Кіріспе

Deutsche Welle ("Германия толқыны"), көбінесе DW деп қысқартылады, – неміс мемлекеттік телерадиохабарламалар берушісі. Қызмет 32 тілде қолжетімді. DW спутниктік теледидар қызметі ағылшын, неміс, испан, парсы және араб тілдеріндегі арналардан тұрады. DW жұмысы Deutsche Welle заңымен реттеледі, онда мазмұн үкіметтің ықпалынан тәуелсіз болуы тиіс делінген. DW Еуропалық хабар тарату одағының (EBU) мүшесі. DW жаңалықтар веб-сайтында үнемі жаңартылатын мақалалар ұсынады және халықаралық медиа даму орталығын, DW Akademie-ді басқарады. Бұл хабарламалар берушінің мақсаты – сенімді жаңалықтар беру, неміс тіліне қолжетімділік қамтамасыз ету және халықтар арасындағы түсіністікті нығайту. Сондай-ақ, ол веб-сайты, YouTube және түрлі мобильді құрылғылар мен цифрлық медиа плеерлер арқылы көруге болатын тікелей эфирдегі әлемдік жаңалықтарды ұсынады. DW 1953 жылдан бері хабар таратады. Штаб-пәтері Бонн қаласында орналасқан, радио бағдарламалары осында жасалады. Дегенмен, теледидар бағдарламаларының көп бөлігі Берлинде өндіріледі. Екі орында да DW жаңалықтар веб-сайты үшін контент жасалады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Deutsche Welle-де 1668 қызметкер жұмыс істеді (жылдық орташа көрсеткіш). Барлығы 140-тан астам ұлт өкілдерінен құралған 4000-нан астам адам DW-нің Бонн мен Берлиндегі кеңселерде, сондай-ақ әлемнің басқа да аймақтарында жұмыс істейді.

Алдын ала

Осыған ұқсас атаумен Deutsche Welle GmbH компаниясы 1924 жылдың тамыз айында неміс дипломаты және радио пионері Эрнст Людвиг Восс Берлин қаласында құрылған және 1926 жылдың 7 қаңтарынан бастап тұрақты түрде хабар таратуды бастады. Бастапқыда станцияның 70 пайызы Reichs Rundfunk Gesellschaft компаниясына, ал 30 пайызы Пруссияның еркін мемлекетіне тиесілі болды. 1931 жылдан бастап Deutsche Welle Берлиндегі радио үйінен хабар таратты. 1933 жылдың 1 қаңтарында Deutsche Welle GmbH ресми түрде Deutschlandsender GmbH компаниясына берілді. Станция өзін Веймар Республикасының алғашқы неміс сыртқы хабар таратушысы – Weltrundfunksender (дүниежүзілік хабар таратушы) дәстүрінде санайды. 1933 жылы нацистер Weltrundfunksender станциясын Deutscher Kurzwellensender (неміс қысқа толқынды станциясы) деп атады.

Басталуы

DW-нің алғашқы қысқа толқынды хабар таратуы 1953 жылғы 3 мамырда Батыс Германияның президенті Теодор Хаусстің сөзімен басталды. 1953 жылғы 11 маусымда ARD мемлекеттік телерадиокомпаниялары Deutsche Welle жауапкершілігін бөлісу туралы келісімге келді. Алғашқыда ол Nordwestdeutscher Rundfunk (NWDR) бақылауында болды. 1955 жылы NWDR Norddeutscher Rundfunk (NDR) және Westdeutscher Rundfunk (WDR) болып екіге бөлінді, содан кейін WDR Deutsche Welle бағдарламасына жауапкершілікті өз мойнына алды. 1960 жылы сот шешімімен Германияға хабар тарату штаттық мәселе болса, Германиядан хабар тарату федералды үкіметтің сыртқы саясат құралының бір бөлігі екендігі анықталғаннан кейін Deutsche Welle тәуелсіз мемлекеттік мекемеге айналды. 1962 жылғы 7 маусымда DW ұлттық хабар тарату станциясы ретінде ARD құрамына қосылды. Deutsche Welle бастапқыда Батыс Германияның Кёльн қаласында орналасқан болатын. Бірігуден кейін, үкіметтің көп бөлігі Берлинге көшкен соң, станцияның бас кеңсесі Бонн қаласына көшірілді.

