Кіріспе
Джон Хьюстон Стоктон (John Houston Stockton, 1962 жылғы 26 наурызда туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. Ол барлық уақыттағы ең ұлы ойыншылардың, ең шебер доп берушілердің және қорғаушылардың бірі саналады. Бүкіл NBA карьерасын (1984–2003) «Юта Джаз» командасында өткізді, және ол ойнаған 19 маусымның барлығында команда плей-оффқа ілікті. 1997 және 1998 жылдары ұзақ жылдар бойы бірге ойнаған Карл Малоунмен бірге Стоктон «Джаз» командасын франшиза тарихындағы екі рет қана NBA финалдарына жеткізді, бірақ екеуі де «Чикаго Буллс» командасынан жеңіліс тапты. Стоктон он мәрте NBA All-Star атанды және карьерасы бойынша ең көп нәтижелі пас беру және доп ұрлау көрсеткіштері бойынша NBA рекордтарын айқын артықшылықпен ұстап тұр. Ол 2009 жылы жеке жетістіктері үшін Нейсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді, ал 2010 жылы 1992 жылғы АҚШ Олимпиадалық баскетбол командасының құрамында тағы да даңққа ие болды. 1996 жылы ол NBA тарихындағы 50 ең үздік ойыншының бірі деп танылды. 2021 жылдың қазан айында Стоктон лиганың барлық уақыттағы ең ұлы ойыншыларының бірі ретінде танылып, NBA 75 жылдығына арналған құрама командасына қосылды.
American basketball player (born 1962)
John Houston Stockton (born March 26, 1962) is an American former professional basketball player. Regarded as one of the greatest point guards, players, and passers of all time, he spent his entire NBA career (1984–2003) with the Utah Jazz, and the team made the playoffs in each of his 19 seasons. In 1997 and 1998, together with his longtime teammate Karl Malone, Stockton led the Jazz to the franchise's only two NBA Finals appearances, both of which were losses to the Chicago Bulls. Stockton was a ten time NBA All Star and holds the NBA records for most career assists and steals by wide margins. He was inducted into the Naismith Memorial Basketball Hall of Fame in 2009 for his individual career, and again in 2010 as a member of the 1992 United States Olympic basketball team. In 1996, he was named one of the 50 greatest players in NBA history. In October 2021, Stockton was again honored as one of the league’s greatest players of all time by being named to the NBA 75th Anniversary Team.
Алғашқы жылдар
Вашингтон штатының Спокан қаласында Клементина мен Джек Стоктонның отбасында дүниеге келген. Алғашқы білімін Сент-Алойзиус мектебінде алды, содан кейін Гонзага дайындық мектебіне оқуға түсіп, 1980 жылы бітірді. Бір баскетбол маусымында ең көп ұпай жинаған қалалық рекордты жаңартқаннан кейін дипломын алды.
Колледж мансабы
Айдахо штатындағы Дон Монсон мен Монтана штатындағы Майк Монтгомеридің (екеуі де Big Sky Conference-те) ұсыныстарын қарастырғаннан кейін Стоктон Споканде қалып, Гонзага университетінде Дэн Фицджеральд үшін колледж баскетболында ойнауға шешім қабылдады. Ол GU-дағы отбасының үшінші буыны болды; әкесі Хьюстон Стоктон 1920 жылдары Bulldogs үшін танымал футболшы болған. 1984 жылы Bulldogs командасының аға буынында Стоктон 57% дайындықпен орташа есеппен 20.9 ұпай жинады. Zags 17-11 есебімен 17 жылдағы ең жақсы көрсеткішін тіркеді, ал Стоктон батыс жағалаудағы Athletic Conference-те ұпай, нәтижелі пас және ұрлық бойынша көшбасшы болды. Өзінің көрсеткен өнері үшін ол WCAC Жылдың үздік ойыншысы атанды – бұл марапатты алғаш рет Гонзага ойыншысы жеңіп алды. Ол 1984 жылғы АҚШ Олимпиадалық құрамасының көктемгі іріктеу сынақтарына шақырылған 74 колледж ойыншысының бірі болды, оны Боб Найт жаттықтырды. Стоктон сәуір айында соңғы 20 ойыншының қатарына ілікті, бірақ мамыр айында (Чарльз Баркли, Терри Портер және Морис Мартинмен бірге) 16 ойыншыға дейін қысқартылды. Іріктелмесе де, ол болашақ командаласы және досы Карл Малоунмен танысты. Колледж карьерасы кезінде көп танылмағанмен, драфтқа дейінгі айларда оның құны айтарлықтай өсті. Дегенмен, оның таңдалуы туралы жаңалық Salt Palace-те жиналған мыңдаған Jazz жанкүйерлерінен таңғажайып үнсіздік күшін алды. Стоктон 1987-88 маусымда Jazz командасының негізгі ойыншысы болды. Сол маусымда MVP дауыс беруде оныншы орынды алып, ойын сайын 14.7 ұпай, 13.8 нәтижелі пас және 3 ұрлық жасағаннан кейін NBA екінші командасына енді, бірақ ол 1988 жылғы NBA All-Star ойынына шақырылмады. 