Кіріспе

Неміс-американдық кәсіпкер Кристиан Фридрих (немесе Фредерик) Вильгельм фон дер Ахе (7 қазан 1851 – 5 маусым 1913) – неміс-американдық кәсіпкер, ең белгілісі Американдық қауымдастықтағы «Сент-Луис Браун Шұлықтары» командасының иесі, қазір «Сент-Луис Кардиналдары» деп белгілі.

Мансап

1851 жылдың күзінде Пруссия Корольдігінің Хилле қаласында туған фон дер Ахе 1870 жылдары Нью-Йоркке жалғыз көшіп келді, бірақ көп ұзамай Сент-Луиске көшіп, азық-түлік дүкенінде клерк болып жұмыс істеді. Кейіннен ол дүкен иесін сатып алып, дүкеннің артқы жағында салон ашып, бизнесін кеңейтті. Фон дер Ахе көптеген клиенттері бейсбол ойындарынан кейін салонға келетінін байқады, сондықтан 1882 жылы банкротқа ұшыраған және даулы Сент-Луис Браун Стокингс бейсбол клубын 1800 долларға сатып алып, Америкалық бейсбол лигасына қосылды. Ол команданы «Браунс» деп атады және болашақ «Чикаго Уайт Сокс» иесі Чарльз Комискиді бірінші базада ойнауға және кейіннен команданы басқаруға шақырды. Фон дер Ахе бейсбол туралы көп білмесе де, команда ісіне белсенді қатысты. Ойыншы, менеджер және иегер Альберт Сполдингтен кейін, фон дер Ахе бейсбол командасын иеленген және көпке таныс тұлға болған алғашқы адам болды, осы тұрғыда Билл Вик, Чарли Финли және Джордж Штайнбреннердің жолын ашты. Оның қалың неміс акцентімен («Мен der boss bresident der Prowns!»), қалың мұртымен және көрермендерге әсер ету қабілетімен ол өзінің ойыншыларынан гөрі қызықтырақ болды. «Браунс» 1885 жылдан бастап төрт рет подряд лига чемпионатын жеңіп, Америкалық лигасының біріншілігінде үстемдік құрды. Фон дер Ахе бейсболға, сыраға және басқа да инвестицияларға байланысты көп байлыққа ие болды. Ол бейсбол командасынан ғана 500 мың доллар таба алды. Ол билет бағасын 25 центке белгіледі, жанкүйерлердің сыраға ақша жұмсайтынына үміттенді. Нәтижесінде «Браунс» лигада көрермендер саны бойынша көш бастады және көп ұзамай стадионды кеңейтуге тура келді. «Фан» (фанатик) термині кейде фон дер Ахеге жатқызылады. 1885 жылы фон дер Ахе Спортшылар паркінің сыртында өзінің ең танымал ойыншыларының емес, өзінің үлкен мүсінін орнатты. Денверлік спорт журналисі мүсінді «Фон дер Ахе Иллинойсты ашты» деп әжуалады. Эксцентрикалық болғанымен, фон дер Ахе бірқатар жаңалықтар енгізді, соның ішінде «Сент-Луис Уайтс» деп аталатын жас ойыншыларды дамыту клубын құрды. Сондай-ақ, кейбір тарихшылар оған қарсы шықса да, фон дер Ахе стадионда хот-догтарды сатуды алғашқылардың бірі деп есептеледі. Фон дер Ахе өзін «Миллионер спортшы» деп таныстырды. 1887 жылы Әлем сериясінде нашар көрсеткеннен кейін, ашулы фон дер Ахе ойыншылардың табысынан өз үлесін алудан бас тартумен қорқытты. 1891 жылы ол сонымен қатар Америкалық лигасының бір маусым ғана ойнаған «Цинциннати Келлиз Киллерс» командасының көпшілік үлесіне ие болды. 1892 жылы Америкалық лигасы тарағаннан кейін команда Ұлттық лигаға қосылды. Өкінішке орай, «Браунс» үш басқа Америкалық лигасынан келген командамен бірге ойыншыларын таңдауға беріп, Ұлттық лига клубтарына оларды алғашқы болып таңдау мүмкіндігін берді. Осы кезде Комиски фон дер Ахеге шыдамынан айырылып, «Цинциннати Редс» клубымен келісімшартқа отырды. Комискидің талантты ойыншыларды іздеу қабілеті болмағандықтан, «Браунс» толыққанды кәсіби команда ретінде екінші рет жеңіліске ұшырады, 11-ші орынды иеленді. Фон дер Ахе иелігінде олар бәсекеге жақын болған жоқ, алғашқы жеті жылында Ұлттық лигада тоғызыншы орыннан жоғары көтерілмеді және тіпті екі рет соңғы орынға түсті. Әсіресе соңғы жылдары фон дер Ахе иелігін заңдық мәселелер мазалады. 1892 жылы жоғалтуларын өтеу үшін ол үлкен стадионға көшіп, оны ойын-сауық паркімен, сыра бақшасымен, аутфилдте ат жарысымен, «атыс ату» сулы аттракционымен және жасанды көлмен (қыста коньки тебу үшін пайдаланылды) қоршады. Лига, өз аумағында құмар ойындарға тыйым салғандықтан, жарыс жолын мақұлдамады, сондай-ақ фон дер Ахедің аутфилдері де оған қарсы болды. Баспасөз бұл нысанды «Кони Айленд Вест» деп атады және фон дер Ахеге «Вон дер Ха Ха» деген лақап ат берді. Жоғалтулар әлі де көбейіп келе жатқанда, фон дер Ахе ең жақсы ойыншыларын, көбінесе Бруклинге сатуға кірісті. 1898 жылы сәуірде Чикагомен өткен ойын кезінде стадионның бір бөлігі өртенді, оның екінші әйелі одан ажырасты, ал оның кепілгері оның қарызын төлемегені үшін оны ұрлады. Өртке байланысты көпшілікке танымал сот процесінде фон дер Ахе бейсбол командасынан айырылды. «Браунс» екі рет иелерін ауыстырды және екі рет атын өзгертті, алдымен «Перфектос» (1899), содан кейін «Кардиналс» (1900). 1902-1953 жылдар аралығында «Сент-Луис Браунс» деп аталған Америкалық лигасының командасының фон дер Ахе командасымен 1885-1889 жылдардағы атауды еске түсіруден басқа ешқандай байланысы болмады. Фон дер Ахе көп ұзамай қалған байлығынан да айрылып, шағын салонның бар-толасына айналды. Комиски оған қаржылай көмек көрсету үшін жиі ақша жіберді. 1908 жылдың сәуір айында «Сент-Луис Кардиналс» және «Сент-Луис Браунс» командалары оның құрметіне қайырымдылық ойынын өткізді. Клуб 4300 доллар жинады.

Өлім

Қаттырақ ішімдік ішу салдарынан ол 1913 жылдың 5 маусымында бауыр циррозынан қайтыс болды. Ол Сент-Луис қаласындағы Беллефонтейн зиратына жерленді, ал бір кезде Спортшылар паркінің алдында тұрған мүсін оның қабірін безендірді.

Құрмет

2015 жылы фон дер Ахе Ұлттық бейсбол даңқы залына кіруге үміткерлерді іріктеу комитетінің тізіміне енгізілді.