Германияның қайта бірігуі

1990 жылы Германияның қайта бірігуімен Шығыс Германияның халықаралық радио хабар таратушысы – Берлин халықаралық радиосы (RBI) таратылды. RBI қызметкерлерінің бір бөлігі Deutsche Welle-ге қосылды, ал DW Nauen-дегі хабар тарату құрылғыларын, сондай-ақ RBI жиіліктерін қоса алғанда, RBI-дың бірқатар хабар тарату мүмкіндіктерін мұра етті. DW (TV) 1988 жылдың тамызында Батыс Берлиннің РИАС (Radio in the American Sector / Rundfunk im amerikanischen Sektor) радиостансасы іске қосқан RIAS TV телеарнасы ретінде басталып, АҚШ-тағы неміс білім беру телеарнасы желісін де сатып алды. Келесі жылы Берлин қабырғасының құлауы және 1990 жылы Германияның қайта бірігуі RIAS TV-нің жабылуына әкелді. 1992 жылдың 1 сәуірінде Deutsche Welle RIAS TV хабар тарату құрылғыларын мұра етіп алды және оларды неміс және ағылшын тілдеріндегі DW (TV) телеарнасын спутник арқылы тарату үшін пайдаланды, ал келесі жылы испан тіліндегі қысқа сегмент қосылды. 1995 жылы телеарна тәулік бойы жұмыс істей бастады (12 сағат неміс, 10 сағат ағылшын, 2 сағат испан тілінде). Осы кезде DW (TV) жаңа жаңалықтар студиясын және жаңа логотипін таныстырды. 1993 жылы Deutsche Welle, Deutsche Funk жаңа Deutschlandradio құрамына енген кезде, бұрынғы тәуелсіз радио хабар тарату қызметінің шетелдік тілдердегі бағдарламаларын қабылдады. Радио және теледидар бағдарламаларынан өзге, DW бірқатар басылымдарға қолдау көрсетті. Мысалы, Оңтүстік Азия бөлімі 1967 жылы «Герман мұрасы: Оңтүстік Азия бағдарламасы үшін жазылған серия» және 1984 жылы «Эфирдегі африкалық жазушылар» кітаптарын жариялады. Екі басылым да DW хабарларының транскрипциялары болды.

