Кіріспе

1978 жылы Пуэрто-Рико тәуелсіздігі үшін күрескен екі жас белсенді қаны төгілді. Серро Маравиладағы кісі өлтірулер, сондай-ақ Серро Маравила трагедиясы деп те аталатын оқиға 1978 жылдың 25 шілдесінде Пуэрто-Риконың Понсе қаласы маңындағы Серро Маравила тауында болды. Осы оқиғада Пуэрто-Рико тәуелсіздігін жақтаған екі жас белсенді – Карлос Энрике Сото Арриви (1959–1978) және Арнальдо Дарио Росадо Торрес (1953–1978) Пуэрто-Рико полициясының жасаған шабуылында қаза тапты. Бұл оқиға көптеген саяси дауларға әкеп соқты, нәтижесінде полиция қызметкерлері кісі өлтіруге кінәлі деп танылды, ал бірнеше жоғары лауазымды жергілікті билік өкілдері оқиғаны жоспарлаған немесе жасырған деп айыпталды. Бастапқыда полицияның террористерге қарсы операциясы деп мәлімделгенімен, жергілікті БАҚ полиция қызметкерлерінің және жалғыз тірі қалған куәгердің көрсетпелеріндегі қайшылықтарға күмән келтірді. Пуэрто-Риконың сол кездегі губернаторы Карлос Ромеро Барсело (PNP) жергілікті Әділет министрлігіне тергеу жүргізуді тапсырды және Федералдық Тергеу бюросынан (ФБР) және АҚШ Әділет министрлігінен көмек сұрады. Тергеулер полиция қызметкерлерінің ешқандай заңбұзушылық жасаған жоқ деген қорытындыға келді. Алайда, басты оппозициялық партия (PPD) өз тергеуін бастағаннан кейін, жаңа дәлелдер мен куәгерлердің жаңа куәліктері ашыққа шықты, олар полиция қызметкерлерінің өте ауыр кінәлі екенін және кісі өлтіруге қатысқандарын, сондай-ақ жергілікті және федералдық деңгейде оқиғаны жасыруға тырысқандарын көрсетті. Сот процестері өтті және барлығы 10 офицер түрлі қылмыстарға кінәлі деп танылды. Оқиға және одан кейінгі жағдайлар Пуэрто-Риконың саяси тарихындағы ең даулы оқиғалардың біріне айналды және оны жиі "арал тарихындағы ең ірі саяси жасыру" деп атайды. Пуэрто-Рико тәуелсіздігі үшін күрескен белсенділер бұл оқиғаны тәуелсіздік қозғалысына қарсы саяси қысымның мысалы ретінде жиі пайдаланады. Джой Джеймс: «Серро Маравила трагедиясы отаршылдыққа бүкіл әлемде тыйым салынған себебін көрсетті» деді.

Құрбандар

Карлос Энрике Сото Арриви 1959 жылдың 8 желтоқсанында Сан-Хуан қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Педро Хуан Сото (20 ғасырдағы Пуэрто-Риконың ең танымал романістерінің бірі) және Роза Арриви болды. Оның үлкен ағасы (Роберто Альфонсо) және кіші інісі (Хуан Мануэль) болды. Оқушы кезінде әдебиетке қызығушылық танытқан. Сондай-ақ, ол әңгімелер жазып, Пуэрто-Рико Білім министрлігі ұйымдастырған байқауда екінші орынды жеңіп алған. Ата-анасы докторлық диссертацияларын қорғау үшін Еуропаға кеткенде, ол бір жылдың ішінде француз тілін үйренді. Еуропадан оралғаннан кейін Рио-Пьедрастағы Escuela Superior República de Colombia орта мектебіне түсті, бірақ шетелде оқыған жылдары есепке алынбағандықтан, төменгі сыныптан бастады. Сото Арриви өте ерте жасынан әлеуметтік мәселелерге қызығушылық танытса да, оның саяси белсенділігі орта мектепте тәуелсіздік жақтастарының тобына қосылғаннан кейін басталды. Арнальдо Дарио Росадо Торрес 1953 жылдың 23 қарашасында Ескі Сан-Хуан қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Пабло Росадо және Хуана Торрес Аймат болды. Росадо орта мектепті бітіріп, печенье фабрикасында жұмыс істеді. Дарио Росадо Анжела Ривераға үйленген, олардың Мануэль Ленин Росадо Ривера деген ұлы болған. Росадо өте ерте жасынан Пуэрто-Риконың тәуелсіздігіне ұмтылды. Ол социалистік лигаға қосылып, бірнеше шараларға қатысты. Росадо өздігінен білім алған және түрлі әдебиеттерді, әсіресе Пуэрто-Рико мен Латын Америкасының саяси процестеріне қатысты кітаптарды жақсы оқыған. Ол сондай-ақ өлеңдер, эсселер жазып, Латын Америкасының әртүрлі өңірлеріндегі достарымен хат алмасып тұрған. Полиция қызметкерлері олардың жоспарынан бұрын хабардар болған, содан кейін белсенділерге шабуыл жасалып, оларға оқ атылған. Жасырын агент оқ атылған кезде жеңіл жарақат алды, ал такси жүргізушісі көп зардап шекпеді.

