Кіріспе

Канададағы көп мақсатты жолдар желісі

Транс-Канада жолы, ресми түрде 2016 жылдың қыркүйегі мен 2021 жылдың маусымы аралығында Ұлы жол деп аталды, Атлантика мұхитынан Тынық мұхитына және Арктика мұхитына дейін созылатын Канададағы жасыл жолдар, су жолдары және қаражолдар жүйесі болып табылады. Жолдың ұзындығы ; қазіргі уақытта әлемдегі ең ұзын демалыстық, көп мақсатты жолдар желісі. Жолды құру идеясы 1992 жылы, Канада 125 жылдығы тойлаудан кейін туды. Одан бері ол жеке тұлғалардың, корпорациялардың, қоғамдық қорлардың және мемлекеттің барлық деңгейлерінен түскен қаржылық көмектермен дамып келеді. Транс-Канада жолы (ТКЖ) – жолдың одан әрі дамуы үшін қаражат жинайтын коммерциялық емес ұйым. Алайда, жол жергілікті деңгейде меншікке алынып, басқарылады. 2017 жылдың 26 тамызында ТКЖ Канада бойынша өткен көптеген шаралармен жолдың толыққанды құрылғанын тойлады. ТКЖ енді жолды қолжетімді етуді, уақытша қаражолдарды жолдан тыс жасыл жолдармен алмастыруды, жолға жаңа тармақтар мен тізбектерді қосуды және қажет болған жағдайда шұғыл жөндеу жұмыстарын қаржыландыруды жоспарлап отыр.

Жол жүру идеясының пайда болуы

Жолдың құрылуы 1992 жылы Канаданың 125 жылдығы тойлауға байланысты туындады. Оған 12 EuroVelo бағыты, Ұлыбританияның Ұлттық велосипедтік желісі және АҚШ-тың нөмірленген велосипедтік жолдар желісі сияқты басқа да экологиялық маршруттардағы ұқсас жолдар бар.

Қаржыландыру

Транс-Канада жолы негізінен Канаданың федералды және провинциялық үкіметтерімен қаржыландырылды, сонымен қатар корпоративтік және жеке тұлғалардан түскен үлкен үлестер де болды. Жолдың белгіленген бөлігін толық аяқтаған алғашқы провинция Принс-Эдвард аралы болды (Конфедерация жолына қараңыз).

Даму және техникалық қызмет көрсету

Транс-Канадалық жол желісі 400-ден астам жергілікті жолдардан тұрады. Жолдың әрбір бөлігі жергілікті жол топтары, табиғатты қорғау органдары, сондай-ақ муниципалитеттер, провинциялық, аумақтық және федералдық үкіметтермен, мысалы, Гатино паркі сияқты саябақтарда немесе Катаракви жолы мен Вояджер жаяу жолы сияқты қолданыстағы жолдар бойында дамытылады, меншікке алынып, басқарылады. Транс-Канадалық жол көлік жолдарын алмастыру үшін жасыл жолдарды салу мен пайдалануды қолдайды. Бұған қоса, жолдың маңызды бөлігі, Канадалық Тынық мұхиты және Канадалық Ұлттық темір жолы компаниялары провинциялық үкіметтерге сыйға тартқан, пайдаланылмай қалған темір жол желілері болып табылады, олар жаяу жолдары ретінде қайта жаңартылған. Осылайша, Транс-Канадалық жолдың көп бөлігі АҚШ-тағы сәтті "Темір жолдарды жолдарға айналдыру" бастамасын үлгі етті, осы көлік дәліздері болашақта қажет болған жағдайда темір жолға айналу мүмкіндігімен демалыс жолдары ретінде сақталды. Мыңдаған канадалықтар, қоғамдық серіктес ұйымдар, корпорациялар, жергілікті кәсіпорындар және барлық деңгейдегі үкіметтер осы жолдарды дамытуға және күтіп ұстауға қатысады. TCT жолдың ешбір бөлігіне иелік етпейді немесе басқармайды. Транс-Канадалық жол, жалпы алғанда, Канадада жүзеге асырылған ең ірі ерікті жобалардың бірі болуы мүмкін.

