Кристофер Хаттон: Англия саяхатшысы және Елизавета I-нің кеңесшісі
Christopher Hatton
Кристофер Хаттон (1540-1591) – Англия саяхатшысы, Елизавета I-нің кеңесшісі, Лорд-канцлер. Мэри, Шотландия королевасын соттаған судья. Тарихы мен әулеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1540–1591 жылдары өмір сүрген ағылшын саясаткері және сарай адамы, сэр Кристофер Хаттон КГ (1540 жылдың 12 желтоқсаны – 1591 жылдың 20 қарашасы) – Англияның лорд-канцлері және Англия королевасы Елизавета I-нің жақын досы. Ол Шотландия королевасы Мэриді мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп таныған судьялардың бірі болды.
English politician and courtier (1540–1591)
Sir Christopher Hatton KG (12 December 1540 – 20 November 1591) was an English politician, Lord Chancellor of England and a favourite of Elizabeth I of England. He was one of the judges who found Mary, Queen of Scots guilty of treason.
Алғашқы жылдар
Сэр Кристофер Уильям Хаттонның (28 тамыз 1546 жылы қайтыс болды) екінші ұлы болды. Ол Холденби, Нортгемптонширде тұрған, ал оның екінші әйелі – Лоренс Сондерстің (1544 жылы қайтыс болды) қызы Элис Сондерс болды. Оның әйелі, Элис Броксби, Роберт Броксбидің (28 наурыз 1531 жылы қайтыс болды) Лестерширдегі Шобиде және Элис Ширлидің қызы еді. Әкесінің тарапынан Хаттон әулетінің тегі «жазбаларда кездеспейді» дейді. Генрих VII патшалығы тұсында Чеширдегі Квисти Берчесте тұрған Генри Хаттон, Нортгемптонширдегі Холденбидің Уильям Холденбидің жалғыз мұрагері Елизаветаға үйленді. Олардың ұлы, Джон Хаттон, Холденбиде қоныстанды және үш ұлы болды, олардың үлкені – Кристофер Хаттонның әкесі Уильям еді. Оның екі бауыры, Томас және Уильям, сондай-ақ бір қарындасы Дороти (1569 жылы қайтыс болды) болды, ол алдымен Уорвикширдегі Хуннингхэмнан келген Джон Ньюпортқа (1566 жылы қайтыс болды), содан кейін Уорвикширдегі Идликоттан келген Уильям Андерхиллге (1570 жылы қайтыс болды) үйленді. Оның ұлы, сонымен қатар Уильям Андерхилл (1597 жылы қайтыс болды), Нью-Плейсті Уильям Шекспирге сатты. 1567 жылы Хаттонның бауыры Томас, Джон Ньюпорттың әпкесі Урсула Ньюпортқа үйленді. Дегенмен, Хаттонның екі бауыры салыстырмалы түрде жас және баласыз қайтыс болған сияқты. Ақырында, Хаттонның мұрагері Джон Ньюпорттан туған оның қарындасы Доротидің ұлы болды. Хаттонның білімін анасының ағасы Уильям Сондерс (шамамен 1583 жылы қайтыс болды) бақылаған. Басқаша айтқанда, ол 15-16 жасында Оксфордтың Сент-Мэри-холлға қарапайым студент ретінде түскенге дейін оның өмірінен ештеңе белгілі емес. Ол Оксфордты дипломсыз тастап, 1560 жылдың 26 мамырында Иннер Темплге қабылданды. Оның адвокаттыққа шақырылған-шақырылмағаны белгісіз.
