Кіріспе
Швейцариядағы банк ісі 18 ғасырдың басында Швейцарияның сауда-саттық арқылы қалыптасып, ғасырлар бойы күрделі, реттелген және халықаралық деңгейдегі салаға айналды. Банк ісі Швейцарияның символы саналады. Елде банк құпиялылығы мен клиенттердің құпиялылығына қатысты ұзақ тарих бар, ол 1700 жылдардың басына дейін жетеді. Бастапқыда бай еуропалық банктердің мүдделерін қорғау мақсатымен құрылған швейцариялық банк құпиялылығы 1934 жылы Банктер және Жинақ Банктер туралы Федералды заңның қабылдануымен заңдастырылды. Нацистер тарапынан қуғынға ұшыраған адамдардың мүлкін қорғау үшін пайдаланылған бұл заңдар, сондай-ақ салықтан қашуға, мүлікті жасыруға немесе жалпы қаржылық қылмыс жасауға тырысатын адамдар мен мекемелер тарапынан да қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шетелдік шоттар мен активтерді қорғау банк құпиялылығын шектеуге бағытталған бірқатар қаржылық ережелерді тудырды, бірақ нәтижеге қол жеткізілмеді. Швейцария 20 ғасырдың ортасынан бері әлемдегі ірі офшорлық қаржы орталықтарының бірі және салықтық бейкент саналады. Швейцарияның әлеуметтік және саяси күштері банк құпиялылығы туралы заңдарды қайта қарауға ұмтылғанына қарамастан, 2017 жылға дейін ұсынылған өзгертулердің көп бөлігін азайтып, кері қайтарып алды. Осы жылы Швейцария Швейцарияда тұрмайтын салымшылардың банк шоттары туралы ақпаратты шетелдік үкіметтермен және олардың кіріс қызметтерімен автоматты түрде бөлісуге келісті. Бұл швейцариялық резидент емес салымшылар үшін банк құпиялылығының аяқталуын білдірді. АҚШ-тан өзгеше, Швейцария өз азаматтарына олардың елде тұрып жатқан-жалмағанына қарамастан салық салады. Банк құпиялылығы тек Швейцарияда тұратын және салық төлеушілерге ғана қолданылады. Клиент туралы ақпаратты жария ету 1900 жылдардың басынан бері қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады. Швейцарияда және швейцариялық банктерде шетелде жұмыс істейтін қызметкерлер дәрігерлер мен дін қызметкерлеріне тән жазбаша емес кодекске ұзақ уақыт бойы сәйкес келеді. Швейцариядағы банк ісі жалпы халық мәдениеті мен телешоуларда әртүрлі дәрежеде бейнеленген.
Banking in Switzerland dates to the early 18th century through Switzerland's merchant trade and has, over the centuries, grown into a complex, regulated, and international industry. Banking is seen as emblematic of Switzerland. The country has a long history of banking secrecy and client confidentiality reaching back to the early 1700s. Starting as a way to protect wealthy European banking interests, Swiss banking secrecy was codified in 1934 with the passage of a landmark federal law, the Federal Act on Banks and Savings Banks. These laws, which were used to protect assets of persons being persecuted by Nazi authorities, have also been used by people and institutions seeking to illegally evade taxes, hide assets, or generally commit financial crime. Controversial protection of foreign accounts and assets during World War II sparked a series of proposed financial regulations seeking to temper bank secrecy, but with little success. Switzerland has been one of the largest offshore financial centers and tax havens in the world since the mid 20th century. Despite an international push to meaningfully roll back banking secrecy laws in the country, Swiss social and political forces have minimized and reverted much of proposed rollbacks until 2017, when Switzerland agreed to automatically share bank account information of depositors not resident in Switzerland with foreign governments and their revenue services. This de facto constituted the end of banking secrecy for depositors who were not Swiss residents. Unlike Switzerland, the U. S. taxes its citizens regardless of whether they are resident in their home country or not. Banking secrecy remains in force for all residing in and taxable in Switzerland only. Disclosing client information has been considered a criminal offence since the early 1900s. Employees working in Switzerland and abroad at Swiss banks "have long adhered to an unwritten code similar to that observed by doctors or priests". Banking in Switzerland has been portrayed, with varying degrees of accuracy, in overall popular culture and television shows.
