Кіріспе

Либерияның президенті 1944-1971 жылдар аралығында, оның ұлы Уильям Ваканар Шадрак Табман (29 қараша 1895 – 23 шілде 1971) либериялық саясаткер болды. Ол Либерияның 19-шы президенті және ел тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен президент, 1944 жылы сайланғаннан бастап 1971 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Табман Либерияның «заманауи әкесі» деп есептеледі, себебі оның президенттігі кезеңінде елдің экономикасы мен инфрақұрылымын жаңғырту үшін жеткілікті шетелдік инвестиция тартылды. Оның билігінде Либерия гүлдену дәуірін бастан өткерді. Ол сондай-ақ америкалық либериялықтар мен жергілікті либериялықтар арасындағы әлеуметтік және саяси айырмашылықтарды азайту мақсатында ұлттық біріктіру саясатын жүргізді.

Балалық шағы және отбасылық тарихы

Уильям Табман 1895 жылғы 29 қарашада Либерияның оңтүстік-шығысында орналасқан Харпер қаласында дүниеге келді. Ол кедей отбасында өскен бес баланың бірі еді. Сонымен қатар, ол ерте американдық құлдардың ұрпағы болған. Табманның әкесі Александр Табман тас қалаушы, Либерия армиясының генералы, Либерияның Өкілдер палатасының бұрынғы спикері және методист уағыздаушысы болған. Табманның әкесі қатаң тәртіпті адам еді. Ол бес баласын күнделікті отбасылық дұғаға қатысуға және төсек тым жұмсақ деп ойлап, "мінез қалыптасуына зиян" екендігіне сеніп, еденде ұйықтауға мәжбүрледі. Оның анасы – жесір және қайырымдылықпен айналысқан адам, Огаста, Джорджия қаласында тұрған. Эмили Табман африкалық американдық құлдарды босату және оларды Либерияға "қайта орату" үшін тасымалдау шығындарын төлеуде маңызды рөл атқарды.

Білім

Уильям Табман, екінші баласы және Харпер округінің жоғары мектебі.

Ерте мансап

Табман Мэриленд округінің ай сайынғы және мұрагерлік сотының хатшысы болып тағайындалды. Ол "Түсті жағалаудың шет аймақтарынан келген көңілді каннибал" ретінде танылып, Либерия халқының басым бөлігін құрайтын жергілікті тайпалардың мүшелері үшін конституциялық құқықтар үшін күресті. Табман 1934 жылы ұлттық заң шығарушы жиналысқа қайта сайланды; Табман 1943 жылдың 4 мамырында 48 жасында президент болып сайланды және 1944 жылдың 3 қаңтарында қызметке кірді. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін оның одақтасы АҚШ елде әскери операцияларды орналастырғанмен, Либерия Германия мен Жапонияға 1944 жылдың 27 қаңтарына дейін соғыс жарияламады. 1944 жылдың сәуірінде Либерия Біріккен Ұлттар Ұйымының Декларациясына қол қою арқылы одақтастардың қатарына қосылды. Германиямен дипломатиялық қатынастарды үзу және Либериядан неміс азаматтарын қуу Табман үшін экономикалық және әлеуметтік себептерге байланысты қиын шешім болды: 1) неміс саудагерлері Либерия экономикасының маңызды бөлігін құрады; 2) Германия Либерияның негізгі сауда серіктесі болды; және 3) Либериядағы дәрігерлердің көп бөлігі немістер еді. Аталған декларацияға сәйкес Табман барлық неміс тұрғындарын қууға және Оккупация державаларына қарсы тұруға келісті.

