Кіріспе

2000 жылы түсірілген Киндзи Фукасакудың жапондық фильмі.

«Батл Рояль» (バトル・ロワイアル) – 2000 жылы шыққан жапондық әрекет фильм. Алғашқы көрсетілімінен кейін алты апта бойы жапон тіліндегі ең табысты фильм болды. Алайда, фильм дау тудырып, бірнеше елде көрсетілуіне тыйым салынды немесе шектелді. «Тоэй» компаниясы он жылдан астам уақыт бойы АҚШ дистрибьюторларына фильмді сатудан бас тартты, себебі әлеуетті даулар мен сот процестерінен қорқыныш білдірді. Соңында 2010 жылы «Anchor Bay Films» компаниясы фильмді тікелей видеоға шығару үшін сатып алды. Әлем бойынша фильм 4,5 миллион долларлық бюджетке қарсы 30,6 миллион доллар табыс әкелді. Фильм сыншылардың жоғары бағасын алды және әсіресе видео нұсқалары арқылы үлкен жаһандық жанкүйерлер қауымын құрды. Ол көбінесе Фукасакудың ең жақсы фильмдерінің бірі және 2000-шы жылдардың ең жақсы фильмдерінің бірі деп есептеледі. 2009 жылы кинорежиссер Квентин Тарантино «Батл Рояль» фильмін соңғы екі онжылдықтағы сүйікті фильмі деп атады. «Батл Рояль» – Киндзи Фукасакуның толыққанды режиссерлік еткен соңғы фильмі. Ол «Батл Рояль II: Реквием» атты жалғасын жасауды бастады, бірақ Такешимен бір ғана сахна түсіргеннен кейін 2003 жылдың 12 қаңтарында простата рагынан қайтыс болды. Оның ұлы Кента Фукасаку, сонымен қатар «Реквиемнің» авторы, сол жылы фильмді аяқтады. Жалғасы алдыңғы фильмге қарағанда нашар деп танылды. Фильмде кейіннен жұлдызға айналған көптеген жас, белгісіз актерлер ойнады және «баттл-рояль» жанрын дамытуға ықпал етті.

Сюжет

Рецессиядан кейін тоталитарлық жапон үкіметі жасөспірімдер арасындағы қылмысты шектеу туралы заң қабылдады, соның салдарынан кездейсоқ орта мектеп сыныбы "Битва Корольдігі" деп аталатын ойынға қатысуға жіберілді. Орта мектеп оқушысы Шуя Нанахара әкесінің өзіне қол жұмсауын қабылдауға тырысқанда, оның досы Йошитоки Кунинобу мұғалімі Китаноны пышақтап жарақаттайды, ол кейін отставкаға кетеді. Шуяның сыныптасы Норико Накагава Кунинобудың пышағын жасырын сақтайды. Бір жыл өткен соң Шуяның сыныптастары шалқара жатқан аралда оянады. Китано оларды жыл сайынғы "Битва Корольдігіне" қатысуға таңдалғанын түсіндіреді; жеңімпаз анықталғанға дейін өлім үшін күресуге үш күн берілген. Жарылыс белдіктері қарсылық көрсеткен оқушыларды немесе тыйым салынған аймандардағыларды өлтіреді. Әр оқушыға рацион, карта, жабдықтар және кездейсоқ қару беріледі. Содан кейін Китано Кунинобудың ішінде екі оқушыны өлтіреді. Алғашқы алты сағаттың ішінде он екі оқушы көз жұмады, төртеуі өз-өзіне қол жұмсады. Сырттан келген, зорлық көрген жалғыз Мицуко Соума және психопат жоғары сынып оқушысы Кадзуо Кирияма ең қатыгез ойыншыларға айналады. Ауысу студенті Шого Кавада бір оқушыны өлтіргеннен кейін Шуяны аяйды, ал Шуя басқасын қасақана өлтіреді. Баскетболшы Синдзи Мимура бағдарламаны бұзу үшін компьютерлік жүйеге кіруге көмектесу үшін басқаларды тартады. Адалдықтардың өзгеруі мен зорлық-зомбылық қақтығыстары арасында Шуя Кунинобу оған сезім білдіргендіктен Нориконы қауіпсіз сақтауға уәде береді. Соңында оларды Мицукодан Кавада құтқарады, ол бұрынғы "Битва Корольдігінде" өзінің сүйіктісінің құрбандығына барғанын, ол соңғы екеуі қалғанда өзін құрбан еткенін айтады. Ол қазіргі "Битва Корольдігіне" оны жеңіп, жауаптыларды өлтіру арқылы кек алу үшін ерікті түрде қатысады. Кирияма соңында Шуяға Узиымен шабуыл жасап, жарақаттайды, бірақ Сугимура оны құтқарады. Шуя Уцуми Юкидің бинттерін киіп, аралдың маяк үйінде оянады. Ойынға қатыспауға келісім берген тағы бес қыз сол жерде жасырынып жүр. Юко Сакаки Шуяның Тацумичи Окиді қасақана өлтіргенін көргеннен кейін, оның тамағын улануға тырысады. Алайда, басқа қыз, Юка, оны жеп қояды, нәтижесінде топ арасында атыс болады. Юкодан басқа барлығы өлтіріледі; өкінішпен, ол өлімге секіреді. Шуя Норико мен Кавадамен қайта қосылады және үшеуі Мимураны іздеуге шығады. Кейіннен Сугимура Котохиримен өлтіріледі және ол өлер алдында оған деген махаббатын білдіреді. Мицуко оны өлтіреді, содан кейін Кириямамен төбелес тудырады, одан кейін ол өлтіріледі. Мимура және тағы екеуі компьютерлік жүйеге сәтті кіріп, Китано оны қолмен қалпына келтіреді. Кирияма келіп, оларды өлтіреді, бірақ Мимура өз қолымен жасалған бомбасын қолданып, базаны жарып, Кирияманы жарақаттап, соқыр етеді. Үштік базаға келгенде, Кавада Кириямамен атысқа түседі. Кавада Кирияманың Узиымен жараланады, ал Кавада Кирияманың жағасын жарытуға қол жеткізеді. Соңғы күні үштік жағада оянады. Кавада жағалардың ішкі микрофондарынан хабардар болып, Шуя мен Нориконы өлтіргендей көрінеді. Кавада жеңді деп сенген Китано оны базаға әкеледі, бірақ Кавада бірнеше ай бұрын жүйені бұзғанын және Шуя мен Нориконың бақылау құрылғыларын өшіргенін түсінеді. Шуя мен Норико бақылау бөлмесіне кіреді, ал Китано Нориконы жеңімпаз ретінде бейнелейтін қырғынға ұшыраған сыныптың суретін ашады. Ол өзінің қызынан бас тартқаны үшін оқушыларының жауыздығына төтеп бере алмағанын және Норико оны ешқашан құрметтемегендіктен, оны қызы ретінде қарастыратынын түсіндіреді. Ол оны өлтіруді сұрайды, бірақ Шуя оларды қауіпті деп есептегеннен кейін оны атып тастайды. Қызына соңғы телефон арқылы сөйлескеннен кейін Китано жараларынан қайтыс болады. Үштік аралдан қайықпен кетеді, бірақ Кавада жарақаттарынан көз жұмады. Біраз уақыттан кейін Норико Шуяға Кунинобу Китаноны жарақаттаған пышақты береді. Шуя мен Норико жапон үкіметімен іздеуге берілді, соңғы рет Сибуя станциясына қарай қашып бара жатқандары көрінді. Эпилогта Шуя Кунинобуды армандап, оған өмірін жалғастыруды және бәрі жақсы болатынын айтады. Норико пышақпен шабуылдан кейін Китаномен мұздық жеген сәтін еске алады. Ол Кунинобудың пышағы бар екенін айтқанда, Китано: "Осы сәтте ересек адам балаға не айтуы керек?" деп жауап береді.