Интернетке шығу

1994 жылдың қыркүйегінде Deutsche Welle Германияда интернетке қол жеткізген алғашқы мемлекеттік телерадиокомпания болды, бастапқыда www.dw.gmd.de мекенжайында, GMD ақпараттық технологиялар зерттеу орталығында орналасқан. Алғашқы екі жылында сайтта тек байланыс мекенжайлары ғана тізілген, бірақ 1995 жылдан бастап DW News Journal RealAudio серверінен RealAudio форматында хабарланды, сондай-ақ Süddeutsche Zeitung газетінің алғашқы веб-сайты, газеттегі жаңалықтар мақалаларын қамтиды, ортақ пайдаланылды. 1996 жылы dwelle.de URL мекенжайы арқылы жаңалықтар веб-сайтына айналды; 2001 жылы URL www.dw-world.de деп өзгертілді, ал 2012 жылы тағы да www.dw.de болып өзгертілді. Deutsche Welle 2013 жылы бұрын DiamondWare-ге тиесілі болған dw.com доменін сатып алды; DW 2000 жылы осы мекенжайға иелік етуге тырысқан, бірақ сәтті болмады. DW ақырында 2015 жылдың 22 маусымында www.dw.com доменіне көшті. DW мәлімдемесіне сәйкес, олардың веб-сайты тақырыптар бойынша ақпаратты ұсынады және пайдаланушылардың күтуін қанағаттандыру үшін интуитивті навигациямен ұйымдастырылған. Сайт макеті суреттерді, бейнелерді және күнінің оқиғалары туралы мультимедиалық және көп тілді форматта тереңірек хабарлау үшін көбірек икемділік береді. Олар сондай-ақ өздерінің Медиа орталығын dw.de веб-сайтына біріктірді, бұл DW-нің репортаждар, бағдарламалар және арнайы мәселелерді қамтудан алынған видео, аудио және суреттер галереясына қол жеткізуді жеңілдетті. DW жаңалықтар сайты жеті негізгі тілде (араб, қытай, ағылшын, неміс, испан, бразилиялық португал және орыс тілдері) және Deutsche Welle хабар тарататын тағы 23 тілде жаңалықтар мен ақпарат ұсынады. 2007 жылы парсы тілі сайттың сегізінші басым тілі болды. Неміс және еуропалық жаңалықтар DW-нің басты назарында, бірақ сайтта Германия және неміс тілі курстары туралы ақпарат та бар. "Deutsch, Warum Nicht?" (әдеби мағынасы: Неміс тілі, Неге емес?) – Deutsche Welle және Гёте институты жасаған неміс тілін үйренуге арналған жеке курс. 2003 жылы Германия үкіметі жаңа "Deutsche Welle Act" заңын қабылдады, ол DW-ді үш медиа ұйымы ретінде анықтады, бұл Deutsche Welle веб-сайтын DW TV және DW Radio-мен тең серіктес етті. Сайт 30 тілде қол жетімді, бірақ негізінен неміс, ағылшын, испан, орыс, бразилиялық португал, қытай және араб тілдерінде ұсынылады. 2007 жылы парсы тілі сегізінші басым тіл ретінде таңдалды. 2009 жылдың наурызында DW TV Азиядағы теледидар қызметтерін екі жаңа арнамен кеңейтті: DW TV Asia және DW TV Asia+. DW TV Asia (неміс тілінде DW TV Asien) 16 сағат неміс және 8 сағат ағылшын тіліндегі бағдарламаларды ұсынады, ал DW TV Asia+ 18 сағат ағылшын және 6 сағат неміс тіліндегі бағдарламаларды қамтиды. 2009 жылдың тамызында DW TV-нің Ұлыбританиядағы Sky 794 арнасындағы көрсетілімі тоқтатылды, бірақ арна Ұлыбританияда басқа еуропалық спутниктер арқылы қол жетімді болып қала береді. 2011 жылы DW қызмет көрсетуді едәуір қысқартуды, соның ішінде Балқандағы FM қызметтерінің көпшілігін жабуды (ромаларды қоспағанда), бірақ Африкадағы FM серіктестер желісін кеңейтетінін жариялады. Африка үшін хауса, суахили, француз және португал тілдеріндегі радио хабарлары FM хабарлау үшін оңтайландырылды. DW сондай-ақ күн сайын ағылшын тілінде өңірлік радиожурнал шығарады, оны африкалық серіктестер қайта таратады. Араб тіліндегі аудио контент онлайн, мобильді құрылғылар арқылы таратылады немесе серіктестер қайта таратады. DW Оңтүстік Азия, Үндістан, Пәкістан және Ауғанстан үшін бенгал, урду, дари/пашту және индонезия тілдерінде FM серіктестіктеріне назар аударатынын мәлімдеді. 2011 жылдың 1 қарашасында DW неміс, орыс, парсы және индонезия тілдеріндегі қысқа толқындық хабарларын тоқтатты және Африкадан тыс ағылшын тіліндегі қызметін аяқтады. Қытай бағдарламалары аптасына 120 минуттан 60 минутқа дейін қысқартылды. 2011 жылдың қараша айына қарай DW радиосы тек қысқа толқын арқылы амхар, қытай, дари, ағылшын және француз тілдерінде, хауса, кисвахили, пашту, португал және урду тілдерінде хабар таратты. 2016 жылға арналған Deutsche Welle бюджеті 301,8 миллион евроны құрады. 2018 жылдың 25 ақпанында DW TV "Климатты жасыру – Үлкен мұнай компанияларының алдау науқаны" (2018) атты баяндамасын жариялады, онда құжаттар ірі мұнай компаниялары 1957 жылдан бері табиғи отындарды өртеу климатқа әсер ететінін білгенін растады.

