Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрал - шабу, қазу және ажырату үшін қолмен қолданылатын құрал, әсіресе қатты топыраққа егу үшін.
tool
Adze like hand tool for chopping, digging, and prying especially for planting in hard ground
Матток – қазу, ажырату және шабу үшін қолданылатын қол құралы. Пикаға ұқсас, ол ұзын сапты және мықты басы бар, онда тік балта жапырағы мен көлденең кескіш (кескіш матток) немесе пика мен кескіш (пика матток) біріктірілген. Кескіш матток өртпен күресуде қолданылатын Пуласкиге ұқсас. Солтүстік Америкада ол "grub балтасы" деп те аталады.
A mattock ('/m//æ//t//ə//k/) is a hand tool used for digging, prying, and chopping. Similar to the pickaxe, it has a long handle and a stout head which combines either a vertical axe blade with a horizontal adze (cutter mattock), or a pick and an adze (pick mattock). A cutter mattock is similar to a Pulaski used in fighting fires. It is also commonly known in North America as a "grub axe".
Сипаттама
Қақпақ – әдетте ағаштан жасалған, ұзын сапты құрал. Оның басы екі ұштан тұрады, олар бір-біріне қарама-қарсы орналасқан және орталық тесікпен бөлінген. Қақпақтың салмағы әртүрлі болады, ал тікұшақты қақпақ кескіш қақпаққа қарағанда тегін енуге артықшылық береді, ал кескіш қақпақ тамырларды кесуде жақсы.
A mattock has a shaft, typically made of wood, which is long. The head consists of two ends, opposite each other and separated by a central eye. A mattock head typically weighs with the pick mattock having the advantage of a superior penetrating tool over the cutter mattock, which excels at cutting roots.
Қолданылуы
Шанышқылар – «ең әмбебап қолмен отырғызу құралдары». Оларды отырғызуға арналған шұңқырлар қазу үшін де қолдануға болады, әсіресе қалың, тығыз кілемдей топырақ бар жерлерде олардың тиімділігі зор.
Mattocks are "the most versatile of hand planting tools". They can also be used to dig holes for planting into, and are particularly useful where there is a thick layer of matted sod.
Тарих
Қарапайым, бірақ тиімді құрал ретінде матоктардың тарихы ұзақ. Олардың пішіні Кіші Азия мен ежелгі Грекияда қола дәуірінде қалыптасқан. Сумер мифологиясы бойынша, матокты Энлил құдайы ойлап тапқан. Макальдар (μάκελλα) – Византия қолжазбаларында Гесиодтың "Еңбектері мен күндері" атты туындысында ең көп бейнеленген құрал. Мүйізден жасалған матоктар алғаш рет Британ аралдарында Кейінгі Мезолит дәуірінде пайда болды. Олар, бастысы, қазу үшін қолданылған болуы мүмкін, сондай-ақ ауыл шаруашылығының дамуымен байланысты болуы мүмкін. Кит сүйегінен жасалған матоктарды Шотландия және Инуит халықтары киттен май сығып алу сияқты жұмыстарда пайдаланған.
As a simple but effective tool, mattocks have a long history. Their shape was already established by the Bronze Age in Asia Minor and ancient Greece. According to Sumerian mythology, the mattock was invented by the god Enlil. Mattocks (μάκελλα) are the most commonly depicted tool in Byzantine manuscripts of Hesiod's Works and Days. Mattocks made from antlers first appear in the British Isles in the Late Mesolithic. They were probably used chiefly for digging, and may have been related to the rise of agriculture. Mattocks made of whalebone were used for tasks including flensing – stripping blubber from the carcass of a whale – by the broch people of Scotland and by the Inuit.
Этимология
Маток сөзінің шығу тегі нақты емес; бір теория оны протогерман және протоиндоеуропа тілдерінен шығарады. Басқа герман тілдерінде анық туыс сөздер жоқ, ал әртүрлі кельт тілдеріндегі ұқсас сөздер ағылшын тілінен алынған (мысалы, matog, màdog). Дегенмен, ескі жоғарғы неміс және орта неміс тілдерінде, сондай-ақ балтық-славян тілдеріндегі сөздермен ұқсастықтар ұсынылған, оның ішінде ескі шіркеу славян тіліндегі "мотыга" және литва тіліндегі "матикас" тіпті санскрит тілімен де. Бұл сөз, куәсіз латын тіліндегі "matteūca" сөзімен байланысты болуы мүмкін, ол "соққы" немесе "таяқ" деген мағынаны білдіреді. 1906 жылғы жаңа ағылшын сөздігі "маток" сөзін кішіртеу деп түсіндірген, бірақ одан туындайтын түбір жоқ және кішіртеудің семантикалық себебі де анық емес. "mathooke", "motthook" және "mathook" сияқты формалар халық этимологиясының нәтижесінде пайда болған. Инуиттер "маттак" деп атайтын кит майын дайындау үшін қолданылғанымен, бұл арақатынас белгілі емес. "Маток" есімі ежелгі ағылшын тілінен бері қолданылып келеді, ал "матоктау" немесе "матоктап жұмыс істеу" деген ауыспалы етістік алғаш рет 17 ғасырдың ортасында пайда болды.
The word mattock is of unclear origin; one theory traces it from Proto Germanic, from Proto Indo European. There are no clear cognates in other Germanic languages, and similar words in various Celtic languages are borrowings from the English (e. g. matog, , màdog). However, there are proposed cognates in Old High German and Middle High German, and more speculatively with words in Balto Slavic languages, including Old Church Slavonic motyga and Lithuanian matikas, and even Sanskrit. It may be cognate to or derived from the unattested Vulgar Latin matteūca, meaning club or cudgel. The New English Dictionary of 1906 interpreted mattock as a diminutive, but there is no root to derive it from, and no semantic reason for the diminutive formation. Forms such as mathooke, motthook and mathook were produced by folk etymology. Although used to prepare whale blubber, which the Inuit call "mattaq", no such connection is known. While the noun mattock is attested from Old English onwards, the transitive verb "to mattock" or "to mattock up" first appeared in the mid 17th century.