Кастинг

Фильмге шамамен 6000 актер сынақтан өтті, олардың саны 800-ге дейін актерлік құрамға үміткерлерге дейін таңдалды. Финалистер режиссер Кинжи Фукасакуның қадағалауымен алты ай бойы дене шынықтыру оқуларынан өтті, ол 800 үміткердің ішінде 42-ін таңдады. Кейіпкерлер орта мектеп оқушылары болғанымен, Аки Маэда, Юкихиро Котани, Такайо Мимура және Юкари Кансава ғана 15-16 жас аралығында болды. Қалған актерлердің барлығы орта білім алған, ал Таро Ямамото мен Масанобу Андо актерлердің арасында ең үлкендері, олардың жасы 25-ке толған. Актер, режиссер және комедия шебері Такеши Китано (сонымен қатар Beat Takeshi ретінде танымал) мұғалім рөліне шақырылды. Оның таңдалуы бірнеше мақсатқа қызмет етті. Соңғы онжылдықтардағы ең табысты жапондық тұлғалардың бірі ретінде ол фильмге көп көрерменді тартуға көмектесті. Сонымен қатар, ол «Такеши қамалы» (1986–1990) сияқты танымал жапондық ойын-сауық шоуларын жүргізуші ретінде танымал болды, бұл фильмнің экстремалды ойын-сауық концепциясына шынайылық сезімін қосты.