Банктік қызмет және Швейцария экономикасы
Швейцария – өркендеген мемлекет, оның жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімі Батыс Еуропа елдерінің көп бөлігінен жоғары. Швейцария франкінің (CHF) құны көптеген басқа валюталармен салыстырғанда салыстырмалы түрде тұрақты болды. Шетелдік мемлекеттер ұзақ жылдар бойы мойындаған Швейцарияның бейтараптығы мен ұлттық егемендігі банк секторының дамуы мен гүлденуі үшін тұрақты орта жасады. Швейцария екі дүниежүзілік соғысқа да қатыспады, Еуропалық Одақтың құрамына кірмеді және 2002 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болған жоқ. Халықаралық Төлемдер Банкі (ХТБ) – әлемдік орталық банктердің арасындағы ынтымақтастықты жеңілдететін ұйым. 1930 жылы құрылған ХТБ Швейцарияда орналасуды таңдады, себебі елдің бейтараптығы Бірінші дүниежүзілік соғыста жау болған елдер құрған ұйым үшін маңызды шарт еді. Банктік сала Швейцария экономикасында екі ғасыр бойы үлкен рөл атқарып келеді.
Ақша қаражатының шығу тегі
Швейцариядағы шетелден түскен байлықтың көп бөлігі Германиядан, Франциядан және Сауд Арабиясынан келіп түседі (2018 ж.). Швейцария банкирлер қауымдастығының 2022 жылғы мәліметтері бойынша, ресейлік клиенттердің швейцариялық банктерде сақтаған ақшасы 150 және 200 миллиард швейцариялық франкқа (160 және 214 миллиард долларға) жуық.
Реттеу
Швейцарияның қаржы нарығын қадағалау органы (FINMA) – банктік қызметке қатысты көптеген іс-әрекеттерді, сондай-ақ бағалы қағаздар нарығы мен инвестициялық қорларды қадағалайтын мемлекеттік құқық мекемесі. Регуляторлық өкілеттік Швейцарияның қаржы нарығын қадағалау заңынан (FINMASA) және Швейцария Федералды Конституциясының 98-бабынан туындайды. 1993 жылы құрылған Швейцария банктік омбудсмені кеңсесіне Швейцария банктік омбудсмені қоры демеушілік етеді, ол Швейцария банкирлер қауымдастығымен құрылған. Омбудсменнің тегін қызметтеріне делдалдық және жатақ активтерді іздеуге көмек көрсету кіреді. Омбудсмен жыл сайын банктерге қатысты шамамен 1500 шағымды қарастырады. Жалпы айтқанда, заңгерлер банктерге қарсы жұмыс істемейді және реттеушілер проблема туындаған жағдайда әрекет етуге "әлсіз" дейді, деп хабарлайды Лондонның Financial Times газеті.
Салықтық ақпараттың автоматты алмасуы
2013 жылдың ақпан айында Швейцария Федералдық Кеңесі АҚШ-пен шетелдік шоттар бойынша салық салу туралы заңға (FATCA) қол қоюға рұқсат берді. Бұл келісімдер швейцариялық банктерді декларацияланбаған офшорлық шоттар туралы АҚШ Ішкі кірістер қызметіне (Internal Revenue Service) хабарлауға міндеттейді. Бұл жаңа ережелер 2014 жылдан бастап қолданысқа енді және Швейцария банктеріне АҚШ-тағы қызметін жалғастыруға кепілдік береді. 2019 жылдың шілдесінде АҚШ Сенаты Швейцариямен екі есе салық салудан қорғау туралы келісімді (ДТА) бекітті, оны Швейцария Парламенті 2010 жылы қабылдаған болатын. Жаңа келісім 1999 жылдың 23 қыркүйегінен бастап ашылған шоттарға қолданылады, 1996 жылғы салық келісімін өзгертеді және АҚШ билігінің қаржылық шоттар туралы ақпарат сұрауын, сондай-ақ АҚШ азаматтарының зейнетақы жинақтарына жасалатын жеңілдіктерді реттейді. 2019 жылдан бастап Швейцария келісілген автоматты ақпарат алмасу шеңберінде шетелдіктерге тиесілі 3,1 миллион банктік шоттың мәліметтерін (тұрақты мекенжайы немесе резиденциялық елімен) бөлісе бастады. Швейцария банктері, сақтандыру компаниялары және трасттар заң бойынша осы талаптарды орындауға міндетті, ал Швейцарияның қайырымдастық қорлары әзірге осы талаптардан босатылған. 2019 жылы Швейцария 75 елден қаржылық деректер алды және 63 елмен (2023 жылдан бастап 100-ден астам елмен) деректермен бөлісті, бұл 2023 жылға қарай 3,6 миллион шотты құрады. Швейцариядағы 9000-ға жуық банк, сақтандыру компаниясы, траст және басқа да қаржы мекемелері осы ақпаратты Швейцария билігіне ұсынады.
