Шинья Цукамото: Жапон кино өнерінің шебері

Кіріспе

Жапон режиссері, продюсері, сценаристі және актері Сынья Цукамото (塚本晋也) – жапондық кино өнерінің шебері және актер. Елі ішінде де, шетелде де көптеген жанкүйерлері бар Цукамото ең әйгілі туындысы – 1989 жылғы «Тетсуо: Темір адам» тері қорқынышты/киберпанк фильмі. Бұл фильм жапондық киберпанк қозғалысының бастауында тұрған туынды саналады, сонымен қатар «Тетсуо II: Дененің балғасы» (1992) және «Тетсуо: Оқ адам» (2009) фильмдерімен де танымал. Оның өзге фильмдері: «Токио жұдырығы» (1995), «Оқ әуені» (1998), «Маусым жыланы» (2002), «Өмірлік» (2004), «Котоко» (2011) және «Қырғын» (2018). Цукамото өзінің дерлік барлық фильмдерінде басты рөлдерді ойнағаннан бөлек, Мартин Скорсезе, Такаши Миике және Хидеаки Анно сияқты басқа режиссерлердің фильмдерінде де актер ретінде қатысқан. Ол Квентин Тарантино, Дэвид Финчер, Даррен Аронофский және Вачовскилер сынды танымал батыс режиссерлеріне үлкен әсер еткен.

