерінде – 250, әуе күштерінде – 190 және Қорғаныс министрлігінің тұрақты хатшысы кеңсесінде – 300.

Әскерге шақыру

1905 жылы Тайланд Корольдігінің Конституциясында белгіленген ұлттық міндет – әскери қызмет, ол 1905 жылы басталды. Ол барлық тай азаматтары үшін әскери қызметті міндеттейді, бірақ іс жүзінде, көбінесе 21 жастан асқан ер адамдарға қатысты, олар резервтік дайындықтан өтпеген. Жыл сайынғы әскерге шақыру рәсімі әдетте сәуір айының басында өтеді. Осы рәсім кезінде әскери міндеттілерге өз еркімен қызмет етуге немесе ерікті болмаған жағдайда лотереяға қатысуға мүмкіндік беріледі. Еріктілерге медициналық және психикалық тексерулер, соның ішінде есірткіге тексеру жүргізіледі. Есірткіге тексеру нәтижелері Наркологиялық бақылау басқармасының дерекқорына енгізіледі. 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, 182 910 ер адамның 12 209-ы немесе 6,7 пайызы есірткіге оң нәтиже берді, олардың көпшілігі метамфетамин, одан кейін марихуана және басқа да заттар бойынша анықталды. Есірткіге оң нәтиже берген адамдар әскери міндетіне байланысты әртүрлі ем алады. Есірткіге оң нәтиже берген және әскерге шақырылған 3000-нан астам ер адам өз қызметінің аясында есірткіден құтылу емдемесін алды. Ал есірткіге оң нәтиже берген, бірақ әскерге шақырылмағандар өздерінің туған облыстарында 13 күндік оңалту бағдарламасына қатысты. 2017 жылы Тайландтағы әскери шақыру рәсіміне 1 сәуірден 12 сәуірге дейін 103 097 ер адам қатысты. Қарулы күштерге жыл сайын 77 000 саяқтар қажет болды. Кейбір жағдайларда, кейбір іріктеу орталықтарына лотерея өткізудің қажеті болмады, себебі олардың квоталары еріктілердің есебінен толыққан. Мұндай жағдайларда, ерікті болмаған және лотерея күткен адамдарға босатылу туралы куәлік берілді. Тайландтағы әскери қызмет мерзімі адамның ерікті болуына және білім деңгейіне байланысты өзгереді. Еріктілер әдетте қысқа мерзімге қызмет етеді. Жоғары білімі жоқтар екі жыл қызмет етуге міндетті, ерікті мәртебесіне қарамастан. Орта мектепті бітіргендер бір жыл қызмет етуге міндетті, ал ерікті болмаған және лотереяда қызыл билет алғандар екі жыл қызмет етуге міндетті. Жоғары білімі бар және ерікті болып табылатын адамдар алты айлық қызмет мерзіміне ие. Лотереяда қызыл билет алған, білім деңгейі ұқсас адамдар қызмет мерзімін қысқартуды сұрай алады, ең көп дегенде бір жылға дейін. Университет студенттеріне бітіргенше немесе 26 жасқа толғанша әскери міндетін кейінге жылдыруға рұқсат етіледі. Тайланд армиясындағы барлық саяқтарға жеке сарбаз, теңізші немесе авиациялық сарбаз (OR 1) шені