Кіріспе

Көбелектер түрі

Sceliphron caementarium, сондай-ақ сары аяқты балшық салып құрылыс жасайтын көбелек, қара және сары балшық салып құрылыс жасайтын көбелек (АҚШ ішінде) немесе қара белді балшық салып құрылыс жасайтын көбелек (АҚШ сыртында) деп те аталады, бұл спохеидтер отрядына жататын көбелектер түрі. Әлем бойынша тағы 30-ға жуық Sceliphron түрі кездеседі, бірақ олар сыртқы түрі мен мінез-құлқы жағынан S. caementarium-ға өте ұқсас.

Этимология

Латын тілінен шыққан "caementarius" деген сөз "дивар салушы" немесе "қабырға салушы" деген мағынаны білдіреді. Жерорта теңізі бассейнінің кейбір елдерінде (Хорватия,

Биология

Қара және сары сазқұйрықтар – саздан ұя салатын, жалғыз өмір сүретін паразиттік қоңыздар. Бұл сфесидтер ұя салу үшін көлдер мен ойпаңдардың жиегінен саз жинап алады. Көбінесе ұялар көлеңкелі жерлерде салынады, олар ауа райынан немесе басқа да қоршаған орта факторларынан қорғалған. Бұл орындар табиғи немесе адам жасаған құрылыстар болуы мүмкін, мысалы: түрлі көпірлердің астында және ішінде, сарайларда, гараждарда, ашық қыстақ үйлерде немесе үйдің шатыр астында. Ұялар 25-ке дейін тік бойымен орналасқан, цилиндр пішіндес жеке жасушалардан тұрады. Алғашқы құрылысы мен жұмыртқаларды жабудан кейін, бұл сфесид қоңызы барлық жасушаларды жабу және қорғау үшін көбірек сазды пайдаланады, осылайша тегіс және біркелкі ұя жасайды. Тұтас ұяның көлемі орташа ересек адамның жұдырығындай немесе одан да үлкен болуы мүмкін. Ұяның бір жасушасын салғаннан кейін, аналық қоңыз бірнеше өрмекшілерді аулайды. Ауланған жемдер ұяға орналастырылған бұрын шаншылып, сал болып кетеді (әдетте әр жасушаға 6-15 дана), содан кейін әрбір жасушадағы жемге бір жұмыртқа салынады. Содан кейін қоңыз жасушаны қалың саз тығынымен жабады. Бірнеше жасушаны салғаннан кейін, ол ұяны тастап кетеді және қайта оралмайды. Дернәсіл жемді жеп, өсіп жетілгенде бірнеше рет түледі, содан кейін қуыршаққа айналады. Қуыршақтан ересек қоңыз пайда болғаннан кейін, ол қуыршақ қабығынан шығып, саздан жасалған камерасын бұзып шығады. Ересек қоңыздарды жаздың ортасында гүлдердің нектарымен қоректенгенін көруге болады, әсіресе даукус карота (Queen Anne's lace), пастернак және су пастернагы (Sium suave, Sium latifolium, Berula erecta) гүлдерінен.