Шығармашылық процесс

Кинжи Фукасаку фильмді түсіруді екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 15 жастағы оқ-дәрі фабрикасының жұмысшысы болған уақытын еске түсірген романға байланысты шешкенін айтты. Сол кезде оның сыныптастары оқ-дәрі фабрикасында жұмыс істеуге міндеттелді. 1945 жылдың шілдесінде фабрикаға АҚШ әскери кемелерінен артиллериялық оқтар түсті. Балалар қашуға үлкермеді, сондықтан бір-бірінің астына тығылып, жасырынды. Сыныптың қалған мүшелері қаза болғандардың денелерін жоюға мәжбүр болды. Осы кезде Фукасаку Жапон үкіметінің екінші дүниежүзілік соғыс туралы жалған айтқанын түсінді. Ол ересектерге деген жек көрушілікті дамытып, оны көп жыл бойы сақтап келді. Бейт Такеши түсірілім кезіндегі деректі фильмде: «Актердің жұмысы – режиссерді қанағаттандыру. Мен қалай айтылсам, солай қимылдаймын. Мен қалай көрінуім керек екенін білуге тырысамын. Мен эмоциялық жағынан көп білмеймін», – деді. Сосын қосты: «Фукасаку мырза маған өзімнің рөлін ойнауды айтты. Мен толық түсінбедім, бірақ ол маған өзімнің рөлін ойнауды, әдеттегідей өзімнің мінезіммен ойнауды айтты! Мен тек оның айтқанын істеуге тырысамын». The Midnight Eye журналына берген сұхбатында фильмнің «жастарға ескерту ме, әлде кеңес пе?» деген сұраққа Кинжи Фукасаку «Ескерту» және «кеңес» сөздерін «маған тым күшті естіледі» деп сипаттады, олар адамның істеуге тырысатын іс-әрекеттері сияқты; сондықтан фильм «әсіресе ескерту немесе кеңес» бола алмайды. Фукасаку фильмді өзінің «нақылдамасы» деп сипаттап, онда жасөспірімдердің қылмыстары сияқты тақырыптар бар екенін түсіндірді, бұл Жапонияда «қазіргі заманғы өзекті мәселелер». Фукасаку өзінің алаңдаушылық немесе қызығушылық танытпағанын айтты; ол осы тақырыптарды өзінің нақылдамасының бір бөлігі ретінде пайдаланды. Сұхбаттасушы Фукасакуға соңғы мәтіндегі «құтылу» сөзіне байланысты сұрақ қойғанын айтқанда, ол оны «өте жағымды» деп сипаттады. Фукасаку бұл идеяны фильм бойына дамытқандығын түсіндірді. Фукасаку сұхбаттасушының сұрағын «жай ғана хабарламадан гөрі» «күшті мағынасы бар» деп түсіндірді. Ол фильмде тек «келесі буынға арналған» сөздері бар екенін түсіндірді, сондықтан көрермен бұл сөздерді кеңес ретінде қабылдауға немесе ескерту ретінде қабылдауға тиіс.

Даулар

Фукасаку бастапқыда Эига Ринри Канри Иинкай (Эирин) берген R15+ рейтингіне қарсы болды, себебі Фукасакудың жасөспірім кезіндегі тәжірибесі, романның 15 жастағы жандарды пайдалануы және актерлердің көпшілігінің он бес жас шамасында болғандығы. Ол шағым түсіргеннен кейін және Эига Ринри Канри Иинкай апелляцияны қарауға үлкермей тұрып, Ұлттық Диета мүшелері фильмнің жасөспірімдерге зиян келтіретінін айтты; Диета мүшелері сондай-ақ жапондық киноиндустриясының өзін-өзі реттеуінің бір бөлігі болған кинорейтингтерді де сынады. Фукасаку жапондық Диетаны ынталандыру үшін апелляциясын қайтарды, олар фильмдерді реттеуді одан әрі күшейтпеуіне үміттенді. Фильмді жалпы көрсетуге шығармас бұрын, Ұлттық Диета мүшелері мен басқа да үкімет шенеуніктері фильмді "қабақты және дәмсіз" деп сипаттады. Фукасаку Диета мүшелерінің алдын ала пікірлері бар екенін, сондықтан фильмнің мәнін түсіне алмайтынын мәлімдеді. Көптеген консервативті саясаткерлер фильмді жастар арасындағы қылмыс толқынына халық мәдениетін кінәлау үшін пайдаланды. Time журналының Илья Гаргер Battle Royale фильмі "тегін жарнама" алғанын және "мультфильмдер мен теледрамалардың спин-офтарына ғана берілетін кассалық табысқа" ие болғанын айтты. Он бір жыл бойы фильм АҚШ және Канадада ресми түрде көрсетілмеді, тек түрлі кинофестивальдарда ғана көрсетілді. Фильм 2000 жылдардың басында, Колумбайн орта мектебіндегі оқиғадан кейін АҚШ-та сынақ көрермендерге көрсетілді, нәтижесінде фильмнің мазмұнына теріс реакция болды. Жапондық Toei Company, Ltd. және болашақ американдық студиялардың өзара қызығушылығына қарамастан, фильмді Солтүстік Америкада тарату туралы келісімге қол жеткізілмеді, себебі көптеген корпоративтік және құқықтық мәселелер туды. 2005 жылы АҚШ-тағы дистрибьютордың өкілі Тоэй компаниясының жапондық басшыларына 2000 жылдардың басында өткен сынақ көрсетілімдеріне қатысқан американдық заңгерлердің фильмді АҚШ-та жаппай көрсетсе, "түрмеге түседі" деген кеңес бергенін айтты. Компанияның мүддесі үшін Toei Солтүстік Америкадағы кез келген дистрибьюторлық келісімге шектеулер, шығындар және құқықтық талаптар қосты. Toei компаниясының өкілі Хидэюки Баба Солтүстік Америкада "таратылмауының" себебін "фильмнің мазмұны мен тақырыбына" байланысты деп түсіндірді. АҚШ-тағы дистрибьютордың өкілі Тоэйді кең көлемде шығаруды күткені үшін сынға алды, егер оны R рейтингіне жеткізу үшін кесіп тастаса, "ешнәрсе қалмайды" деді. 2013 жылдың сәуір айында фильм Германияда тыйым салынды, бірақ кейіннен неміс дистрибьюторы Capelight Pictures наразылық білдіргеннен кейін тыйым алынып тасталды.

