Экономист Юджин Фама: портфельдік теория, активтер бағасы және тиімді нарық гипотезасы бойынша зерттеулер. Нобель сыйлығының иегері, қазіргі заманғы қаржының әкесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық экономист және экономика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты
American economist and Nobel laureate in Economics
Эвгений Фрэнсис "Гин" Фама (/f//ɑː//m//ə/; 14 ақпан 1939 жылы туған) – портфель теориясы, активтерді бағалау және тиімді нарық гипотезасы бойынша эмпирикалық зерттемелерімен танымал американдық экономист. Қазіргі уақытта ол Чикаго университетінің Бут бизнес мектебінде қаржы саласының Роберт Р. Маккормик атындағы ерекше профессор қызметін атқарады. 2013 жылы ол Роберт Шиллер және Ларс Петер Хансенмен бірге Экономика ғылымдары саласындағы Нобельдік естелік сыйлығын бөлісіп алды. "Экономикадағы зерттеу жұмыстары" жобасы 2019 жылдың сәуір айына дейін оның академиялық еңбектеріне сүйене отырып, барлық уақыттағы ең ықпалды экономистердің тізімінде 9-шы орынға қойды. Ол "қазіргі қаржының әкесі" деп есептеледі, өйткені оның еңбектері қаржы экономикасының негізін қалады және одан көп сілтеме жасалады.
Eugene Francis "Gene" Fama ('/f//ɑː//m//ə/; born February 14, 1939) is an American economist, best known for his empirical work on portfolio theory, asset pricing, and the efficient market hypothesis. He is currently Robert R. McCormick Distinguished Service Professor of Finance at the University of Chicago Booth School of Business. In 2013, he shared the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences jointly with Robert J. Shiller and Lars Peter Hansen. The Research Papers in Economics project ranked him as the 9th most influential economist of all time based on his academic contributions, as of April 2019. He is regarded as "the father of modern finance", as his works built the foundation of financial economics and have been cited widely.
Ерте өмір және білім
Фама Массачусетс штатының Бостон қаласында Анжелина (қызметтік аты Сарасено) мен Фрэнсис Фаманың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның барлық ата-анасы Италиядан көшіп келген. Фама – Малден католиктік орта мектебінің спорттық даңқ залының иесі. Ол 1960 жылы Тафтс университетінде роман тілдері мамандығы бойынша үздік дипломмен (magna cum laude) бакалавр дәрежесін алды, сонымен қатар ол мектептің үздік студент-спортшысы деп таңдалды.
Fama was born in Boston, Massachusetts, the son of Angelina (née Sarraceno) and Francis Fama. All of his grandparents were immigrants from Italy. Fama is a Malden Catholic High School Athletic Hall of Fame honoree. He earned his undergraduate degree in Romance Languages magna cum laude in 1960 from Tufts University, where he was also selected as the school’s outstanding student–athlete.
Мансап
Фаманың MBA және PhD дәрежелері Чикаго университетінің Бизнес мектебінде экономика және қаржы салаларында алынған. Оның докторлық жетекшілері Нобель сыйлығының иегері Мертон Миллер және Гарри В. Робертс болды, бірақ Бенуа Мандельброттың да маңызды ықпалы болды. Ол өзінің барлық оқытушылық мансабын Чикаго университетінде өткізді. Оның докторлық диссертациясы, қысқа мерзімді акция бағасының өзгеруі болжамсыз және кездейсоқ қозғалысқа жуық екенін көрсеткен, 1965 жылғы қаңтарда шыққан «Бизнес журналында» «Акция бағаларының мінез-құлқы» деген атпен жарияланды. Бұл жұмыс кейіннен «Акция бағаларындағы кездейсоқ қозғалыстар» атты техникалық емес мақалаға қайта жазылды, ол 1965 жылы Financial Analysts Journal және 1968 жылы Institutional Investor журналдарында жарияланды. Кеннет Френчпен бірлесе жасаған кейінгі жұмысы күтілетін акция табысының болжамдылығы уақыт бойынша өзгеретін дисконттық ставкалармен түсіндірілуі мүмкін екенін көрсетті; мысалы, рецессия кезіндегі жоғары орташа табыс бағаларды төмендетіп, орташа табысты арттыратын тәуекелге қарсылықтың жүйелі түрде өсуімен түсіндірілуі мүмкін. Оның 1969 жылы International Economic Review журналында (бірнеше авторлармен) жарияланған «Акция бағаларының жаңа ақпаратқа бейімделуі» атты мақаласы, жаңадан қолжетімді CRSP деректер базасынан баға деректерін пайдалана отырып, акция бағаларының оқиғаға қалай жауап беретінін талдауға ұмтылған алғашқы оқиға зерттеуі болды. Бұл осы сияқты жүздеген жарияланған зерттеулердің алғашқысы болды. 2013 жылы ол Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. 2019 жылы Чикаго университеті 2020 жылы ашылған Вудлоун тұрғын үй кешеніндегі студенттік үйлердің біріне Фаманың есімін беру туралы хабарлады.
