Кіріспе
Еркін суға түсуге арналған, өздігінен жүретін терең теңізге түсетін суасты кемесі – батискаф. Батискаф – бұл батисфераға ұқсас экипаж кабинасынан тұратын, бірақ классикалық батисфера дизайнындағыдай жер үсті кабеліне емес, су астындағы қалқымаға ілініп тұратын, еркін суға түсуге және өздігінен жүруге арналған терең теңізге түсетін суасты кемесі. Қалқымаға бензин толтырылады, себебі ол оңай қол жетімді, суға батпайды және практикалық тұрғыдан алғанда қысылмайды. Бензиннің қысылмайтын қасиеті резервуарларды жеңіл конструкциядан жасауға мүмкіндік береді, себебі резервуарлардың ішкі және сыртқы қысымы теңеседі, соның салдарынан қысымның айырмашылығы болмайды. Ал экипаж кабинасы үлкен қысымға төтеп беруі керек болғандықтан, ол массивті түрде салынған. Су бетіндегі қалықтау қабілетін бензиннің орнына сумен ауыстыру арқылы оңай реттеуге болады, себебі су тығыздығы жоғары. Батискафты алғаш ойлап тапқан Огюст Пикард батискаф атауын ежелгі грек тіліндегі "терең" деген мағынаны білдіретін βαθύς және "кеме" деген мағынаны білдіретін σκάφος сөздерін пайдаланып құрастырған.
A bathyscaphe ('/b//æ//θ//ᵻ/,/s//k//eɪ//f//, // /,/s//k//æ//f/) is a free diving, self propelled deep sea submersible, consisting of a crew cabin similar to a Bathysphere, but suspended below a float rather than from a surface cable, as in the classic Bathysphere design. The float is filled with gasoline because it is readily available, buoyant, and, for all practical purposes, incompressible. The incompressibility of the gasoline means the tanks can be very lightly constructed, since the pressure inside and outside the tanks equalises, eliminating any differential. By contrast, the crew cabin must withstand a huge pressure differential and is massively built. Buoyancy at the surface can be trimmed easily by replacing gasoline with water, which is denser. Auguste Piccard, inventor of the first bathyscaphe, composed the name bathyscaphe using the Ancient Greek words βαθύς , meaning "deep", and σκάφος , meaning "vessel, ship".
Жұмыс істеу тәртібі
Батискаф суға түсу үшін ауа резервуарларын теңіз суымен толтырады, бірақ суасты кемесінен айырмашылығы, толтырылған резервуарлардағы суды қысылған ауамен көтерілу үшін ығыстыру мүмкін емес, себебі аппараттың жұмыс істеуге арналған тереңдіктегі су қысымы тым жоғары. Мысалы, "Челленджер" еңістігінің түбіндегі қысым стандартты "H" типті қысылған газ баллонындағы қысымнан жеті еседен астам. Көтерілу үшін керісінше, темір ұсақ түйіршіктерден тұратын балласт тасталады, ол теңіз түбінде жоғалады. Темір ұсақ түйіршіктерге арналған контейнерлер бір немесе бірнеше саңылаулы ыдыстар түрінде болады, олардың төменгі жағы суға батқан кезде ашық болады, ал темір ұсақ түйіршіктер мойнындағы электромагнитпен ұсталып тұрады. Бұл қауіпсіздік механизмі, өйткені көтерілу үшін қуат қажет емес; тіпті қуат жоғалған жағдайда, гравитация әсерінен ұсақ түйіршіктер төгіліп, көтерілу автоматты түрде жүзеге асырылады.
Даму тарихы
Бірінші батискаф FNRS 2 деп аталды, ол Ұлттық Ғылыми Зерттеулер Қоры (Fonds National de la Recherche Scientifique) атынан 1946-1948 жылдары Бельгияда Аугуст Пикард жасаған. (FNRS 1 – Пикардтың 1938 жылы стратосфераға ұшуында қолданылған шар болған). Жылдамдату үшін аккумулятормен жұмыс істейтін электр моторлары пайдаланылды.
Жетістіктер
1960 жылы «Триест» батығы, Жак Пикард (Пикардтың ұлы) және Дон Уолшпен бірге Тынық мұхитындағы Мариан шұңқырындағы Жер бетіндегі ең терең нүкте – Челленджер тереңдігіне жетті. Бұл, мүлдем жарық болмаған осындай тереңдікте тіршілік бар ма, жоқ па деген мәселені шешті.