1988-89 маусымда ол алғашқы All-Star ойынына қатысты және 9 маусым қатарынан нәтижелі пас бойынша NBA-да көшбасшы болды. 1991 жылдың 15 қаңтарында Стоктон 20 ұпай жинап, мансабындағы және франшизалық рекордтық 28 нәтижелі пасты San Antonio Spurs командасына қарсы 124-102 есебімен жеңіске жеткізді. 12 ақпанда Стоктон 19 ұпай, 11 нәтижелі пас және 9 ұрлық жасап, Houston Rockets командасын 113-92 есебімен жеңді. 1992 жылы Стоктон мен Jazz алғаш рет Батыс конференциясының финалына өтті, бірақ алты ойыннан кейін Portland Trail Blazers командасынан жеңілді. 1993 жылы Стоктон Малоунмен бірге All-Star ойынының ең құнды ойыншысы атанды, ал ойын Salt Lake City-де өтті. 1994-95 маусымда Стоктон көптеген жетістіктерге қол жеткізді. 1995 жылдың 1 ақпанында ол 9921 нәтижелі пас жасаған Magic Johnson-ды басып озып, NBA-ның барлық уақыттағы нәтижелі пас бойынша көшбасшысы атанды, өйткені ол Denver Nuggets командасын 129-98 есебімен жеңген кезде 16 нәтижелі пас берді. Оның 16 нәтижелі пасы сол кездегі мансабында 9937 нәтижелі пас жасағанын көрсетті. Magic Johnson сұхбатында Стоктонға: "Джон, бір нәтижелі пас жасаушыдан екіншісіне, сен мен ойнаған ең ұлы команда жетекшісісің" деді. 17 күннен кейін Стоктон Boston Celtics командасын 108-98 есебімен жеңген кезде 15 нәтижелі пас берді. Оның 15 нәтижелі пасы оның мансабында 10 008 нәтижелі пас жасағанын көрсетті – мансабында 10 000 нәтижелі пас жасаған алғашқы ойыншы. 25 наурызда Стоктон Dallas Mavericks командасына 117-110 есебімен жеңілген кезде 6 ұрлық жасап, NBA тарихында 2000 ұрлық жасаған екінші ойыншы атанды. Стоктон мен Jazz 1994 және 1996 жылдары конференция финалына қайтадан өтті, бірақ тиісінше Houston Rockets және Seattle SuperSonics командаларынан жеңілді. Юта командасы 1996-97 маусымда 64 жеңіспен франшизалық рекордты орнатып, Батыс конференциясын жетекке шықты. Команда тағы да Батыс конференциясының финалына өтті. Конференция финалының алтыншы ойынында Стоктон 25 ұпай жинап, 13 нәтижелі пас берді және Rockets командасының Чарльз Барклиге қарсы ойынды шешкен үш ұпайлық лақтырды, осылайша Jazz командасын екі рет NBA финалына қатысуға жіберді. 1997 жылғы NBA финалының үшінші ойынында Стоктон 17 ұпай, 7 допты қайтарып алды және 12 нәтижелі пас жасады, бұл франшиза тарихындағы алғашқы финалдағы жеңіс болды. Жаздар Майкл Джорданның басшылығымен финалда алты ойыннан кейін Chicago Bulls командасынан жеңілді. Bulls тағы да Jazz командасын алты ойыннан кейін жеңді. Кейінірек Стоктон ойынға әлі де қанағаттанғанын және жақсы ойнағанын айтты, бірақ оның отбасының өсуі оған "қонақүй бөлмесінде ойын күтудің үйде жоғалтқан уақытты өтемейтінін" сезіндірді. Стоктонның 12-ші нөмірлі футболкасы Jazz командасымен 2004 жылдың 22 қарашасында өткен ойын кезінде зейнеткерлікке жіберілді. Стоктонның мүсіні Delta Center-дің алдында орналасқан, ал 2006 жылдың 23 наурызында жақын жерде Карл Малоунның мүсіні орнатылды. Малоун мен Стоктонның мүсіндері олардың бірлескен жетістіктерін еске алатын қола тақтада тұр. Стоктон 2009 жылы Naismith Memorial Basketball Hall of Fame-ге енгізілді. Стоктон 2010 жылы 1992 жылғы АҚШ ерлер баскетбол құрамасымен бірге Hall of Fame-ге енгізілді.
