Аммоний хлориді минералы: қасиеттері мен қолданылуы
Salammoniac
Саламмониак – сирек кездесетін минерал, аммоний хлоридінен тұрады. Түссіз, ақ немесе сары қоңыр кристалдар түрінде кездеседі. Қасиеттері, құрамы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Галид минералы
Halide mineral
Саламмония, сондай-ақ саль аммония немесе сальмиак – аммоний хлориді, NH4Cl құрамындағы сирек кездесетін табиғи минерал. Ол изометриялық гексоктаэдрлік кластағы түссіз, ақ немесе сары-қоңыр кристалдар түзеді. Оның жарылу қабілеті өте нашар және қабыршақты сынықтарға бейім. Моос шкаласы бойынша қаттылығы 1,5-2, ал меншікті салмағы 1,5-ке дейін жетеді. Суда жақсы ериді. Саламмония – аммоний хлориді химиялық қосылысының ежелгі атауы.
Salammoniac, also sal ammoniac or salmiac, is a rare naturally occurring mineral composed of ammonium chloride, NH4Cl. It forms colorless, white, or yellow brown crystals in the isometric hexoctahedral class. It has very poor cleavage and is brittle to conchoidal fracture. It is quite soft, with a Mohs hardness of 1.5 to 2, and it has a low specific gravity of 1.5. It is water soluble. Salammoniac is also the archaic name for the chemical compound ammonium chloride.
Тарих
Плиний өзінің "Табиғи тарих" атты еңбегінің XXXI кітабында римдік Киренаика провинциясында өндірілген тұзды хамонякум деп атаған, ол жақын жердегі Юпитер Аммон (грекше Ἄμμων Аммон) ғибадатханасына жақындығы үшін осылай аталған. Алайда, Плиний берген тұздың сипаттамасы аммоний хлоридінің қасиеттеріне сәйкес келмейді. Герберт Гувердің Георгиус Агриколаның "De re metallica" атты еңбегінің ағылшын тіліндегі аудармасындағы түсіндірмесіне сәйкес, бұл қарапайым теңіз тұзы болғанға ұқсайды. Қалай болғанда да, осы тұз аммиак пен аммоний қосылыстарына атауын берген. Саль аммиактың аммоний хлориді ретінде алғаш рет расталған сілтемесі Псевдо Гебердің "De inventione veritatis" еңбегінде кездеседі, онда "De Salis armoniaci præparatione" тарауында саль аммиакты дайындау әдісі берілген, ал саль армониясы орта ғасырларда саль аммиакты атау үшін қолданылған. Ол көбінесе жанартаулық тетіктердің маңында сублимация нәтижесінде пайда болатын қыртыстар түрінде қалыптасады және жанартаулық фумарольдар, гуано кен орындары және жанатын көмір қабаттарының маңында табылған. Оған қатысты минералдарға натрий алюмині, табиғи күкірт және басқа да фумароль минералдары жатады. Ерекше кездесетін орындар: Тәжікстан, Италиядағы Везувий тауы және Мексиканың Мичоакан штатындағы Парикутин.
Pliny, in Book XXXI of his Natural History, refers to a salt produced in the Roman province of Cyrenaica named hammoniacum, so called because of its proximity to the nearby Temple of Jupiter Amun (Greek Ἄμμων Ammon). However, the description Pliny gives of the salt does not conform to the properties of ammonium chloride. According to Herbert Hoover's commentary in his English translation of Georgius Agricola's De re metallica, it is likely to have been common sea salt. In any case, that salt ultimately gave ammonia and ammonium compounds their name. The first attested reference to sal ammoniac as ammonium chloride is in the Pseudo Geber work De inventione veritatis, where a preparation of sal ammoniac is given in the chapter De Salis armoniaci præparatione, salis armoniaci being a common name in the Middle Ages for sal ammoniac. It typically forms as encrustations formed by sublimation around volcanic vents and is found around volcanic fumaroles, guano deposits and burning coal seams. Associated minerals include sodium alum, native sulfur and other fumarole minerals. Notable occurrences include Tajikistan; Mount Vesuvius, Italy; and Parícutin, Michoacan, Mexico.
Қолданылуы
Ол көбінесе боялған шыны терезелерді дәнекерлеу кезінде дәнекерлеу темірін тазалауға қолданылады.
It is commonly used to clean the soldering iron in the soldering of stained glass windows.
Металл өңдеу
Зергерлік бұйымдар жасау және құнды металдарды тазарту кезінде, калий карбонаты алтын мен күміске қосылады, металл қалдықтарында болуы мүмкін темір немесе болаттың ұсқын-қалдықтарын тазарту үшін, осы үшін боракс жағылған тостаған қолданылады. Содан кейін оны ауада салқындатып, ұнтақталған көмір және аммиак тұзының 1:1 арақатынасындағы қоспасымен қайта балқытады, нәтижесінде берілген металлдың немесе қорытпаның (мысалы, стерлинг күмісінің (7,5% мыс) немесе каратты алтынның) берік слиткасы алынады.
In jewellery making and the refining of precious metals, potassium carbonate is added to gold and silver in a borax coated crucible to purify iron or steel filings that may have contaminated the scrap. It is then air cooled and remelted with a one to one mixture of powdered charcoal and sal ammoniac to yield a sturdy ingot of the respective metal or alloy in the case of sterling silver (7.5% copper) or karated gold.
Тағам
Саламмония бұрын нан өнімдерінде печеньелер мен бисквиттерге хрустящие текстура беру үшін қолданылған, бірақ азық-түлік сапасындағы пісіру аммиакы (аммоний карбонаты немесе (NH4)2CO3) қолданылуы көбінесе заманауи разрыхлитель немесе сода (натрий бикарбонаты) жасаумен ауыстырылады. Саламмония, мысалы, тұзды қызылша немесе саламдық пастильдер сияқты саламдық ликерде қолданылады.
Salammoniac has also been used in the past in bakery products to give cookies or biscuits their crisp texture, but the application of food grade baking ammonia (ammonium carbonate or (NH4)2CO3) is generally being substituted with the creation of modern baking powder or baking soda (sodium bicarbonate). Salammoniac is used in salmiac liquorice, for instance salty liquorice or salmiak pastilles.
Бояу
Сонымен қатар, минерал немесе, тіптен жақсырақ, оның синтетикалық аналогы салқындату ванналарын дайындауға, сондай-ақ бояу және былғары илеуге қолданылады. Саламмоняк (аммоний хлориді ретінде) Лекланше элементтерінде электролит қызметін атқарды, ол құрғақ батареяның алға құрлысы болды; көміртек таяқша және мырыш таяқша немесе цилиндр электродтарды құрады.
In addition, the mineral or, better, its synthetic counterpart, also serves for the production of cooling baths as well as in dyeing and leather tanning. Salammoniac (as ammonium chloride) was the electrolyte in Leclanché cells, a forerunner of the dry battery; a carbon rod and a zinc rod or cylinder formed the electrodes.
Медицина
Ислам дәрігерлері оны емдік мақсаттарда фармакопеяларға енгізді.
It was also brought into pharmacopeias by Islamic physicians for medicinal purposes.