беріледі және олар білім деңгейіне қарамастан, қызмет барысында осы шенді сақтайды. Негізгі дайындықты аяқтағаннан кейін және қызмет мерзіміне байланысты олардың жалақысы өседі. Кейбір дереккөздерде хабарланғандай, саяқтардың көп бөлігі, осы мәлімдемелерге сәйкес, жартысынан астамы жоғары шенді офицерлердің жеке қызметшілері немесе әскери кооперативтердегі кеңсе қызметкерлері ретінде пайдаланылады. Алайда, саяқтардың орналасуы, олардың ерікті болуына және білім деңгейіне қарамастан, әдетте олардың тиісті әскер түрлерінің операциялық қажеттіліктерімен анықталады. Ең көп таралған рөлдер: Корольдік Тайланд армиясының саяқтары үшін жаяу әскерші, Корольдік Тайланд теңіз күштерінің саяқтары үшін теңізші және Корольдік Тайланд әуе күштерінің саяқтары үшін қауіпсіздік күштерінің маманы. Олардың міндеттері әр түрлі болуы мүмкін, олар әскери операцияларды, қауіпсіздік бекеттерін күзетуді, күш құруды және бөлімшесінің талаптарына сәйкес қол еңбегін немесе кеңселік жұмыстарды орындауды қамтиды. Қызметін аяқтағаннан кейін саяқтарға қайтадан әскерге қайта оралу мүмкіндігі ұсынылады. Мысалы, 2020 жылдың сәуір айында айдың соңында әскерден босатылуға құқылы 42 000 саяқтың 5 460-ы ғана әскери қызметте қалуды таңдады. Тайландтың жоғары лауазымды шенеуніктері ел үшін әскери міндеттіліктің маңыздылығын атап көрсетеді. Алайда, 21 ғасырдағы Тайландта әскери міндеттіліктің қажеттілігі мен тиімділігі туралы пікірталас жалғасуда. Сынаушылар 2019 жылға қарай Тайландқа сыртқы қауіп-қатерлердің аз екенін айтады. Бұл көзқарас 2019 жылдың 22 қарашасында Тайландтың Патшалық газетінде жарияланған жаңа Ұлттық қауіпсіздік жоспарымен сәйкес келеді. 2019 жылдың 19 қарашасынан 2022 жылдың 30 қыркүйегіне дейін күшіне енетін жоспарда алдағы жылдары сыртқы геосаяси қауіп-қатерлер маңызды емес, оның орнына ішкі мәселелерге, атап айтқанда монархияға деген сенімнің төмендеуі және саяси бөліністерге назар аударылады. 2023 жылдың қыркүйегінде Қорғаныс министрі 2024 жылдан 2027 жылға дейін әскери міндеттілікті кезең-кезеңімен жою жоспарын жариялады. Amnesty International ұйымы 2020 жылғы наурыздағы есебінде тай әскери саяқтары институционалды зәбір-зоқимға ұшырайтынын, оны әскери билік көбінесе елемеушілік танытатынын мәлімдеді. Есепте бұл практика "тай қоғамындағы ұзақ жылдар бойғы ашық құпия" деп сипатталған. Amnesty ұйымы 2011 жылы Вичиан Пуэқсомның өліміне қатысты бір оқиғаны келтірді, ол 10 офицердің жасаған зәбірлеу салдарынан қайтыс болды деп күдіктелді. Есеп жарияланған кезде бұл іс бойынша сот шешімі шығарылмаған.

