Кіріспе

Зәр жолының қабынуы.

Нонгококктық зәр жолының қабынуы (NGU) – гонорея инфекциясынан туындамаған зәр жолының қабынуы. Емдеу мақсатында дәрігерлер инфекциялық уретритті екі категорияға бөледі: гонореядан туындаған гонококктық уретрит және гонококктық емес уретрит (NGU).

Симптомдар мен белгілер

Уретриттің белгілері: несеп шығару кезінде ауырсыну немесе күйдіру сезімі (дисурия), ақ/бұлтты шығарылым және жиі несеп шығару қажеттілігі сезімі болуы мүмкін. Ерлерде белгілер мен симптомдар: жыныстық мүшеден шығарылым, несеп тастағанда күйіп немесе ауырсыну, қышу, тітіркену немесе сезімталдық. Әйелдерде белгілер мен симптомдар: қынаптан шығарылым, несеп тастағанда күйіп немесе ауырсыну, анальдық немесе ауыз қуысының инфекциялары, іш ауруы немесе қалыптан тыс қынап қан кетуі, бұл инфекцияның жамбас қабыну ауруына (ЖҚА) дейін прогрессиялауы мүмкін. НГУ, НГУ жұқпасын жұқтырған адамның аузымен, жыныстық мүшелерімен, анальды немесе вагиналды аймақтарымен тікелей жанасу арқылы таралады. НГУ ерлерде әйелдерге қарағанда жиі кездеседі. Ерлерде жыныстық мүшеден (көрнекі сұйықтық) шығарылым, несеп тастағанда ауырсыну, жыныстық мүше айналасында қышу, тітіркену немесе сезімталдық болуы мүмкін. Әйелдерде ешқандай симптомдар болмауы мүмкін және ауыр проблемалар пайда болғанға дейін НГУ-ға шалдыққандарын білмейді. Әйелдерде қынаптан шығарылым, несеп тастағанда күйіп немесе ауырсыну, іштің (асқазанның) ауырсынуы немесе менструация емес қынаптан қан кету болуы мүмкін. (Бұл НГУ нашарлап, жамбас қабыну ауруына (ЖҚА) айналғандығын көрсетеді).

Себептер

НГУ-дың көптеген себептері бар. Бұл, ішінара, зәр жолдарында тіршілік ететін организмдердің әртүрлілігіне байланысты. Уреаплазма urealyticum және Mycoplasma genitalium – осының кейбір себепшілері. НГУ реактивті артритпен де байланысты, онда артрит, конъюнктивит және уретрит үштігі кездеседі.

Бактериялық

NGU-ның ең көп кездесетін бактериялық себебі Chlamydia trachomatis, бірақ оны Ureaplasma urealyticum, Haemophilus vaginalis, Mycoplasma genitalium, Mycoplasma hominis, Neisseria meningitidis, Gardnerella vaginalis, Acinetobacter lwoffii, Acinetobacter calcoaceticus және E. coli да қоздыруы мүмкін.

Паразиттік

Паразиттік себептердің қатарында Trichomonas vaginalis (сирек кездесетін) жатады.

Жұқпалы емес

Уретрит механикалық жарақаттан (немесе зәр катетерінен, немесе цистоскоптан) немесе тітіркендіретін химиялық заттардан (антисептиктер немесе кейбір спермицидтер) туындауы мүмкін.

Диагностика

Микроскоп арқылы зәр жолының Грам бояуын қарап, гонореяның бар-жоғын анықтау оңай болды: қоздырғыш микроорганизмнің сыртқы түрі ерекшеленеді, бірақ бұл әдіс тек еркектерге қатысты, себебі әйелдерде қынаптың қалыпты флорасы ретінде патогенді емес грам-теріс микроорганизмдер кездеседі. Осылайша, уретриттің маңызды себептерінің бірін (еркектерде) қарапайым, қолжетімді тест арқылы анықтауға болады, және гонококктық және гонококктық емес уретриттің айырмашылығы осы себептен туындады. Гонококктық емес уретрит (ГЕУ) диагнозы, егер уретритпен ауыратын адамның зертханалық тексерулерінде гонорея бактериясының белгілері табылмайтын болса, қойылады. Ерлерде ГЕУ-дың ең көп кездесетін себебі (жағдайлардың 15-55% құрайды) – C. trachomatis.

Идиопатиялық неспецификалық уретрит

Тарихи тұрғыдан алғанда, идиопатиялық уретрит (АҚШ тілінде) немесе спецификалық емес уретрит (британ тілінде) терминдері нонгонококк уретритінің синонимдері ретінде қолданылып келген. "Идиопатиялық" және "спецификалық емес" – бұл медициналық терминдер, "нақты себебі анықталмаған" дегенді білдіреді, және бұл жағдайда уретриттің анықталуымен және гонореяға жасалған тексерулердің теріс нәтиже беруімен байланысты. Осыған орай, НСУ-дың ең мүмкін себебі хламидия инфекциясы болып табылады. Дегенмен, NSU термині кейде ерекшеленеді және гонорея мен хламидия екеуі де жоққа шығарылған деген мағынада қолданылады. Сондықтан, мағынасына қарай, хламидия ең мүмкін себеп болуы немесе жоққа шығарылуы мүмкін, ал ең көп кездесетін микроорганизмдер – Ureaplasma urealyticum және Mycoplasma hominis. Алайда, 20-50% жағдайларда уретриттің нақты себебін анықтау мүмкін болмайды, мұндай жағдайда идиопатиялық уретрит диагнозы қою диагнозты жоққа шығару арқылы қойылады. Көп себепті болуына байланысты, бастапқы емдеу стратегиясы хламидияға қарсы тиімді кең спектрлі антибиотиктерді (мысалы, доксициклин) қолдануды қамтиды. Науқас және оның барлық жыныстық серіктері міндетті түрде емделуі керек. НГУ-ге шалдыққан әйелдерде кіші кезеңнің қабыну ауруы дамуы мүмкін. Симптомдар сақталса, себебін анықтау үшін урологқа қаралу қажет болуы мүмкін. Бір зерттеуге сәйкес, доксициклин немесе азитромицинмен бірге қолданылатын тинидазол, доксициклин немесе азитромицин жеке қолданылғаннан гөрі NGU-ні жақсы емдейді. Емделмесе, эпидидимит және сүйексіздік сияқты асқынулар пайда болуы мүмкін. Жыныстық қатынас кезінде латекс презервативтерін дұрыс және үнемі пайдалану инфекцияға шағу қаупін айтарлықтай азайтады.