Кіріспе

Америкалық бейсболшы және жаттықтырушы (1910-1974)

Джей Ханна "Диззи" Дин (16 қаңтар 1910 - 17 шілде 1974), сонымен қатар Джером Герман Дин деп те белгілі (1910 және 1920 жылғы халық санағында оның есімі "Джей" деп тіркелген), американдық кәсіби бейсбол ойыншысы. Бас лигасында (MLB) карьерасы барысында ол «Сент-Луис Кардиналс», «Чикаго Кабс» және «Сент-Луис Браунс» командаларында ойнады. Өзіне сенімді және жарқын тұлға болған Дин – бір маусымда 30 ойын жеңген Ұлттық лиганың (NL) соңғы ойыншысы. Ойыншылық карьерасынан кейін Дин танымал телеспорт комментаторы болды. Дин 1953 жылы Бейсбол Даңқы залына сайланды. «Кардиналс» командасы 2014 жылы Даңқ залын қайта ашқанда, ол алғашқы құрамға енгізілді.

Ерте өмір

Дин 1910 жылғы 16 қаңтарда Арканзас штатының Лукас қаласында дүниеге келді және мемлекеттік мектепте екінші сыныпқа дейін оқыды. Ол 1929 жылы Техас штатының Сан-Антонио қаласында, АҚШ армиясында қызмет етіп, Форт Сэм Хьюстон бейсбол командасы үшін тастаушы ретінде ойнағанда лақап атын алды. 19 жастағы Дин МЛБ-ның «Чикаго Уайт Сокс» командасына қарсы алаңға шықты. Дин «Сокс» командасының ойыншыларына қарсы тастағанда, «Чикаго» командасының шаршаған менеджері «Осы мас баланы алаңнан шығарыңдар!» деп айқайлаған деседі. Ол ойынның соңына дейін оны «мас бала» деп атады, және бұл ат оған жабысты. Дин 1930 жылы кәсіби карьерасын бастады және сол жылы жоғары лигаға дейін жетіп, «Кардиналс» командасы үшін толық ойынмен үш рет соқты.

Газүй тобының асасы

Дин 1930 жылдың 28 қыркүйегінде, 1930 жылғы маусымның соңғы күні жоғары лигада дебют жасады. 20 жастағы ойыншы Питтсбург Пайретс клубына қарсы толық ойын жеңіп, тек үш соққы беруге және бір рет жүгіруге рұқсат берді. Келесі жылы ол жоғары лигада ойнамады. Дин 1932 жылы толық маусымын өткізіп, керемет жаңадан келген кампаниясын өткізді, 191 соққы және төрт толық ойынмен лига көшбасшысы атанды. Келесі жылы ол 3.04 ERA көрсетіп, тағы да 199 соққымен лигада жетекке шықты. 1933 жылғы маусымдағы ең жарқын ойыны 30 шілдеде Чикаго Кабс клубына қарсы екі ойынның біріншісінде 17 соққы беру арқылы заманауи рекорд орнатқанда болды. Дин "Гасхаус Банг" командасын Ұлттық лиганың жеңімпазы және Детройт Тайгерс клубына қарсы Әлем сериясінде жеңіске жеткізгенімен танымал болды, ол 30 ойын жеңді. Ол тұрақты маусымда 2.66 ERA және 30-7 есебін көрсетті. Оның інісі Пол да командада болды, ол 19-11 есебімен ойнады және оны "Даффи" деп атады, бірақ бұл көбінесе баспасөз үшін жасалған. "Диз" кейде інісін "Даф" деп атаса да, әдетте өзін және інісін "Мен және Пол" деп атады. Осы тақырыпты жалғастыра отырып, командаға Даззи Вэнс және Джо "Даки" Медвик кірді. Сент-Луис сол кездегі жоғары лигалардың ең оңтүстік және батыс қаласы болды, ал "Гасхаус Банг" де-факто "Америка командасы" атанды. Команда мүшелері, әсіресе Дин ағайындылары мен Пеппер Мартин сияқты оңтүстік өкілдері, Ұлы депрессия заманында АҚШ халқының батырларына айналды. Американдықтар осы ойыншыларда Ұлттық лиганың жеңімпазы үшін күрескен өршіл, жоғары жалақы алатын Нью-Йорк Джайентс клубына қарағанда, еңбекқорлық пен табандылық рухын көрді. Джо Намат және Мұхаммед Али сияқты кейінгі спорт жұлдыздары сияқты, Дин де өзінің шеберлігімен мақтанатын және көпшілік алдында болжау жасағанды ұнататын. 1934 жылы Дин: "Мен және Пол 45 ойын жеңеміз" деп болжады. Сент-Луис Пост-Диспатч және Детройт Фри Пресс газеттері рентген суретінде "тұрақты зақым жоқ" екенін мәлімдеді. Алайда, Дин басының бейсбол добына шыдаса керек деді. Тайгерс ойынды 10:4 есебімен жеңсе де, Дин 5-ші ойында ойнауға үлкерді, бірақ жеңіліске ұшырады. Кардиналдар 6-шы ойында жеңіске жеткеннен кейін, Дин қайтадан 7-ші ойында толық ойынмен жеңіске жетіп, команда үшін серияны жеңді. Дин ағайындылары барлық төрт жеңіске қол жеткізді, әрқайсысы екі жеңіс.