Бюджет

Қорғаныс бюджеті 2005 жылғы 78,1 миллиард баттан 2016 қаржы жылында 207 миллиард батқа дейін (2015 жылдың 1 қазанынан 2016 жылдың 30 қыркүйегіне дейін) дерлік үш есеге өсті, бұл ЖІӨ-нің шамамен 1,5% құрайды. 2017 қаржы жылының бюджеті 214 миллиард бат (6,1 миллиард АҚШ доллары) – суасты кемесін сатып алуға қаражат қоса алғанда – 3 пайыздық номиналды өсімді көрсетеді. Ұсынылған бюджет 2017 жылғы жалпы ішкі өнімнің шамамен 1,5% және жалпы мемлекеттік шығындардың 8% құрайды. 2018 жылғы қорғаныс бюджеті 220 миллиард бат, бұл жалпы бюджеттің 7,65% болып табылады. Jane's Defence Budgets деректеріне сәйкес, Тайланд Корольдік армиясы қорғаныс шығындарының 50% көлемін алады, ал әуе күштері мен теңіз күштері әрқайсысы 22% алады.

Ежелгі әскери күштер

Корольдік сиамдық қарулы күштер – Сиам монархиясының 12-19 ғасырлардағы әскери күші. Ол Сухотай патшалығы, Аюттая патшалығы, Тонбури патшалығы және Раттанакосин патшалығының әскери күштерін хронологиялық тәртіппен қамтиды. Сиам әскері Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең беделді қарулы күштердің бірі болған. Таиланд ешқашан еуропалық державалардың отарлауына ұшырамағандықтан, Тайландтың қарулы күштері Азиядағы ең ұзақ және үздіксіз әскери дәстүрлердің бірімен мақтана алады. Әскер бірнеше мыңдық тұрақты әскерге және соғыс кезінде жұмылдыру негізінде құрылған, одан әлдеқайда ірі әскерге бөлінген. Тұрақты әскер астана мен сарайды қорғады. Әскерге шақыру "ахмудан" жүйесіне негізделген, ол соғыс кезінде жергілікті басшылардан халық санына пропорционалды түрде белгіленген мөлшерде ер адамдарды беруді талап еткен. Соғыс уақытындағы әскер құрамына пілдер, атты әскер, артиллерия және теңіз күштері кірген. 1852 жылы король Монгкуттың бастамасымен, батыстың ықпалына тойтарыс беру және отарлау әрекеттерін болдырмау үшін еуропалық оқудан өткен әскери күштер құрылды. 1887 жылы король Чулалонгкорнның кезеңінде Калахом департаментінде тұрақты әскери басқару құрылды. Калахом кеңсесі, соғыс департаментінің тұрақты кеңсесі ретінде, 15 ғасырдың ортасында король Боромматраиллокканат (1431–1488) Аюттая патшалығы тұсында құрылған. Сиамның ұйымдасқан соғыс жүргізу тарихы – Азиядағы ең ұзақ және үздіксіз әскери дәстүрлердің бірі. Алайда, 1932 жылдан бастап, әскерилер азаматтық жалдамалылардың көмегімен абсолюттік монархияны құлатып, оның орнына конституциялық жүйені орнатқаннан бері, әскерилер Тайланд саясатына үстемдік етіп, көптеген премьер-министрлерді тағайындап, мемлекеттік төңкерістер жасап келеді, соңғысы 2014 жылы болды.

Қақтығыстар

Тайландтың қарулы күштері тарихында көптеген қақтығыстарға қатысты, оның ішінде жаһандық, аймақтық және ішкі қақтығыстар. Дегенмен, олардың көп бөлігі Оңтүстік-Шығыс Азияда болды. Тайланд аумағына үш рет ғана шетелдік әскерлер еніп келді: 1893 жылғы франко-сиам қақтығысы, 1941 жылдың желтоқсанында Жапонияның Тайландқа басып кіруі және 1980-ші жылдардағы Вьетнамның Тайланд аумағына жасаған шабуылдары, олар Тай армиясымен бірнеше шайқастарға әкелді. Шетелдік аумақтағы операциялар аумақтық соғыстар (мысалы, Лаос азаматтық соғысы) немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының мәлімдемесімен жүзеге асырылған қақтығыстар болды.

Француз-сиамдық қақтығыс (1893)

Француз империясының Индокитайға қарқынды кеңеюіне байланысты қақтығыстар сөзсіз туды. Лаосты француз үкімдігіне бағындыру мақсатымен Аугуст Пави бастаған француз миссиясы патша Чулалонгкорнға жеткенімен, нәтижеге келмеді, соның салдарынан соғыс болатын болды. Француз отаршылары Сиамға солтүстік-шығыстан басып кірді, екі әскери кемені өзендегі бекіністерді бұзып, Бангкоктағы Ұлы сарайға қаруларын бағыттап жіберді (Пакнам оқиғасы). Француздар Бангкок төңірегін блокадалап, осылайша Ұлыбританиямен қақтығысқа жақын келді. Сиам француз ультиматумын қабылдауға мәжбүр болды, Лаосты Францияға берді және француз әскерлеріне бірнеше он жылдыққа Тай провинциясы Чантабуриді оккупациялауға рұқсат берді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс (19171918)

Ваджираруд патша 1917 жылғы 22 шілдеде Орталық державаларға соғыс жариялап, Батыс майданында Антанта державаларымен бірікті. Ол фельдмаршал принц Чакрабунгсе Бхуванат басқаратын, 1233 қару-жарақпен және жаттығумен жабдықталған еріктілерден құралған Сиам экспедициялық корпусын жіберді. Корпусқа әуе және медициналық қызметкерлер кірді, медициналық бөлімдер тікелей жауынгерлік қимылдарға қатысты. Сиам Ұлы соғыста Еуропада әскері бар жалғыз тәуелсіз Азия мемлекеті болды. Сиамның әскери қатысуы шамалы болғанымен, ол батыс елдерімен жасалған «теңсіз шарттар» деп аталатын келісімдерді қайта қарауға немесе толығымен жоюға мүмкіндік берді. Экспедициялық корпустың Париждегі Триумф аркасы астындағы жеңіс шеруіне қатысу құрметі берілді. Соғыста 19 сиамдық әскер қаза тапты, олардың күлдері Бангкоктың Прамане алаңының солтүстік жағындағы Бірінші дүниежүзілік соғыс ескерткішіне қойылды.