Fama's MBA and PhD came from the Booth School of Business at the University of Chicago in economics and finance. His doctoral supervisors were Nobel prize winner Merton Miller and Harry V. Roberts, but Benoit Mandelbrot was also an important influence. He has spent the entirety of his teaching career at the University of Chicago. His PhD thesis, which concluded that short term stock price movements are unpredictable and approximate a random walk, was published in the January 1965 issue of the Journal of Business, entitled "The Behavior of Stock Market Prices". That work was subsequently rewritten into a less technical article, "Random Walks In Stock Market Prices", which was published in the Financial Analysts Journal in 1965 and Institutional Investor in 1968. His later work with Kenneth French showed that predictability in expected stock returns can be explained by time varying discount rates; for example, higher average returns during recessions can be explained by a systematic increase in risk aversion, which lowers prices and increases average returns. His article "The Adjustment of Stock Prices to New Information" in the International Economic Review, 1969 (with several co authors) was the first event study that sought to analyze how stock prices respond to an event, using price data from the newly available CRSP database. This was the first of literally hundreds of such published studies. In 2013, he was awarded the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences. In 2019, the University of Chicago announced that one of the student houses of Woodlawn Residential Commons, which opened in 2020, would be named after Fama.
Тиімді нарық гипотезасы
Фама көбінесе тиімді нарық гипотезасының әкесі ретінде танылады, бұл гипотезаның бастауы оның докторлық диссертациясы болған. 1965 жылы ол қор нарығындағы бағалардың қозғалысын талдады, нәтижесінде олардың «қалың құйрықты» үлестірім қасиеттері бар екені анықталды, яғни экстремалды қозғалыстар қалыпты үлестірімді болжауға қарағанда жиі кездеседі. 1970 жылғы мамыр айындағы «Жарнамалық қаржы» журналында жарияланған «Тиімді капитал нарықтары: теория мен эмпирикалық зерттеулерге шолу» атты мақаласында Фама тиімді нарықтарда одан бері қолданылып келе жатқан екі ұғымды ұсынды. Біріншіден, Фама тиімділіктің үш түрін ұсынды: (i) күшті форма; (ii) жартылай күшті форма; және (iii) әлсіз тиімділік. Олар бағаның өзгеруіне қандай ақпараттар ескерілетініне қарай түсіндіріледі. Әлсіз тиімділікте ақпарат жиынтығы тек тарихи бағалармен шектеледі, оларды бағалардың өзгеру үрдісінен болжауға болады, демек, одан пайда табу мүмкін емес. Жартылай күшті форма барлық қолжетімді ақпараттың, мысалы, компаниялардың хабарламалары немесе жылдық табыстар туралы мәліметтердің бағаларда ескерілетінін талап етеді. Соңғысы, күшті форма барлық ақпаратты, соның ішінде құпия ақпаратты қамтиды, бағаның өзгеруіне енгізеді; ол монополиялық ақпараттың пайда әкелмейтінін, яғни ішкі сауданың күшті формадағы нарық тиімділігінде табысқа жеткізбейтінін көрсетеді. Екіншіден, Фама нарық тиімділігі туралы түсінік нарық тепе-теңдігі моделін (мысалы, баға белгілеу механизмін) қабылдамаусыз тексерілмейтінін көрсетті. «Бірлескен гипотеза мәселесі» деп аталатын бұл тұжырым ғалымдарды одан бері толғандырып келеді. Нарық тиімділігі бағаға ақпараттың қалай енгізілетінін көрсетеді, Фама (1970) нарық тиімділігі гипотезасын күтілетін кірістің аясында тексеру қажеттігін атап өтеді. Бірлескен гипотеза мәселесінде модель болжаған кіріс нақты кірістен едәуір өзгеше болған жағдайда, модельде кемшілік бар ма, әлде нарық тиімсіз бе екенін анықтау мүмкін емес. Зерттеушілер модельдегі аномалияларды жою үшін әртүрлі факторларды қосып, модельдерін өзгерте алады, осылайша кірісті толық түсіндіруге үміттенеді. Модельдеу сынағында «альфа» деп те аталатын аномалия модель жасаушыға модельдегі факторлар бойынша кірісті толық болжауға болатынын көрсететін сигнал ретінде қызмет етеді. Алайда, альфа бар болғанша, Бірлескен гипотезаға сәйкес модельдің кемшілігі немесе нарықтың тиімсіздігі туралы қорытынды жасауға болмайды. Фама (1991) нарық тиімділігін теңгерім моделімен, яғни активтердің бағасын белгілеу моделімен бірге ғана тексеруге болатынын атап көрсетеді.