Шығарылымдар

Battle Royale 2000 жылы 16 желтоқсанда Жапонияда шықты. Фильмнің 113 минуттық түпнұсқа нұсқасы алғаш рет Солтүстік Америкадағы кинотеатрларда 2011 жылдың 24 желтоқсанында Лос-Анджелестегі Cinefamily театрында көрсетілді – бұл оның Жапониядағы алғашқы шығуынан кейін 11 жыл өткен соң болды. 9 күндік көрсету жоспары халықтың көп сұранысына байланысты тағы 6 күнге ұзартылды. 2012 жылдың басынан бастап фильм АҚШ-тың көптеген университеттерінде көрсетілді, оның ішінде Висконсин, Оклахома, Техас және Массачусетс штаттарында. 2012 жылдың мамыр айынан бастап Нью-Йорктегі IFC Center кинотеатрында да көрсетілді, ал 25 мамырда басталды. 2012 жылдың маусымына қарай ол Торонтодағы бұрынғы Gerrard Cinema кинотеатрының орнындағы Projection Booth Theatre-да тұрақты түрде көрсетіліп келеді. Cleveland Cinematheque кинотеатры 2012 жылдың 3 сәуірінде фильмнің көрсетілімін өткізді.

Арнайы басылым

Фильмнің арнайы нұсқасы түпнұсқадан кейін шығарылды, оның сегіз минуттан артық уақыт бар. Әдеттегідей, қосымша материалға түпнұсқаның шығарылуынан кейін жаңа түсірілген көріністер кіреді. Қосылған көріністерге мыналар кіреді (бірақ олармен шектелмейді): Бүкіл оқиғаның негізі ретінде пайдаланылатын баскетбол ойынының флешбэктері. Мицуко Суманың психикалық ауруы мен социопатиясына себепкер болуы мүмкін адамды еске түсіру. Ол мектептен үйге келгенде, анасын бейтаныс адаммен мас күйінде табады, ол оны қорлауға тырысады. Содан кейін әйел оны баспалдақтан төмен итеріп, өлтіреді. Үш эпилог ("реквиемдер" деп аталады). Біріншісі - 3В сынып оқушыларының баскетбол ойынында жеңіске жеткенін көрсететін бейне. Сонымен қатар, Мицуконың әлеуметтік алаңдаушылығы мен 3 Б-дағы сыныптастарынан алыстағаны байқалады. Екіншісі - Нобуның Шуяға Норикоға қамқорлық жасауды айтқаны (фильмнің арнайы нұсқасында бұрын көрінген галлюцинацияның қайталануы). Үшіншісі - Китано мен Нориконың өзен жағасында жай ғана сөйлесетін сахнасы; осы сахнаның бөліктері (ұй-өрнек сериясы) фильмнің бастапқы нұсқасында да кездеседі, бірақ диалог үнсіз, ал реквиемде ол естіледі және Норико мен Китано арасында болған немесе болмауы мүмкін достық немесе басқа қарым-қатынасты ашады. Атыс аяқталғаннан кейін маяктың суреттері қосылды. Сабақ бөлмесіндегі реакция кадрларын және қолданыстағы кадрлардың кеңейтулерін қосты. Фильмде қосымша CGI.

3D-театрлық қайта шығару

Фильм 3D форматында Жапонияда 2010 жылдың 20 қарашасында көрсетілімге шықты. Фукасакудың ұлы және фильмнің сценарий авторы Кента Фукасаку 3D-ге түрлендіруді қадағалады. 3D нұсқасы 2011 жылдың 24 ақпанында Глазго кинофестивалінде де көрсетілді. Anchor Bay Entertainment 3D нұсқасын 2011 жылы АҚШ-та шығаруды жоспарлаған, бірақ шығарылым күштен тоқтатылды.

Шектелген нұсқа

Arrow Video фильмді 2010 жылдың 13 желтоқсанында Ұлыбританияда Blu-ray және DVD форматында шектеулі нұсқада шығарды, ол фильмнің екі нұсқасын қамтитын үш дискілі коллекционерлік жиынтық болды. DVD нұсқасы 5000 данамен шектелген. Blu-ray нұсқасы бастапқыда 5000 данамен шектелген, бірақ көптеген алдын ала тапсырыстарға байланысты 10 000 данаға дейін арттырылды. Шектеулі нұсқадағы Blu-ray аймақсыз, яғни оны әлемнің кез келген жеріндегі Blu-ray ойнатқыштарында көруге болады. DVD де аймақсыз. 2021 жылы Arrow Video фильмнің екі нұсқасы жаңа 4K сапасында қалпына келтірілген, сондай-ақ Blu-ray дискісінде жалғастың екі нұсқасын қамтитын жаңа шектеулі Blu-ray және 4K Ultra HD Blu-ray жиынтығын жариялады.

АҚШ-та шығарылған

Көп уақыт бойы Toei фильмді АҚШ дистрибьюторына сатудан бас тартты, себебі Toei фильмнің АҚШ-та заңдық мәселелерге қатысуы мүмкін деп алаңдады. Фильм екі фильмді қамтитын стандартты нұсқада және 4 дискілік толық жинақта қолжетімді, онда арнайы нұсқа (директорлық кесім деп аталады), бірінші фильмнің театрлық нұсқасы, жалғасы және түсірілімдердің артындағы материалдардың дискісі бар.

