Кіріспе
Сегіз мың метрлік және Жер бетіндегі ең биік таулардың төртіншісі, Непал мен Қытайда орналасқан тау – Лхоце (;; ) – Эверест, К2 және Канченджангадан кейін Жердегі төртінші ең биік тау. Теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан басты шыңы Қытайдың Тибет автономиялық аймағы мен Непалдың Хумбу аймағының шекарасында жатыр. Эверест солтүстікке, Нюпце батысқа қарай орналасқандықтан, Лхоце Эверест массивінің үлкен ат сияқты иілген аркасының шыңы болып табылады. Оның оңтүстік және солтүстік-шығыс беткейлерінің зор тік тіктеп тұруына қарамастан, Оңтүстік жотасының Эвересттен жоғары болуына байланысты ол сегіз мыңдықтардың арасында ең төменгісі саналады. Батыс мұздықтағы Кхумбу мұздығының басына қарай орналасқан Лхоцзе тауының батыс беті екі шыңға дейінгі стандартты жолдардың құралуына мүмкіндік береді. Тибет тілінде "Оңтүстік шыңы" деген мағынаны білдіретін Лхоце атауы екеуінің тығыз байланысын одан да нығайтады. Таудың басты жотасында төрт ерекше шың бар: Лхоце Мейн теңіз деңгейінен метр биіктікте, Лхоце Миддл (Лхоце Сентрал I немесе Лхоце Ист деп те аталады) метрде, Лхоце Сентрал II метрде және Лхоце Шар метрде. Лхоце Мейн стандартты Рейсс Кулуар жолынан көтерілгенде орташа қиындыққа ие сегіз мыңдық саналса да, оның қосымша шыңдары мен өте тік Оңтүстік беті әлемдегі ең қиын және қауіпті бағыттардың бірі болып есептеледі. Оның мұзды Солтүстік-Шығыс беті әлі бағындырылмаған.
a mountain
Lhotse ( ; ; ) is the fourth highest mountain on Earth, after Mount Everest, K2, and Kangchenjunga. At an elevation of above sea level, the main summit is on the border between Tibet Autonomous Region of China and the Khumbu region of Nepal. With Everest to the north and Nuptse to the west, Lhotse forms the apex of the massive horseshoe shaped arc of the Everest massif. Despite the tremendous vertical relief of its South and Northeast Faces, it is the least prominent of the eight thousanders due to the great height of the South Col between it and Everest. Lhotse's Western Face, recessed behind the head of the Khumbu Glacier in the Western Cwm, plays an integral part in the standard routes of ascent for both peaks. The name Lhotse, which means "South Peak" in Tibetan, further emphasizes the close relationship between the two. The main ridge of the mountain features four distinct summits: Lhotse Main at AMSL, Lhotse Middle (also called Lhotse Central I or Lhotse East) at , Lhotse Central II at , and Lhotse Shar at Though Lhotse Main is considered to be an intermediately difficult eight thousander when ascended from the standard Reiss Couloir route, its secondary summits and extremely steep South Face are regarded as some of the most difficult and dangerous climbs in the world. Its icy North East Face remains unclimbed.
Үстірту
Лхоцке 1955 жылы Норман Диренфурт басқарған Халықаралық Гималай экспедициясы алғашқы талпыныс жасады. Оған екі австриялық (картографтар Эрвин Шнайдер мен Эрнст Сенн) және екі швейцар (Бруно Спириг пен Артур Шпехель) кірді, сондай-ақ Эверест аймағында америкалықтарды (Фред Бекки, Джордж Белл және Ричард МакГоуэн) қамтыған алғашқы экспедиция болды. Непалдық байланыс офицері Гая Нанда Вайдия еді. Оларды 200 жергілікті жүк тасушы және бірнеше альпинист шерпалар сүйемелдеді. Лхоц Шардың қауіпті оңтүстік беткейлерін қысқаша қарап шыққаннан кейін, қыркүйек және қазан айларында Батыс Квм мен Лхоценің солтүстік-батыс беткейіне назар аударды. Олар шамамен белгілі бір биіктікке жетті, бірақ күрт күшейген жел мен суық температура салдарынан кері шегінуге мәжбүр болды. Шнайдердің басшылығымен Эверест аймағының алғашқы картасы (1:50,000 фотограмметриялық) жасалды. Экспедиция сонымен қатар жергілікті мәдени тақырыптарды қамтыған бірнеше қысқа фильмдер түсірді және Құмбу аймағындағы кішірек шыңдардың бірнеше бірінші бағындыруларын жасады. Лхоценің басты шыңына алғаш рет 1956 жылдың 18 мамырында Швейцарияның Эверест/Лхоцке экспедициясының мүшелері Эрнст Райсс пен Фриц Луксингер көтерілді. 1970 жылдың 12 мамырында австриялықтар Сепп Майерл мен Ролф Вальтер Лхоц Шарға алғаш көтерілді. 1999 жылдың 12 мамырында чех альпинисі Соня Вомячкова басты шыңға жетіп, қосымша оттегісіз оған жеткен алғашқы әйел атанды. Lhotse Middle ұзақ уақыт бойы Жер бетіндегі ең биік, аты аталған, бағындырылмаған нүкте болып келді; оның алғашқы бағындырылуы 2001 жылдың 23 мамырында ресейлік экспедиция құрамындағы Евгений Виноградский, Сергей Тимофеев, Алексей Болотов және Петр Кузнецов жасады. Лхоцке стандартты альпинистік маршрут Эверестің Оңтүстік тұяғы маршрутымен 3-ші лагерьден тыс Сары белдеуге дейін бірдей бағытты ұстанады. Сары белдеуден кейін маршруттар айырылады: Эверестке бет алған альпинистер Женева шұңқырынан солға бұрылып Оңтүстік тұяғына жетеді, ал Лхоцке бет алған альпинистер Лхоцке бетінен оңға қарай жол жүзеді. Шыңға дейінгі соңғы бөлік тар "Рейсс колюрі" арқылы өтеді, содан кейін Лхоценің басты шыңына жетеді. 2008 жылдың желтоқсанына дейін 371 альпинист Лхоцке шықты, ал 20-ы әрекеттері кезінде қаза тапты. Лхоцке 2014, 2015 және 2016 жылдары бірқатар жағдайларға байланысты шыңға шығу мүмкін болмады. Келесі шығу 2017 жылдың мамыр айында жасалды.
Лхоце бет
Лхотсенің батыс беті Лхотсе қабырғасы деп аталады. Эвересттің Оңтүстік қырына бағыт алған кез келген альпинист осы мұздық көк мұз қабырғасына көтерілуі тиіс. Бұл қабырға 40 және 50 градусқа дейін тіктеп көтеріледі, кейде 80 градусқа дейін тік бұлғыншықтар кездеседі. Биік тау альпинистері шерпалар мен жетекші альпинистер осы мұз қабырғасына бағытталған арқандарды орнатады. Альпинистер мен жүк тасушылар аяқтарын дұрыс қойып, жүгірткілерінің көмегімен арқанды тартып жоғары көтерілу үшін белгілі бір ритмді сақтауы керек. Қабырғаның жоғарғы бөлігіндегі мұзды жол Сары жолақ және Женева тігізі деген екі тасты бөліктермен үзіледі. 2016 жылдың 19 мамырында жоғары биіктікте жұмыс істейтін Анг Фурба Шерпа Лхотсе қабырғасынан сығалап құлап қайтыс болды.