Қаржыландыру

Deutsche Welle компаниясы федералды салық кірісінен бөлінетін федералды гранттар есебінен қаржыландырылады. Германияның қайта бірігуі нәтижесінде телерадио хабарларын тарату жүйесі қайта ұйымдастырылғаннан кейін Deutsche Welle федералды заң бойынша жалғыз қалған телерадио корпорациясы болып табылады. Ұлттық мемлекеттік телерадиокомпаниялардан – лицензиялық төлемдерден қаржыланатын ARD мемлекеттік телерадиоарналары, Deutschlandradio және ZDF-ден өзгеше, ол телерадио төлемінен емес, федералды салықтардан қаржыландырылады. Қаржыландыруға Мәдениет және медиа министрлігі жауапты, бұл өз кезегінде DW-ге жарнамалық уақыты аз немесе толығымен жоқ бағдарламалар ұсынуға мүмкіндік береді.

Телевизиялық жаңалықтарды қайта атау

2015 жылдың 22 маусымында DW телеарнасы жаңа дизайнмен және жаңа студиямен 24 сағаттық ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасын іске қосты, бұл DW News ребрендінң бір бөлігі болды. Бұрын DW-нің жаңалық бағдарламалары Journal деп аталатын және ағылшын тілінде 3, 15 және 30 минуттық блоктарда көрсетілетін. Жаңа арнада әр сағат сайын 30 минуттық жаңалықтар мен жұмыс күндері күніне екі рет 60 минуттық бағдарламалар ұсынылады. DW News Берлиннен хабар таратады, бірақ Бонндағы арнайы студиядан әлеуметтік желілердегі тікелей эфирлер жиі жүргізіледі. Неміс, испан және араб тіліндегі арналар да жаңа дизайнға ие болды. Сонымен қатар, DW жаңалықтар веб-сайты de URL-ден com доменіне көшіріліп, бас бетіне әлеуметтік желілерден ақпарат тасқыны қосылды. Жаңа DW қызметтері «Ақылға арналған» слоганымен ұсынылды.

