Кіріспе

Қытай жазушысы және ақыны (1710–1765 жж.)

Цао Сюэцинь (c2x3in˧˥ tsow sh'wehchin; ; Pinyin: ); (4 сәуір 1710 — 10 маусым 1765) – Цинь әулеті кезінде өмір сүрген қытай жазушысы және ақыны. Ол Қытай әдебиетінің төрт ұлы классикалық романының бірі – "Қызыл мекеннің арманы" романының авторы ретінде әйгілі. Оның нағыз аты Цао Чжан (曹霑), адамы аты Мэнруан (孟阮) болған.

Отбасы

Цао Сюэцин 1610-шы жылдардың соңында Маньчжу корольдік әулетіне жеке қызмет (буи аха немесе Цигу Нирудың құлдары) ретінде әкелінген хан қытай руында дүниеге келді. Оның ата-бабалары Сегіз тудың Ақ туында (正白旗) әскери қызметтерімен көзге түсіп, кейіннен беделді және бай лауазымдар атқарды. Ақ ту Цин императорының тікелей басқаруына өткеннен кейін, Цао отбасы Императорлық үй шаруашылығы департаментінде азаматтық қызметтерге кірісті. Кангси императоры тұсында рудың ықпалы мен мәртебесі ең жоғары деңгейге жетті. Цао Сюэциннің әкесі Цао Ин (曹寅) Кангсидің балалық шақтағы досы болса, Цао Иннің анасы Сунь ханым (孫氏) Кангсидің балама анасы болды. Таққа отырғаннан кейін екі жыл өткен соң Кангси Цао Сюэциннің атасы Цао Сиді (曹璽) Цзяннинде (қазіргі Нанкин) Императорлық мата комиссары (織造) етіп тағайындады, және отбасы сол жерге көшті. 1712 жылы Цао Ин қайтыс болғаннан кейін Кангси оның жалғыз ұлы Цао Ёнға (曹顒) лауазымын тапсырды. Цао Ён 1715 жылы қайтыс болды. Содан кейін Кангси отбасына Цао Фуды (曹頫) әкесінің туысы ретінде қабылдауға рұқсат берді, ол Цао Иннің мұрагері ретінде осы лауазымды жалғастырды. Осылайша, ру үш буын бойы Цзяннинде Императорлық мата комиссары лауазымын атқарды. Отбасының жағдайы Кангсидің өліміне және Юнчжэн императорының таққа отыруына дейін сақталды. Юнчжэн 1727 жылы отбасына шабуыл жасап, мүлкін тәркіледі, ал Цао Фу түрмеге қамалды. Цао Сюэцин Цао Фу немесе Цао Ённың ұлы болды. Кейбір зерттеушілер оның Цао Ённың ұлы болуы мүмкін деп санайды. Алайда, ру тізімінде (五慶堂曹氏宗譜) Цао Ённың жалғыз ұлы Цао Тянью (曹天佑) деп жазылған. Зерттеушілер үшін мәселені одан әрі қиындататыны – оның замандастары білген Цао Чжан мен Цао Сюэциннің есімдері тізімде кездеспейді. Цао туралы біздің білетініміздің көп бөлігі оның замандастары мен достарынан жеткен. Соңында Цао Пекиннің батысындағы ауылға қоныстанды, онда ол өмірінің көп бөлігін кедейлікте, суреттерін сату арқылы өткізді. Цаоның ішімдікке құмар екені айтылады. Достары мен таныстары оны ақылды, өте талантты адам ретінде еске алады, ол "Тас гүлдер" романына он жыл бойы тынымсыз жұмыс істеді. "Жақсылықта туып, құлдырауға ұшырады". Цао Сюэциннің отбасы тағдыры гүлдей гүлденгеннен құлдырауға дейін өзгерді, бұл оған өмірдің қайғысын және әлемнің аяусыздығын терең сезінуге, сондай-ақ бастапқы әлеуметтік ортасының тарлығынан арылуға мүмкіндік берді. Ескіру тенденциясы да көңіл көшіру мен сезімталдыққа әкелді. Оның трагедиялық тәжірибесі, поэтикалық сезімі, зерттеушілік рухы және жаңашылдық сезімі "Тас гүлдер" романына сіңірілді. Олар оның әсем суреттерін, әсіресе жартастар мен тастардың суреттерін, сондай-ақ поэзияның түпнұсқалығын мақтады, оны Ли Хэмен салыстырды. Цао 1763 немесе 1764 жылдары қайтыс болды, романы аяқталуға жақын болды. (Кемінде алғашқы нұсқасы аяқталған, кейбір беттері достары немесе туыстары қарыз алғаннан кейін жоғалған). Ол әйелінен және қайтыс болған ұлынан кейін қалды. Цао өмірлік еңбегі арқылы өлімнен кейін атаққа ие болды. "Тас гүлдер" – көрнекті отбасының өркендеуі мен құлдырауының жарқын бейнесі, роман "жартылай автобиографиялық" сипатқа ие. 1763 жылы Цао кенеттен қайтыс болған кезде, оның қолжазбасын жақын туыстары мен достары көшіріп жатқан көрінеді. Осы шығарманың қолжазба көшірмелері – шамамен 80 тарау – Пекинде Цао қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай таралып, жазушылар көшірмелері коллекционерлердің бағалы заттары болды. 1791 жылы Чэн Вэйюань (程偉元) және Гао Э (高鶚), Цаоның жұмыс қағаздарына қол жеткізгендерін мәлімдеген, "толық" 120 тараулық нұсқасын редакциялап жариялады. Бұл оның алғашқы ағаштан жасалған басылымы болды. Бір жылдан кейін қайта басылып шыққан 120 тараулық басылым романның ең көп басылған нұсқасы болып табылады. Көптеген қазіргі ғалымдар романның соңғы 40 тарауының авторлығын, оның шын мәнінде Цао Сюэциннің өзі аяқтағанын күмәнмен қарастырады.