Маршруттар мен жайлылықтар

Негізгі бөлігі Канаданың оңтүстік аймақтарымен өтеді, Канаданың көптеген ірі қалаларын және халық тығыз қоныстанған аймақтарды байланыстырады. Сондай-ақ, Альберта арқылы Эдмонтонға дейін, содан кейін Британ Колумбиясының солтүстігінен Юконға дейін созылатын ұзын солтүстік тармағы бар. Жоғарыда сипатталған маршрут бойынша TCT оңтүстік далалық провинциялар арқылы шығыстан батысқа (Медисин Хэт және Калгари арқылы) жүреді, ал солтүстік тармағы Эдмонтонға және одан әрі солтүстікке қарай бағытталған. Бірақ, Транс-Канада жолы ресми түрде Виннипегтен солтүстік далалар арқылы өтіп, Эдмонтонның шығысында Альбертаға кіріп, Эдмонтонға кірмес бұрын Форт-Саскачеван маңында солтүстік жаяу жолын бөліп шығарып, кейін Калгариге оңтүстікке, ал Британ Колумбиясына батысқа қарай жалғасады. Бұл жол көп мақсатты, ал бөлігіне байланысты жаяу жүргіншілер, велосипедшілер, атпен жүрушілер, шаңғышылар мен қар мотоциклімен жүрушілерге арналған. Теория бойынша, жол бойында жолаушыларға пана және таза су ұсынатын, белгілі бір аралықпен орналасқан павильондар бар, бірақ бұл жағдай бөлімнен бөлімге, әсіресе провинциядан провинцияға айтарлықтай өзгереді. Жолдың "нөлдік нүктесі" Ньюфаундлендтің Сент-Джонс қаласындағы Теміржол жағалау мұражайының сыртында орналасқан.

Болашақтағы даму

Жол толығымен жалғастырылғанына қарамастан, TCT болашақ дамуы мен жақсартуы үшін қаржы жинауды жалғастыратынын мәлімдеді. Ұйымның мақсаттарының арасында, мүмкіндігі шектес болса, уақытша жолдарды барлық пайдаланушылар үшін қауіпсіз және қолжетімді ету мақсатында, табиғат аясындағы жасыл жолдармен алмастыруды жоспарлап отыр; жаңа жол бөлімдерін қосу, сондай-ақ табиғи апаттардан зардап шеккен жол бөлімдеріне шұғыл қаржы көмегін ұсыну сияқты шаралар қарастырылып жатыр. Жол TCT-ге тиесілі емес және оның басқаруында да жоқ, бірақ ұйым жергілікті әріптестер мен жолдың жекелеген бөлімдерін күтіп ұстаумен айналысатын еріктілер тобына қолдау көрсетеді. 2018 жылдың 4 қыркүйегінде TCT Канада үкіметінің келесі төрт жылдың ішінде жол құрылысына 30 миллион доллар инвестициялайтынын хабарлады. Бұл туралы ресми түрде Қоршаған орта және климаттық өзгерістер министрі Кэтрин МакКенна мәлімдеді.

