Кіріспе

Джон Симмонс Барт (/b//ɑr//θ/; 1930 жылдың 27 мамыры – 2024 жылдың 2 сәуірі) – американдық жазушы, постмодернистік және метафиктивті прозасымен танымал. Оның ең жоғары бағаланған және ықпалды туындылары 1960 жылдары жарық көрді, олардың ішінде Мэриленд штатының отарлық тарихын әйелдік фантазиямен қайта баяндайтын «Соттың арамшөп факторы», университетті суық соғыс әлемінің кішігірім нұсқасы ретінде бейнелейтін сатирикалық фантазия «Джайлс Ешкі Бала» және өзіне-өзі сілтеме жасайтын, тәжірибелік қысқа әңгімелер жинағы «Қызық үйde жоғалған» кіретін еді. Ол 1973 жылы «Химера» атты эпизодтық романы үшін Ұлттық кітап сыйлығының иегері атанды.

Өмір

Джон Барт, "Джек" деп аталған, 1930 жылдың 27 мамырында Мэриленд штатының Кембридж қаласында дүниеге келді. 1947 жылы Кембридж орта мектебін бітірді, онда ол барабан ойнап, мектеп газетіне мақалалар жазды. Джонс Хопкинс университетіне түсуге дейін ол қысқа мерзімге "Элементар теория және кеңейтілген оркестрлеу" пәнін оқыды. 1951 жылы бакалавр, ал 1952 жылы магистр дәрежесін алды. Оның дипломдық романы "Нессус көйлегі" Джонс Хопкинс университетіндегі тәжірибесіне негізделген. Барт 1950 жылдың 11 қаңтарында Харриет Анн Стриклендке үйленді. Ол сол жылы Джонс Хопкинс университетінің студенттік әдеби журналында және "Хопкинс шолуында" екі әңгіме жариялады. Оның қызы Кристин Энн 1951 жылдың жазында дүниеге келді. Келесі жылы оның ұлы Джон Стрикленд дүниеге келді. 1954 жылы үшінші баласы Дэниел Стивен дүниеге келді. 1965 жылы ол Нью-Йорк штатының Буффалодағы мемлекеттік университетіне көшті, онда 1965 жылдан 1973 жылға дейін оқытумен айналысты. Осы кезеңде ол аргентиналық Хорхе Луис Борхестің керемет қысқа әңгімелерімен танысты, бұл оның "Күлкі үйінде жоғалғандар" жинағына шабыттандырды. Барт 1972 жылы Бостон университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, содан кейін 1973 жылдан 1991 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Джонс Хопкинс университетінде сабақ берді.

Стилдер, тәсілдер және көркемдік критерийлер

Барттың шығармашылығы әдеби дәстүрді тарихи тұрғыдан түсінуімен және постмодернизмге тән қайта жазу практикасымен ерекшеленеді. Ол: "Мен тарихқа деген көзқарасымды нақты білмеймін, бірақ егер ол қайталануға, қайта оралуға, жаңадан ұйымдастыруға және қайталауға мүмкіндік берсе, оны әр жолы кеңейіп, айналып келе жатқан нәрсе түрінде көргім келеді". Барттың постмодернистік сезімталдығында пароди́я – маңызды құрал. 1972 жылы сұхбатында Барт: "Роман жазу процесінің өзі – мазмұн, шамалы дәрежеде болса да" деді.