Кассалық жинақ

Алғашқы жексенбіде ол 1,8 миллион доллар жинады, бұл оны 2001 жылғы ең табысты жапон фильмдерінің арасында «Рухтар әлемі» және «Покемон 4Ever» фильмдерінен кейін үшінші орынға қойды. Ұлыбританияда фильм 56 758 билет сатты (оның ішінде 2001 жылы 56 182 билет және 2017 жылға дейін шектеулі қайта көрсетілімдерден 576 билет), бұл шамамен кассалық түсімге тең. Басқа жеті еуропалық елде фильм 2001 және 2017 жылдар аралығында 156 676 билет сатты (оның ішінде Францияда 113 220 билет және тағы алты еуропалық елде 43 456 билет). Сонымен қатар, фильм Оңтүстік Кореяда, Чилиде және Аргентинада 339 954 доллар, ал Тайваньда 26 099 доллар жинады. Бұл фильмнің осы он үш елдегі жалпы дүниежүзілік кассалық түсімін шамамен құрайды (2018 жылғы инфляцияға байланысты түзетілгенде).

Сыни қабылдау

Metacritic жеті сыншының бағасы бойынша 100 балдық жүйеде 81 балл жинап, «жалпы мақұлдау» көрсетті. Variety журналынан Роберт Кохлер: «Ең қарапайым кейіпкерлермен жұмыс істеген жасөспірімдер құрамы материалға қорқынышты құлшыныспен шабуылдайды, ал Фудзивара ішкі моральдық күрестің даусын жеткізеді. Туындының көркемдігі мен қарқыны жоғары, Фукасакудың баяулап бара жатқанына ешқандай белгі жоқ» деді. Ол, «Жапонияның тәртіпсіздік шебері ретінде өзінің бастауына оралған Киндзи Фукасаку өзінің ең арыстан және уақтылы фильмдерінің» бірін жасады, оны Стэнли Кубриктің «70-ші жылдардың басында Ұлыбританияда тудырған» жастар зорлық-зомбылығына байланысты «ашуға» теңеді, сондай-ақ «жабайы және қанды 70-ші жылдардың фильмдерінен бері көрілмеген оқиғаларға» толы екенін айтты. BBC News-тен Джейсон Корснер Battle Royale-ге бес жұлдыздың төртеуін берді, бұл «жүректі тоқтататын, тәртіп, ұжымдық жұмыс және табандылық туралы маңызды сабақтарды үйрететін, бірақ оларды уәжілі түрде провокациялық, қорқынышты зорлық-зомбылыққа ораған» әрекет фильмі екенін мәлімдеді. BBC пайдаланушылары фильмге бес жұлдыздың бесеуін берді. BBC-ден Альмар Хафлидасон да фильмге бес жұлдыздың бесеуін берді. Empire журналының сыншысы Ким Ньюман фильмге бес жұлдыздың төртеуін берді, оны «Құбылыстар» романымен салыстырып, көрермендерді «осындай жағдайда не істеріне таң қалдырады», бірақ Battle Royale «мектеп формасындағы кейіпкерлеріне одан да қиын таңдаулар» ұсынады деп жазды. Ол: «Кейбіреулерді ыңғайсыз немесе қорқынышты сезімге бөлейді, ал юмор мен қорқыныштың араласуы күмәнді, бірақ бұл сіз тез ұмыта алмайтын фильм. Шынымды айтсам, сіз не істер едіңіз?» деп қорытындылады. The Guardian газетінің сыншысы Питер Брэдшоу 2001 жылдың қыркүйек айында фильмге төрт жұлдыз берді, оны аптаның ең жақсы фильмі деп таңдады. Ол Такеши Китаноның ұстаз рөлін және кейбір көріністерді «бізді делирий мен қорқыныш әлеміне батыратын, таңғажайып шеберлікпен жасалған әрекет фильмі» деп мақтады. Ол «оқтар мен қанның шашырауы арасында сағыныш пен қайғы-қасірет туралы алаңдатарлық оқиғалар айтылатынын» айтты. Battle Royale-дің зорлық-зомбылығы қоғамды сатиралау емес, жасөспірім өмірінің азабын бейнелеу сияқты». Ол кейбір «бұл фильмнің ашық зорлық-зомбылығын жек көретіндер» болса да, ол «сенімділік пен шеберлікпен жасалған фильм. Оның темірдей ашықтығы, ерекше, құмарлықпен шұғыл болуы оны қызықты етеді». Deep Focus-тан Брайант Фрейзер фильмге B+ бағасын беріп, оны «реалити-шоудың сұмдық пародиісі, орта мектеп ортасын топтар мен балалық қарым-қатынастармен күрес аймағына айналдырады» деп атады. Британдық сыншы Джонатан Росс: «Егер сіз американдықтар қайта жасап, бұзғанға дейін өте бірегей және керемет ойын-сауық бөлігін көруге ниеттенсеңіз, оны жіберіп алмауға тырысыңыз» деді және «бұл жасөспірімдер фильмінде не нәрсеге қол жеткізуге болатындығының өте қиялшыл мысалы» деп қорытындылады. 2009 жылы кинорежиссер Квентин Тарантино Battle Royale-ді соңғы 20 жылдағы ең жақсы фильм деп мақтады: «Мен түсірген фильмдерден кейін түсірілген фильм болса, мен оны түсірсем дейтін фильм осы». The New York Times газетінің А.О. Скотт фильмді оң бағалап, «шебер хореографиялық көріністер бір мезгілде күлкілі де қорқынышты, [Фукасакудың] жас актерлері оқиғаның мелодрамалық шегін таңғажайып сенімділікпен қабылдайды», деп атап өтті, сондай-ақ Battle Royale «көп жағынан Аштық ойындарынан жақсы, және әйтеуір, параллель мәдени әлемнен алынған қызықты серік. Ол әлдеқайда сұмдық, сонымен қатар, бұзық, әлдеқайда қызықты». Cary Darling журналының ойын-сауық сыншысы Battle Royale-ді «драма мен қорқыныштың электрлік сезімімен қамтылған, қатал, қайғылы және уақтылы қазіргі заманғы қорқынышты оқиға» деп сипаттады. Бостон Финикс газетінің Александра Кавалло «Батл Рояль - бұл жас көрермендер үшін сұйылтылмаған Аштық ойындары» деп жазады, фильмге төрт жұлдыздың үшеуін береді. Жанарлы целлюлоидтың Джеффри М. Андерсон фильмге 4 жұлдыздан 4-ті берді, оны «маңызды ауру және бұрмаланған оқиға» деп атады және ол «бұл аяқсыз көңіл көтереді, кезекпен қанды және күлкілі, алаңдатады және қызықтырады» деп мәлімдеді. Chicago Sun Times газетінде Роджер Эберттің Австралиядағы тілшісі Майкл Мирасол «Батл Рояль» романын «барлық студенттерге арналған ойластырылған сипаттама» үшін мақтады және ол «жас аудиторияға бағытталған, бірақ шынайы сезіммен, ақылмен және құрметпен жасалған өте күшті аңыз» деп қорытындылады. Джейк Маллиган The Suffolk Voice-тан бес жұлдыздың бесін берді, «Килл Билл» және «Аштық ойындары» сияқты «Рояльдің» әсерін өлшеу мүмкін емес екенін айтты, сондай-ақ Battle Royale-ді «провокациялық, күлкілі, зорлық-зомбылыққа толы және оқиғаның мән-жайларын егжей-тегжейлі түсіндіретін сценариймен көмектеседі» деп сипаттады. Сенімсіз дерек көзі: себебі - студенттік газет сияқты көрінеді.