Жарақаттан кейін қысқа карьера

1937 жылы All Star Game-де Ұлттық лига үшін өнер көрсеткенде, Дин Америка лигасының «Кливленд Индианс» командасының ойыншысы Эрл Авериллмен кездесті. Аверилл сызықты соққымен допты Динге қайтарды, ол аяғына тиді. Бас бармағының сынық екенін естіген Дин: «Сынық десеңіз, оның бәрі сынған!» деді. Жарақаттан тым ерте қайтқандықтан, Дин шабуыл техникасын өзгертті, ауырсыған аяғына күш түсірмеу үшін, бұл оның механикасына әсер етті. Соның салдарынан ол қолын жарақаттап, керемет жылдамдығын жоғалтты. Дин жарақат алған кезде 12–7 есебін тіркеді. Маусымды 13–10 есебімен аяқтады. Бірақ Диннің қолы толыққанды жазылмады. Оның жазылуына үміттене отырып, «Чикаго Кабс» командасының иесі Филип К. Ригли скаут Кларенс «Пантс» Роулендке Диннің контрактын кез келген бағаға сатып алуды бұйырды. 16 сәуірде Роуленд үш ойыншыға (пичерлер Клайд Шоун мен Курт Дэвис, және аутфилдер Так Стейнбек) және 185 000 доллар ақшаға Динді алмастырды – сол кезде бұл өте үлкен сома еді. Шешілген ойындарда Дин өте жақсы өнер көрсетті – 7–1 есебімен және 1.81 ERA көрсеткішімен, мансабындағы ең жақсы нәтижесін тіркеді, бұл «Кабс» командасының 1938 жылғы Ұлттық лиганың чемпионы атануына көмектесті. «Кабс» командасы үшінші орында болды, ал бірінші орындағы «Питтсбург Пайрэтс» командасынан алты ойынға қалып қойды. 27 қыркүйекте, маусымның соңына бір апта қалғанда, «Кабс» командасы Ұлттық лига турнирінің кестесінде «Пайрэтс» командасынан бір жарым ойынға жақындады, екі команда маңызды үш ойындық серияда кездесті. «Кабс» үш күннен кейін чемпион атанды. 1939 жылы «Кабс» командасына оралған Дин 19 ойында (13 бастапқы ойында) 6–4 есебімен, 7 толық ойын, 2 «құрғақ» ойын және лиганың орташа көрсеткішінен жоғары 3.36 ERA көрсеткішімен өнер көрсетті. Жағдайы нашарлай бастаған ол 1940 жылы тек 10 ойында (9 бастапқы ойында) ғана қатысып, 3–3 есебімен және 5.17 ERA көрсеткішімен ойнады. 1941 жылғы маусымда ол бір ойында ғана қатысып, бір иннингте үш ұпай жіберді. 1942 жылы Дин «Superior Blues» командасы үшін бір ойында өнер көрсетті, бұл Солтүстік лигасының C классындағы команда еді; бастапқы пичер ретінде ол екі иннингте үш ұпай жіберді, содан кейін аутфилдер ретінде ойнады.

