Сара Ти́сдейл: Американдық ақын және жазушы өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық жазушы және ақын (1884–1933)

Сара Тревор Тисдейл (кейін Filsinger; 8 тамыз 1884 – 29 қаңтар 1933) – американдық лирикалық ақын. Ол Миссури штатының Сент-Луис қаласында дүниеге келді және 1914 жылы үйленгеннен кейін Filsinger тегін қабылдады. 1918 жылы ол 1917 жылғы «Love Songs» өлеңдер жинағы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды.

Өмірбаян

Сара Тиздейл 1884 жылдың 8 тамызында дүниеге келген. Балалық шағында денсаулығы нашар болғандықтан, 9 жасқа дейін үйде оқытылды. 10 жасында мектепке баруға мүмкіндік алды. 1898 жылы Мэри институтында оқыды, 1899 жылы Хосмер-холлға ауысып, 1903 жылы бітірді. Тиздейл отбасы Линделл бульвары, 3668-де тұрды, содан кейін Сент-Луис, Миссури штатындағы 38-Кингсбери-Плейсте тұрды. Екі үйдің де жобасын Сараның анасы жасаған. Кингсбери-Плейстегі үйде Сара үшін екінші қабатта жеке бөлме бар еді. Қонақтар жеке кіреберіс арқылы кіріп, алдын ала келісім бойынша қабылданатын. Сара сол бөлмеде жұмыс істеді, ұйықтады және көбінесе жалғыз тамақтанды. 1904 жылдан 1907 жылға дейін Тиздейл Лили Роуз Эрнст басқарған "The Potters" тобының мүшесі болды. Бұл топ 1904 жылдан 1907 жылға дейін Сент-Луисте ай сайын шығатын "The Potter's Wheel" көркем және әдеби журналын жариялады. Тиздейлдің алғашқы өлеңі 1907 жылы Уильям Марион Ридидің жергілікті газеті "Reedy's Mirror"-да жарияланды. Сол жылы оның алғашқы өлеңдер жинағы "Дюзеге арналған сонеттер және басқа да өлеңдер" басылып шықты. Тиздейлдің екінші жинағы "Троялық Хелен және басқа да өлеңдер" 1911 жылы жарық көрді. Ол сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, лирикалық шеберлігі мен романтикалық тақырыбы үшін мақтауға ие болды. 1911 жылдан 1914 жылға дейін Тиздейлге бірнеше ер адам, соның ішінде ақын Вачел Линдсей, қызығушылық танытты, бірақ ол оны қанағаттандыру үшін жеткілікті ақша мен тұрақтылық бере алмайтынын сезінді. Ол 1914 жылдың 19 желтоқсанында өзінің өлеңдеріне ұзақ жылдар бойы құрметпен қараған Эрнст Фильзингерге үйленуге шешім қабылдады. Теасдейлдің үшінші поэзия жинағы "Ағаштар теңізге" 1915 жылы жарық көрді. Ол бестселлер болды және бірнеше рет қайта басылды. 1916 жылы ол Фильзингермен бірге Нью-Йорк қаласына көшіп, Орталық парк батысындағы Үстіңгі Батыс жағындағы пәтерде тұрды. 1918 жылы ол 1917 жылғы "Love Songs" өлеңдер жинағы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Бұл сыйлық "The Poetry Society-тің арнайы грантының арқасында мүмкін болды"; алайда, демеуші ұйым қазір оны Поэзия бойынша алғашқы Пулитцер сыйлығы (1922 жылы тағайындалған) деп санайды. Фильзингердің үнемі іссапарға шығуы Тиздейлге үлкен жалғыздық әкелді. 1929 жылы ол үш айға басқа штатқа көшіп, ажырасу шартын орындады. Ол Фильзингерге хабарлағысы келмеді, тек ажырасу процесі кезінде адвокаттарының талабы бойынша ғана хабарлады. Фильзингер бұл жаңалыққа қатты таңқалды. Ажырасудан кейін ол бұрынғы үйінен екі блок қашықтықтағы жерге көшті. Ол Вачел Линдсеймен қайта дос болып, ол бұл кезде үйленген және балалары болған. 1933 жылы ол ұйқы таблеткаларын шамадан тыс мөлшерде қабылдап, өз-өзіне қол жұмсады. Линдсей екі жыл бұрын осы жолмен қайтыс болған. Ол Сент-Луистегі Беллефонтейн зиратында жерленген.