Дау

Эдмунд А. Аунгер, Альберта университетінің саясаттану ғылымдарының профессоры-эмиретусы, жолға қатысты айқын сыншы, әсіресе оның бастапқы "жолдардан жеткілікті қашықтықта салынған, көлік шуын жасырып, соқтығыстарды болдырмауға арналған" түсінікке қайшы келуіне байланысты. Трансканада жолының барлық 32 пайызы ғана жолдан тыс жерлерде салынғандықтан, ол Аппалач жолы сияқты классикалық жаяу жүру жолдарынан түбегейлі түрде ерекшеленеді. Сонымен қатар, жолдан тыс жерлердің барлығы жаяу жүруге арналған емес. Көптеген бөлімдері жол бойында орналасқандықтан, велосипедпен жүру олар үшін ыңғайлырақ. Сонымен қатар, кейбір бөлімдері су жолдарымен өтетіндіктен, жаяу саяхатшы бір ғана көлік түріне сүйене алмайды. Аунгердің айтуынша, "бірыңғай стандарттар мен бақылаудың болмауы Трансканада жолын тау велосипедтеріне арналған жолдардың, жол бойындағы арықтардың, топырақ жолдардың, қиыршық тас жолдардың және қауіпті квадроциклдерге арналған жолдардың шатасқан және қауіпті жиынтығына айналдырды". "0 шақырымдық" нүкте Солтүстік Американың ең шығыс нүктесі – Спайр мүйісінен басталады. Бұл жерде ол Шығыс жағалау жолы деп аталады, ол қиын-қыстау жағалау далалық жолдарынан тұрады. Маршрут жағалау сызығымен солтүстікке қарай Сент-Джон шығанағы мен Фрешвотер шығанағының айналасымен өтеді және Форт-Амхерсттегі Grand Concourse жаяу жүргіншілер жолымен байланысады. Содан кейін маршрут Саутсайд жолымен Сент-Джон портына жақын, бұрынғы Trail Eastern Terminus-қа дейін, теміржол жағалау мұражайының жанынан өтеді. Бұл жерден ол оңтүстікке қарай бұрынғы Ньюфаундленд теміржолының бағытымен жүреді, 2-бағытты Килбридке кесіп өтеді, содан кейін Боуринг паркі арқылы өтеді. Ол солтүстік-батысқа қарай Перл тауы арқылы жалғасады, содан кейін Донованс 1-бағытты кесіп өтеді, Нейлс тоғаны мен Октагон тоғанынан өтеді. Содан кейін маршрут оңтүстік-батысқа бұрылып, Консепшн шығанағының жағалауымен жүреді, 60-бағытпен кездеседі. Индиан тоғанында Grand Concourse жолы аяқталады, ал маршрут Ньюфаундленд T'Railway деп аталады, бұл 883 шақырымдық сызықтық парк, бұрынғы теміржолдан тұрады және моторизацияланған көлік құралдарының кіруіне мүмкіндік береді. Маршрут Ньюфаундленд T'Railway ретінде оңтүстік-батысқа қарай жалғасады, Холируд шығанағының шығыс жағымен өтеді. Жол Брайенс арқылы Холлирудқа кіреді. Маршрут тағы да 60-бағытты кесіп өтеді, содан кейін Солтүстік Арм өзенін кесіп өтеді, содан кейін солтүстікке қарай Жүнді Стамп арқылы өтеді. Маршрут оңтүстік-батысқа қарай Вудсфордтан өтеді, содан кейін Брайеннің бұлақтарынан өтеді, одан кейін 1-бағытты қайтадан кесіп өтеді. Содан кейін ол Бригус бұрылысы, Махерс, содан кейін Океан тоғанынан өтеді, содан кейін көбінесе Whitbourne-ға кірмес бұрын ағаштар өскен аймақтан өтеді және 80-бағытты кесіп өтеді. Жалғаса отырып, маршрут 100-бағытты кесіп өтеді, содан кейін Плацентия тоғысына кіреді, солтүстікке бұрылады, Коулс тоғанын басып өтеді. 120-бағытты кесіп өткеннен кейін, келесі негізгі орын – Тикл Харбор станциясы, онда ол тағы да 1-бағытқа жанасады және оған ілеседі, Кобб көліне кірмес бұрын тағы бірнеше рет кесіп өтеді, содан кейін кездейсоқ келеді. Маршрут Goobies-ке кіргенде жалғасады, содан кейін Солтүстік Жауыздық, содан кейін 1-бағытты кесіп, Кларенвиллге кіреді. Ол Шоал Харбор өзенінің соңынан Торберн көліне кіргенде, содан кейін 233-бағытты Порт Блэндфордтан кесіп өтеді, содан кейін Терра-Новаға кіргенде 1-бағытты қайтадан кесіп өтеді. Жолдар Гамбодан Терра-Нова жолына өзгеріп, Александр шығанағына дейін жалғасады, содан кейін 1-бағыт, содан кейін 320-бағыт Гамбоға кіргенде. Солтүстікке қарай жалғаса отырып, жолдың келесі бөлігі Кобб Коридор жолы деп аталады, ол Бътсқа кіргенде, содан кейін Бентонға, содан кейін ол Гандерге кіргенде солтүстік-батысқа бұрылады. Ол жалғаса отырып, жол Гленвудтан өтеді, содан кейін Нотр-Дам тоғысына дейін жалғасады, 340-бағыттан өтіп, ақырында Норрис Арм. Келесі бөлім – Ньюфаундленд Trailway Park, Rattling Brook-қа жалғасады, өйткені ол Exploits өзенін Junipers Brook арқылы, Bishops Falls арқылы, 350-бағытты кесіп өтіп, Grand Falls арқылы жалғасады. Қазір эксплойтс аңғары мен Беотхак жолы деп аталады, жол Виндзорға, содан кейін Баджерге дейін өтеді. Бұл жерден ол Ньюфаундленд Trailway Park деп аталады және Батыс көл мен Миллертаун тұйықтамасы арқылы өтеді. Содан кейін маршрут Quarry, Gaff Topsails, Kittys Brook және Howley арқылы өтеді, онда Main Brook арқылы өтіп, Deer Lake-те аяқталады. Келесі бөлік Елен көлі мен Корнер Брук жолы деп аталады және ол 1-бағыттан Пасадена, Стейди Брук және Үстіңгі Хэмбер өзенінің оңтүстік жағында орналасқан Корнер Брук арқылы өтеді, ол 450-бағытты кесіп өтетін кезде аяқталады. Жалғаса отырып, маршрут енді Ньюфаундленд Trailway Park деп аталады, Маунт Мориадан өтеді, содан кейін Harrys өзенімен Gallants-қа дейін жалғасады, содан кейін 460-бағытты кесіп өтеді, St. George's шығанағындағы Stephenville Crossing-те 461-бағытпен қиылысады. St. George's арқылы өте отырып, маршрут Fischells Brook-ты кесіп өтеді, содан кейін Cartyville-де 404-бағытты кесіп өтеді. St. Fintans арқылы өте отырып, маршрут Codroy Pond-қа, содан кейін South Branch, Benoits Siding, Doyles, Tompkins, St Andrews-қа жалғасады және Cape Ray-де аяқталады. Ньюфаундлендтегі жолдың соңғы бөлігі Wreckhouse Trail деп аталады. Бұл бөлім Osmond, Grand Bay арқылы өтеді және Port aux Basques-те аяқталады, онда Port Aux Basques – North Sydney пароммен North Sydney, Nova Scotia-ға өтуге болады.

