Балықтар мен киттердің арқа жүзбегі: эволюция, құрылымы, түрлері. Биологтар жүзбектер арқылы жеке дараларды анықтайды. Теңіз жануарлары туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар мен киттердің арқасындағы қанат
Fin on the dorsal of fish and cetaceans
Арқа қанаты – жануарлар әлемінің әртүрлі таксономдарындағы теңіз және тұщы су омыртқалыларының көпшілігінің арқасында орналасқан қанат. Арқа қанаты бар көптеген жануар түрлері бір-бірімен тығыз байланысты емес, бірақ конвергенттік эволюция нәтижесінде теңіз ортасына бейімделген сыртқы, балыққа ұқсас дене құрылымын өздігінен дамытты. Бұған балықтар ғана емес, киттер, дельфиндер және порпоизалар сияқты сүтқоректілер, тіпті ихтиозаврлар сияқты жойылған ежелгі теңіз рептилиялары да жатады. Көптеген түрлерде тек бір арқа қанаты болады, бірақ кейбіреулерінде екі немесе үш қанат кездеседі. Жабайы табиғат мамандары ірі киттердің арқа қанаттарында пайда болатын ерекше іздер мен тозу белгілерін пайдаланып, жануарларды далада анықтайды. Балықтардың арқа қанатының негізін қолдайтын сүйекті немесе шеміршекті сүйектер птеригиофорлар деп аталады.
A dorsal fin is a fin located on the back of most marine and freshwater vertebrates within various taxa of the animal kingdom. Many species of animals possessing dorsal fins are not particularly closely related to each other, though through convergent evolution they have independently evolved external superficial fish like body plans adapted to their marine environments, including most numerously fish, but also mammals such as cetaceans (whales, dolphins, and porpoises), and even extinct ancient marine reptiles such as various known species of ichthyosaurs. Most species have only one dorsal fin, but some have two or three. Wildlife biologists often use the distinctive nicks and wear patterns which develop on the dorsal fins of large cetaceans to identify individuals in the field. The bony or cartilaginous bones that support the base of the dorsal fin in fish are called pterygiophores.
Функциялар
Дорсальды қанаттың негізгі мақсаты – жануарды маңайға бұрылудан сақтап, тұрақтандыру және кенеттен бұрылуға көмектесу. Кейбір түрлер өздерінің дорсальды қанаттарын басқа да қолдануларға бейімдеген. Күнбалық дорсальды қанатын (және анальдық қанатын) қозғалыс үшін пайдаланады. Теңіз шабағында дорсальды қанаттың алдыңғы бөлігі балық аулауға арналған таяқша мен жемге ұқсас иллиций немесе эскаға айналған. Көптеген сомдар дорсальды қанаттарының алдыңғы сәулесін созып, жануарлардың шабуылынан қорғану үшін немесе жарыққа тығылу үшін бекіте алады. Кейбір жануарларда тікен немесе у сияқты қорғаныш функциялары бар дорсальды қанаттар дамыған. Мысалы, тікенді акула мен Порт-Джексон акуласының дорсальды қанаттарында у бөліп шығаратын тікендер болады. Құмбалық балықтардың дорсальды қанаттары өте жақсы көрінеді. Туна, скумбрия және басқа да скумбрия тұқымдастары сияқты, құмбалық балықтар да денелеріндегі ойыққа дорсальды қанаттарын жиырып, суда жылдам қозғалуға бейімделеді.
The main purpose of the dorsal fin is to stabilize the animal against rolling and to assist in sudden turns. Some species have further adapted their dorsal fins to other uses. The sunfish uses the dorsal fin (and the anal fin) for propulsion. In anglerfish, the anterior of the dorsal fin is modified into a biological equivalent to a fishing pole and a lure known as illicium or esca. Many catfish can lock the leading ray of the dorsal fin in an extended position to discourage predation or to wedge themselves into a crevice. Some animals have developed dorsal fins with protective functions, such as spines or venom. For example, both the spiny dogfish and the Port Jackson shark have spines in their dorsal fins which are capable of secreting venom. Billfish have prominent dorsal fins. Like tuna, mackerel and other scombroids, billfish streamline themselves by retracting their dorsal fins into a groove in their body when they swim.
Құрылымы
Дорсальды жамбас – кейбір су омыртқалы жануарлардың арқасының орта сызығында орналасқан, жұпталмаған, орталық жамбас ретінде жіктеледі. Телеост балықтарының эмбрионы даму кезінде дорсальды жамбас, қанат қоспада құралатын тері бөліктерінен пайда болады. Бірінші құрауышы – лепидотрихия деп аталатын дермалық қанат сәулелері, ал екіншісі – қозғалысқа қатысты бұлшық еттерімен бірге эндоскелеттік негіз.
A dorsal fin is classified as a medial, unpaired fin that is located on the midline of the backs of some aquatic vertebrates. In development of the embryo in teleost fish, the dorsal fin arises from sections of the skin that form a caudal fin fold. The first component is the dermal fin rays known as lepidotrichia, and the endoskeletal base with associated muscles for movement is the second.