Қалқалар
Швейцария банктері егер шот иесінің нақты жеке тұлғасына күмән болса, бизнес қатынастарды қабылдамауға немесе тоқтатуға міндетті. Швейцария банктерінің бүкіл әлем бойынша басқаратын барлық активтердің түпкілікті пайда алушыларын тіркеу бойынша заңды міндеттемелері бар, бірақ оны дәл орындау үшінші тараптар иесінің кім екенін жасыру оңай болатын юрисдикцияларда қиын болуы мүмкін. Осылайша, қабылдану компаниялары, траст қорлары және активтерге иелік етпестен құжаттарға қол қоятын уәкілдер арқылы олқылықтар пайда болады. Сол сияқты, "алдағыш" немесе отбасы мүшесі де кейбір жағдайларда нақты пайда алушылықты жасырудың бір жолы болып табылады. Сонымен қатар, салық есептеу мақсатымен бір ғана азаматтығын жариялайтын көп азаматтығы бар адамдар арасында да олқылықтар бар. Тағы бір олқылық (АҚШ азаматтары үшін) – шетелде қабылдану компанияларын құру және оларды IRS-те «оффшорлық қаржы ұйымдары» ретінде тіркеуден тұрады. IRS компанияларға бірегей Global Intermediary Identification Number (GIIN) нөмірін береді, бұл банктерді FATCA талаптарынан босатып, олардың американдықтарға тиесілі екенін тексеру қажеттілігінен құтыртады. Бұл олқылықты миллиардер Роберт Брокман салықтан қашу үшін пайдаланған деген күдік бар. Швейцария мен Лихтенштейннің банк жүйелері тығыз байланыста. Лихтенштейннің траст компаниялары швейцариялық банктердің клиенттері болып табылады. Лихтенштейн траст компанияларынан қол қою құқығына ие адамдарды анықтауды талап етпейді және салықтан қашуды немесе салық алаяқтығын қудаламайды (2000 жыл). Активтерді іздестіру және тоқтатуды жақсарту үшін Швейцарияның «Public Eye» үкіметтік емес ұйымы ұлттық жұмыс тобын құруды, жалған компаниялардың пайда алушыларының тізілімін жасауды және адвокаттарға есеп беру міндетін енгізуді ұсынды. Салық әділеттілігі желісі (және FATF) 2022 жылдан бастап Швейцария үкіметі осы ұсынымдардың кейбіреулерін қарастырып жатыр. Сонымен қатар, Transparency International заңгерлерге, қаржылық кеңесшілерге, сондай-ақ жылжымайтын мүлік және өнер саудасына банктерге қолданылатын ақшаны жылыстатуға қарсы шаралардың қатаң түрде қолданылуын талап етеді.
