Кіріспе

Арканзас штатының 22-ші губернаторы

Джордж Вашингтон Донаги (1 шілде, 1856 – 15 желтоқсан, 1937) – американдық кәсіпкер және 1909 жылдан 1913 жылға дейін АҚШ-тың Арканзас штатының 22-ші губернаторы.

Ерте өмір және білім

Донаги Кристофер Колумб пен Элизабет (құрметті аты – Инграм) Донагидің бес баласының үлкені ретінде Солтүстік Луизианадағы Оукленд қауымында дүниеге келді. Оның әкесі Ирландиядан, анасы Шотландиядан шыққан. Әкесі Кристофер – фермер, ол Алабамадан Луизиананың солтүстігіне көшіп, жер сатып алып, кейін Арканзасқа қоныс аударды, онда Конфедерация армиясында қызмет етті. 1875 жылы Донаги отбасына еш хабар бермей Техасқа кетіп, Чишолм жолында ковбой болып, сондай-ақ фермерлікпен айналысты. Бірақ 1876 жылы ковбой өмірі мен денсаулығына байланысты Арканзасқа қайта оралды. 1882-1883 жылдары Фейетвиллдегі Арканзас университетінде оқыды. Ол мектеп мұғалімі және ағаш шебер болды, сонымен қатар сәулет және құрылыс инженериясын оқыды. 1883 жылы Донаги Арканзас штатының Конвей қаласында тұрақтады және осы қаланы өз туған қаласы деп санады. Сол жерде ол Лувения Уоллеспен танысты, олардың балалары болған жоқ. Қаланың бірнеше маңызды көшелері оның есімімен аталады. Ол бір мерзім қала маршалы болып қызмет етті және 1885 жылы мэрлікке үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. Орталық Арканзас университеті, Мемлекеттік нормальдық мектеп (ол 1908 жылғы салтанатты ашылуында басты спикер болды) және Литтл-Рок кіші колледжі (қазіргі Орталық Арканзас университетінің құрамында) Конвейде орналасқан, ол 1906 жылдан өмірінің соңына дейін осы оқу орындарында қызмет етті. Сонымен қатар, ол екі оқу орнына да жан-жақты көмек көрсетті. Донагидің лауазымға кіруіне он ай күтуге тура келді. Осы уақыт ішінде ол елді аралап, Арканзас университетінің Литтл-Роктегі профессоры Кальвин Ледбеттер кіші өзінің «Конвейден келген ағаш шебер» атты кітабында айтқандай, болашақтағы саяси қызметіне дайындалды. 1909 жылдың маусымында ол төртінші және соңғы штаттық Капитолий комиссиясын құрды және архитектуралық жоба үшін Касс Гилбертті шақырды. 1911 жылдың күзінде ол Букер Т. Вашингтонмен бірге Ұлттық негр бизнес лигасының жиынында сөйледі, онда мың қара нәсілді еркекке «әлеуметтік теңдікке қол жеткізу үшін тікелей сұранып уақыттарын өткізбеуді» айтты. «Чикаго Defender» газеті оның сөзін келтірді: «Сіздер біздің көше вагондарында соңғы екі орынға отыруға тиіссіздер; сіздер Пуллман вагонында отыруға құқығыңыз жоқ; сіздер менімен бірге бір палубада отыруға, бір мейрамханада тамақтануға, бір салонда ішуге болмайды. Сіздер дегенерацияға ұшыраған халықсыз, сіздердің әйелдеріңіз адал емес, біздің ақ әйелдеріміз бен балаларымыздың сіздермен араласуына жол бере алмаймыз». Донагидің прогрессивті көзқарасы Арканзас азаматтарына мемлекеттік мәселелерді өз қолдарына алып, штаттық заң шығарушы органды айналып өтуге мүмкіндік беретін бастама және референдум туралы заңның қабылдануына ықпал етті. Ол 1910 жылы түзетуді қолдау үшін науқан жүргізуге Уильям Дженнингс Брайанды шақырды. Арканзас – Американың оңтүстігіндегі азаматтарына осындай билік берген жалғыз штат. Бұл бастама Оңтүстік Дакота штатында басталған, ал басқа жерлерде Калифорния және Колорадо штаттарында кең танымал. Донаги әкімшілігі жолдар, денсаулық сақтау және теміржол салаларына баса назар аударды. Донаги тұтқындарды келісімшарт бойынша жалдамалы жұмысқа тартуға, әсіресе теміржол салуға қарсы болды. Ол 1912 жылдың күзінде Батыс Вирджинияда өткен Оңтүстік штаттарының губернаторлар кеңесінде тұтқынға беру туралы білді. Заң шығарушы органды бұл тәжірибені жоюға көндіре алмағандықтан, ол қызметтен кеткені алдында 360 тұтқынды кешірді, олардың 44-і ауыл шаруашылығындағы фермаларда, ал 316-сы 850 тұтқынның ішінде түрмеде отырған. Сонымен қатар, ол Арканзас штатының губернаторы болған алғашқы кәсіпкер еді.