Sir Christopher was the second son of William Hatton (died 28 August 1546) of Holdenby, Northamptonshire, and his second wife, Alice Saunders, daughter of Lawrence Saunders (died 1544) of Harrington, Northamptonshire. His wife, Alice Brokesby was the daughter of Robert Brokesby (died 28 March 1531) of Shoby, Leicestershire, and of Alice Shirley. On his father's side, the Hatton pedigree is said to be "traced beyond records". In the reign of Henry VII, Henry Hatton of Quisty Birches in Cheshire married Elizabeth, sole heiress of William Holdenby of Holdenby, Northamptonshire. Their son, John Hatton, settled at Holdenby and had three sons, of whom Christopher Hatton's father, William, was the eldest. He is said to have had two brothers, Thomas and William, and a sister Dorothy (died 1569), who married first John Newport (died 1566) of Hunningham, Warwickshire, then William Underhill (died 1570) of Idlicote, Warwickshire, whose son, also William Underhill (died 1597), sold New Place to William Shakespeare. In 1567, Hatton's brother Thomas married John Newport's sister, Ursula Newport. However Hatton's two brothers appear to have died relatively young and without issue. It was his sister Dorothy's son by John Newport who eventually became Hatton's heir. Hatton's education is said to have been supervised by his maternal uncle, William Saunders (died c. 1583). Otherwise nothing is known of his life until he entered St Mary Hall, Oxford as a gentleman commoner at the age of 15 or 16. He left Oxford without a degree and enrolled in the Inner Temple on 26 May 1560. It is not known whether he was called to the bar.
Мансап
1561 жылы Хаттон Ішкі ғибадатханадағы маскада Ойын шебері рөлін ойнады және осыған ұқсас жағдайда Елизавета патшайымының назарын аударды. Һәм әдемі, Һәм шебер биші болған Хаттонның биі тез арада патшайымының құрметіне бөленіп, «Бейнелі канцлер» деген лақап атқа ие болды. Наунтонның айтуынша, ол «гальярд биі арқылы» сарайға жол тапты, себебі ол сот сарайларының қарапайым азаматы ретінде маскада келді, ал оның белсенділігі мен келбеті – биік бойлы әрі пропорционалды дене бітімі – патшайымның құрметіне ие болды. 1564 жылы ол патшайымның зейнеткерлердің бірі және жеке кеңесшілер палатасының азаматы болды, ал 1572 жылдың шілдесінде күзетшілер жасағының капитаны тағайындалды. 1577 жылдың 11 қарашасында ол патшалық үйдің вице-камерналы болып тағайындалды және Жеке кеңеске ант берді. Сол айда ол рыцарь атағын алды. 1578 жылдың маусымында патшайым оған Холборндағы Ели Плейстегі Ели епископының үйін ресми түрде сыйға берді, бұл епископтың қарсылығына қарамастан жасалды. Осы тағайындамалар мен патшайымның оған осы жылдары жасаған құнды сыйлықтары оның сүйіктісі екендігі туралы әңгімелерге себеп болды, ал бұл айыптауды 1584 жылы Шотландия королевасы Мэри айқын түрде жариялады. Олардың арасындағы қарым-қатынас тығыз болғаны сөзсіз. Хаттамаларында патшайым оны «Лидд» деп атады. Ал ол өзін кем дегенде бір хатында оның «қозысы» деп атаған. Дегенмен, Хаттон «әлдеқайда кінәсіз болғанға ұқсайды». Хаттон 1571 жылы парламентте Хайэм Феррерстің өкілі болды және 1572 жылдың мамырынан бастап Нортгемптонширден сайланды. Ол Джон Стаббс пен Уильям Парридің істерін қарау кезінде парламентте белсенділік танытты. 1576 жылы патшайым оған Уэлингбороу округіндегі жерді сыйға берді. 1581 жылы ол королева мен Аленсон герцогы Франсуа арасындағы некеге келісім жасау үшін тағайындалғандардың бірі болды, бірақ ол королеваны одан бас тартуға шақырды. Бір дерек бойынша, Хаттон бірде Шотландия королевасы Мэриге Елизавета патшайымы қайтыс болған жағдайда оны Лондонға әкеліп жеткізе алатынын уәде берген. Бұл шындыққа сәйкес пе, белгісіз, бірақ Хаттонның өзінің егеменіне деген адалдығы күмәнсіз болды. 1584 жылдың желтоқсанында ол 400 парламент мүшесін тізе бүгіп, патшайымының қауіпсіздігі үшін дұға етуге жетекшілік етті. Хаттон 1586 жылы Энтони Бэбингтонды соттаған соттың мүшесі және келесі жылы Шотландия королевасы Мэриді опасыздыққа кінәлі деп тапқан комиссия мүшелерінің бірі болды. Ол оны парламентте қатты айыптады және Уильям Дэвисонға оның өлім жазасын орындау туралы жарлықты Фотрингхейге жіберуге кеңес берді. Хаттон патшайым Елизаветаға тапсыру үшін сэр Томас Смиткке хатпен бірге сақина жіберді. Оны кеудеге тағу керек еді, ал Хаттон оның «жұқпалы ауаларды қуып шығару қасиеті бар екенін және (хатта) айтылғандай, тәтті кеуделердің арасында, таза тұрақтылықтың таза ұясында киілуге тиіс» екенін мәлімдеді. Сэр Роберт Сесил 1591 жылдың тамызында патшайымның, Портсмутте болғанда, Хаттон оған жіберген дудка пішініндегі зергерлік бұйымды кигенін хабарлады. Бұл бейне қойшыларға және оның оны «қойы» деп атауына сілтеме жасады. 