Кіріспе

Пішінделген және жылтыратылған асыл тас

Кабошон (/'kæbʊʃɒn/; француз тілінен – caboche 'бас') – фасеттелгенге қарағанда пішінделген және жылтыратылған асыл тас. Соның нәтижесінде көбінесе дөңгелек (дөңес) беткі жағы мен жалпақ артқы жағы болады. Асыл тастарды кесу технологиясы дамығанға дейін кабошон асыл тастарды дайындаудың негізгі тәсілі болған.

Қолдану

Кабошон кесу (французша: "кабошон түрінде") әдетте мөлдір емес асыл тастарға қолданылады, ал фасеттеу көбінесе мөлдір тастарға қолданылады. Қаттылығы да ескеріледі, себебі Моос қаттылық шкаласында 7-ден төмен қаттылығы бар жұмсақ асыл тастар оңай сызады, әсіресе шаң мен құмдағы кремний диоксидінен. Бұл мөлдір тастарды тез арада тартымсыз етеді, сондықтан оларды кабошон түрінде жылтыратады, бұл сызықтарды көрінуіне кедерес жасайды. Жұлдыз сапфирлері және мысық көзі хризоберил сияқты астерияланған және шаңдаулы тастарда дөңгелек кабошон кесу жұлдызды немесе көзді көрсетеді, бұл фасетті кесуде көрінбейді. Кабошондарды кесудің ең көп қолданылатын пішіні эллипс болып табылады, өйткені көз эллипстің кішкентай асимметрияларын, дөңгелек пішінге қарағанда аз сезеді, сондай-ақ эллипстік пішін күмбезбен үйлесіп, көрікті болады. Бірақ кейбір сағаттардың тізіміндегі кабошондар дөңгелек пішінде болуы мүмкін. Процесс тас кесу машинасымен тастың қалың тілімін жасаудан және содан кейін үлгіден пішінге көшіруден басталады. Тілім таңбаланған сызыққа жақын алмаз дискілі арамен кесіледі. Тасты ұнтақтау үшін алмаз жабынған дөңгелектер немесе кремний карбиді дөңгелектерін қолдануға болады. Көптеген асыл тас кесу шеберханалары мен өндіріс орындары кремний карбидінен алмаз ұнтақтау дөңгелектеріне немесе жалпақ лап дискілеріне көшкен. Бөлшек кесілгеннен кейін оны қолмен "доппен бекіту" немесе аяқтауға болады. "Доппен бекіту" әдетте тасты қатаң балауызбен "доп таяқшасы" деп аталатын ағаш доғалға жабыстыру арқылы жасалады. Содан кейін бөлшек үлгі сызығына дейін ұнтақталады, артқы жиектері бейіштелген болуы мүмкін, соңында беті біркелкі күмбезге дейін тегістеліп, жылтыратылады.