Өмірбаян

Цукамото 14 жасында, әкесі Super 8 камерасын сыйлағанда, кино түсіре бастады. Оның кинематографиялық ықпалында Дэвид Линч, Дэвид Кроненберг және Акира Куросава бар. Колледждің бірінші курсына дейін ол 10 минуттық қысқаметражды фильмдерден 2 сағаттық толық метражды фильмдерге дейін көптеген фильмдер түсірді, бірақ содан кейін уақытша түрде киноға деген қызығушылығын жоғалтты. Содан кейін Цукамото театр ұйымын құрды, оған Кеи Фудзивара, Нобу Канаока және Томорово Тагучи қосылды, олардың барлығы "Тетсуо: Темір адам" фильмі түсірілгенге дейін Цукамотомен бірлесіп жұмыс істеді. Олардың сол кездегі театрлық қойылымдарының бірі – "Электрлік таяқ жігітінің оқиғалары". Өндіріс аяқталғаннан кейін Цукамото сахнаны салуға жұмсаған еңбегін зая етуді қаламады, сондықтан ол фильмге түсіруді шешті. Цукамотоның алғашқы фильмдері, "The Phantom of Regular Size" (1986) және "The Adventures Of Electric Rod Boy" (1987) 8 мм түсті пленкада түсірілген қысқа ғылыми-фантастикалық фильмдер болды, олар оның қара-ақ 16 мм фильмі "Тетсуо: Темір адамға" жол ашты. Цукамото Токиомен күрделі қарым-қатынаста екенін айтты, ал соңында кейіпкерлер (Цукамото мен Тагучи) оны жоюға кіріседі. "Тетсуо" жапондық киберпанк жанрының көрнекті үлгісі саналады. Цукамотоның келесі фильмі "Гоблин Хируко" – тозақ есігінен босатылған демон туралы дәстүрлі қорқыныш фильмі болды. Содан кейін ол "Тетсуо" фильмінің жалғасын шығарды – "Тетсуо II: Боди Хаммер" (1992), ол алғашқы фильмдегі тақырыптарды қайта қарады, бірақ үлкен бюджетпен және 35 мм түсті пленкада түсірілді. Осының нәтижесінде фильм көбінесе нағыз жалғастырма емес, серіктес фильм ретінде қарастырылады. "Body Hammer" фильмінде кеңсе қызметкерінің (Тагучи) ұлын қарақшылар тобы ұрлап әкетеді, содан кейін оның ашу-ызасын оятып, оны алып адам қаруына айналдырады. "Токио муста" (1995) ашудың трансформациялық күші туралы идеяны зерттейді (Дэвид Кроненбергтің "The Brood" (1979) фильміне ұқсас). Мұнда тартымды сақтандыру агенті (Цукамото) өзінің бұрынғы досының, қазір жартылай кәсіби боксшының, оның болашақ әйелімен қарым-қатынаста болуы мүмкін екенін біледі. Агент содан кейін өш алу үшін қатаң және өзін-өзі қиындататын бокс жаттығуларына қатысады. "Бюллет балет" (1998) фильмінде ер адам (Цукамото) өзінің ұзақ жылдар бойы сүйген әйелінің өз-өзіне қол жұмсағанын біледі және дәл осындай тапаншаны алуға құмарланады. Оның бір мақсатқа ұмтылуы оны қарақшылар тобының жолына шығарады, әсіресе олардың отандасы болған жас қызға қызығушылық танытқанда. "Gemini" (1999) – Эдогава Рампоның әңгімесіне негізделген, онда өзінен жоғары санаған ауыл дәрігерінің өмірі оның өзіне ұқсас адам келгенде қиындыққа ұшырайды. Егіздің әйеліне басы ие болуы жағдайды одан әрі усложнит, ол қылмыстық өмірден келген амнезиямен ауырады. "A Snake of June" (2002) Цукамотоның бір әйел үшін бәсекелесетін екі еркес туралы тақырыбын қайталайды, өйткені жас әйел күйеуінің еркіне қарсы жыныстық қатынасқа түсуге шантаж жасалады – күйеуі шантажшыдан шантажда көбірек ләззат алатынын білгенше. "Vital" (2004) тағы да махаббат үшбұрышын бейнелейді, оның құрамында екі әйел мен бір ер адам бар. Оқиғада жас жігіттің сүйіктісі оның басқаруымен апатқа ұшырап қаза табады. Ол медицина студенті және оның денесін сыныпта зерттеу үшін беріледі (бұл сәйкестік пе, әдейілік пе екені белгісіз). Цукамото 2005 жылы "Haze" атты қысқаметражды фильмде де ойнады және режиссерлік етті. 2006 жылы Цукамото "Кошмар детектив" (2006) фильмін түсірді. Фильмнің сюжеті басқалардың арманына кіру қабілетіне ие босқын және оған ұқсас қабілеті бар сериялық кісі өлтіруші (Цукамото) жасаған бірқатар таңғажайып кісі өлтірулерді шешуге көмектесуін өтінген полиция қызметкеріне арналған. Цукамото өзінің барлық фильмдерінде, "жалдамалы режиссер" ретінде жұмыс істеген фильмдерді қоспағанда ("Гоблин Хируко" және "Егіздер") ойнайды. Цукамото басқа көптеген режиссерлердің фильмдерінде де түскен, мысалы, Такаши Миикедің "Dead or Alive 2: Birds" (2000) және "Ichi the Killer" (2001), сондай-ақ Теруо Ишидің "Blind Beast vs. Dwarf" (2001). Ол Такаси Шимидзудің "Маребито" (2004) фильмінде басты рөлді ойнады және жақында "Welcome to the Quiet Room" (2007), Мартин Скорсезедің "Silence" (2016), Хидеаки Анноның "Шин Годзилла" (2016) және "Шин Камен Райдер" (2023) фильмдерінде көрінді. Ол сондай-ақ Жапонияда теледидар жарнамасының табысты дауысты әртісі. Ол 2008 жылы PlayStation 3 ойынында "Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots" ойынында Vamp-тың жапон дауысын берді. Цукамото бастапқыда "Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty" кейіпкерін ойнауға дайындалған (Hideo Kojima-ның бірінші таңдауы, Kaneto Shiozawa, кастинг басталмас бұрын қайтыс болғаннан кейін), бірақ кестесінің келіспеуіне байланысты қатыса алмады, сондықтан рөл Ryōtarō Okiayu-ға берілді. Цукамото 1997 және 2019 жылдары Венеция халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды.

