Кіріспе
Ақ пил – иесі өте қиындықпен ғана иеліктен шыға алатын, әсіресе күтіп ұстауға кететін шығыны, оның пайдасына қарағанда артық мүлік. Қазіргі қолданыста бұл – нысан, құрылыс жобасы, жоспар, бизнес-кәсіпорны, мекеме сияқты, капиталына (алынына) және/немесе операциялық (күтім) шығындарына шаққанда тиімділігі немесе құны төмен бағаланатын, бірақ қымбатқа түсетін нәрсені бейнелейтін метафора.
A white elephant is a possession that its owner cannot dispose of without extreme difficulty, and whose cost, particularly that of maintenance, is out of proportion to its usefulness. In modern usage, it is a metaphor used to describe an object, construction project, scheme, business venture, facility, etc. considered expensive but without equivalent utility or value relative to its capital (acquisition) and/or operational (maintenance) costs.
Өмірбаян
Бұл термин Оңтүстік-Шығыс Азия монархтары ұстаған қасиетті ақ пілдерден туындайды. Ақ пілге ие болу Таиланд пен Бирмада әлі күнге дейін монархтың әділеттілік пен билікпен билік еткендігінің белгісі ретінде қарастырылады және оның патшалығына бейбітшілік пен гүлдену тілегі білдіреді. Мұндай құнды жануардың иесінен зор сәнділік күтілді. Монархтар көбінесе ақ пілге ие екендігін ресми атауларында көрсететін (мысалы, Хсинбюшин және Конбаунг әулетінің үшінші монархы). Жануарлар қасиетті саналғандықтан және заңдар оларды жұмыстан қорғағандықтан, монархтан ақ піл сыйлық ретінде алу бірден бата да, қарғыс та болды. Бұл бата болды, өйткені жануар қасиетті және монархтың құрметінің белгісі еді, ал қарғыс болды, өйткені алушыға оны күтіп ұстау өте қымбатқа түсетін, сыйға беруге болмайтын және көптеген пайдалы мақсаттарға қолдануға келмейтін жануар қосылды. Батыста "ақ піл" термині алғаш рет 17 ғасырда қолданылып, 19 ғасырда кеңінен таралды. Бір дереккөзге сәйкес, бұл термин П.Т. Барнумның "Бірманың қасиетті ақ пілі" деп атаған Тунг Талунг атты пілмен болған тәжірибесінен кейін танымал болды. Барнум көптеген күш-жігер мен шығын жұмсап, Сиам патшасынан бұл жануарды сатып алды, бірақ оның "ақ пілінің" шын мәнінде кірпік түсті екенін және бірнеше қызғылт дақтары бар екенін анықтады. "Ақ піл" және "ақ піл сыйлығы" тіркестері 19 ғасырдың ортасында жиі қолданыла бастады. 20 ғасырдың басында бұл сөз тіркесі "ақ піл алмасу" және "ақ піл сату" сияқты шаралармен байланысты болды. Көптеген шіркеулерде "ақ піл сату" өткізілді, онда азаматтар қажетсіз заттарын сату арқылы пайда тапты, себебі "бір адамның қоқысы - екінші адамның қазынасы" деген мәтелдің мәнісі осы жерде көрінеді және бұл термин осы мағынада қолданыла береді. Қазіргі қолданыста бұл термин көбінесе өте қымбат құрылыс жобаларына қатысты қолданылады, олар өз мақсатына жетпейді немесе оларды ұстау өте қымбатқа түседі. Мысалдарға әуежайлар, бөгеттер, көпірлер, сауда орталықтары және футбол стадиондары сияқты беделді, бірақ экономикалық тиімді емес инфрақұрылымдық жобалар жатады. Америкалық "Окленд Атлетикас" бейсбол командасы 1902 жылдан бері ақ пілді символ ретінде және әдетте негізгі немесе балама логотипі ретінде пайдаланады, бастапқыда Джон МакГроудың 1902 жылы жаңа команданы "ақ піл" деп сипаттауына саркастикалық қарсылық ретінде қолданылды. Дубайдың шетіндегі Аль-Мактум халықаралық әуежайы да "ақ піл" деп аталды. Теміржолмен байланысты "ақ пілдердің" мысалдары Жапонияда, Одайбадағы Юрикамоме миллиардтаған иенді құрайтын "ақ пілге" айналуы мүмкін деген қорқыныш болды, ал Сингапурда 2005 жылы Солтүстік-Шығыс желісіндегі Буанкок МРТ станциясының жанына станция ашылмағанына наразылық ретінде ақ пілдің қағаз кесінділері орналастырылды. Станция келесі жылы ашылды. "Ақ піл" - 1938 жылы Карпат тауларында (қазіргі Украина) салынған бұрынғы польшалық астрономиялық обсерваторияның атауы. Бұл термин сонымен қатар ескірген немесе тиімсіз әскери жобаларға, мысалы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Аляска класындағы крейсеріне де қолданылды. Австрияда "ақ піл" термині пайдасы жоқ немесе өте аз пайдасы бар, бірақ жұмыстан босатылмаған қызметкерлерді білдіреді.