Кіріспе

Гейзер, кейде Ұлы Гейзер деп аталады, – Оңтүстік-батыс Исландияда орналасқан гейзер, геологиялық зерттеулерге сәйкес, шамамен 1150 жылы пайда бола бастаған. Ағылшын тіліндегі "гейзер" сөзі (мерзімік атқылайтын ыстық су бұлағы) Гейзерден шыққан. Гейзер атауы исланд тіліндегі "geysa" ("жылдам алға жылжу") етістігінен туындаған. "Gesta Danorum" еңбегінде айтылғандай, оның жұмысы 1206 жылы аяқталды және 1514 жылы "Danorum Regum heroumque Historiae" деген атпен жарияланды. Дегенмен, Хаукадалурдегі ыстық су бұлақтарының қазіргі түріндегі ең ерте нақты мәліметтер 1294 жылға дейін, "Oddaverjaannáll" жылнамасында тіркелген. Онда аймақтағы жер сілкіністері жергілікті ландшафтта маңызды өзгерістерге алып келді, нәтижесінде бірнеше жаңа ыстық су бұлақтары пайда болды. Гейзердің және оны қоршаған гейзерлердің активтілігіндегі өзгерістер жер сілкінісінің активтілігімен тығыз байланысты. 1630 жылғы жазбаларға сәйкес, гейзерлер соншалықты күшпен атқылаған, айналасындағы аңғарлар дірілдеген. "Гейзер" атауы алғаш рет 1647 жылы жазба дереккөздерде кездеседі. Осыған байланысты, Ағарту дәуірінде ерекше табиғи құбылыстарға зор қызығушылық танылып, бұл термин кең таралды және содан бері әлем бойынша ұқсас гидротермальдық нысандарды атау үшін қолданылып келеді. 1809 және 1810 жылдары атқылаулар шамамен 30 сағат сайын және жоғары биіктікке дейін жететін. Бірақ 1908 жылға қарай барлық активтілік тоқтады. Бастапқыда Гейзердің атқылаулары күніне орташа екі рет болатын. 2003 жылдың шілдесіне қарай бұл көрсеткіш күніне үш ретке дейін азайды. Осыдан кейін ірі атқылаулар соншалық сирек болды, 2016 жылы болған атқылау жаңалықтарға айналды.

Геология

Қазіргі геологиялық анықтама бойынша, ыстық су гейзері – "үрпілі түрде шығарылатын және бу фазасымен бірге жүретін, ара-араға шығатын су ағынымен сипатталатын ыстық бұлақ". Бұл буды және ауадағы тік жолдың болуын атап өтетін тарихи анықтамаларға жасалған техникалық түзету.

Аумақтың меншік құқығы

1894 жылға дейін Гейзер аймағы жергілікті шаруаларға тиесілі болды. Сол жылы бұл аймақ Джеймс Крейгке (кейіннен Лорд Крейгвон) сатылды, ол Ульстерден виски өндіруші және болашақта Солтүстік Ирландияның премьер-министрі болды. Бастапқыда ол аймақты үлкен қоршаумен қоршап, гейзерлерді көруге келгендерден кіру ақысын алды. Келесі жылы ол бұл аймақты досы Э. Крейгке сыйға берді, ол кіру ақысын жойды. Кейін Крейгтің туған інісі Хью Роджерс бұл жерді мұра етті. 1935 жылы ол бұл жерді кинорежиссер Сигурд Юнассонға сатты, ол кейін оны исландиялықтарға мәңгілікке сыйлады, бірақ барлық жолдардың толық мемлекеттік меншігіне 2017 жылға дейін көшпеді.