Fama is most often thought of as the father of the efficient market hypothesis, which began with his PhD thesis. In 1965 he published an analysis of the behavior of stock market prices that showed that they exhibited so called fat tail distribution properties, implying extreme movements were more common than predicted on the assumption of normality. In an article in the May 1970 issue of the Journal of Finance, entitled "Efficient Capital Markets: A Review of Theory and Empirical Work", Fama proposed two concepts that have been used on efficient markets ever since. First, Fama proposed three types of efficiency: (i) strong form; (ii) semi strong form; and (iii) weak efficiency. They are explained in the context of what information sets are factored in price trend. In weak form efficiency the information set is just historical prices, which can be predicted from historical price trend; thus, it is impossible to profit from it. Semi strong form requires that all public information is reflected in prices already, such as companies' announcements or annual earnings figures. Finally, the strong form concerns all information sets, including private information, are incorporated in price trend; it states no monopolistic information can entail profits, in other words, insider trading cannot make a profit in the strong form market efficiency world. Second, Fama demonstrated that the notion of market efficiency could not be rejected without an accompanying rejection of the model of market equilibrium (e. g. the price setting mechanism). This concept, known as the "joint hypothesis problem", has ever since vexed researchers. Market efficiency denotes how information is factored in price, Fama (1970) emphasizes that the hypothesis of market efficiency must be tested in the context of expected returns. The joint hypothesis problem states that when a model yields a predicted return significantly different from the actual return, one can never be certain if there exists an imperfection in the model or if the market is inefficient. Researchers can only modify their models by adding different factors to eliminate any anomalies, in hopes of fully explaining the return within the model. The anomaly, also known as alpha in the modeling test, thus functions as a signal to the model maker whether it can perfectly predict returns by the factors in the model. However, as long as there exists an alpha, neither the conclusion of a flawed model nor market inefficiency can be drawn according to the Joint Hypothesis. Fama (1991) also stresses that market efficiency per se is not testable and can only be tested jointly with some model of equilibrium, i. e. an asset pricing model.
FamaФранцуздық үш факторлы модель
Соңғы жылдары Фама қайтадан даулы мәселеге айналды, себебі ол Кеннет Френчпен бірлесіп жазған бірнеше мақала капитал активтерінің баға белгілеу моделінің (CAPM) дұрыстығына күмән келтіреді. CAPM бойынша, акцияның бета-коэффициенті ғана оның орташа кірістілігін түсіндіруі керек. Бұл мақалаларда акцияның нарықтық бета-коэффициентінен өзге, акциялардың кірістілігіндегі айырмашылықты түсіндіретін екі фактор сипатталған: нарықтық капитализация және қатысты баға. Сонымен қатар, бұрынғы жұмыстарда жиі "аномалиялар" деп аталатын орташа кірістіліктің әртүрлі үлгілерін олардың Фама-Френч үш факторлы моделімен түсіндіруге болатынын олар дәлелдеді.
In recent years, Fama has become controversial again, for a series of papers, co written with Kenneth French, that challenge the validity of the Capital Asset Pricing Model (CAPM), which posits that a stock's beta alone should explain its average return. These papers describe two factors in addition to a stock's market beta which can explain differences in stock returns: market capitalization and relative price. They also offer evidence that a variety of patterns in average returns, often labeled as "anomalies" in past work, can be explained with their Fama–French three factor model.