Франко-тай соғысы (19401941)

Франко-тай соғысы 1940 жылдың қазан айында басталды. Шекаралық қақтығыстардан кейін, премьер-министр Плейк Пхибунсонгхрам басқаратын ел, Виши режимі тұсында (Париждің нацистер басып алуынан кейін) жоғалған жерлерін қайтарып алу және аумақтық дауларды шешу мақсатымен француз Индоқытайына шабуыл жасады. Соғыс Пхибунның тай ұлтшылдығын күшейту бағдарламасын да қолдады. Соғыс шешілмей, тай әскері құрлықта жеңіске жетті, бірақ теңізде жеңіліске ұшырады. Дегенмен, француз Индоқытайындағы даулы аумақтар Таиландқа берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс (19421945)

Британдық Үндістанға, Британдық Бирмаға және Британдық Малайяға шабуыл жасау үшін Жапония империясы Таиландтағы базаларды пайдалану қажеттігі туды. Екі елді бір-біріне қарсы ойнату арқылы премьер-министр Пхибунсонгхрам біраз уақытқа дейін белгілі бір бейтараптықты сақтап тұрды. Алайда, бұл 1941 жылдың 8 желтоқсанының таңертеңгі сағаттарында Жапония Таиландқа жағалау бойындағы тоғыз нүктеде және Француз Индоқытайынан күтпеген шабуыл жасаған кезде аяқталды. Тай әскерлері салмақ жағынан артық болғандықтан қарсылық көрсетті, бірақ көп ұзамай жеңіліске ұшырады. 07:30-да Пхибун жауынгерлік әрекеттерді тоқтатуға бұйрық берді, бірақ барлық бөлімшелерге хабарласу мүмкін болмағандықтан қарсылық кем дегенде тағы бір күнге жалғасты. Пхибун Жапониямен келісімге қол қойды, бұл империяға тай жері арқылы әскерлерін өткізуге мүмкіндік берді. Жапонияның Британдық Малайяны оңай басып алуына тәнті болған Пхибун, Тайландты Біріккен Корольдік пен АҚШ-қа соғыс жариялау арқылы ресми түрде Остік державалардың құрамына қосты, бірақ регент жас корольдің атынан оған қол қоюдан бас тартты. (Вашингтондағы Тайланд елшісі жарияламаны табыс етуден бас тартты, ал АҚШ Тайландты оккупацияланған ел деп санауын жалғастырды.) Белсенді және шетелдік көмек көрсетілген «Еркіндік Тай» атты қарсылық қозғалысы үлкен жетістікке жетіп, соғыстан кейін Тайландтың жеңіске жеткен Одақтастардың көзінде жағымды бейнеленуіне және жеңілген жау емес, оккупацияланған ел ретінде қарастырылуына көмектесті.

Корея соғысы (1950-1953 жж.)

Біріккен Ұлттар Ұйымының мандатымен Корея түбегінде болған қақтығыс барысында Таиланд 21-ші жаяу әскер полкінің күшейтілген 1-ші батальонын жіберді. Соғыс кезінде Кореяда 65 000-ға жуық тайлық әскери қызметкерлер қызмет етті. Тайлық жаяу әскерлері 1953 жылғы Шошқа шоқысы төбесіндегі шайқасқа қатысты. Соғыс барысында батальон әр түрлі уақытта АҚШ-тың 187-ші әуе десанттық полкінің жауынгерлік тобына және британдық 29-шы жаяу әскер бригадасына қосылды. Корольдік сонымен қатар БҰҰ командалық құрылымына HTMS Bangprakong, Bangpako, Tachin және Prasae атты төрт әскери кемесін және әуе көлігі бөлімін ұсынды. Тайланд контингенті белсенді қатысты және ауыр шығынға ұшырады, оның ішінде 139 адам қаза тапты және 300-ден астам адам жараланды. Олар атысты тоқтатудан кейін Оңтүстік Кореяда қалды және 1955 жылы Таиландқа оралды.