Sara Teasdale was born on August 8, 1884. She had poor health for much of her childhood, so she was home schooled until age 9. It was at age 10 that she was well enough to begin school. She started at Mary Institute in 1898, but switched to Hosmer Hall in 1899, graduating in 1903. The Teasdale family lived at 3668 Lindell Blvd. and then 38 Kingsbury Place in St. Louis, Missouri. Both homes were designed by Sara's mother. The house on Kingsbury Place had a private suite for Sara on the second floor. Guests entered through a separate entrance and were admitted by appointment. This suite is where Sara worked, slept, and often dined alone. From 1904 to 1907, Teasdale was a member of The Potters, led by Lillie Rose Ernst, a group of female artists in their late teens and early twenties who published, from 1904 to 1907, The Potter's Wheel, a monthly artistic and literary magazine in St. Louis. Teasdale's first poem was published in William Marion Reedy's Reedy's Mirror, a local newspaper, in 1907. Her first collection of poems, Sonnets to Duse and Other Poems, was published that same year. Teasdale's second collection, Helen of Troy and Other Poems, was published in 1911. It was well received by critics, who praised its lyrical mastery and romantic subject matter. From 1911 to 1914 Teasdale was courted by several men, including the poet Vachel Lindsay, who was truly in love with her but did not feel that he could provide enough money or stability to keep her satisfied. She chose to marry Ernst Filsinger, a longtime admirer of her poetry, on December 19, 1914. Teasdale's third poetry collection, Rivers to the Sea, was published in 1915. It was and is a bestseller, being reprinted several times. In 1916 she and Filsinger moved to New York City, where they lived in an Upper West Side apartment on Central Park West. In 1918 she won a Pulitzer Prize for her 1917 poetry collection Love Songs. It was "made possible by a special grant from The Poetry Society"; however, the sponsoring organization now lists it as the earliest Pulitzer Prize for Poetry (inaugurated 1922). Filsinger's constant business travel caused Teasdale much loneliness. In 1929, she moved interstate for three months, thereby satisfying the criterion to gain a divorce. She did not wish to inform Filsinger, only doing so at her lawyers' insistence as the divorce was going through. Filsinger was shocked. After the divorce she moved only two blocks from her old home on Central Park West. She rekindled her friendship with Vachel Lindsay, who was now married with children. In 1933, she died by suicide, overdosing on sleeping pills. Lindsay had died by suicide two years earlier. She is interred in Bellefontaine Cemetery in St. Louis.