Жаңа Шотландия

Жаңа Шотландияда жол Поттл көлінен Солтүстік Сиднейге дейін, Кейп-Бретон аралындағы Солтүстік Сидней қаласында басталады, Ньюфаундлендтен пароммен келгеннен кейін 105-ші тас жолдан бөлінеді. 2014 жылғы маусым айының мәліметі бойынша, маршруттың бұл бөлігі аяқталған жоқ; алайда, қала арқылы өтіп, 125-ші тас жолын кесіп, Поттл көлінің солтүстік жағындағы Ескі тармақ жолын жалғастыру жоспарланған. Осы жерде жол Олд Бранч Роуд – Джордж өзені бөліміне ауысып, Жорж өзені арқылы жалғасады, содан кейін оңтүстік-шығысқа қарай бағыт алып, Скотт көлінің солтүстік-шығыс бұрышына жетеді, одан кейін Скотт көлі қауымдастығына кіріп, Скотт көлі жолымен жүреді. Маршрут Скотч көліне дейін Үстіңгі Лейчс Крик ретінде жалғасады, Брас Д'ор көлдерінің көрмелік айналымында 223-ші бағытпен қысқаша бірігіп, содан кейін Үстіңгі Лейчс Крик жолына кіргенде Үстіңгі Лейчс Крик жолын жалғастырады. Осы тұста ол Шотландия көлі – Гранд Нэроуз жолына ауысады, өйткені ол Тауэр Роуд бойымен жалғасады, содан кейін МакАулейз көлдерінен өтеді. Мұнда ол МакЛейд бұлағынан өтіп, Бодейл төбелері арқылы өтеді. Жол Рир-Крисмас аралына кіргенде Литтл-Нарроузға өзгереді. Ол тағы да 223-ші тас жолына қосылып, Grand Narrows, Iona, Jamesville, Jamesville West және Ottawa Brook арқылы тас жолын жалғастырады. Маршрут Bras D'or көлінен өтіп, Little Narrows-та кесіп өтеді, Little Narrows Ferry паромдарын пайдаланып, Абердиндегі 105-ші тас жолында Транс-Канада тас жолынан өтеді, содан кейін солтүстікке қарай Льюис тауы арқылы жалғасады, онда ол Селтик Шорс жағалау жолына айналады.