Болашаққа жоспарлар

Deutsche Welle компаниясы болашақ дамуы үшін екі деңгейлі тәсілді қолданады, ол жаһандық және аймақтық тәсілдерден тұрады. Жаһандық тәсілі шеңберінде DW жаңалықтар мен телеарна арқылы әлемдік бәсекеге қабілеттілігін арттыруды жоспарлап отыр. Жоспарға сәйкес, әлемнің дерлік барлық аймағында әр аймақта екі телеарнадан орналастырылады. Ерекше жағдайларды қоспағанда, бүкіл әлем қамтылады. Хабар тарату уақыты аймақтар бойынша өзгереді және неміс, ағылшын, испан және араб тілдерінде жүзеге асырылады. Аймақтық тәсілде 4 тілден басқа тілдерде жаңалықтар ұсыну үшін интернет арқылы маркетингтік жұмыстар қарастырылады. DW сайтындағы жаңалықтар әр аймақтың ерекшеліктеріне сәйкес жаңартылады. Уақыт өте келе, онлайн контенттің көлемін арттырып, аймақтық мазмұнды кеңейтуді жоспарлап отыр. 2019 жылы Ресей Сыртқы істер министрлігі DW-ді ресейліктерді үкіметке қарсы наразылықтарға қатысуға шақырды деп айыптады және мұндай шақырулар қайталанса, ішкі заңнамаға сәйкес шаралар қолданатынын ескертті. Содан кейін Ресей парламенті DW-ді сайлау заңнамасын бұзды деп айыптап, Сыртқы істер министрлігінен неміс телеарнасының елде жұмыс істеу құқығын жоюды қарастыруды сұрады. Қараша айында Ресей Сыртқы істер министрі Сергей Лавров шетелдік БАҚ-ты тыйым салуды қолдамайтынын мәлімдеді. Deutsche Welle-дің Мәскеудегі кеңсесіне 2022 жылдың 4 ақпанында, жұма күні сағат 9:00-де жабылатыны туралы хабарланды. DW Мәскеудегі қызметін Латвия астанасы Ригаға көшіруді жоспарлады. 2022 жылдың наурызында Беларусь соты “DW Belarus” Telegram арнасын және Deutsche Welle логотипін экстремистік материалдар деп таныды. 2024 жылдың сәуірінде Беларусь Республикасының Ішкі істер министрлігі DW Belarus-ті экстремистік ұйым деп жариялады. 2022 жылдың 30 маусымында Түркияның Радио және теледидар жоғарғы кеңесінің (RTÜK) өтініші бойынша DW-ге тыйым салынды. RTÜK 2022 жылдың ақпан айында DW-ге лицензиялық төлемді төлеуді немесе Түркиядағы қызметін тоқтатуды бұйырды. 2022 жылдың қазанында Иран DW Farsi телеарнасына 2022 жылғы ирандық наразылықтарды жариялағаны үшін санкция салды. Иран Сыртқы істер министрлігі санкцияларды жариялап, тізімге енгендерді "терроризмді қолдау" деп айыптады.

DW Академиясы

DW Akademie – Deutsche Welle-дің халықаралық медиа даму, медиа-консалтинг және журналистиканы оқыту орталығы. Ол әлемдегі әріптестеріне оқыту және консультациялық қызметтер ұсынады. Әсіресе дамушы және өте жаңа мемлекеттерде еркін және тәуелсіз БАҚ-ты дамыту үшін радио хабарларын таратушылармен, медиа ұйымдарымен және университеттермен жұмыс істейді. Бұл жұмысты негізінен Германияның Экономикалық ынтымақтастық және даму федералды министрлігі қаржыландырады. Қосымша демеушілер – Германияның Сыртқы істер министрлігі және Еуропалық Одақ. DW Akademie-дегі журналистика тағылымы – жас журналистерге арналған 18 айлық бағдарлама. Ол Deutsche Welle мазмұн жасайтын үш сала бойынша редакциялық оқытуды қамтамасыз етеді: радио, теледидар және онлайн. Бұл бағдарлама Германиядан және Deutsche Welle хабар тарататын аймақтардан келген болашақ журналистерге арналған. Бонн университеті мен Бонн Рейн Зиг қолданбалы ғылымдар университетінің бірлестігімен ұсынылатын «Халықаралық медиа зерттеулері» магистрлік бағдарламасы DW Akademie базасында жүзеге асырылады. Төрт семестрлік бағдарлама медиа дамуы, медиа реттеу және коммуникация ғылымдарын үйлестіреді. Семинарлар ағылшын және неміс тілдерінде өтеді және дамушы және өте жаңа мемлекеттердің медиа өкілдеріне бағытталған. Карстен фон Нахмен 2018 жылдың қыркүйегінде DW Akademie-нің басшысы болды. Ол 2017 жылдың ақпанынан бастап DW-нің Вашингтондағы аға тілшісі, ал бұрын 2014 жылдан бастап DW-нің бас жаңалықтар бөлімінің бас редакторының орынбасары және бас редакторы қызметін атқарды. Кристиан Грамш 2013 жылдың қарашасынан 2018 жылдың мамырына дейін DW Akademie директоры болды, ал оған дейін DW-нің мультимедиялық даму жөніндегі өңірлік директоры болып жұмыс істеді. Ол DW Akademie директоры Герда Мёуэрдің орнын басып алды, ол бұрын Deutsche Welle радио бағдарламасының бас редакторының орынбасары болған және одан бұрын түрлі БАҚ-тарда және Inter News агенттігінің тілшісі ретінде жұмыс істеген. Уте Шеффер 2014 жылдан бері DW Akademie-нің бас редактордың орынбасары, ал бұрын Deutsche Welle-дің бас редакторы болды.