Мұрасы мен ықпалы

1920 жылы жарық көрген "Жалын мен көлеңке" жинағындағы "Жұмсақ жаңбырлар келеді" өлеңі Рей Брэдберидің сол аттас әйгілі әңгімесіне әсер етіп, онда қолданылған. Теасдейл – Арлингтон ЛеГрандедің сүйікті ақыны, Жаклин Митчардтың "Ең іздестірілгендер" романының басты кейіпкері. Теасдейлдің "Жаңа ай", "Тек ұйықтағанда" және "Жұлдыздар" өлеңдері латыш композиторы Эрикс Эшенвальдспен "Музика Балтика" үшін хорлық шығарма ретінде жазылған. "Жұлдыздар" өлеңі, "жұлдыздардың" тыныштық беретін дыбысын шығару үшін кристалдық стақандарды пайдалануымен кеңінен танымал. 1915 жылғы "Жинақталған өлеңдер" жинағынан "Мен қамқор болмаймын" өлеңі 1966 жылы Айрин Ханттың "Жолмен ақырындап" атты жасөсперімдер романында пайда болған. Ол ғалым Марион Каммингске зор ықпал еткен. Композитор Эми Бич (1867-1944) Теасдейлдің "Dusk in June" өлеңін музыкаға қойған. Композитор Эми Олдрич Уорт (1888-1967) Теасдейлдің "Пьеррот әні" өлеңін музыкаға қойған. Композитор Дагмар де Корвал Рибнер (1890-1965) Теасдейлдің өлеңдерін "Пастораль", "Пьеррот" және "Аққулар" әндері үшін пайдаланған. 1932 жылы композитор Милдред Лунд Тайсон Теасдейлдің "Like Barley Bending" өлеңін музыкаға қойды. 1937 жылы ақын Орик Глендей Джонс, оның өлімі туралы "Өміріміздің уақыты: Әкем мен өзімнің тарихым" кітабында жазған. 1967 жылы Том Рапп пен "Pearls Before Swine" тобы "I Shall Not Care" әнін өздерінің алғашқы "One Nation Underground" альбомында жазды. 1994 жылы ол Сент-Луис Даңқ аллеясына енгізілді. Теасдейлдің "There Will Be Rest" өлеңі әртүрлі хор композиторларының бірнеше атауларымен музыкаға қойылған. 2004 жылы Крейг Хела Джонсон мен Фрэнк Тичели "There Will Be Rest" әнін "Conspirare" хор ансамблі үшін жазды. Виктор К. Джонсон 2008 жылы "Мен табатын жұлдыздар" әнін жазды. 2017 жылы З. Рэндалл Строуп "And Sure Stars Shining" әнін жазды, ал Элейн Хагенберг сол жылы "The Music of Stillness" әнін жазды. 2008 жылы "There Will Come Soft Rains" өлеңі, Рей Брэдберидің сол аттас әңгімесімен бірге "Fallout 3" ойынына енгізілді. Өлеңді ядролық апаттан аман қалған робот оқиды. 2010 жылы Теасдейлдің шығармалары алғаш рет Италияда, Сильвио Раффо аударған нұсқада жарық көрді. 2003 жылы американдық композитор Тимоти Хокман Теасдейлдің "Пьеррот әні" өлеңін тенор мен фортепианоға арналған "Сернеда" ән циклына енгізді. 2006 жылы американдық композитор Филис Циммерман хорға арналған "Сара Теасдейлдің төрт өлеңі" атты шығармасын жазды, ол CD-ге жазылды. 2011 жылы ағылшын композиторы Джозеф Фиббс "From Shore to Shore" ән циклына және "Pierrot" әніне Теасдейлдің өлеңдерін таңдады, ал 2013-2014 жылдары ол өзінің алты "Ай әніне" оралды. Ол сонымен қатар өздерінің оркестрлік шығармасы "Ақ өзеннен теңізге дейін" жұмысында оның ықпалын мойындады. 1928 және 1931 жылдары Теасдейлдің "Май түні" және "Июньдегі қараңғылық" өлеңдерін композитор Марион Роджерс Хикман музыкаға қойды. Ирландиялық музыкант Тони Райт "There Will Come Soft Rains" өлеңін сол аттас әннің мәтіні ретінде пайдаланды. Ол "Help Musicians UK" қайырымдылық ұйымы үшін екі жақты сингл ретінде шығарылды. 2018 жылы композитор Ханс Бриджер Херут Дюстин Кейтс пен "Heartland Men's Chorus" хорының тапсырысы бойынша Теасдейлдің "Joy" өлеңін музыкаға қойды. 2019 жылы композитор Джеймс Маккарти Теасдейлдің бірнеше өлеңдерін "Кодбрейкер: Алан Тьюринг тарихы" атты жұмысы үшін музыкаға қойды, олардың ішінде "Түннің тереңінде", "Жеткілікті", "Теңізде", "Егер өлім мейірімді болса" және "Жұмсақ жаңбырлар келеді" өлеңдері бар. 2022 жылы композитор Кристофер Тин Теасдейлдің бірнеше өлеңдерін "The Lost Birds" альбомының бөлігі ретінде музыкаға қойды. 2022 жылы әнші-күйші Марина Энн Нольс (M. A. N) Теасдейлдің өлеңдерін музыкаға қойды, әсіресе "Махаббат әндері" жинағынан "Мен сенікі емеспін" өлеңін. Өлеңдер мен Марина Энн Нольстің әжесінің құпия махаббат оқиғасы арасындағы байланыс "Сараның сөздері" атты музыкалық жобаның тууына себеп болды. 2017 жылы әнші/сазгер Стив Вуд (Tobaccoville, NC) Теасдейлдің "Философ" өлеңінің көп бөлігін "The Most And the Least" әнін құрастыруда пайдаланды, ол "Гитара аллеясында" жазылған "316 Hallelujah Avenue" атты госпел музыкалық CD-сіне енді. Жаздыру студиясы продюсер және суретші Брайан Кит Лоуға тиесілі, Вуд акустикалық гитарада ойнап, фоновый вокалмен ән шырқады, ал Брайан Лоу акустикалық гитарада ойнап, продюсерлік жасады. Fairgrove Publishers (BMI), Thomasville, Солтүстік Каролина, Tobytowne Records.