Өнеркәсіпке мүмкіндік беру
"Қосалқы индустрия" заңгерлер, сенімгерлер, нотариустар және жылжымайтын мүлік агенттеріне қатысты, олар қылмыскерлерге заңсыз алынған байлықтарын инвестициялауға немесе жасыруға көмектеседі. Олардың қызметі, егер олар клиенттерге тек белгілі бір қаржы институтына немесе елге ақша салу туралы кеңес берсе, Швейцарияның ақшаны жылысуға қарсы заңына бағынбайды. Сонымен қатар, Швейцариядағы адвокаттар өз клиенттері туралы билік органдарына дерлік ешқандай ақпарат беруден бас тартуға құқылы. Швейцарияның ақшаны жылысуға қарсы заңына сәйкес, банктер күдікті клиенттер мен операциялар туралы билік органдарына хабарлауға міндетті. Адвокаттар мен басқа да кеңесшілер, егер олар жай ғана трасттар мен басқа да құрылымдарды құрып, активтерді басқармаса, мұндай міндеттемеге ие емес. 2017 жылы Швейцарияның Ақшаны жылысу туралы есеп беру кеңсесінің мәліметінше, ресми "күдікті қызмет туралы есептер" 2016 жылы тіркелген 2909 жағдайдан 4700-ге жуыққа жетті (сомасы 16,2 миллиард доллар). 2020 жылғы Швейцарияның қаржылық қызметтер заңы (FinSA) қаржылық кеңесшілердің лицензия алуын талап етеді (FINMA 200 миллиард долларға жуық сомада кеңес беретін 950 фирманы мақұлдады). Заң сондай-ақ банк кеңесшіге төлеген кез келген "қайтару" (retrocession) туралы ақпаратты жариялауды талап етеді. Мысалы, 2022 жылы ресейлік олигарх Ресейге қарсы санкциялардан қашу үшін швейцариялық компаниясын әйеліне бергені хабарланды. Швейцария билігі заң талап еткен жағдайда активтерді тоқтатып қоюға құқылы. Дегенмен, мүлікті тәркілеу тек қылмысқа қатысты жағдайларда немесе билігінен айырылған адамдарға қатысты ғана рұқсат етіледі. Жылдар бойы Швейцария үкіметі кем дегенде он екі кедей автократтың мүлкін тоқтатып қойған немесе тәркілеген. Бұл сома миллиардтаған долларды құрайды. Швейцария БАҚ-тарының хабарлауынша, соманың бір бөлігі әлі де оны иеленуші елдердің халқына қайтарылмаған.
Қорғау
Швейцарияда банктік құпия туралы заңдарды бұзу 1934 жылғы Банктік заңның 47-бабына сәйкес автоматты түрде қарастырылады: клиенттердің ақпаратын ашқандарға бес жылға дейін бас бостандығынан айырылу және 250 000 франк (215 000 евро немесе 250 000 АҚШ доллары) көлемінде айыппұл салынады. 2008 жылғы қаржылық дағдарыстан кейін Швейцария Парламенті Еуропалық Одақ, АҚШ және Ұлыбритания тарапынан көрсетілген қысымға жауап ретінде шетелдік клиенттерге қатысты банктік құпияны қорғауды қысқартатын бірқатар халықаралық салық келісімдерін бастады. Швейцарияның ең ірі және екінші ірі банктері – тиісінше UBS Group AG және Credit Suisse Group AG. Олар Швейцариядағы барлық салымдардың 50%-дан астамын құрайды; олардың әрқайсысы ел бойынша кең таралған филиалдар желісіне және көптеген халықаралық орталықтарға ие. Өлшемдері мен күрделілігіне байланысты UBS және Credit Suisse Федералдық банктік комиссияның күшті бақылауында болады. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Швейцарияның бес адамының біреуі ғана UBS немесе Credit Suisse банкінде қызмет көрсетеді, бірақ көптеген швейцариялықтар олардың бірін немесе екіншісін қалайды. Credit Suisse тарихи тұрғыдан протестанттық Цюрихтің банкі болды, ал UBS Францияға жақын католикалық Базельде құрылды.
Швейцария Ұлттық Банкі
Швейцарияның Ұлттық банкі (SNB) елдің орталық банкі болып табылады. Швейцария Ұлттық Банкі туралы Федералды заңмен (16 қаңтар 1906 жыл) құрылған, ол 20 маусым 1907 жылы қызметін бастады. Оның акциялары ашық саудада болады және оларды кантондар, кантондық банктер мен жеке инвесторлар иеленеді; федералды үкімет акцияларына ие емес. Көптеген орталық банктер елдің банк жүйесін реттеуге уәкілдік берілсе де, Ұлттық банк мұндай уәкілдікке ие емес; реттеу функциясы толығымен Федералды банктік комиссияның құзыретінде. Raiffeisen банктері қазынашылық қызметтерін ұсына отырып, "орталық банк рөлін атқарады", және 2011 жылы 328 банк, 2012 жылы 390 банктан тұратын, 1155 филиалы бар үшінші ірі топ болып табылады. 2012 жылы банк мәлімдегендей, ең көне швейцариялық банк Wegelin & Co-ның АҚШ-тан басқа бизнесі Raiffeisen тобына сатылады. Топтың Швейцарияда 3 миллионнан астам тұтынушысы бар.