Жартылай кәсіби көрініс

1943 жылдың шілдесінде Дин Фримонт, Огайо штатының «Грин Сокс» және Детройттың «Кабс» командалары арасындағы жартылай кәсіби ойында қатысуға келісті. Оның қарсыласы – танымал «Негро лигасының» ойыншысы әрі әзілкеш Пиннутс Дэвис болды, ол бұрын «Цинциннати клоундары» сапында ойнаған еді. Толедо қаласында өткен бұл ойынға көп көрермен жиналды, олар шайқасқа толы ойын күтіп отырды. Алайда, Дэвис бір иннингтен кейін алаңнан ушырады. Дин алғашқы төрт иннинг бойы төрт соққы мен бір ұпай жіберіп, содан кейін ойынның қалған уақытында оң жақта қорғаныс шабуылдап, «Грин Сокс» командасы 14:5 есебімен жеңіске жетті.

Бір ойынға оралу

Дин 1947 жылғы 28 қыркүйекте бір ойынға ғана бас лигаға қайта оралды. Ойыншылық жолын аяқтағаннан кейін, әлі де танымал Дин ақша таппай қиналатын «Сент-Луис Браунс» командасының жарнамасын жандандыру үшін хабаршы ретінде жұмысқа алынды. Бірнеше нашар тастау ойындарын тікелей эфирде баяндағаннан кейін ол ашуланып, эфирде: «Шіркін, мен осы командадағы он ойыншының тоғызынан да жақсы тастай аламын!» деді. «Браунс» командасының тастаушыларының әйелдері шағымданды, ал басшылық қандай да бір жолмен билет сатуға тырысқандықтан, оның ұсынысын қабылдап, маусымның соңғы ойынында «Чикаго Уайт Сокс» командасына қарсы ойнауға жіберді. 37 жасында Дин төрт иннинг ойнады, ешқандай ұпай жібермеді және жалғыз рет соққы берді. Бірінші базаны айналып келгенде, ол тізесін жыртылды. Ойын соңында хабар тарату кабинасына оралғанда ол: «Мен осы командадағы он ойыншының тоғызынан да жақсы тастай аламын дедім, және де аламын. Бірақ мен аяқтадым. Енді мен сөйлеумен айналысамын, және бұл бұлшық етім тамағымда болмағанына шүкіршілік етемін» деді.

