Кіріспе

Швейцариялық инвестициялық банк және қаржы қызметтері компаниясы UBS банкі 1998 жылы біріктірілді. UBS сонымен қатар 1993 жылы өмірді сақтандыру бизнесіне еніп, UBS Life құрды. 1995 жылы UBS, Swiss Life компаниясымен бірлесіп, UBS Swiss Life деп аталған кәсіпорын құрды. UBS, Swiss Life-қа 25% үлесін берді, ал өзі бірлескен кәсіпорнының 50% үлесіне ие болды. UBS 1990-шы жылдарда үш ірі швейцариялық банк арасында ең ірісі және ең консервативтісі болды. Swiss Bank және Credit Suisse сияқты банктер сауда және инвестициялық банктерде белсенді түрде халықаралық сатып алулар жасағаннан өзгеше, UBS-тің инвестициялары активтерді басқару және өмірді сақтандыру сияқты салаларда консервативті болды. Банктің табысының 60% одан да консервативті швейцариялық банк операцияларынан түсті. 1993 жылы Credit Suisse, 1990-шы жылдардың басында қаржылық қиындыққа тап болған Швейцарияның бесінші ірі банкі – Swiss Volksbank-ты сатып алуда UBS-ті озып кетті. Schröder Münchmeyer Hengst 1969 жылы үш неміс банкінің бірігуі арқылы құрылды: Schroeder Brothers & Co., Muenchmeyer & Co. және Frederick Hengst & Co. (бұрын Bank Siegmund Merzbach деп аталған). Мартин Эбнер, өзінің инвестициялық қоры BK Vision арқылы UBS-тің ең ірі акционері болды және банктің қызметін күрделі қайта құруға мәжбүрлеуге тырысты. 1990-шы жылдардың ортасында Эбнер мен UBS басшылығы арасындағы тартыс банк үшін алаңдатушы фактор болды. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Credit Suisse 1996 жылы UBS-ке бірігу туралы ұсыныс жасады, бұл әлемдегі екінші ірі банк құруға әкелуі мүмкін еді. UBS басшылығы мен директорлар кеңесі бірігу ұсынысын бірауыздан қабылдамады. Бірігу идеясын қолдаған Эбнер ірі акционерлердің наразылығын ұйымдастырды, нәтижесінде UBS төрағасы Роберт Студер қызметтен алынды. Студердің орнына келген Матис Кабиаллаветта Swiss Bank Corporation-мен бірігудің негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды. Толық акциялық бірігу нәтижесінде UBS AG құрылды, бұл жалпы активтері 590 миллиард АҚШ долларынан астам жаңа, ірі банк. Бұрынғы Швейцарияның Одақ банкінен ерекшелену үшін «Жаңа UBS» деп те аталды. Біріктірілген банк сол кезде Токио Мицубиси банкінен кейін әлемдегі екінші ірі банк болды. UBS-тегі күрделі қысқартулар Swiss Bank Corporation-ның Dillon Read (Нью-Йорк) және S. G. Warburg (Лондон) банктерін сатып алу арқылы жаһандық инвестициялық банк бизнесін – Warburg Dillon Read-ті құрғандығын көрсетті. Swiss Bank, UBS-ке қарағанда халықаралық инвестициялық банк бизнесін дамытуда, әсіресе Warburg Dillon Read-тің мықты платформасы саналған жоғары маржалық кеңес беру қызметтерінде көш бастады. UBS-тің Швейцариядағы бөлшек және коммерциялық банк бизнесі күшті болды, ал екі банктың да активтерді басқару қабілеті жоғары деңгейде болды. Деривативтерге байланысты шығындар UBS-ті Swiss Bank ұсынған шарттарды одан да қиын жағдайда қабылдауға итермеледі.

Компания

Swiss Bank Corporation-пен бірігуге дейін UBS толық қызмет көрсететін банк және бөлшек сауда банкі, коммерциялық банк, инвестициялық банк, активтерді басқару және байлықты басқару арқылы көтерме қаржылық қызметтер ұсынды. 1997 жылы Swiss Bank Corporation-пен бірігуге дейін UBS Швейцарияда 275 филиал, ал Швейцариядан тыс жерде 82 филиал, еншілес компаниялар мен өкілдіктерге ие болды. Компанияда барлығы шамамен 27 611 қызметкер жұмыс істеді, оның 19 355-і Швейцарияда, ал қалған 8 256-сы Швейцариядан тыс елдерде еңбек етті. 1997 жылдың соңына қарай банктың жалпы активтері шамамен 578 миллиард швейцариялық франкқа, ал акционерлер капиталы шамамен 28 миллиард швейцариялық франкқа жетті.