Әкім болғаннан кейін

1912 жылы Джозеф Тейлор Робинсон губернаторлыққа үшінші мерзімге кандидаттығын жеңгеннен кейін Донаги Капитолийді аяқтауға ұмтылысын жалғастырды. 1913 жыл шешуші болды. Сенатор Джефф Дэвис жыл басынан екі күн өткен соң қайтыс болды. Бұл кезде штат губернаторы болған Робинсон заң шығарушы орган тарапынан Дэвистің орнына тағайындалды. Арканзас Сенатының төрағасы Дж. М. Футтрелл уақытша губернатор болды. Осының нәтижесінде Футтрелл мен Капитолий құрылыс комиссиясы Донагиді комиссия мүшелігіне қабылдап, құрылысты аяқтауды басқаруды сұрады, ол да осылай істеді. Бүгінгі күні құны 300 миллион доллардан астам бағаланатын Капитолий 1917 жылы 2,2 миллион долларға аяқталды.

Арканзас штатының бұрынғы губернаторы (1949–1953) Сид Макмат өзінің "Сатқан уәделер: естеліктер" атты мемуарында Донагиді "әрдайым Арканзастың ұлы губернаторларының бірі болды және менің әкімшілігіме де, басқаларға да, әсіресе адам құқықтары үшін күресте шабыт берді. Мен оның бастаған ісін жалғастыруға шешім қабылдадым" деп сипаттады. Бір кітапта ол "Арканзас тарихындағы ең жақсы және ықпалды губернаторлардың және меценаттардың бірі" деп аталды. 1999 жылы "Log Cabin Democrat" оны Фаукнер округі тарихындағы ең ықпалды он адамның бірі деп таныды.

Донаги ескерткіші

1931 жылы Арканзас және Луизиана штаттарына жақындық сезімде болған Донаги өзінің туған жеріне жақын, Юнион Парш/Юнион округы штаттық шекарасында ескерткіш орнатты. Ар-деко стиліндегі ескерткіште күрделі өрнектер бар; ол 1831 және 1931 жылдардағы көлік туралы мәліметтерді қамтиды және Донагидің білім беру бағдарламасын бағалаған губернатор Хьюи П. Лонг, кіші туралы айтады. Бұл жер екі штаттың да мемлекеттік парктеріне тіркелмеген, ағаш өңдеу компаниялары оның төңірегіндегі ағаштарды кесіп тастады, соның салдарынан ескерткіш ұмытылып қалды. 1975 жылы Луизиана көлік департаментінің қызметкері тастап кетілген ескерткішті кездестіріп, сол кездегі штат өкілі Луиза Б. Джонсонға (Бернис) жаңалықты жеткізді. Ескерткіш 1933 жылы ашылды; Донаги төрт жылдан кейін дүние салды. Бір кезде Донаги атындағы мемлекеттік парк құру жоспарлары болған, бірақ олар іске аспады.