R. L. Shaffer IGN-ден фильмге 10 балдық жүйеде 8 бал берді, «Аштық ойындарына» Battle Royale-дің қанша керемет екенін еске салғаны үшін алғыс айтты және Battle Royale-ді «тәртіпсіздік, зорлық-зомбылық және шексіз жасөспірім мелодраманың шедеврi» деп қорытындылады. Twitch Film-нен J. Hurtado көптеген «Battle Royale туралы пікірлер зорлық-зомбылыққа, ол әрине, ерекше, ал фильмнің адамгершілігіне емес» деп атап өтті. Ол «осы студенттерді өмір мен өлім жағдайына тастап, олардың эмоционалдық гистерия деңгейін одан да жоғарылатудың өте тиімді екенін» және «Battle Royale оқиғасы - осы жасөспірім жылдардың және біздің барлығымыздың эмоционалдық күйреу деңгейіне қатысты қате екенінің оқиғасы» деді. DVD Talk фильмнің түпнұсқа театрлық нұсқасына 5 жұлдыздың 4,5-ін, ал режиссерлік нұсқасына 5 жұлдыздың 4-ін берді, қоғамның қағидалары, олар қандай болса да, құлап, бәрі өзі үшін болған жағдайда не болатынын көрсетеді деп қорытындылады. Мұнда жеткілікті қара юмор және шиеленісті әрекет бар, фильм ешқашан сұр немесе көңілсіз сезілмейді (әрине, жақындап келеді), бірақ ең бастысы - ол сізді ойландырады». CraveOnline-нан Devon Ashby фильмге 10 балдық жүйеде 8,5 бал берді, оны «жапондық аңыз Киндзи Фукасакудың жасөспірімдерге арналған оқ ату операсы» және «шынайы және техникалық жағынан жетілген шедевр» деп атады. PopMatters-тан Brent McKnight фильмге 10 балдық жүйеде 9 бал берді, оны «адамзат пен қоғам туралы қаралы, өткір, сатиралық және қатыгездікпен күлкілі» деп сипаттады. Film сыншылары Роберт Дэвис және Риккардо де лос Риос фильмнің повестволық құрылымын мақтады. Олар Battle Royale сияқты оқиғаны бейімдеу үшін, оның «қиялға қарсы» оқиғасына сене білуді қажет етеді, Фукасаку экрандық сценарийдің дәстүрлі ережелерін кері қайтарады. «Жақын болашақта мектеп оқушылары бір-бірін өлтіреді» деген сюжеттің егжей-тегжейін баяндаудың орнына «фильм жасаушылар осы сюжетті қысқа аталымдар тізімінде көрсетеді». Фукасаку толық режиссерлік еткен соңғы фильм болғандықтан, «Әлемдік кино каталогы» Battle Royale-ді «ең керемет кинематографиялық өлім әні» деп атады.