Швейцарияның Одақ Банкінің пайда болуы

1862 жылы Швейцарияның Винтертур қаласында The Bank in Winterthur банкі құрылды, бастапқы акционерлік капиталы 5 миллион швейцариялық франк болды. Винтертурдағы банк негізінен коммерциялық банк ретінде жұмыс істеді, түрлі компаниялар мен жобаларды қаржыландырумен айналысты. Банк Швейцария локомотивтері мен машина жасау зауытын, Цюрихтегі Baur au Lac қонақүйін және тағы да көптеген компанияларды қаржыландыруға қатысты. Осы арада, 1863 жылы Швейцарияның Лихтенштейг қаласында Тоггенбургер банкі құрылды, оның бастапқы акционерлік капиталы 1,5 миллион швейцариялық франкқа тең болды. 1882 жылы Тоггенбург банкі Швейцарияның шығысындағы Сент-Галлен қаласында филиал ашты және 19 ғасырдың соңына дейін өз қызметін сол жерге көшіріп, кеңейтті. Ұлы депрессия кезінде UBS активтерін айтарлықтай қысқартты, 1929 жылы 993 миллион швейцариялық франк болған активтері 1935 жылдың соңында 441 миллион швейцариялық франкқа дейін төмендеді. Банктің акционерлік капиталы 1929 жылы 100 миллион швейцариялық франктан 1933 жылы 80 миллион швейцариялық франкқа, ал 1936 жылы 40 миллион швейцариялық франкқа дейін азайды. Холокост құрбандарының «талап етілмеген мүлігі» мәселесі 1990 жылдардың ортасында UBS үшін өзекті мәселеге айналды, ал 1997 жылы жарияланған бірқатар мәліметтер бұл мәселені 1996 және 1997 жылдары жалпыхалықтық назарға түсірді. UBS банкі көптеген шоттардың отбасы мүшелерінен қайтыс туралы куәліктерді талап ету саясатының салдарынан талап етілмей қалғанын растады. Банктің осы мәліметтерді басқаруы кеңінен сынға ұшырады және банк АҚШ-та жағымсыз назарға ілікті. UBS, әсіресе американдық саясаткерлер тарапынан, Холокосттан аман қалғандарға, банкке талаптар қойып отырғандарға өтемақы төлеу үшін қысымға ұшырады. 1997 жылдың қаңтар айында Швейцарияның Юнион банкінде түнгі күзетші болып жұмыс істейтін Кристоф Мейли, нацистік Германиямен тығыз байланыста болған еншілес компанияның архивтерін жоюмен айналысқан қызметкерлерді байқады. Мұндай материалдарды жою 1996 жылдың желтоқсанында қабылданған Швейцарияның осындай материалдарды қорғау туралы заңын тікелей бұзу болды. UBS «өте жағымсыз қателік жасағанын» мойындады, бірақ банкішілік тарихшы жойылған мұрағаттар Холокостпен байланысты емес екенін мәлімдеді. Содан кейін архившіге қарсы қылмыстық іс қозғалды, себебі ол соңғы уақыттағы Федералдық құжаттарды жою туралы жарлықты бұзған болуы мүмкін, ал Мейлиге қарсы банктік құпияны бұзғаны үшін, бұл Швейцарияда қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады. Екі іс те 1997 жылдың қыркүйегінде аудандық прокурор тоқтатып берді. Мейли қылмыстық тергеу жүргізіліп, UBS-ке қызмет көрсететін қауіпсіздік компаниясындағы жұмысынан босатылды. Мейли отбасымен Швейцариядан АҚШ-қа көшіп кетті, онда оларға саяси баспана берілді. Керісінше, АҚШ-та Мейлиге көбінесе батыр және хабар беруші ретінде қарады, ал американдық еврей қауымы оны жылы қарсы алды. 1997 жылы Дүниежүзілік еврей конгресінің (WJC) Швейцария банктеріне қарсы сот ісі басталды, мақсаты – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және оған дейін нацистік қуғын-сүргін құрбандары салған депозиттерді қайтару болды. АҚШ атынан Швейцарияның Юнион банкі, Кредит Швейцария, WJC және Стюарт Эйзенстат қатысқан келіссөздер нәтижесінде 1998 жылдың тамызында 1,25 миллиард АҚШ долларына келісімге қол жеткізілді. UBS-тің Swiss Bank-пен бірігуімен бірге болған бұл келісім, сондай-ақ 1998 жылы Long Term Capital Management компаниясының банкротқа ұшырауынан туған ұятты жағдай мәселенің шешілуіне ықпал етті.