1587 жылы Хаттон лорд-канцлер болды. Ол заңды жақсы білмесе де, ақылмен әрекет еткенін көрсетті. Ол номиналды түрде рим католигі болғанымен, діни мәселелерге қатысты орташа және төзімді көзқарас танытты. Хаттон Оксфорд университетінің канцлері болды. Ол ақылдылығымен белгілі болды, сонымен қатар әдебиетке қызығушылық танытып, Эдмунд Спенсер оның достарының бірі болды. Ол «Танкред пен Гизмунд» трагедиясының төртінші актісін жазды. Оның өліміне орай проза мен өлеңде көптеген мақтау сөздер айтылды.
In 1561 Hatton played the part of Master of the Game at a masque at the Inner Temple, and on a similar occasion attracted the attention of Queen Elizabeth. Handsome and skilled, Hatton's dancing quickly won him the Queen's favour and the nickname "The Dancing Chancellor". He came to court, according to Naunton, "by the galliard, for he came thither as a private gentleman of the Inns of Court in a masque, and for his activity and person, which was tall and proportionable, taken into the Queen's favour." In 1564, he became one of the Queen's gentlemen pensioners and a gentleman of the privy chamber, and in July 1572 captain of the yeomen of the guard. On 11 November 1577, he became vice chamberlain of the royal household and was sworn into the Privy Council. That same month he was knighted. In June 1578, the Queen formally granted him the Bishop of Ely's house in Ely Place, Holborn, despite vigorous protests from the Bishop. These appointments, with the valuable grants the Queen showered on him in these early years, prompted rumours that he was her lover, a charge specifically made in 1584 by Mary, Queen of Scots. There were certainly close personal relations between them. In correspondence the Queen called him her "Lyddes". He is said to have referred to himself in at least one letter as her "sheep". Yet Hatton "was probably innocent in the matter." Hatton represented Higham Ferrers in Parliament in 1571 and from May 1572 was a member for Northamptonshire. He was active in Parliament in prosecutions of John Stubbs and William Parry. In 1576, he was granted land in Wellingborough by the Queen. In 1581, he was one of those appointed to arrange a marriage between the Queen and Francois, Duke of Alençon, although he urged the Queen against it. According to one account, Hatton once assured Mary, Queen of Scots he would fetch her to London if Queen Elizabeth died. Whatever the truth of this, Hatton's loyalty to his sovereign seems to have remained unquestioned. On one occasion, in December 1584, he led 400 kneeling members of the House of Commons in a prayer for the Queen's safety. Hatton was a member of the law court that tried Anthony Babington in 1586 and one of the commissioners who found Mary, Queen of Scots, guilty of treason the following year. He vigorously denounced her in Parliament and advised William Davison to forward the warrant for her execution to Fotheringhay. Hatton sent a ring with a letter to Sir Thomas Smith, to be presented to Queen Elizabeth. It was to be worn at the breast, and Hatton claimed for it "the virtue to expel infectious airs, and is, as it (the letter) telleth me, to be worn between the sweet duggs, the chaste nest of pure constancy." Sir Robert Cecil reported in August 1591 that the queen, who was at Portsmouth, wore a jewel in the form of bagpipes on her ruff that Hatton had sent her. The device alluded to shepherds and her nickname for him, "her mutton". In 1587 Hatton became Lord Chancellor. Though he had no great knowledge of the law, he appears to have acted with sense and judgement. He was said to have been a Roman Catholic in all but name, but treated religious questions in a moderate and tolerant way. Hatton was chancellor of the University of Oxford. He is reported to have been parsimonious, but he patronized men of letters and Edmund Spenser was among his friends. He wrote the fourth act of a tragedy, Tancred and Gismund. His death occasioned several panegyrics in prose and verse.