Tsukamoto began making films at age 14, when his father gave him a Super 8 camera. His cinematic influences include David Lynch, David Cronenberg, and Akira Kurosawa. He made a number of films, ranging from 10 minute shorts to 2 hour features, until his first year at college when he temporarily lost interest in filmmaking. Tsukamoto then started up a theatre group, which soon included Kei Fujiwara, Nobu Kanaoka and Tomorowo Taguchi, all of whom would continue to work with Tsukamoto up through the filming of Tetsuo: The Iron Man. One of their theatre productions at this time was The Adventures of Electric Rod Boy. At the end of production, Tsukamoto did not want to waste all the effort they had put into building the set, so he decided to shoot a film version. Tsukamoto's early films, The Phantom of Regular Size (1986) and The Adventures Of Electric Rod Boy (1987), were short subject science fiction films shot on color 8 mm film that led to his black & white 16 mm feature Tetsuo: The Iron Man. Tsukamoto has stated he has a love hate relationship with Tokyo, and in the end the characters (Tsukamoto and Taguchi) set out to destroy it. Tetsuo is considered one of the prime examples of Japanese cyberpunk. Tsukamoto's next film, Hiruko the Goblin, was a more conventional horror film, about demons being unleashed from the gates of hell. He then created a follow up to Tetsuo, Tetsuo II: Body Hammer (1992), which revisited many of the same themes as the first but with a bigger budget and shot in color on 35 mm film. As a result, the film is often interpreted more as a companion piece than a true sequel. In Body Hammer, the son of a salaryman (Taguchi) is kidnapped by a group of thugs, who then force the man's nascent rage to make him mutate into a gigantic human weapon. Tokyo Fist (1995) again dealt with the idea of rage as a transformative force (similar to David Cronenberg's The Brood [1979]). Here, a meek insurance salesman (Tsukamoto) discovers that an old friend of his, now a semi professional boxer, may be having an affair with his fiancée. The salesman then enters into a rigorous and self destructive boxing training program to get even. In Bullet Ballet (1998), a man (Tsukamoto) discovers that his longtime girlfriend committed suicide with a gun, and becomes obsessed with getting a gun just like that one. His single minded behavior causes him to run afoul of a gang of thugs, especially when he shows interest in the young girl who is one of their compatriots. Gemini (1999) was an adaptation of an Edogawa Rampo story, in which a country doctor with pretensions of superiority has his life torn apart when another man who appears to be his exact duplicate enters his life. Things are complicated further by the twin taking control of his wife, an amnesiac with a criminal background. A Snake of June (2002) once again found Tsukamoto employing the formula of two men in competition for one woman, as a young lady is blackmailed into perverse sexual behavior against her husband's will—until her husband finds that he enjoys the blackmail more than the blackmailer does. Vital (2004) again features a love triangle, this time consisting of two women and one man. The story concerns a young man whose girlfriend is killed in a car crash whilst being driven by him. He is a medical student and is given her body to dissect in class (whether by coincidence or intentionally is not clear). Tsukamoto also acted in and directed the short film Haze in 2005. In 2006, Tsukamoto directed the horror thriller Nightmare Detective (2006). The film centers around a vagrant with the supernatural ability to enter the dreams of others and a police officer who pleads with him to help her solve a series of bizarre murders committed by a serial killer (Tsukamoto) with a similar ability. Tsukamoto acts in nearly all of his films, with the exception of those that he worked on as a "director for hire" (namely Hiruko the Goblin and Gemini). Tsukamoto has appeared in many other directors' films as well, such as Takashi Miike's Dead or Alive 2: Birds (2000) and Ichi the Killer (2001), as well as Teruo Ishii's Blind Beast vs. Dwarf (2001). He was the lead actor in Takashi Shimizu's Marebito (2004), and appeared more recently in Welcome to the Quiet Room (2007), Martin Scorsese's Silence (2016), and Hideaki Anno's Shin Godzilla (2016) and Shin Kamen Rider (2023). He is also a successful voiceover artist for TV advertising in Japan. He also provided the Japanese voice of Vamp in the 2008 PlayStation 3 game Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots. Tsukamoto was originally set to play the character in Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty (after Hideo Kojima's first choice, Kaneto Shiozawa, died before casting began) but was unavailable due to scheduling conflicts, so Ryōtarō Okiayu was assigned the role instead. Tsukamoto was a member of the jury at the Venice International Film Festival in 1997 and 2019.