Ойыншы профилі
Стоктон 19 маусымдық карьерасында бар болғаны 22 ойынды өткізіп алды. Алғашқы 13 маусымында ол тек төрт ойынға қатыспады (барлығы 1989-90 маусымында). 1997-98 маусымының алғашқы 18 ойынын сол тізесіндегі жарақат салдарынан жіберіп алды, бұл жарақатты маусымға дайындық кезінде алған болатын. Бұл оның карьерасындағы жалғыз ауыр жарақат еді және ол жарақаттан жазылғаннан кейін ешқандай ойынды жіберген жоқ. Стоктон физикалық ойын стилімен "ешкімнің баласы" атанды; спортшылар мен жанкүйерлердің пікір сауалдарында оны көбінесе командаласы Карл Малоуннан кейін НБА-дағы ең жауырыны бар ойыншылардың бірі деп бағалады. Стоктонның жауырыны оған лигадағы кейбір ойыншылар арасында "ласы" репутациясын әкелді, Sports Illustrated журналы 1997 жылы жүргізген сауалнамада осы пікірді қолдады. Ол Деннис Родманнан кейін лигадағы екінші "ласы" ойыншы деп танылды. Оның танымал "қысқа шорты" "Стоктон шорты" деп аталды, себебі ол лиганың қалған бөлігі кең шорт киюге көшкеннен кейін де осы стильдегі шорт кие берді. Стоктонның карьерасы тұрақтылығымен және ұзақтығымен де ерекшеленеді. Ол 41 жасқа толғанға дейін НБА-дағы негізгі ойыншы болып қала берді. Көп жылдар бойы Карл Малоун мен Стоктон "Джаз" командасының ең тиімді дуэті болды. Екеуі де командаласып рекордтық 1412 рет тұрақты маусым ойындарына қатысты. Стоктонның көптеген нәтижелі пасстары Малоунға берілді. Стоктон мен Малоунды барлық уақыттағы ең керемет "пик-н-ролл" комбинациясы деп атайды. Стоктон мен Малоун сонымен қатар НБА чемпиондығын жеңбеген ең үздік ойыншылардың қатарында саналады. Стоктон 15 806 нәтижелі паспен НБА рекордтарын ұстап тұр. Ол 10 000-нан 15 000-ға дейін нәтижелі пас берген алғашқы ойыншы болды. Стоктон сондай-ақ бір маусымдағы ойын орташасы бойынша нәтижелі пас беру рекордтарын ұстайды (1990 жылы 14,5). Қорғаныс шебінде Стоктон 3 265 ұрлықпен НБА рекордтарын ұстап тұр. Стоктон сонымен қатар тиімді ұпай жинаушы (әр ойынға орташа есеппен 13,1 ұпай және карьералық соққының 51,5% тиімділігі) және сенімді үш ұпайлық соққыны орындайтын (өмірлік орташа есеппен 38,4%) ойыншы болды. 2023 жылдың ақпанына қарай ол НБА-ның барлық уақыттағы ұпай жинау тізімінде 55-ші орында тұр, оның карьерасында 19 711 ұпай жинаған. Стоктон екі рет All-NBA бірінші командасына, алты рет All-NBA екінші командасына, үш рет All-NBA үшінші командасына және бес рет All-Defensive екінші командасына енді. 1996 жылы ол НБА тарихындағы 50 ең үздік ойыншының бірі деп танылды. 2021 жылдың қазан айында Стоктон лиганың барлық уақыттағы ең үздік ойыншыларының бірі ретінде тағы да құрметке ие болды, ол НБА-ның 75 жылдық мерекелік командасына енді. 2022 жылы НБА-ның 75 жылдығын тойлауға арналған шара аясында The Athletic барлық уақыттағы ең үздік 75 ойыншыны тізімдеді және Стоктонды НБА тарихындағы 25-ші ең үздік ойыншы деп атады.
On defense, Stockton holds the NBA record for career steals with 3,265. Stockton was also a capable scorer (13.1 points per game career average and a 51.5 career shooting percentage) with a reliable three point shot (38.4% lifetime average). As of February 2023, he is 55th on the all time NBA scoring list with 19,711 career points. Stockton was selected to the All NBA First Team twice, the All NBA Second Team six times, the All NBA Third Team three times, and the NBA All Defensive Second Team five times. He was named one of the 50 Greatest Players in NBA history in 1996. In October 2021, Stockton was again honored as one of the league’s greatest players of all time by being named to the NBA 75th Anniversary Team In 2022, to commemorate the NBA's 75th Anniversary The Athletic ranked their top 75 players of all time, and named Stockton as the 25th greatest player in NBA history.