Байлық
Хэттон мансабының дамуы және патшайымның оған деген ықыласы арқасында байыды, ал 1583 жылы Нортгемптонширдегі Холденбиде Англиядағы ең ірі жекеменшік Елизавета заманы үйін салуға кірісті. Онда шыны өте қымбат болған кезде 123 үлкен шыны терезе болды – терезелердің саны байлықты көрсету тәсіліне айналды. Үйде екі үлкен алаң болды және ол Хэмптон-корт сарайымен шамалас болды. Үш қабатты биіктігі бар еді және өзі үшін, ал патшайым келген жағдайда оның қабылдауы үшін екі үлкен мемлекеттік бөлмесі болды, бірақ ол ешқашан келген жоқ. Лорд Бергли қарт күнінде үйге келіп, залдан мемлекеттік бөлмелерге дейінгі әсем баспалдаққа тәнті болды және үйді соншалықты кемшінсіз деп жариялады, ол баспалдақтан төмен түскенде "аяқтарының әлсіздігін" ұмытты. Ешқандай шығынға қиындық жасалмады. Хэттон тіпті бір терезеден көріністі бұзғандықтан ауылды көшіруге ақша төледі. Дегенмен, үйдің құны оның қалтасын түгеді, сондықтан Хэттон өмірінің соңына дейін ақша тапшылығын сезінді. Құрылыстың қаржылық жағдайын жақсы білетін Бергли Хаттонға: "Құдай бізге екеумізге де оны ұзақ уақытқа сыйласын, өйткені біз екеуміз де осы үшін қалтамыздан артық жұмсауға ниеттендік" деп жазды. Азайып бара жатқан байлығын сақтау үшін Хэттон Фрэнсис Дрейктің кейбір саяхаттарына, соның ішінде Дрейктің испан Америкасындағы қақпалық әрекеттеріне инвестиция жасады. Дрейк жер шарын айналып, Магеллан бұғазына жеткенде, ол кемесін Хаттонның туындағы алтын бұғыс пен кемедегі испан алтынының құрметіне құрмет көрсетіп, «Алтын Бұғыс» деп атады. Хэттон осы экспедициядан 2300 фунт пайда тапты.
Hatton became wealthy through his progressing career and the Queen's fondness for him, and in 1583 he embarked on building at Holdenby, Northamptonshire, what was to be the largest privately owned Elizabethan house in England. It had 123 huge glass windows at a time when glass was very expensive – window numbers became a way to show wealth. It had two great courts and was as large as Hampton Court palace. It was three storeys high and had two large state rooms, one for himself and another for the Queen, should she ever stay, which she never did. Lord Burghley, visiting the house in his old age, was impressed with the grand staircase from the hall to the state rooms and proclaimed the house so faultless he forgot the "infirmity of his legs" whilst he walked around. No expense was spared. Hatton even paid to move a village because it spoiled the view from one of his windows. However, the cost of the house drained his purse, so that Hatton was short of money for the rest of his life. No stranger to the financial strain of building, Burghley wrote to Hatton: "God send us both long to enjoy her, for whom we both meant to exceed our purses in these." To maintain his dwindling wealth, Hatton began investing in some voyages of Francis Drake, including Drake's acts of piracy in Spanish America. During Drake's subsequent circumnavigation of the globe, when he reached the Straits of Magellan, he renamed his ship The Golden Hind in honour of Hatton's coat of arms, which contained a golden hind, and of all the Spanish gold on board. Hatton made a profit of £2300 from this expedition.