The poem "There Will Come Soft Rains" from her 1920 collection Flame and Shadow inspired and is featured in a famous short story of the same name by Ray Bradbury. Teasdale is the favorite poet of Arlington LeGrande, the main character of Jacquelyn Mitchard's novel The Most Wanted. Teasdale's poems "The New Moon", "Only in Sleep" and "Stars" were set as choral pieces by Ēriks Ešenvalds, a Latvian composer, for Musica Baltica. "Stars" has become widely known for its use of crystal glasses for a soothing sound of the 'stars'. "I Shall Not Care" from the 1915 Collected Poems appeared in the 1966 young adult novel Up a Road Slowly by Irene Hunt. She was a major influence on academic Marion Cummings. Composer Amy Beach (1867 1944) set Teasdale's poem "Dusk in June" to music. Composer Amy Aldrich Worth (1888 1967) set Teasdale's poem "Pierrot's Song" to music. Composer Dagmar de Corval Rybner (1890 1965) used Teasdale's poems for her songs “Pastorale,” “Pierrot,” and “Swans.”
In 1932, composer Mildred Lund Tyson set Teasdale's poem "Like Barley Bending" to music. In 1937, the poet Orrick Glenday Johns wrote of her passing in his book, "Time of Our Lives: The Story of My Father and Myself". In 1967 Tom Rapp and the group Pearls Before Swine recorded a musical rendition of "I Shall Not Care" on their first album One Nation Underground. In 1994, she was inducted into the St. Louis Walk of Fame. Teasdale's poem "There Will Be Rest" has been set to music under multiple titles by different choral composers. In 2004, Craig Hella Johnson and Frank Ticheli composed "There Will Be Rest" for the Conspirare choral ensemble. Victor C. Johnson composed "Stars I Shall Find" in 2008. In 2017, Z. Randall Stroope composed "And Sure Stars Shining"; additionally, Elaine Hagenberg composed "The Music of Stillness" that same year. In 2008, "There Will Come Soft Rains" was included in Fallout 3 alongside Ray Bradbury's short story of the same name. The poem is recited by a robot who has survived the nuclear apocalypse. In 2010, Teasdale's works were for the first time published in Italy, translated by Silvio Raffo. In 2003, American composer Timothy Hoekman set Teasdale's poem "Pierrot's Song" in his song cycle Serenade for tenor and piano. In 2006, American composer Phyllis Zimmerman composed "Four Settings of Poems by Sara Teasdale" for choir, which was recorded on CD. In 2011, English composer Joseph Phibbs chose poems by Teasdale for his song cycle From Shore to Shore, and the song "Pierrot", and in 2013 14 he returned to her texts for his six Moon Songs. He has also acknowledged her influence in his orchestral work Rivers to the Sea. In 1928 and 1931, respectively, Teasdale's poems "May Night" and "Dusk in June" were set to music by composer Marion Rogers Hickman. The Irish musician Tony Wright used the poem "There Will Come Soft Rains" as lyrics for a song of the same name. It was released as part of a double A side charity single for Help Musicians UK. In 2018, composer Hans Bridger Heruth set Teasdale's poem "Joy" to music in a piece commissioned by Dustin Cates and the Heartland Men's Chorus. In 2019, composer James McCarthy set several poems of Teasdale's to music for his work “Codebreaker: The Alan Turing Story,” including “Deep in the Night,” “Enough,” “At Sea,” “If Death is Kind,” and “There Will Come Soft Rains.”
In 2022, composer Christopher Tin set several of Teasdale's poems to music as part of his album The Lost Birds. In 2022, singer songwriter Marina Anne Nolles (M. A. N) set Teasdale's poems to music in particular "I am not Yours" from book of poems "Love Songs". A connection between the poems and Marina Anne Nolles' great grandmother's secret love story, gave birth to the musical project "Words Of Sara". In 2017, Singer/Songwriter, Steve Wood, of Tobaccoville, NC used much of the content of the Sara Teasdale Poem, "The Philosopher" in composing his song, "The Most And the Least", on his gospel music CD, "316 Hallelujah Avenue". It was recorded in the "Guitar Alley" in Wilkesboro, North Carolina. The recording studio of producer and artist Brian Keith Lowe, with Wood playing acoustic guitar and singing background vocals and Brian Lowe playing acoustic guitars and producing. Fairgrove Publishers (BMI), Thomasville, North Carolina, Tobytowne Records.

Аудармалар

Жаңбырлар жұмсақ болып жауады. Екі тілді антология. Хуан Карлос Виллавиченсионың редакциясы және аудармасы, Луз Мария Астудильоның кіріспесі және Курт Фолчтың эпилогы. Descontexto Editores, Чилидің Сантьяго қаласы, 2018. Тисдейл С. Теңізге ағатын өзендер: Таңдамал өлеңдер (орыс тілінде). Мәскеу: 2011. 192 бет.