Мұра

2009 жылы Квентин Тарантино 1992 жылдан бері режиссерлік жұмысын бастағаннан кейін шыққан сүйікті фильмі ретінде "Батл Рояль" фильмін атады. Сол жылы Moviefone оны "Осы онжылдықтың 50 үздік фильмі" тізіміндегі алғашқы үштікке енгізді. Dread Central-дың Джон Кондит оны "көрген ең жақсы фильмдерінің бірі" деп сипаттады. Bloody Disgusting фильмді "Осы онжылдықтың ең үздік 20 қорқынышты фильмі" тізімінде он бесінші орынға қойды. Мақалада фильм "керемет, қоздырғыш, ультра зорлық-зомбылыққа толы және дау тудыруға бейім (және ол дау тудырды) – бұл фильм тек бос әрекет емес, ол іс-қимыл арқылы кейіпкерлерді қалыптастырады, бұл барлық жақсы кинорежиссерлер үлгі алуға тиіс әдіс" деп жазылған. 2010 жылы Empire журналы "Батл Рояль" фильмін "Барлық уақыттың 500 үздік фильмі" тізімінде 235-орынға, ал "Әлемдік киноның 100 үздік фильмі" тізімінде 82-орынға қойды. Time журналы фильмді "Ең зорлық-зомбылыққа толы 10 фильм" тізіміне енгізді. 2012 жылы The Independent оны "Барлық уақыттағы 10 үздік спорттық фильм" тізіміне қосты. Complex журналы оны "Барлық уақыттың 50 үздік экшн фильмі" тізімінде 47-орынға орналастырды.

Жалғасы

Бірінші фильмді түсірген Кинжи Фукасаку "Реквием" атты жалғастырманы жасауға кірісті, бірақ Такеши Китаномен бір ғана сахна түсіргеннен кейін 2003 жылдың 12 қаңтарында простата рагынан қайтыс болды. Оның ұлы Кента Фукасаку фильмнің қалған бөлігін режиссерлік етті, ол 2003 жылдың 18 мамырында көрсетілді. Бірінші фильмнен өзгеше, жалғасы роман негізінде түсірілмеген, Кента Фукасаку жазған түпнұсқа сценарий бойынша дайындалған. Сюжет Шуя Нанахараның террористік көтеріліске басшылық етуі төңірегінде өрбиді, бірақ оның қауқырт америкаға қарсы көзқарастарына байланысты көп дау тудырды және түпнұсқа фильмнен нашар деп сынға ұшырады.

Жоспарларды қайта құру

2006 жылдың маусым айында Variety басылымы продюсерлер Нил Мориц пен Рой Лимен бірге New Line Cinema компаниясының Battle Royale-дың жаңа бейімдеуін жасауға ниеттенгенін хабарлады. Бірнеше веб-сайттар бұл жаңалықты таратты, соның ішінде Ain't It Cool News сайты, ол бейімдеудің «өте қатаң R – Battle Royale-дың американдық нұсқасы» болатынын мәлімдеді. New Line 2008 жылы шығаруды жоспарлаған. Келесі айда The New York Times газеті бейімдеуге қарсы интернеттегі наразылық толқыны туралы жазды. Мақала арқылы Ли түпнұсқа туындысына деген құрметін білдіріп, жанкүйерлерге «Мен осы жобаға ең көп көңіл бөлем» деді. Ол фильмнің PG немесе PG-13 рейтингісіне ие болмайтынын, кейіпкерлердің жасөспірімдер болып қалатынын және романнан, түпнұсқа фильмнен және мангадан теңдей үлес алатынын айтты. Журналист «бұл әңгіме сәл ертерек басталды, себебі New Line әлі бейімдеу құқығын сатып алған жоқ» деп атап өтті. 2007 жылдың сәуірінде Вирджиния Технологиялық институтындағы оқиғадан кейін Ли бейімдеу перспективаларының «біржола күңкірегенін» мәлімдеді. Ол «біз кейбір мәселелерге абайсырақ қарауымыз мүмкін» деп қосты. Баяндамада New Line компаниясының әлі бейімдеу құқығын алмайтыны айтылды – оның өкілі келісімнің прогресі туралы сұраққа «жаңалық жоқ» деп жауап берді. Maclean's журналы 2008 жылғы «Аштық ойындары» романы мен оның 2012 жылғы фильмге бейімделуінің ұқсас тақырыптарды қамтығанын көрсетті. «Аштық ойындары» романының авторы Сюзан Коллинс «өзінің кітабы тапсырылғанға дейін бұл кітап туралы естімегенін» айтса да, The New York Times газеті «ұқсастықтар соншалықты айқын, Коллинстің туындысы блогтарда ашық тонау деп айыпталды» және «екі автор да дерлік бірдей сюжетке тәуелсіз түрде келген болуы мүмкін, себебі сюжет желісі үшін жеткілікті көздер бар» деп хабарлады. 2012 жылғы фильмге бейімделу де Battle Royale-ға ұқсас сынға ұшырады.

Америка телесериалдары

2012 жылдың жазында The CW телеарнасы Голливуд өкілдерімен Battle Royale романын американдық телесериалға бейімдеу мүмкіндігін талқылады. Телеарна өкілінің мәлімдемесінше, бұл әңгімелер тек бастынап келіссөздер деңгейінде болған, бірақ келісімге қол жеткізілсе, телеарна Коушун Такамидің түпнұсқа романына құқықтарды сатып алып, оны бір сағаттық драмалық сериалға дамытуды жоспарлаған. АҚШ құқықтарын қорғайтын Голливуд адвокаты Джойс Джун "қазіргі таңда келісімге қол жетпеген" деді. The CW өкілі әңгімелер болғанын растады, бірақ одан арғы мәлімет беруден бас тартты.