Вьетнам соғысы (1955-1975)

Таиландқа жақын орналасқандықтан, Вьетнамдағы қақтығыстар Бангкок тарапынан тығыз бақыланды. Тайландтың ресми қатысуы 1963 жылы АҚШ-тың Оңтүстік Вьетнамды қолдау үшін толыққанды араласуына дейін болмады. Содан кейін Тайланд үкіметі АҚШ Әуе күштеріне Таиландтағы әуе және теңіз базаларын пайдалануға рұқсат берді. Соғыстың қарсаң кезінде Таиландта 50 мыңға жуық американдық әскери қызметкерлер, көбінесе әуешілер орналасты. 1967 жылдың қазан айында "Каралеваның кобралары" деген тайлық полк құрамындағы әскерлер американдықтармен, австралиялықтармен, жаңа зеландиялықтармен және оңтүстік вьетнамдықтармен бірге Bien Hoa қаласындағы Bearcat лагеріне жіберілді. Оңтүстік Вьетнамда шамамен 40 мың тай әскері қызмет етті, олардың 351-і қаза тапты, ал 1358-і жараланды. Тай әскерлері батылдығымен танылды және 1971 жылға дейін Вьетнамда қызмет етті, содан кейін Тай армиясының экспедициялық дивизиясының (Қара пантералар) әскерлері үйлеріне қайтты.

Коммунистік көтеріліс (1976-1980 жылдар)

1975 жылы Вьетнамда коммунистер жеңіске жеткені Таиландтағы коммунистік қозғалысты күшейтті, ол 1920 жылдан бері бар болған. 1976 жылы Таммасат университетінде солшыл студенттерге жасалған қырғыннан және оңшыл премьер-министр Танин Крайвиксиеннің қатыгез саясатынан кейін қозғалысқа қолдау арта түсті. 1970 жылдардың соңында қозғалыста 12 000-ға жуық қарулы көтерілісші болды деп есептеледі, олардың көп бөлігі Лаос шекарасының солтүстік-шығысында орналасқан және шетелден көмек алған. Бірақ 1980 жылдары көтерілісшілердің барлық әрекеттері жеңіліске ұшырады. 1982 жылы премьер-министр Прем Тинсуланонда барлық бұрынғы коммунистік көтерілісшілерге жалпы амнистия жариялады.

Вьетнамның шекаралық рейдтері (1979 1988)

1978 жылы Камбоджаға Вьетнамның басып кіруі кезінде коммунистік Вьетнам Лаос пен Камбоджада шамамен 300 000 саяхатты әскерге ие болды. Бұл тайлықтар үшін зор қауіп тудырды, себебі енді олар Камбоджаны аралық мемлекет ретінде пайдалана алмайтын болды. Вьетнамдық әскерлер қашқан Қызыл кхмер сарбаздарын қуғанда Тайланд шекарасын кейде кесіп өтіп, ұсақ шайқастар болды. Дегенмен, екі елдің ешқайсысы қаламайтындықтан, толыққанды және ресми соғыс жарияланбады.

Тай-Лаостың шекаралық соғысы (1987-1988)

Бұл Лаос провинциясы Сайнябули мен Таиланд провинциясы Фицанулок шекарасындағы үш даулы ауылды қамтитын таулы аймақ үшін болған ұсақ қақтығыс еді. Олардың иелігіне қатысты мәселе 80 жылдай бұрын француздықтар салған картада нақты көрсетілмеген. Сол кездегі армия командирі Чавалит Йонгчайюдх үкіметтің қарсылығына қарамастан соғыс бастады. Соғыс нәтижесіз аяқталып, жағдай соғысқа дейінгідей қалпына келді. Екі елдің де бірге шамамен 1000 адам шығынға ұшырады.