Келттік жағалаулар жағалау жолы

Транс-Канада жолы 395-ші бағдарламалық жолдан өтіп, Скотсвилл арқылы өтеді және Инвернесс округі муниципалитетінде Стратлорнның солтүстігіндегі шатырға дейін жалғасады.

Галифакс, Дартмут, Коул Харбор және Шығыс жағалау аймағы

Галифакстағы жалғыз жол – Галифакс серуендеу жолы. Бұл жол 21-ші пирс аймағынан Казино Нова Скотияға дейін созылады. Дартмут қаласында екі жол бар. Дартмут су жағалауы жолы Алдерни Лэндингтен басталып, Вудсайдта аяқталады. Екінші жол екі атаумен белгілі: Дартмут көп мақсатты жолы және Шуби каналының жасыл жолы. Бұл жол Дартмуттың ең жақсы саябақтарынан өтеді, оның ішінде Шуби паркі де бар. Транс-Канада жолы Ширвотерден Мегерс Грантқа дейін тікелей жалғасады. Shearwater Flyer жолы, Forest Hills жол жүйесі, Salt Marsh жолы, Atlantic View жолы, Blueberry Run жолы, Gaetz Brook жасыл жолы және Musquodoboit Trailway – бұл аймақтың қалған жолдарының атаулары. Аймақтан тыс жерде Транс-Канада жолы қаражолдармен жалғасады. Солтүстік жолы немесе Солтүстік бағыты солтүстікке қарай жүріп, Инвернесте аяқталады. Оңтүстік жолы Стратлорн арқылы өтіп, содан кейін Лох Бан арқылы, одан әрі Қара өзен арқылы өтеді, онда оның аты Мабу өзендері жолы деп өзгереді. Одан әрі ол Глендьерден өтеді, содан кейін Рэнкинвиллден өтетін 252-ші бағытты, ал Мабуда келіп 19-шы бағытты кесіп өтеді.

Принс Эдуард аралы

Принс-Эдвард аралының Транс-Канада жолының бөлігі Конфедерация жолы деп аталады. Басты бөлігі 0 километрлік Тигништен басталып, 273 километрлік Эльмираға дейін созылады. Тармақтар Шарлоттаун, Джорджтаун, Монтегю, Мюррей өзені, Мюррей гавані, Сорис, Вуд аралдары және Борден-Карлтон қаласындағы Конфедерация көпіріне дейін жеткенде, ол аралды Канада материгіндегі Нью-Брансуикпен байланыстырады.

Жаңа Брансуик

Шогомок өзені жаяу жүргіншілер көпірі – Лейкленд Риджес, Нью-Брансуик аймағында орналасқан 80,77 метрлік аспалы көпір. Трансканада жолы мен Sentier NB Trail желісінің бір бөлігі болатын бұл көпір 2011 жылдың қазан айында журналист Валери Принглдің TCT өкілі ретінде қатысқан лента кесу рәсімімен ашылды. Sentier NB Trail жобаға 300 000 доллардан астам қаржы бөлді. Бұл көпір Гранд-Бэй–Уэстфилд қаласы мен Квебек провинциясының шекарасы арасындағы соңғы, қозғалмайтын көлік құралдарымен жүруге арналған жол ретінде танымал.

Квебек

Квебек арқылы өтетін жолдың көп бөлігі Route Verte бағытымен салады және көптеген велосипед жолдары бар. Гатино паркінде және Папино-Лабель табиғи қорығы, Мон-Тремблан провинциялық паркі және Мастигуш табиғи қорығын байланыстыратын бағыт бойында аяқталған табиғаттағы жаяу жүру жолдары табылады. Бұл жоспарланған жаяу жүру маршрутының бір бөлігін құрайды, ол ақырында Онтарио шекарасындағы Оттава-Гатиноны Гаспе түбегімен және Нью-Брансуик шекарасымен байланыстыруды көздейді.

