Кіріспе

Кангерлусуак (; ; Søndre Strømfjord) – Гренландияның батысындағы Qeqqata муниципалитетінде, сол аттас фьордтың басында орналасқан елді мекен. Бұл Гренландияның негізгі әуе көлігі торабы және Гренландияның ең ірі коммерциялық әуежайының орналасқан жері. Әуежайдың тарихы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін американдықтардың келген кезеңіне дейін жетеді, сол кезде бұл жер Bluie West 8, кейін Sondrestrom әуе базасы деп аталды. Кангерлусуак аймағы Гренландияның ең алуан түрлі құрлықтағы фаунасына ие, оның ішінде мускус сиырлары, карибу және қаршығалар бар. Елді мекеннің экономикасы мен 508 тұрғыны Кангерлусуак фьордының екі жағында, Кингуата Кууссуа өзенінің сағасында орналасқан. Кангерлусуактың шығысында екі ірі аймақтық өзен – Қингуата Кууссуа және Акулиарусиарсууп Кууа қосылады. Соңғысының аңғарында кең құмды жазықтар қалыптасады. Екі өзеннің бастауы Расселл мұздығынан. Мұздықтың шетіне оңай жетеді және қаладан танымал туристік орын, сондай-ақ солтүстік-шығысқа қарай Исуннгуа таулы аймағындағы мұз қабатының шеті де қызығушылық тудырады. Тарайорницут сияқты жоталар Кангерлусуакты солтүстік және оңтүстік жақтан қоршайды. Оңтүстік-шығыста, қалаға тұщы сумен қамтамасыз ететін Тасерсуатсиак көлінің артында, Аммалортуп Нунаның кең таулы аймағы жатыр.

Қала Арктика шеңберінен шамамен солтүстікке қарай орналасқан және Арктика шеңбері жолының басталу нүктесі болып табылады.

Тарих

Инуиттер аңшылары Кенгерлусуакқа келгенімен, бұл жерде тұрақты қоныс ешқашан қалыптаспаған. Кенгерлусуак 7 қазан 1941 жылы АҚШ Әуе күштерінің (АҚК) полковнигі Бернт Балченнің басқаруымен Кенгерлусуак фьордының шығыс жағында Блюи Вест 8 ретінде құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыста Дания Германияның басып алуына түскеннен кейін, АҚШ күштері Гренландияның қауіпсіздігін өз мойнына алып, Нарсарсуактағы Блюи Вест 1 және Кенгерлусуак фьордындағы Блюи Вест 8 сияқты бірнеше базалар салды. 1950 жылы база қысқа мерзімге Данияның бақылауына өтті, бірақ Суық соғыс қатерінің күшеюіне байланысты, АҚШ жаңа келісім бойынша 1951 жылдың 27 сәуірінде Блюи Вест 8 базасын қайта ашып, оны Сондрестрём әуе базасы деп атады. Ол Алыс қашықтықтағы ерте ескерту желісі базаларының бірі және осындай ерте ескерту жүйелеріне жабдықтандыру станциясы ретінде қызмет етті. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін базаның маңыздылығы азайды және АҚШ Әуе күштерінің соңғы қызметкерлері 1992 жылдың 30 қыркүйегінде базаны тастап кетті. Кейіннен база Гренландияның ішкі басқаруына өтті және Батыс Гренландия инуиттерінің Калаллисұт тіліндегі атауымен қайта аталды. Бұл және Нарсарсуактағы Блюи Вест 1 Гренландиядағы ең жақсы жабдықталған әуежайлар болып табылады. Қаланың барлық дерлік тұрақты құрылыстары американдықтардың басып алу кезеңінде салынған.

Климат

Кангерлусуактың климаты субарктикалық (Köppen Dfc), тундралық климатқа (Köppen ET) жақын және бұл ендікке (Арктикалық шеңберде) ерекше есептелгенде, суық, жартылай құрғақ климат (Köppen BSk) болып табылады, аймақта жауын-шашын өте аз мөлшерде жауады. 2012 жылдың шілдесінде жылы ауаның күркіреуі мұздықтың еріген суын тудырып, Уотсон өзенінің маңызды арқылы өту жолын қиратты.

Халық саны

Сондрестрём әуе базасы таратылғаннан кейін Кангерлусуактың халқы күрт азайды. Одан бері ол 80%-дан астамға өсті, бірақ соңғы жылдары қайтадан төмендеуде. Норвегияның "Хуртигрутен" кемесі сияқты круиздік кемелер фьордты кезіп, порттың сыртында тоқталады. Олар Кангерлусуакқа негізінен әуемен жолаушыларды алмастыру үшін келеді, себебі көптеген жолаушылар үшін Гренландияға барып-қайту өте ұзаққа созылады. 2018 жылы қазіргі порттан батысқа қарай жаңа, тереңдеген порт салу және оған дейін жол салу жоспары мақұлданды.

Жол

Кангерлусуак Гренландиядағы кез келген елді мекеннен тыс ең үлкен жол желісіне ие (елді мекен ішіндегі көшелерді есептемегенде). Исуннгуа арқылы өтетін қиыршық тас жол Кангерлусуакты мұздықпен байланыстырады, бастапқыда ол автомобильдердің төзімділігін сынау үшін пайдаланылған. Кейіннен ол негізінен туристік мақсаттарда қолданыла бастады. 2017 жылдан бері Сисимутқа жол салу жоспарлануда. Жобаның құны жол сапасына байланысты 250-500 миллион Дания кронасы (DKK) аралығында бағаланған, сондықтан жоспарлар кейінге шегерілді. Саяхат уақыты ұшу уақытына қарағанда едәуір ұзақ болады, сонымен қатар Air Greenland-нің негізгі хабын Нуук әуежайына көшіру және Кангерлусуак әуежайын жабу мүмкіндігі де қарастырылуда. 2020-2021 жылдары 25 миллион DKK құнымен Сисимутқа жолдан тыс көліктерге арналған, сапасы төмен жол салынды. Болашақта бұл жолдың жақсы асфальтталған жолға айналуы үміті бар.

Ғылыми зерттеулер

1982 жылдан 2018 жылға дейін Кангерлусуактың шамамен батысында "Сондрестром жоғарғы атмосфералық зерттеу орталығы" деп белгілі болған ионосфералық және атмосфералық зерттеулер мекемесі орналасқан. Қала маңында ол "Келливилл" деп танымал болды. Бұл орталықты SRI International АҚШ Ұлттық ғылым қоры және Дания метеорологиялық институты тапсырысымен басқарды. Орталықта 20-дан астам құрал болды, олардың көпшілігі Арктиканың жоғары атмосферасы туралы ерекше және толықтыратын мәліметтер ұсынды. Орталықтың негізгі құралы – толыққанды басқарылатын антеннасы бар L-диапазонындағы когерентті емес шашырау (IS) радары болды. Ол 1983 жылы Аляскадан Кангерлусуакқа тасымалданды.