Шығыс Тимор (1999-2002)

Шығыс Тимор дағдарысынан кейін Таиланд 28 басқа елмен бірге Шығыс Тимор халықаралық күштеріне, немесе INTERFET-ке әскерлер жіберді. Таиланд сондай-ақ күш командирін – генерал-лейтенант Винай Пхаттиакулді де ұсынды. Таиландтықтар Кербаладағы базаларын тастай алмады, себебі олардың қатысу ережелері гуманитарлық көмек көрсетумен ғана шектелген еді, бірақ Таиландтың Ирактағы қызмет мерзіміндегі бүлік салдарынан бұл мүмкін болмады. 2003 жылы Кербалада болған шабуылда Таиланд Корольдік армиясының әскерлеріне шабуыл жасалды, нәтижесінде екі сарбаз қаза тауып, тағы бесеуі жараланды. Дегенмен, Таиландтың Ирактағы миссиясы жалпы сәтті деп есептелді және Таиланд 2004 жылдың тамызында әскерлерін кері тартып алды. Осы миссия АҚШ-тың 2003 жылы Таиландты НАТО-ға қатыспайтын маңызды одақтас деп тануына басты себеп болды.

Оңтүстік Таиландтағы көтеріліс (2001 жалғасуда)

Оңтүстіктегі жалғасып жатқан бүлік 1944 жылғы премьер-министр Плейк Фибунсонгхрамның Ұлттық мәдени заңына жауап ретінде басталды. Бұл заң аймақтың мектептерінде малай тілін тай тілімен алмастырды, сондай-ақ Яла, Паттани және Наративат провинцияларындағы жергілікті ислам соттарын жойды. Дегенмен, ол әрқашан салыстырмалы түрде шағын ауқымда болды. 2001 жылы премьер-министр Таксин Шинаватра үкіметі кезінде бүлік күшейді. Террорлық шабуылдар енді провинцияларда тұратын тай ұлтының өкілдеріне де бағытталды. Тайландтың қарулы күштері өздерінің бұйрықтарынан тыс іс-әрекеттер жасап, зорлық-зомбылықты одан әрі қоздырған қатаң қарулы тактика қолданды. 2012 жылдың соңына дейін қақтығыста 3380 адам қаза тапты, оның ішінде 2316 бейбіт тұрғын, 372 әскери қызметкер, 278 полицей, 250 күдікті бүлікші, 157 білім беру қызметкері және жеті будда монахы болды. Қаза тапқандардың көп бөлігі мұсылмандар еді, бірақ олар тай үкіметін қолдайды деген күдікпен нысанаға алынды.

Камбоджа мен Тайланд шекарасындағы жанжал (2008-2011 жж.)

Бұл оқиға 2008 жылдың маусым айында Преа Вихер ғибадатханасы төңірегіндегі шекаралық даудан кейін басталды. Екі тарап арасында көптеген қақтығыстар болды, сонымен қатар әр тарап осы даулы аумаққа қатысты өзара талаптар айтты.

Судан (20102011)

Таиланд әскерилері 2011 жылы UNMIS құрамына қосылды.

Тайланд әскерилері полицияға ауысты

2016 жылдың 29 наурызында, Бангкок Пост газеті "ауыр және ұзақ мерзімді зиян келтіреді" деп атап өткендей, ҰҚК (NCPO), хунта басшысы Прают Чан-оча қол қойған 44-бап бойынша бұйрық (NCPO Order 13/2559) арқылы Тайланд Корольдік қарулы күштерінің офицерлеріне қылмыстық қызметке қатысты күдік тудырған кез келген адамды ордерсіз ұстау, қамауға алу және айыптаусыз, дерлік кез келген жерде жасырын түрде жеті күнге дейін ұстауға кең өкілеттік берді. Банктік шоттар тоқтатылуы, құжаттар мен мүлік тәркіленуі мүмкін. Саяхатқа шектеулер қойылуы мүмкін. Бұйрыққа әскери қызметкерлерге автоматты иммунитет енгізілді, ал қадағалау немесе күшін теріс пайдаланған жағдайда шағымдануға тәуелсіз мүмкіндік қарастырылмаған. Бұйрық дереу күшіне енді. Нәтижесінде әскерилердің билігі полициядан артық болады және бақылау азаяды. Үкімет бұл бұйрықтың мақсаты әскери офицерлерге "қорқыту, адам саудасы, балалар мен еңбек құқықтарын бұзу, құмар ойындары, жезөкшелік, заңсыз тур қызметтері, бағаларды келісіп белгілеу және қару-жарақ" сияқты ұйымдасқан қылмыстармен күресуде көмектесу екенін мәлімдеді. Бұл бұйрық оппозициялық дауыстарды басуға немесе қорқытуға бағытталмаған. Мұндай істердегі күдіктілер қалыпты сот процесінен өтеді, полиция басты тергеуші болып табылады, ал сот отырыстары әскери емес, азаматтық соттарда өтеді. Бұйрық күдіктілердің өз билігін теріс пайдаланған әскери офицерлерге шағымдану құқығын жоққа шығармайды. ҰҚК соңғы бұйрықтың себебін Тайланд Корольдік полициясында барлығы 230 000-нан астам офицер болғанына қарамастан, жеткіліксіз штатпен түсіндірді. Олар барлық әскери емес мемлекеттік қызметшілердің шамамен 17 пайызын құрайды. Бұл Таиландтағы әр 100 000 адамға 344 полиция қызметкері, Мьянма мен Филиппиндегі көрсеткіштен екі есе көп, Жапония мен Индонезиядан бір жарым есе көп және АҚШ-тағы көрсеткішпен салыстырылатын деңгейде. 2016 жылдың 5 сәуірінде Human Rights Watch (HRW), Amnesty International және Халықаралық заңгерлер комиссиясы (ICJ) сияқты алты ұйым бірлескен мәлімдеме жасап, бұл қадамды айыптады.