Сыртқы қатынастар

Либерия саясаты еркін кәсіпкерлік жүйесі, демократия және көпұлтты өмірдің мәселелеріне шешімдер табуға бағытталған прагматикалық ізденіс қағидаларына берілген. Біз жеке мемлекеттердің өзінің өмір салтын сақтап, бірақ халықтардың, тауарлардың және идеялардың өзара алмасуы, басқа мемлекеттердің ішкі істеріне араласпау, бейбітшілік және мәңгілік тынысқа келісімдер арқылы біріктірілген бірлестікті көздейміз. Уильям Табман Сыртқы саясатта өз елін АҚШ-пен байланыстырды, оны «Біздің ең күшті, ең жақын және ең сенімді досымыз» деп атады. 1944 жылдың маусым айында ол және бұрынғы президент Эдвин Барклей президент Франклин Д. Рузвельттің шақыруымен Ақ үйге барды және онда қабылданған алғашқы африкалық мемлекет басшылары болды. 1959 жылы Табман Африка мемлекеттерінің екінші конференциясын ұйымдастырды. 1951 жылы АҚШ және Либерия өзара қорғаныс туралы келісімге қол қойды. Содан кейін 1957 жылы АҚШ Либерия аумағында «Америка дауысы» радиостансасының ретрансляциялық стансасын құрды, ол Суық соғыс кезеңінде Либерия жерінде орналасқан АҚШ коммуникациялық құрылғыларының бірі болды. Егер социализм өз аумағында және оған бейім адамдар арасында сақталса, біз оған қарсы соғыс жармаймыз, бірақ бізді оған мәжбүрлеуге тырысатын кез келген әрекетке өлімге дейін қарсы тұрамыз, өйткені оны мистикалық иллюзия деп санаймыз. Табманның үкіметі коммунизмді сынады және көптеген коммунистік елдермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатудан жалтарды (Либерия үкіметі жоғары бағалаған Югославия – жалғыз ерекшелік болды); алайда, Либерия Кеңес Одағымен және басқа Шығыс Еуропа елдерімен сауда және жақсы ниет миссияларын алмастырды. 1990 жылы азаматтық соғыс басталғанға дейін Либерияда АҚШ Бейбітшілік корпусының бағдарламасы іске қосылды.

Экономикалық даму

1930 жылдары Табман Жоғарғы Сотқа тағайындалған кезде Либерия нашар дамыған еді, жолдар, теміржолдар және санитарлық жүйелер сияқты негізгі инфрақұрылымдар жетіспеді. Табман Либерияның ешқашан "колонизацияның артықшылықтарын" алмағанын айтты, бұл елдің инфрақұрылымын дамыту үшін бай, қуатты мемлекеттердің инвестицияларын білдірді. Ол шетелдік инвестицияларды тарту мақсатында "porte ouverte" ("ашық есік") деп аталатын экономикалық саясатты қабылдады. Табман басқарған жылдары мыңдаған шақырым жол салынды, сондай-ақ темір кенін экспортқа тасымалдау үшін жағалаумен байланыстыратын теміржол желісі салынды.

Салқын соғыстағы рөлі

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталып, Ұлы Суық Соғыс басталганда, Америка Құрама Штаттары Либерияны Африка арқылы коммунизмнің таралуына қарсы күресу үшін өте қолайлы база деп қарады. Табман басшылығымен Либерия Біріккен Ұлттар Ұйымындағы маңызды мәселелерде көбінесе АҚШ-пен бірге дауыс берді, бірақ кейде деколонизация және апартеидке қарсы мәселелерде басқа африкалық мемлекеттердің тарапын да қолдады. Табман Кеңес блогымен байланысты біртіндеп арттырды, бірақ Вьетнам соғысында АҚШ-ты қолдады, және оның ізбасары Уильям Р. Толберт та солай істеді.

Бағалау

Табман АҚШ-тың және оның аймақтағы мүдделерінің, оның ішінде коммунизмге қарсылығының күшті ықпалында болды және саяси оппозицияны басуы үшін сынға ұшырады. Оның бұрынғы одақтасы, кейіннен саяси қарсыласы С. Дэвид Коулман мен оның ұлы Джонды Либерия сарбаздары оны құлатуға қастандық жасады деген айыппен қудалап, өлтірді. Коулманның жаназасына көп адам келмеді, себебі адамдар Коулманға жақтас деп танылудан қорқып қалды. Сол жылы конституция өзгертіліп, Табманның екі мерзімнен астам билікте қалуына рұқсат берілді. Табман қайтыс болған кезде Либерия әлемдегі ең ірі сауда флотына ие болды.