Кіріспе

Сегіз мыңнан асқан және Жер бетіндегі ең биік таулардың 10-ы, Непалда орналасқан жеке тау – Аннапурна (,/æ//n//ə/'/p//ʊər//n//ə//,// // /'/p//ɜːr// ///;) – Непалдың солтүстік-орталық бөлігінде, Гандаки провинциясының Аннапурна тау жотасында орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігінен асатын бұл тау әлемдегі 10-шы ең биік тау болып табылады және оның басына шығудың қиындығы мен қаупімен кеңінен танымал. Морис Герцог 1950 жылы француз экспедициясын солтүстік бетінен шыңына жеткізіп, сегіз мыңдықтардың алғашқы сәттілігін жасады. Бүкіл массив және оны қоршаған аумақ Непалдағы алғашқы және ең үлкен қорғаныс аймағы – Аннапурна табиғат қорғау аймағында қорғалған. Аннапурна табиғат қорғау аймағында Аннапурна қорығы және Аннапурна айналымы сияқты әлемдік деңгейдегі бірнеше жаяу жолдар бар. Он жылдар бойы Аннапурна I барлық маңызды сегіз мыңдықтардың арасындағы ең жоғары қаза болу көрсеткішіне ие болды. Алайда, соңғы жылдары үлкен табыстарға қол жеткізілді, 2012 жылдан 2022 жылға дейін қаза болу көрсеткіші 32%-дан 20%-дан төменге дейін түсті. Бұл көрсеткіштің К2 үшін соңғы қаза болу көрсеткішінен (шамамен 24%) төмен екенін атап өту керек. Тау әлі де лавина қаупі, болжаусыз ауа райы және оның өте тік және қиын бару жолдары, әсіресе әлемдегі ең қиын бару жолдарының бірі саналатын оңтүстік беті арқылы альпинистерге қауіпті жағдай туғызады. 2014 жылы оның және Дхаулагиридің жанында болған қарлы дауылда кем дегенде 43 адам қаза болғандықтан, бұл тау жаяу саяхатшылар үшін де қауіпті. 2022 жылға дейін 365 адам Аннапурна I шыңына жетті, ал 72 адам осы жолда қаза тапты.

Этимология

Тау Аннапурнаның құрметіне аталған, ол индуизмде тағам мен күш-қуаттың қасиетті құдайы. Аннапурна атауы санскрит тіліндегі "пурна" ("толы") және "анна" ("тағам") сөздерінен шыққан, оны "мәңгілік тағам" деп аударуға болады. Аннапурна массивінің беткейлерінен құйылатын көптеген өзендер төмендегі жерлердегі егістіктер мен жайылымдарды сумен қамтамасыз етеді.

Тау-кен жорықтары

Анапурна I – ең бірінші шыңға шығылған тау. Герцог басқарған француздық Аннапурна экспедициясының Морис Герцог пен Луи Лахенал (онымен бірге Лионель Террей, Гастон Ребуффат, Марсель Ишак, Жан Кузи, Марсель Шац, Жак Одо, Франсис де Нойел) 1950 жылдың 3 маусымында шыңға жетті. Ишак экспедиция туралы «Аннапурнадағы жеңіс» деген деректі фильм түсірді. Оның шыңы сол кезге дейін бағындырылған ең биік шың болды, бірақ ең биік бағындырылған нүкте емес; кем дегенде 1920 жылдары Эверест тауында одан төменгі нүктелерге де шығылған болатын. Анапурнаның оңтүстік бетіне алғаш рет 1970 жылы Дон Уиланс пен Дугал Хастон, қосымша оттегін пайдаланбастан, Крис Бонингтон басқарған британдық экспедицияның құрамында шықты. Экспедиция мүшелерінің бірі, Ян Клоу, түсетін кезінде құлаған серрактың астында қалып қайтыс болды. Бірақ, олардан бірнеше күн бұрын полковник Генри Дей басқарған британдық әскери экспедициясы Анапурнаға екінші рет шығуға үлкерді. 1978 жылы Арлин Блум басқарған американдық әйелдер Гималай экспедициясы Анапурна I-ге көтерілген алғашқы АҚШ командасы атанды. Бірінші шыңға жеткен командаға Вера Комаркова, Айрин Миллер және шерпалар Мингма Церинг мен Чеванг Рингджинг кірді. Екінші шыңға жеткен команда – Элисон Чадвик Онискьевич пен Вера Уотсон осы бағындыру кезінде қаза тапты. 1981 жылы Zakopane Alpine Club поляк экспедициясы Анапурна I Орталық (8051 м) үшін жаңа бағыт ашты. Мачей Бербека мен Богуслав Пробульский 1981 жылдың 23 мамырында шыңға жетті. «Закопианчиков жолы» 1981 жылғы Гималай маусымының ең үлкен жетістігі деп танылды. 1987 жылдың 3 ақпанында поляк альпинистері Джерзи Кукучка мен Артур Хайзер Анапурна I-ге алғашқы қысқы бағындыруды жасады. Оңтүстік бетке алғаш рет 2007 жылдың қазан айында словениялық альпинист Томаж Хумар көтерілді; ол Рок-Нуарға, содан кейін Аннапурна-Истке (8047 м) шықты. 2013 жылдың 8 және 9 қазанында швейцариялық альпинист Уэли Стек Лафайль бағытын жеке өтті. Бұл оның бұл бағытқа жасаған үшінші әрекеті болды және «тарихтағы ең әсерлі Гималай бағындыруларының бірі» деп аталды. Стек Базалық лагерден шыңға және кері сапарға 28 сағат жұмсады.

Ұшулар

Бірнеше әуе компаниясы Аннапурна аймағынан көріктік рейстер ұсынады.

Өлім-жітім көрсеткіші

K2 және Нанга Парбат тауларымен бірге Аннапурна I тауы да әрдайым басты сегіз мыңдықтардың ең қауіптілерінің бірі саналады. Осы шыңда қаза тапқандардың ішінде 1970 жылы британдық Иан Клоу, 1982 жылы Алекс МакИнтайр, 1992 жылы француз Пьер Бегин, 1997 жылы қазақ-орыс Анатолий Букреев, 2008 жылы испандық Иняки Очоа, 2011 жылы корейлік Парк Янг сеок және 2015 жылы финн Самули Мансикка бар.