Кіріспе
Сегіз мың метрлік және Жердегі ең биік таулардың бесіншісі – Макалу, Непал мен Қытайда орналасқан. Макалудың екі маңызды қосалқы шыңы бар. Кангчунце, немесе Макалу II, басты шыңнан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Басты шыңнан солтүстік-шығысқа қарай кең жазық арқылы көтеріліп, Кангчунцемен тар қыратпен байланысқан Чомо Лонзо.
Makalu has two notable subsidiary peaks. Kangchungtse, or Makalu II , lies about north northwest of the main summit. Rising about north northeast of the main summit across a broad plateau, and connected to Kangchungtse by a narrow, saddle, is Chomo Lonzo .
Тау-кен жорықтарының тарихы
Макалуға алғаш рет 1954 жылдың көктемінде Райли Киган басқарған американдық команда шабуыл жасады. Экспедиция Сиерра клубының мүшелері Билл Лонг пен Аллен Стектен тұрды және «Макалуға Калифорниялық Гималай экспедициясы» деп аталды. Олар оңтүстік-шығыс қырқасын бағындыруға тырысты, бірақ үздірілмейтін дауылдардан кері қайтуға мәжбүр болды. Сэр Эдмунд Хиллариді де қамтитын Жаңа Зеландия командасы да көктемде белсенді болды, бірақ жарақаттар мен аурулар салдарынан биікке көтеріле алмады. 1954 жылдың күзінде француздық барлау экспедициясы Кенгчунце (22 қазан: Жан Франко, Лионель Террей, сирддар Гьяльзен Норбу Шерпа және Па Норбу) және Чомо Лонзо (30 қазан шамасында: Жан Кузи және Террей) есімді қосалқы шыңдарға алғашқы рет көтерілді.
Бірінші көтерілу
Макалуға алғаш рет 1955 жылы 15 мамырда Жан Франко басқарған француз экспедициясының Лионель Террей мен Жан Кузи шықты. Франко, Гидо Магноне және Гьяльцен Норбу Шерпа келесі күні, ал Жан Бувье, Серж Купе, Пьер Леру және Андре Виалат 17-сі шықты. Бұл сол кездегі таңғажайып жетістік болды, өйткені экспедиция мүшелерінің көп бөлігі шыңға шықты, әсіресе мұндай қиын шыңда. Осыған дейін экспедиция мүшелерінің біреуі немесе екеуі ғана шыңға шығып, ал команданың қалғаны логистикалық қолдау көрсетіп, содан соң үйге қайтып кететін. Француз командасы Макалуға солтүстік беткейінен және солтүстік-шығыс қырқасынан, Макалу мен Кангчунце арасындағы еңістен (Макалу Ла) өтіп, стандартты маршрутты белгіледі. 1976 жылы – чехословакиялық экспедиция Оңтүстік тіреу маршрутын аяқтады (1973 жылғы алғашқы әрекеті Ян Куницкийдің 8010 м биіктікте қаза болуына байланысты Макалу Оңтүстігіне жетпей тоқтатылды). Маршрут оңтүстік тіреу арқылы Макалу Оңтүстігіне, содан кейін оңтүстік-шығыс қырқасы арқылы өтеді. Макалу Оңтүстігіне 11 экспедиция мүшесі шықты. Олардың екеуі – Карел Шуберт пен Милан Кришшак, испандық экспедициядан Хорхе Кампрубимен бірге оңтүстік-шығыс қырқасына шықты. Карел Шуберт шыңға жақын жерде орналасқан лагерде қайтыс болды. 1980 жылы: Батыс тіреуге екінші көтерілуді мамыр айында Джон Роскелли (шың), Крис Копчински, Джеймс Штатс және Ким Момб Шерпалардың көмегінсіз және оттегі баллондарысыз аяқтады. 1981 жылы 15 қазанда танымал поляк альпинисі Ежи Кукучка Макалуға солтүстік-батыс жағынан және солтүстік қырқасынан жаңа маршрутпен көтерілді. Кукучка альпий стилінде, қосымша оттегісіз жеке өрмеледі. Бұл қысқы жағдайда Непалдағы сегіз мыңдықтардың соңғысы болды. Моро бұрын 2005 жылы қыста Шишапангмаға поляк Пиотр Моравскимен бірге алғашқы қысқы көтерілісті жасаған болатын. 2022 жылы: Эквадорлық Карл Эглофф 2022 жылдың 8 мамырында 17 сағат 18 минутта шыңға шығып, жаңа жылдамдық рекордын орнатты. Ол Шерпалардың көмегінсіз және оттегі баллондарысыз көтерілді. 2022 жылы: Адриан Баллинджер шыңнан 15 метр төменде бастап мұздыққа дейін алғашқы шаңғымен түсірілім жасады.
Макалу-Барун аңғары
Макалу Барун аңғары – Непалдың Санхувасабха ауданындағы Макалу тауының етегінде орналасқан Гималай мұздық аңғары. Бұл аңғар толығымен Макалу Барун ұлттық паркінің ішінде жатыр.
Басқа медиада
Инспектор Гаджет атындағы "Тибеттегі ауа райы" эпизодында MAD қылмыстық ұйымы Макалу тауының шаңырағына ауа райын басқару машинасы орнатқан. Макалу шыңы "X Men: Evolution" анимациялық сериалының "Dark Horizon – 2-бөлім" атты эпизодында еске алынады. Бұл орын Апокалипсис атты жаудың жерленген жері. Макалу аймағы йетилерді іздеу экспедицияларының назар орталығында болған.