Халықаралық ойын
Стоктон, басқа NBA жұлдыздарымен бірге, 1992 жылы Испанияның Барселона қаласында өткен Олимпиада ойындарында баскетбол командасы құрамында ойнады. 1992 жылғы команда – NBA ойыншыларын қамтыған АҚШ-тың Олимпиада құрамасының алғашқысы болды. Бұл команда "Арман командасы" деп танылды; Нейсмит мемориалдық баскетбол даңқы залы оны "планетадағы ең ұлы баскетбол талантының жиынтығы" деп атады. Стоктон 1996 жылы АҚШ ерлер баскетбол құрамасының құрамында да ойнады.
Зейнетақыдан кейінгі қызмет
Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Стоктон туған қаласы Споканға оралды. Ол жасөспірімдер командаларында жаттықтырушы болып жұмыс істей бастады, 2003 жылы "бір уақытта жеті-сегіз команданың көмекшісі болды". Стоктон сонымен қатар әртүрлі бизнеске, соның ішінде құрылыс жобаларына қатысты. Куин Снайдер таңдалғанға дейін Стоктон Тайрон Корбиннің орнына бапкерлік қызметке үміткерлердің тізімінде болды. 2015 жылдың 28 қазанында Стоктон Монтана штаты университетінің әйелдер баскетбол командасына Кели Барнидің орнына көмекші бапкер ретінде қосылды. Барни бизнесте мансап жасау үшін команданы тастады, ал Стоктон бұрын MSU әйелдер командасының төрт ойыншысын жаттықтырған, олар Әуесқой спорт одағы лигаларында ойнаған. Ол "жүздеген" спортшылар COVID-19 вакцинасы салдарынан қайтыс болды деген мәлімдеме жасады, бірақ PolitiFact бұл мәлімдеменің жалған екенін анықтады. 2022 жылдың қаңтарында Гонзага университеті маска тағу ережесін бұзғаны үшін оның маусымдық билеттерін тоқтатты.
Жеке өмір
Хьюст Стоктон, Стоктонның әкесі (туған аты Джон Хьюстон Стоктон) 1920 жылдары жаңа құрылған Ұлттық футбол лигасының «Франкфорд Сары Жакеттер» командасында кәсіби футбол ойнады; Стоктон 1926 жылғы NFL чемпионатында «Сары Жакеттер» командасының құрамында болды. Стоктон және оның әйелі, бұрынғы Нада Степович (Матильда Степович пен Майк Степовичтің қызы, Алясканың соңғы аумақтық губернаторы) Спокан қаласында тұрады. Олардың екі қызы (Линдсей мен Лора) және төрт ұлы (Хьюстон, Майкл, Дэвид және Сэмюэл) бар. Стоктон мен оның отбасы – рим католиктері. Хьюстон Стоктон «Монтана» университетінің «Гризлиз» командасы сапында қорғаушы ретінде колледж футболында ойнады. 2011 жылы Солтүстік Лейк-Ситидегі «Вестминстер» колледжінде баскетбол ойнаған Майкл Стоктон Германияның екінші баскетбол лигасындағы «BG Karlsruhe» клубымен келісімшарт жасады. 2017 жылы Майкл Германияның бірінші баскетбол лигасы – Баскетбол Бундеслигасындағы «BG Геттинген» клубымен келісімшартқа отырды. Дэвид Стоктон 2014 жылы «Гонзага» университетіндегі колледж баскетбол карьерасын аяқтады, содан кейін НБА Даму лигасының «Рино Бигхорнс» командасында ойнағаннан кейін НБА-ның «Сакраменто Кингс» және «Юта Джаз» командаларында өнер көрсетті. Оның қызы Линдсей Стоктон «Монтана штаты» университеті үшін баскетбол ойнады, ал қызы Лора Стоктон «Гонзага» университетінде баскетболмен айналысты. Лора 2020 жылы Германияның «Herner TC» клубымен өзінің алғашқы кәсіби келісімшартына қол қойды. 2022 жылы ол Германияның Төменгі Саксония штатындағы «TK Hannover Luchse» («Сиырқабықтар») клубымен келісімшарт жасады, онда оның күшті және агрессивті ойын стилінің арқасында тез арада жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды. Сол маусымда Лора Стоктон мен «Сиырқабықтар» Германия кубогын жеңіп алды және чемпионат финалына өтті, тұрақты маусымнан кейін жоғары көрсеткіштер тіркелген команда ретінде өз алаңында ойнау құқығын алды. Алдыңғы және ең көп ұпай жинаған ойыншы Ангел Ризор бірінші ойында қолы сынғаннан кейін, олар жаңа чемпиондар – «Keltern Stars» командасына 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Стоктонның ағасы және үш сіңілі баласы колледж баскетболында ойнаған. Оның ағасы Стив Стоктон «Вашингтон» университеті үшін өнер көрсетті, ал Стивтің кіші ұлы Райли «Seattle Pacific» клубында ойнады. Стоктон «Foot Locker», «State Farm Insurance» және «Diet Pepsi» телеарналарында жарнамалық роликтерде түсті.