UBS
UBS Group AG 1998 жылдың маусым айында, 1862 жылы құрылған Union Bank of Switzerland және 1872 жылы құрылған Swiss Bank Corporation банктерінің бірігуі нәтижесінде пайда болды. Бас кеңсесі Цюрих және Базель қалаларында орналасқан бұл банк Швейцарияның ең ірі банкі болып табылады.
Credit Suisse банкі
Credit Suisse Group Швейцарияның екінші ірі банкі болды. 1856 жылы құрылған және Цюрих қаласында орналасқан Credit Suisse жеке банк қызметтері, инвестициялық банк қызметтері және активтерді басқару қызметтерін ұсынатын. 2008 жылғы қаржы дағдарысы кезінде активтерді басқару қызметтері Aberdeen Asset Management компаниясына сатылды. Credit Suisse 2023 жылы банкротқа ұшырады және сол жылы UBS компаниясы оны сатып алды.
Жеке банктер
Жеке банк термині жеке банк қызметтерін ұсынатын және құқықтық жағынан серіктестік болып табылатын банктерді білдіреді. Алғашқы жеке банктер 18-шы ғасырдың ортасында Сент-Галленде және 18-шы ғасырдың соңында Женевада серіктестік ретінде құрылған, соның ішінде Хотингер және Мирабо сияқты бастапқы отбасыларға тиесілі банктердің кейбіреулері бүгінге дейін сақталған. Кантондық банктер Швейцариядағы банк секторының шамамен 30% құрайды, олардың 800-ден астам филиалы мен Швейцарияда 16 000 қызметкері бар. 2014 жылы барлық кантондық банктердің біріктірілген жалпы активтері шамамен 500 миллиард швейцариялық франкқа тең болды, бұл UBS және Credit Suisse сияқты ірі банктермен салыстыруға болады. Ең ірі кантондық банк – Цюрих кантонының банкі, онда шамамен 5 000 адам жұмыс істейді және 2005 жылғы таза табысы 810 миллион швейцариялық франк құрады.
Банктік құпия
"Банк құпиясының атасы" деп саналатын Швейцария 20-шы ғасырдың ортасынан бері әлемдегі ең ірі оффшорлық қаржы орталықтарының бірі және салық жұмағы болып табылады. Швейцарияның банктік құпия туралы заңдарын күштеп қайтаруға бағытталған халықаралық күш-жігерге қарамастан, швейцариялық саяси күштері ұсынылған түзетулерді азайтып, көптеген жағдайларда кері қайтарды. Швейцарияда ғана кеңселері бар швейцариялық банкирлер, елдің заңдық юрисдикциясында болғанда, шетелдік мемлекеттердің сот процестерінен, экстрадиция сұрақтарынан және қылмыстық айыптамалардан қорғалады. Швейцарияның негізгі тілдік орталықтары – Женева (француз тілі үшін), Лугано (итальян тілі үшін) және Цюрих (неміс тілі үшін) әртүрлі географиялық нарықтарға қызмет көрсетеді. 1934 жылдан бері құпиялылық заңдарын бұзған төрт адам бар: Кристоф Мейли (1997), Брэдли Биркенфельд (2007), Рудольф Элмер (2011) және Герве Фальчиани (2014). 2015 жылы FATCA салдарынан швейцариялық банктік құпия "өлген" деп есептелді, бірақ 2018 жылы Салық әділеттілігі желісінің мәлімдемесіне сәйкес, бұл схемалар "кемшіліктерге және олқылықтарға толы", оларды заңгерлер әлі де клиенттерінің активтерін жасыру үшін пайдалана алады. Бұған қоса, кейбір автократиялық немесе дамушы елдер Швейцариямен салық ақпаратын автоматты түрде алмаспайды. 2022 жылы АҚШ Конгресінің Хельсинки комиссиясы былай деп мәлімдеді: Ұзақ жылдар бойы соғыс қылмыскерлері мен жемқорлардың олжаларын сақтау орны ретінде танылған Швейцария, Ресей диктаторы Владимир Путин мен оның жақтастарының басты қолдаушысы болып табылады. Ресейді тонағаннан кейін Путин мен оның олигархтары швейцариялық құпиялылық заңдарын пайдаланып, қылмыстық жолмен алынған табыстарын жасырып, қорғап отыр.