1945-1979 жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай UBS, Цюрихте орналасқан ірі Eidgenössische Bank банкін сатып алуды аяқтады. Бірлесудің нәтижесінде UBS активтері алғаш рет 1 миллиард швейцариялық франкты құрады және операцияларын Цюрихке көшіруді аяқтады. UBS 1946 жылы Нью-Йоркте кеңсе ашса да, банк негізінен ішкі нарығына бағытталды. UBS Швейцарияда филиалдар желісін кеңейтіп, бірнеше банктерді сатып алды, 1950 жылы 31 кеңседен 1960 жылдардың басына қарай 81 кеңсеге дейін жетті. 1950 жылдары UBS Швейцариядағы ең белсенді банктердің бірі болды, Banque Palézieux & Cie. (1948), Volksbank Interlaken (1952), Weck, Aebi & Cie (1954), Banque Tissières fils & Cie. (1956), Banque de Sion (1956), Banque de Brigue (1957), Crédit Gruyérien (1957), Crédit Sierrois (1957), Bank Cantrade AG (1960) және Висп қаласындағы Volksbank (1960) сияқты банктерді сатып алды. 1962 жылы UBS активтері 6,96 миллиард швейцариялық франкқа жетіп, Swiss Bank Corporation банкін шамалы басып өтіп, уақытша Швейцариядағы ең ірі банк атанды. 1979 жылға дейін SBC активтерінің көлемі бойынша Швейцарияның үш ірі банкінің ішінде тұрақты түрде көшбасшы болып келді, тек 1962 және 1968 жылдары UBS қысқа мерзімге одан озып кеткен кезде ғана. 1979 жылдан кейін UBS Швейцарияның ең ірі банкі ретінде бекінді. UBS 1960 жылдары қарқынды өсуін жалғастырды, бұл өсу 1967 жылы Interhandel (Industrie und Handelsbeteiligungen AG) банкін сатып алумен толықталды. Interhandel бастапқыда қаржылық және өндірістік активтерді ұстаған ірі швейцариялық конгломерат болды. Interhandel, I. G. Chemie компаниясының құқықтық жаңғыртылушысы еді, ал АҚШ үкіметі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оны Германияның I. G. Farben компаниясының жасырын ұйымы деп сақтаған. Соғыс кезінде АҚШ үкіметі Interhandel еншілес компаниясы болған General Aniline & Film (кейін GAF Corporation) компаниясын тәркіледі, және Interhandel мен АҚШ үкіметі арасындағы ұзақ дау 1963 жылы ғана шешілді. GAF Corporation акциялары 1965 жылы өткізілген өте бәсекелі аукционда сатылды, түскен қаражат Interhandel мен АҚШ үкіметі арасында бөлісті. GAF-ты сату нәтижесінде, UBS-пен біріккен кезде Interhandel-дің қолмасында айтарлықтай ақшалай қаражат болды. Interhandel капиталының қосылуы UBS-ті 1968 жылы швейцариялық банктер арасында алға шығарды, сонымен қатар UBS-ті Еуропадағы ең мықты банктердің біріне айналдырып, 1960 және 1970 жылдардың соңында банктің одан әрі кеңеюіне ықпал етті. Union Bank of Switzerland, LTCM банкіне 1 миллион акцияға 7 жылдық еуропалық сатып алу опциясын сатты, ол шамамен 800 миллион АҚШ долларына бағаланды. Бұл опцияны қорғау үшін LTCM-де 800 миллион АҚШ долларына үлестік қатысым сатып алып, хедж-фондқа тағы 300 миллион АҚШ долларын инвестициялады. Бірігуден кейін Swiss Bank басшылары UBS-те LTCM-ге қатысты үлкен тәуекел бар екенін білгенде таң қалды. UBS LTCM құлдырауынан ең көп шығынға ұшырады, нәтижесінде 950 миллион швейцариялық франк сомасындағы шығындарды мойындады. UBS құтқару жұмысына 300 миллион АҚШ долларын жұмсады, оның көп бөлігі қайтарылды. LTCM құлдырауынан кейін Матис Кабиаллаветта UBS төрағасы лауазымынан кетті, оның ілесінде тағы үш басшы да отставкаға шықты.

Сатып алу тарихы

Швейцарияның Одақ банкі, Швейцариялық Банктік Корпорациясымен бірігуге дейін, ондаған жеке фирмалардың қосылуынан құралған, олардың көптегені 19 ғасырда құрылған. Компанияның маңызды бірігулері мен сатып алулары, сондай-ақ тарихи алдыңғыларының мысалы төменде келтірілген, алайда бұл толық тізім болуы міндетті емес: