Кіріспе
Гималайда орналасқан әлемдегі соңғы сегіз мыңдық және ең биік 14 таудың бірі – Шишапангма, немесе Шишасбангма, немесе Шишиабангма. Оның биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Ол толығымен Тибет аумағында орналасқан. 1964 жылы ол соңғы сегіз мыңдыққа шағылған тау болды.
Shishapangma, or Shishasbangma or Xixiabangma , is the 14th highest mountain in the world, at above sea level. It is located entirely within Tibet. In 1964, it became the final eight thousander to be climbed.
Атауы
Геолог Тони Хаген бұл атауды жергілікті тибет тілінде "жасыл жазық" немесе "шалғын" деген мағына беретін "тісті қатар" немесе "жотаның үстінде" деп түсіндірді, осылайша "жасыл жазықтардың үстіндегі қыр" дегенді білдіреді. Екінші жағынан, тибеттанушы Гунтрам Хазод таудың атын стандартты тибет тіліндегі сөзбе-сөз мағынасымен түсіндіретін жергілікті әңгімені жазды: , яғни "табиғи себептермен өлген жануардың еті" және , яғни "сыра қайнатудан қалған малт шөбіндісі". Әңгіме бойынша, бір жылы қатты қар жауып, жайылымдағы малдың көп бөлігі қырылды. Таудың жанында тұратын адамдар өлген жануарлардың етін және сыра қайнатудан қалған шөбіндіні ғана жеді, сондықтан тау Шиша Пангма (shisha sbangma) деп аталды, яғни "өлген жануарлардың еті мен малт шөбіндісі". Таудың аты Госайнтан, яғни "қасиеттінің орны" немесе "Құдайдың мекені" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау танымал әдебиеттерде қолданылады. Мысалы, "Тибеттегі Тинтин" комиксінде, ойдан шығарылған Air India рейсі Госайнтанға құлаған. Тинтин, капитан Хэддок және шерпалар тобы Чанг Чон Ченді іздеу үшін Госайнтанға сапар жасады.
География
Шишапангма Оңтүстік-орталық Тибетте, Непал шекарасынан бес шақырым жерде орналасқан. Бұл және Нанга Парбат – Қытай және Пәкістан аумақтарында толығымен орналасқан жалғыз сегіз мыңдықтар. Бұл сонымен қатар Лангтанг Хималының бөлігі болып саналатын Югал Хималының ең биік шыңы. Құрметті Гималай хроникашысы және рекордсмен Элизабет Хоули Эд Вистурсты (басқалармен бірге) Шишапангманың нағыз бас шыңына қайта көтерілуге көндірді, өйткені ол орталық (немесе батыс) шыңға көтерілуді өзінің Гималай деректер қорында Шишапангмаға толық көтерілу деп санамады. Шишапангмаға көтерілу кезінде 31 адам қаза болды, оның ішінде 1999 жылы америкалықтар Алекс Лоу және Дейв Бриджес, тәжірибелі португал альпинисі Бруно Карвалхо және белгілі болгар альпинисі Боян Петров, ол 2018 жылдың 3 мамырында жоғалып кетті. Дегенмен, Шишапангма сегіз мыңдықтардың ең оңайы болып саналады. Ең көп таралған Солтүстік бағыты солтүстік-батыс беті мен солтүстік-шығыс қырқасы мен бетімен өтеді және салыстырмалы түрде оңай қол жетімді, базалық лагерьге көлікпен баруға болады. Оңтүстік-батыс бетіндегі бағыттар техникалық тұрғыдан қиынға соғады және 50 градусқа дейін еңіспен көтерілуді қажет етеді.
Thirty one people have died climbing Shishapangma, including Americans Alex Lowe and Dave Bridges in 1999, veteran Portuguese climber Bruno Carvalho, and noted Bulgarian climber Boyan Petrov, who disappeared on 3 May 2018. Nevertheless, Shishapangma is considered one of the easiest eight thousanders to climb. The most common ascent, via the North Route, traverses the northwest face and northeast ridge and face, and has relatively easy access, with vehicle travel possible to base camp at Routes on the steeper southwest face are more technically demanding and involve of ascent on a 50 degree slope.