Онтарио

2015 жылғы Панамерикандық ойындар мен 2015 жылғы Парапан Америка ойындарының мұралық жобасы ретінде Панамерикандық жол Транс-Канада жолының Онтарио бөлігіндегі үзілістерді толықтыруға көмектеседі. 2013 жылы Оттавадағы Ридо Холл аумағында Транс-Канада жолының бір шақырымдық құрметті кесіндісі ашылды. Гурон көлінің солтүстік арнасының жағалау жолы Транс-Канада тас жолының жиектерін пайдалануды шамамен 50 шақырымға азайтады.

Прериялық провинциялар

Манитоба арқылы өтетін бағыт – жолдан тыс жаяу жүру жолдары, жол жиектері және су жолдарының қосындысы. Саскачеван ірі магистральдық және асфальтталған жолдардан жалтарып, тек ауылдық қиыршық тас жолдар арқылы жолдан тыс жаяу жүру жолдарымен байланыс орнатады. Осы провинция арқылы өтетін бағыт Вакамов аңғарындағы аспалы көпірдің ашылуымен толыққанды деп жарияланды. Дегенмен, құрлықтағы бағыттың бір бөлігіне каноэ немесе шағын қайық қажет болады. Альбертадағы жолдан тыс бөліктер өте фрагментті, себебі мүдделі топтардың бағытқа қарсылығы күшті болды. Альбертадағы маңызды бөлік Эдмонтон мен Калгари арасындағы 2А тас жолымен өтеді, ол тар жол жиектерін және қарбалас қозғалысты біріктіреді. Алберта үкіметінің қазіргі кездегі басты міндеті – жергілікті бағыттар қауымдастығына жақсырақ бағыттарды табуға көмектесу. Форт-Саскачеван қаласы мен Стерджон округіндегі көп мақсатты бағыттар Солтүстік Саскачеван өзені арқылы салынатын жаңа жаяу өткелмен байланыстыру жоспарлануда, ол аймақтағы 15-ші тас жолын толыққанды екі жолға айналдыру жобасының аясында қаржыландырылды. Эдмонтонның шығысындағы ТКТ Эльк-Пойнттан Васкатенауға дейін Oliver–St. Paul теміржолының бұрынғы бағытында орналасқан Iron Horse Trail-ді пайдаланады, бұл теміржолды бұрын Canadian Northern Railway (кейін Canadian National) иеленген. Iron Horse Trail жаяу, квадроциклдермен және атпен жүруге мүмкіндік береді. Васкатенауда бағыт оңтүстікке қарай Солтүстік Саскачеван өзенінің жағалауына бұрылып, батысқа қарай Форт-Саскачеванға қарай созылады. Мұқабада оқырмандар назарына төрт бағыт ұсынылған: Нунавуттағы Itijjagiaq бағыты, Онтариодағы Супериор көлінің су жолы, Альбертадағы Эдмонтон өзенінің аңғары және Британдық Колумбиядағы Ковичан аңғары. 2019 жылдың 14 қыркүйегінде Trans Canada Trail және Bateman Foundation ұйымдары "Ұлы жолдағы табиғат эскизі" іс-шарасын бірлесіп өткізді. Мұндай іс-шаралар Канаданың жеті қаласында өтті: Виктория, Британдық Колумбия; Ванкувер, Британдық Колумбия; Калгари, Альберта; Саскатун, Саскачеван; Торонто, Онтарио; Галифакс, Новая Шотландия; Солтүстік-Батыс территориясындағы Туктояктук. Bateman Foundation ұйымының суретшісі қатысушылар үшін эскиз жасау семинарларын өткізді. Бұл іс-шараға Канада бойынша 300 адам қатысты. 2023 жылғы "Жабайы табиғаттағы 500 күн" деректі фильмі фотограф Дианн Уиланның бағыттың барлық ұзындығын жаяу өтуге жасаған тыранысын көрсетеді.