Өлім
Ол өзінің табыстарына қарамастан, 1583 жылы Холденби үйі аяқталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, үлкен қарыздармен қайтыс болды. Хаттон, Елизавета I патшайымы онда тұрмаса, ол онда ұйықтамайтынын айтқан. Холденби үйінің түпнұсқасының қалдықтары 1870 жылдары салынған жаңа ғимараттың бір бөлмесінде сақталған; бақта 1583 жыл жазылған екі аркасы бар бағаналы есіктің бөлігі; сондай-ақ сызбалар мен жоспарлар бар. Ол 1570 жылы Кирби Холл сарайын салуға кіріскен. Ол француз сәулет өнерінің үлгілеріне негізделіп, келесі ондаған жылдарда классикалық стильде кеңейтілді. 1591 жылы Хаттонның денсаулығы нашарлады. Патшайым 11 қарашада оны зиярат етті. Тоғыз күннен кейін ол Эли-Плейсте қайтыс болды және 16 желтоқсанда Санкт-Пол соборында мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті. Оның есіміне ескі Санкт-Пол соборындағы бас алтарьда үлкен ескерткіш орнатылды, ол "оның үстінде биік тұрып, діншілдерді қынжырған, бірақ Лондонға келген туристерге таң қалдырған еді – 1666 жылғы Ұлы өрт оны құлатып, жойғанға дейін". Хаттон қазіргі крипттегі ескерткіште жоғалған маңызды қабірлердің бірі ретінде тізімделген. Оның заңды емес қызы болған деген болжам бар, бірақ ол ешқашан үйленбеді, ал оның ірі және құнды мүлігі сіңілісі Урсула Хаттонның ұлы, сэр Уильям Ньюпортқа (1560–1597) тиесілі болды, ол Хаттон тегін қабылдады. Соңғысы 1597 жылы еркек баласы болмай қайтыс болғанда, мүлік Сэр Кристофер Хаттонның бірінші туысы және құдасына, тағы бір Сэр Кристофер Хаттонға (1619 жылы қайтыс болды) өтті, оның ұлы және мұрагері Кристофер Кирби бароны Хаттон атанды, ал оның ұлы Кристофер Виконт Хаттон болды. Бұл әулет Финч Хаттон ұрпақтарымен бүгінге дейін жалғасуда.
Despite his successes Hatton died with large debts, a few years after his Holdenby mansion was completed in 1583. Hatton claimed to refuse to sleep there until Queen Elizabeth I would do so. The remains of the original Holdenby House are a room incorporated into a replacement building in the 1870s; part of the pillared doorway with two arches inscribed with the date 1583 in the gardens; and drawings and plans. He had begun to build his other country house, Kirby Hall, in 1570. It was based on French architectural designs and expanded in Classical style over the decades. Hatton's health declined in 1591. The Queen visited him on 11 November. Nine days later he died at Ely Place and was given a state funeral at St Paul's Cathedral on 16 December. A grand monument to him stood at the high altar of Old St Paul's, "towering above it – an outrage to the susceptibilities of the devout but an object of marvel to London sightseers – until the Great Fire of 1666 dethroned and destroyed it." Hatton is listed on a modern monument in the crypt as one of the important graves lost. Although he seems to have had an illegitimate daughter, Hatton never married, and his large and valuable estates descended to his nephew, Sir William Newport (1560–1597), son of his sister Ursula Hatton, who took the surname Hatton. When the latter died without male issue in 1597, the estates passed to Sir Christopher Hatton's first cousin once removed and namesake godson, another Sir Christopher Hatton (died 1619), whose son and successor, Christopher became Baron Hatton of Kirby and his son Christopher became Viscount Hatton. This line still continues with the Finch Hattons.
Еске алу рәсімі
Ұлыбританияның кескен алмастар саудасының ортасы – Хаттон Гарден, Хаттонның Лондондағы үйі мен жер телімі орналасқан жерде тұр. Сэр Кристофер Хаттон академиясы 1983 жылы Нортгемптонширдегі Веллингборо қаласында негісталды.
Hatton Garden, heart of the UK's trade in cut diamonds, stands on the site of Hatton's London home and grounds. Sir Christopher Hatton Academy was founded in 1983 in Wellingborough, Northamptonshire.