Хабар тарату

Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Дин танымал радио және теледидар спорты комментаторы болды. Ол «Кардиналс» (1941–1946), «Браунс» (1941–1948), «Янкис» (1950–1951) және «Атланта Брейвс» (1966–1968) командалары үшін бейсболдан хабар таратты, сондай-ақ «Mutual» (1952), «ABC» (1953–1954) және «CBS» (1955–1965) телеарналарында ұлттық деңгейде жұмыс істеді. «CBS»-де ол алғашқыда Бадди Блатнермен, кейін Пи Уи Ризбен бірге жұмыс істеді. Дин өзінің өткір зейінімен және ағылшын тілін әдейі бұрмалауымен танымал болды. Футбол жұлдызы Терри Брэдшоу кейіннен спорт комментаторы болған сияқты, ол өзінің «ақыл-ойы кем ауыл баласы» бейнесін күшейтіп, жанкүйерлерді көңілдіруді жөн көрді: «Жақсы Құдай маған жомарт болды. Ол маған мықты оң қолымды, күшті дене мен әлсіз миды сыйлады». Бірде ол «Браунс» командасының ойыншысы Ал Зариллага базаға сырғанап түскенін көріп, «Зарилла үшіншіге сырғанады!» деді. «Сырғанады» орнына «сырғанады» деген сөз Диннің сөздігінде жиі қолданылатын тіркес болды. Бейсбол жанкүйері Чарльз Шульцтің арқасында Диннің тағы бір сөзі «Peanuts» комиксіне еніп, Люси шабуыл аймағынан тысқары добына соққан ойыншыға қатысты: «Ол соғуға болмаған!» деді. «CBS» телеарнасындағы ойын барысында Дин ашық микрофон арқылы: «Осы ойынды аптаның ойыны деп неге атап жатыр екенін білмеймін. «Доджерс» пен «Гиганттардың» ойыны «NBC» телеарнасында әлдеқайда жақсырақ» деді. Ол көбінесе «Ертеңгі ойынды қалып қоймаңыз!» деп аяқтайтын. Жаңбыр кешіккен кезде ол «Wabash Cannonball» әнін дұрыс емес орындауымен танымал болды. Осы тілді бұрмалаулар Динды жанкүйерлерге жақындастырды, ол Ральф Кинер, Херб Скор және Джерри Коулман сияқты сөзді шебер қолданатын бейсболшылардың болашақ комментаторларының алға басушысы болды. Бір ағылшын тілінің мұғалімі оған эфирде «ain't» сөзін қолданбау керектігін, өйткені ол балаларға жаман үлгі болатынын жазды. Дин эфирде: «Көптеген адамдар «ain't» демейінше, тамақ ішпейді. Сондықтан, мұғалім, сіз оларға ағылшын тілін үйретіңіз, ал мен оларға бейсболды үйретемін» деді. 1950 жылдары Дин «CBS» телеарнасындағы «Faye Emerson's Wonderful Town» және «ABC» телеарнасындағы «The Guy Mitchell Show» бағдарламаларында қонақ ретінде ойнады.

Кейінгі өмір және өлім

1961 жылдың қазанында Дин өзі вице-президенті болып жұмыс істеген Dizzy Dean Enterprises компаниясы 1962 жылдың басында Миссисипи штатының Пачута қаласында 350 000 долларлық көмір брикет зауытын салуды жариялады. Зауыт толық қуатына жеткенде жылына 10 000 тонна брикет өндіру үшін жылына 200 000 долларлық төмен сапалы қатты ағаш қалдықтарын пайдалануы күтілді. Миссисипиге зейнетке шыққаннан кейін Диннің мемлекеттік құмар ойындар желісіндегі рөлі зерттелді, бірақ оған ешқандай айып тағылмады. 1970 жылы Мичиган штатының шығыс округіндегі АҚШ округтік сотындағы үкімдерде оның және оның інісі Полдың бірлескен қылмыс жасаушылар екені айтылды, бірақ олар айыпталушылар емес еді. Ол қандай да бір құқық бұзушылықты мойындамай, куәгер ретінде ынтымақтастық жасады. Дин 1974 жылдың 17 шілдесінде 64 жасында Невада штатының Рено қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды және Бонд зиратында жерленді. Бондтағы Диннің үйі Динаш деп аталды, бұл оның есімі мен әйелінің қыздық атының (Наш) қосындысы еді; оны Диннің әйелі Миссисипи баптистерінің конвенциясына қалдырды, ол ауылдық жерде балаларға арналған асырау үйлерін басқарады.

Мансап статистикасы

W L ERA G GS CG SHO SV IP H ER HR BB SO Win Pct. ERA+ 150 83 3.02 317 230 154 26 30 1,967 1,919 661 95 453 1,163 .644 130 Дин тиімді соққы беретін питчер болды. Ол .225 орташа көрсеткішпен (717 талқыдан 161 соққы) 76 ұпай, 8 хоум-ран, 76 RBI және 5 ұрланған база жинады. Бес әлем сериясында питчер ретінде қатысқан (сондай-ақ бір ойында резервтік ойыншы ретінде де пайдаланылды), ол .333 (15 соққыдан 5) орташа есеппен 3 ұпай, 2 дабл және 1 RBI көрсетті. Қорғаныс бойынша ол орташа деңгейде болды, оның филдинг көрсеткіші .960 құрады, бұл оның позициясындағы лиганың орташа көрсеткішінен бір балға жоғары.