Мәдени әсері

Фильм, әсіресе DVD нұсқалары арқылы, кең ауқымды жаһандық культ жанкүйерлерін тартты және мәдени құбылысқа айналды. Квентин Тарантино "Бэтл Рояль" фильмін соңғы онжылдықтардағы ең әсерлі фильмдердің бірі деп есептейді. Фильм жаһандық мәдениетке зор әсер етіп, әлемнің түрлі салаларындағы көптеген "бетл рояль" жанрындағы туындыларға шабыт сыйлады.

Кино және теледидар

Шығарылғаннан бері фильм Квентин Тарантино сияқты режиссерлерге, әсіресе оның "Kill Bill" фильмдеріне әсер етті; "Battle Royale" 2004 жылғы зомби комедиясы "Shaun of the Dead" фильмінде де еске алынды, онда Эдгар Райт пен Саймон Пегг Шонның тұрғын бөлмесінде үлкен "Battle Royale" плакатын жақсы көрінетіндей етіп орналастырды. Сонымен қатар, ол Джейсон Райтманның "Thank You for Smoking" (2005) және "Juno" (2007) сияқты Голливуд фильмдерінде, "Lost" және "Community" сияқты американдық телешоуларда да қолданылды. "Wrong Turn 2: Dead End" фильміндегі кейіпкерлердің бірі (Майкл "M" Эпштейн рөлінде Мэтью Керри Холмс) "Battle Royale" футболкасын киеді. Рейтер агенттігінің журналисі Мэгги Ли "Battle Royale" фильмін "жасөспірімдер арасындағы өлім ойыны тұжырымын қалыптастырған фильм" деп сипаттады, оның "Kaiji" (2009) және Хидео Накатаның "The Incite Mill" (2010) сияқты фильмдерге әсер еткенін айтты, екеуі де "Battle Royale" фильмінің басты кейіпкері Шуя Нанахараны сомдаған Тацуя Фудзивараның қатысуымен түсірілді. "New York Post" газетінің журналисі В. А. Мусетто оны "The Condemned" (2007) фильмімен салыстырып, сыншы оны "Battle Royale" және "The Most Dangerous Game" фильмдерінің "нашар көшірмесі" деп атады. Сыншылар "Battle Royale" фильмінің басқа фильмдерге де әсер еткенін атап өтті, мысалы 2008 жылғы "Kill Theory", 2009 жылғы "The Tournament" және "The Hunger Games" трилогиясы, "Kick Ass" (2010) және "The Belko Experiment" (2016) фильмдері. "Батл рояль" жанрындағы басқа фильмдерге "The Purge" сериясы (2013), "Assassination Nation" (2018), "Ready or Not" (2019) және "The Hunt" (2020) жатады.

Комикс, манга және аниме

Жапонияда фильм манга мен анимедегі battle royale жанрын қалыптастырды, оның негізінде ұқсас сюжеттік желі пайда болды. Battle Royale мангасымен (2000 жылы жарық көрді) қатар, осы жанрдың басқа мысалдары: Basilisk (2003 жылы жарық көрді), Bokurano (2003 жылы жарық көрді), Fate/stay night франшизасы (2004 жылы жарық көрді), Future Diary (2006 жылы жарық көрді), Deadman Wonderland (2007 жылы жарық көрді), Danganronpa франшизасы (2010 жылы жарық көрді), Magical Girl Raising Project (2012 жылы жарық көрді) және Death Parade сериясы (2013 жылы жарық көрді). Battle Royale манга, аниме және фильмдерден тұратын Gantz франшизасымен (2000, 2004, 2011 жылдары жарық көрді) салыстырылады. Btooom (2009 жылы жарық көрді) battle royale тақырыбының бір түрін ұсынады. Фильм Marvel Comics-тің "Авангерлер Арена" комикстерін жасауға әсер етті. Серияның логотипі Battle Royale фильмінде қолданылған логотипке ұқсас.

Видеоойындар мен бейне романдар

Battle Royale видео ойындары жанры, онда ойыншылар қысқарып бара жатқан аренада соңғы тірі қалған үшін күреседі, осы фильмнен шабыттанды және оның атын алды. Жанр 2010 жылдардың соңында кең танымал болды және PlayerUnknown's Battlegrounds, Fortnite Battle Royale, ARMA 3, H1Z1: King of the Kill, Knives Out, Rules of Survival, Garena Free Fire, Apex Legends, Realm Royale, Call of Duty: Black Ops 4-тегі "Blackout" ойын режимі және Call of Duty: Warzone сияқты ойындарды қамтиды. Фильмнің атауы сондай-ақ ұқсас сюжеттік негізге негізделген визуалды романдардың Battle Royale жанрына сілтеме жасайды. Мысалдарға Fate/stay night сериясы (2004 жылы дебют жасады), Dies irae (2007) және Zero Escape сериясы (2009 жылы дебют жасады) кіреді, оның сценарий авторы Казутака Кодака фильмнің өзіне әсер еткенін айтады. Battle Royale сонымен қатар Square Enix компаниясының The World Ends with You (2007) ойынымен де салыстырылды.