Неміс тілін үйрену бөлімі

Deutsche Welle веб-сайтында барлық деңгейдегі неміс тілін үйренуге қызығушылық танытқандарға арналған материалдар бөлімі бар. Олар жаттығулармен және транскрипциялармен бірге тегін бейне және аудио курстар ұсынады. Пайдаланушылар өздеріне қолайлы курстарды іздеп, тіл білу деңгейлерін тексеруге мүмкіндік алады. Сайттағы материалдардың ішінде, жаңа бастаушылар үшін "Уақытта қалып қойған Гарри" (Harry gefangen in der Zeit) атты анимациялық сериалға тегін қол жеткізу қарастырылған. Флэш-анимация арқылы сериал Германиядағы демалысы кезінде Қара Орманда шаңқай соққан Гарри Уолкотт есімді ойдан шығарылған кейіпкердің оқиғасын баяндайды. Осының салдарынан ол уақытта тоқтап, бір күнді қайта-қайта басынан кешіреді. Ағылшын тілінде түсіндірілген сериал неміс тіліндегі фразаларды, сөздерді және грамматикалық түсіндірмелерді ұсынады, сонымен қатар пайдаланушыларға жаттығулар да беріледі.

Антисемитизм туралы даулар

The Guardian газетінің 2020 жылғы қаңтардағы хабарламасында ұйым ішіндегі "сексуалдық қысым, нәсілшілдік, антисемитизм және ауыр зорлық-зомбылық" туралы айыптаулар көтерілді. 2021 жылдың 5 желтоқсанында Deutsche Welle иорданиялық серіктесі Roya TV-мен ынтымақтастығын тоқтататынын мәлімдеді, себебі Roya-ның әлеуметтік желілерде жарияланған антисемиттік мазмұнына байланысты. 2021 жылдың қарашасында Süddeutsche Zeitung DW араб қызметінің қызметкерлері деп саналатын әлеуметтік желідегі пікірлерді зерттеді, оның ішінде Холокостты азайтуға немесе еврейлерге қарсы стереотиптерді таратуға бағытталған жазбалар бар еді. 2021 жылдың 3 желтоқсанында DW төрт қызметкер мен бір фрилансерді сыртқы тергеу жүргізіліп жатқан кезде қызметтен шеттетуге мәлімдеді. Тергеуді бұрынғы Германия Әділет министрі Сабина Лётеуссер Шнарренбергер және психолог Ахмад Мансур басқарады. Жұмыстан босатылған бірнеше адам өздерінің ісін қорғау мүмкіндігіне ие болмағанын, DW-нің антисемитизмді анықтайтын ережелерге қатысты нақтылығының жетіспеушілігін сынады және Израиль-Палестина қақтығысы туралы жазу мүмкіндіктерінде цензураға ұшырағанын сезінді. Сондай-ақ, 2022 жылдың қыркүйегінде Deutsche Welle өзінің Мінез-құлық кодексін жаңартып, "Германияның Холокостқа қатысты тарихи жауапкершілігі Израильдің өмір сүру құқығын қолдауымыздың себебі де болып табылады" деген құндылықты қосты және антисемитизм жұмыстан босатуға негіз болатынын атап өтті. Жаңартылған Мінез-құлық кодексі Deutsche Welle-нің болашақта антисемит қызметкерлерді жұмыстан босату мүмкіндіктерін арттырады деп есептеледі. 2023 жылдың тамызында The New Arab палестиналық Arab48 жаңалықтар сайтының бір жылдық тергеу нәтижелерін жариялады, онда араб қызметкерлері негізсіз антисемитизм айыптары бойынша әділетсіз түрде жұмыстан босатылған деген қорытындыға келді.