Бастапқы мәлімдемелер

Атыс болғаннан кейінгі таңертең офицерлер өзін-өзі қорғау үшін әрекет еткендерін айтты, белсенділерге қаруларын тастап беруді бұйырғанын, сол сәтте белсенділер оларға оқ атып, олар да жауап ретінде оқ атқанын мәлімдеді. Бастапқыда такси жүргізушісі атыс басталғанда таксидің приборлық тақтасының астында жасырынып, кімнің бірінші оқ атқанын көре алмағанын айтты. Ол "10 қарулы адамды" жақындап келе жатқанын көрді, кейін олар полиция агенттері екені анықталды.

Екінші тергеу

1980 жылдың қараша айында өткен жалпы сайлауда губернатор Ромеро Барсело 3503 дауыс айырмасымен қайта сайланды (Пуэрто-Рико тарихындағы ең тартысты сайлаулардың бірі), бірақ оның партиясы штат заң шығарушы органын басқаруды негізгі оппозициялық партия PPD-ға жоғалтты. The New York Times бұл жеңілісті сол кездегі тергеулерге байланысты туған дау-жанжалға байланысты деп түсіндірді. Өзінің куәлігі үшін иммунитет алған Картахена, оқ атылғанға бірнеше сағат бұрын полковник Анхель Перес Касильяс, барлау бөлімінің командирі, өзіне және басқа офицерлерге «Бұл террористер (таудан) тірі түспеуі керек» деген бұйрық бергенін айтты. 1983 жылдың 29 қарашасында мемлекеттік Сенаттың тергеу комитетінің баяндамасы бойынша үш прокурор Серро Маравильядағы оқ атысуды тиісті түрде тергемегені анықталғаннан кейін қызметтен босатылды, екі тергеуде 101 нақты кемшілікке сілтеме жасалды. 1986 жылдың 29 сәуірінде, ақталғаннан кейін екі ай өткен соң Гонсалес Баямондағы анасының үйінің алдында қанымен өлтірілді. Ол үш оқтан жарақаттанды, ал анасы жеңіл жарақат алды. Бірнеше сағаттан кейін өзін «Революция үшін еріктілер ұйымы» деп таныстырған топ жергілікті жаңалықтар агенттіктеріне қоңырау шалып, жауапкершілікті өз мойнына алды. Олар Cerro Maravilla-дағы өлімге қатысқан барлық полицейлерді «бірінен соң бірі» өлтіреміз деп мәлімдеді. ФБР сол кезде бұл ұйымды АҚШ-тағы ең қауіпті террористік ұйымдардың бірі деп санайтын, себебі осы ұйым 1979 жылдың 3 желтоқсанында Пуэрто-Рикодағы әскери автобусқа жасалған шабуылға, нәтижесінде екі әскери қызметкер қаза тауып, 10 адам жарақаттанған, сондай-ақ 1981 жылдың 12 қаңтарында АҚШ Ұлттық гвардиясының базасына жасалған шабуылға, нәтижесінде алты истребитель ұшағы қиратылған, жауапкершілікті мойнына алған. Жыл сайын 25 шілдеде Пуэрто-Рико ұлтшылдары, тәуелсіздік жақтастары және оларға көңіл білдіретін адамдар Серро Маравила тауына жиналып, Карлос Энрике Сото Арриви мен Арнальдо Дарио Росадоны құрметтеп, Пуэрто-Рико тәуелсіздігінің идеясын қорғайды және тойлайды. Тау сонымен қатар «El Cerro de los Mártires» (Шейіттер тауы) деп аталды. «Odio» — Грэмми сыйлығының иегері iLe орындаған ән және бейнеклип, ол сол күнгі оқиғаларды көрсетеді және қайта жасайды, соның арқасында түсіністік пен келісімді дамытуға көмектеседі деп үміттенеді.