Баспасөз бостандығы
Швейцарияда қаржылық деректерді жария ету қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады (ол қоғамдық мүддеге қатысты болған жағдайда да) және оған бес жылға дейін түрме жазасы берілуі мүмкін. 2022 жылдың ақпан айында швейцариялық БАҚ өкілдері банктік құпия заңы кейбір жағдайларда сөз және баспасөз бостандығына қарсы келеді деген пікір білдірді. 2022 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесі осы мәселе бойынша журналистер мен құпия ақпарат берушілердің қорғалуын күшейтуді сұрады.
Банктік трейлерлер мен бункерлер
Швейцарияның бірнеше ірі банктері алтын тақталары, алмаз немесе басқа да құнды материалдық активтерді сақтау үшін жасырын немесе құпия банктік сақтау орындарын, қоймаларын немесе жер асты бункерлерін пайдаланады. Осы жер асты бункерлерінің көпшілігі Швейцария Альпі тауларының етегінде немесе жақын орналасқан. Бұл нысандар Швейцариядағы банктерге қолданылатын банктік ережелерге бағынбайды және өздерінің иелігіндегі активтер туралы реттеуші органдарға есеп беруге міндетті емес. Швейцария қорғаныс министрлігінің мәліметінше, сатуға қойылған он бұрынғы әскери бункердің алтауы 1980 және 1990 жылдары швейцариялық банктерге активтерді сақтау үшін сатылған. Осы жер асты бункерлері мен банктік сақтау орындарындағы сақтау көбінесе көп сатылы қауіпсіздік тексеруінен өткен клиенттерге арналған. Немесе "Cello". Алайда, Швейцарияда мұндай шот ашу үшін клиенттер көп сатылы процедурадан өтуі және өз активтерінің заңды тегін банкке дәлелдеуі қажет.
Заңсыз іс-әрекеттермен байланысы
Швейцария банктері диктаторлардың, деспоттардың, мафиозилердің, қару-жарақ сатушылардың, жемқор шенеуніктердің және түрлі салықтан қашқандардың байлығы үшін қауіпсіз паналасқан орынға айналды. Тарихи деректерге сәйкес, мафиози Майер Лански, Ватиканмен байланысы бар Италиядағы "P2" ложасының банкирі Лисио Гелли, мексикалық президент Карлос Салинастың отбасы және тағы басқалар швейцариялық банктерді ақшаны жылу үшін пайдаланған. Швейцария банктерінде нацистердің заңсыз жолмен алған алтыны сақталғаны белгілі. Швейцария Ұлттық Банкі, соғысқа дейін Еуропа континентіндегі алтынды таратудың ірі орталығы болды және нацистік Германияның алтынынан құтылуы үшін тиімді орынға айналды. Time журналы 1981 және 1982 жылдары Израильдің Иран-Ирак соғысы кезінде Иран мен Израиль арасындағы жылдық көп миллиондық қару-жарақ саудасының қаржылық бөлігін басқару үшін швейцариялық банктерде шоттар ашқанын хабарлады. Швейцарияның Федералды прокуратурасы мен БАҚ мәліметтеріне сәйкес, 1990 және 2000 жылдардың басында "Әл-Қаида" мүшелерінің UBS банктерінде, соның ішінде шоттары болған. Швейцария 2004 жылы Филиппин қазынасына Маркостың 683 миллион долларлық қаражатын қайтарды. Швейцариялық қылмыстық құқық профессоры Марк Пит Заирдің Мобутуының билікте болған 30 жыл ішінде 30 миллиард долларды ұрлағанын, бірақ оның көп бөлігін биліктің тетіктерін майлау және саяси және әскери одақтастарына төлеу үшін қолданғанын айтты. Миллиардтаған долларлар Швейцарияның банк шоттарына заңсыз жасырылған. Гаити билігінің мәліметінше, Жан-Клод Дювалье Гаити халқының 300 миллион долларға жуық ақшасын швейцариялық банк шоттарында сақтап қойған. 