Киім-кешектер, шендер, белгілер

Институционалдық ынтымақтастық пен корпустық рухты нығайту үшін Таиландтың әрбір әскери құрамы өзінің ерекше формасын, шендік жүйесін және таңбаларын әзірледі. Көптеген таиландтық әскери формалары тарихи шет елдердің ықпалын көрсетеді. Мысалы, көптеген ерекше формалар АҚШ-тың үлгісімен жасалған, бірақ төменгі шендегі теңізшілер француз әріптестеріне ұқсас форма киеді. Таиландтың корольдік сарайына британдық кеңесшілердің ертедегі ықпалы және әскерилердің корольдік салтанаттар мен рәсімдердегі тарихи рөлі жоғары шенді офицерлер мен салтанатты күзет жасағының ресми киімдерінің сәніне үлкен үлес қосты. Үш қарулы күштің шендік құрылымы АҚШ қарулы күштерінің тиісті тармақтарына ұқсас, бірақ таиландтық жүйеде сержанттар мен уоррант-офицерлердің шендері аз. Мемлекет басшысы және қарулы күштердің конституциялық басшысы ретінде король барлық офицерлерді тағайындайды. Сержант шендеріне тағайындауды қорғаныс министрі бекітеді. Теориялық тұрғыдан алғанда, әртүрлі шендегі офицерлердің өкілеттігі мен жауапкершілігі АҚШ-тағы әріптестеріне сәйкес келеді. Дегенмен, жоғары шенді офицерлердің үнемі артық болуына байланысты – 1987 жылы барлығы шамамен 273 000 әскерде 600-ға жуық генерал мен адмирал болды – таиландтық штабтық лауазымдарды көбінесе АҚШ немесе басқа батыс әскери ұйымдарындағыдан жоғары шенді офицерлер атқарады. Таиландтық әскери қызметшілер шендер арасындағы айырмашылықты және олармен байланысты міндеттерді, жауапкершілікті және жеңілдіктерді жақсы біледі. Әртүрлі шендегі офицерлер арасындағы, офицерлер, сержанттар және қатардағы әскерлер арасындағы қарым-қатынас мәртебелік айырмашылықты сақтау жоғары формальданған қоғамдағы әскери дәстүрмен реттеледі. Офицерлер мен сержанттар арасындағы әлеуметтік қашықтық офицерлердің көбінесе жоғары білім алғандығымен, ал сержанттардың көпшілігі орта мектептен аспайтындығымен күшейеді. Офицерлер мен мерзімі өткен әскерлер арасындағы алшақтық одан да кең, олардың көпшілігі формальды білімге, қызмет тәжірибесіне немесе арнайы дайындыққа ие емес. Тайландтық әскери дәстүрде ресми құрметтер мен еңбегі үшін марапаттар маңызды орын алады. Үкімет көптеген наградалар тағайындайды, ал ерлік, батылдық және еңбегі үшін көрсетілген ерекше істерге дереу мойынсоқ қойылады.