2013 жылы Вашингтонда орналасқан Халықаралық тергеуші журналистер консорциумы (ICIJ) екі офшорлық компания құрған компаниялар мен трасттардың деректерін алды. Бұл деректердің ішінде Сергей Магнитский тергеп отырған 230 миллион долларлық салық алаяқтығымен байланысты кем дегенде 23 компания туралы ақпарат бар еді. ICIJ тергеуі сондай-ақ Ресейдің салық қызметкерлерінің бірінің күйеуінің офшорлық компаниялардың бірі арқылы ашқан швейцариялық банк шотына миллиондаған доллар салып қойғанын көрсетті. Соңғы 20 жылда Швейцария кем дегенде он жағдайда, соның ішінде Тунис, Египет, Бразилия, Нигерия, Малайзия және Өзбекстан (2022) елдеріне 2 миллиард долларға жуық заңсыз алынған ақшаны қайтарды. 1Malaysia Development Berhad коррупциялық және ақшаны жылу ісіне қатысушылар швейцариялық банк шоттарын пайдаланған. Соңғы зерттеулер Credit Suisse-дің өзінде ондаған жылдар бойы 30 мыңнан астам клиент үшін жемқорлық пен пара алу, есірткі және адам саудасына байланысты 100 миллиард долларлық активтер болғанын көрсетті. 2022 жылғы "Швейцария құпиялары" ашылуынан басқа, Credit Suisse соңғы онжылдықтарда БАҚ-та жарияланған бірнеше даулы жағдайларға тап болды. 2018 жылы Лондонда орналасқан Салықтық әділдік желісі Швейцарияның банк секторын ауқымды офшорлық банк индустриясы мен қатаң құпиялылық заңдарына байланысты әлемдегі "ең жемқор" деп атады. Бұл рейтинг елдің заң жүйесі ақшаны жылуға және жемқорлық жолмен алынған байлықты қорғауға қаншалықты көмектесетінін бағалауға бағытталған. 2019 жылға қарай швейцариялық банктерге қатысты негізгі қылмыстық тергеулер Petrobras пара алу ісі, Мозамбик "туна облигациялары", Credit Suisse "шпигат" ісі, Raiffeisen инсайдерлік сауда және Францияда UBS салықтан қашу ісі болды. 2021 жылы Швейцарияның телерадиокомпаниясы Цюрих полициясының 30 швейцариялық банкке түскен Венесуэладан 9 миллиард швейцариялық франкты тергеп жатқанын хабарлады. Швейцария банкіндегі шот Венесуэла министріне пара беру үшін пайдаланылған. Басқа да ірі істер: Credit Suisse банкі Болгариядағы есірткі сатушылар үшін ақшаны жылу ісіне қатысты, Falcon Bank, 1MBD, Glencore, SICPA, SBM Offshore, PKB, J. Safra Sarasin, Cramer Bank және Lombard Odier Bank. 2021 жылы Швейцариялық Allied Finance Trust AG компаниясы және бес швейцариялық банкир Нью-Йоркте салық алаяқтығына қатысты айыпталды. 2021 жылы UBS Францияның апелляциялық соты француз азаматтарының салықтан қашудан түскен ақшаны жылуы үшін қылмыстық айыпты деп таныды және 1,8 миллиард евро айыппұл салды. 2023 жылы Швейцария Тайванға француз фрегаттарын Тайванға 1991 жылы сатумен байланысты сыбайлас жемқорлық ісіне байланысты 138 миллион долларды қайтарды.
Салық төлеуден жалтару
Швейцария қаржы дағдарысынан бері әлемдегі үш үздік салық бейітінің қатарында жыл сайын тіркелді, соңғы рет 2018 жылы.
Өмірбаян
2018 жылғы Қаржылық құпиялылық индексіне сәйкес, Швейцарияның банктік құпиялылық заңдары оны 1900 жылдан бері басты салықтық бейкентке айналдырды. АҚШ-тағы заңмен рұқсат етілген салықтан қашу мен заңсыз салықтан қашу арасындағы айырмашылық сияқты, Швейцарияда табыс жарияламау тек азаматтық құқықбұзушылық болып саналады, ал салық алаяқтығы – қаржылық қылмыс. Бұған қоса, Швейцарияның банктік құпиялылық заңдары клиент туралы ақпаратты әртүрлі федералдық, кантондық және азаматтық саясаттар бойынша жариялауға тыйым салады. Швейцария азаматтары банктік құпиялылықты толыққанды сақтай алатын болса, шетелдік клиенттерге әлемдегі ең қатаң банк-клиент құпиялылығының қорғау шаралары ұсынылады. 1934 жылғы Банктік заң қабылданғаннан кейін швейцариялық банкирлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде елдің банктік құпиялылығын жариялау үшін Еуропаны аралап жүрді. 2022 жылдан бастап швейцариялық банктерге шетелде салған айыппұлдары салықтан есептелуі мүмкін (егер қылмыс болмаса).