Кіріспе

DC Comics комикстеріндегі әйгілі Бэтмен супербатырының құпия штаб-пәтері

Бэтмен үңгірі – DC Comics баспасынан шыққан американдық комикстерде кездесетін жер асты мекені. Бұл Брюс Уэйннің және оның серіктестерінің штаб-пәтері, ол оның жеке резиденциясы Уэйн Мэнордың астындағы үңгірлерден тұрады. Бэтмен үңгірі 1960 жылдардағы «Бэтмен» телесериалында, сондай-ақ «Бэтмен» (1989), «Бэтмен қайтып келді» (1992), «Бэтмен мәңгі» (1995), «Бэтмен және Робин» (1997) фильмдерінде, «Қараңғы рыцарь» трилогиясында (2005–2012), DC кеңейтілген әлемінде (2016–2023) және «Бэтмен» (2022) фильмдерінде пайда болады.

Жариялану тарихы

Бастапқыда, Уэйн сарайы мен Батмобиль сақталған ескі сарайдың арасында жер астынан бір ғана құпия туннель болды. Кейін, «Бэтмен» №12 (тамыз-қыркүйек, 1942 ж.) комиксінде Билл Фингер «жасырын жер асты ангарларын» айтты. 1943 жылы «Бэтмен» атты алғашқы фильм сериалының сценаристтері Бэтменге толыққанды жер асты қылмыс зертханасын сыйлады және оны екінші тарауда, «Бэттің үңгірі» деген атпен таныстырды. Кіреберіс әже сағаты арқылы жасырын жолмен жасалған, ал ішінде жарғақтар ұшып жүрді. Бұл туралы фильм түсірілімінде болған Боб Кейн Билл Фингерге айтты, ол «Бэтмен» газеттік комиксінің алғашқы сценарийін жазуға дайындалып жатқан еді. Фингер сценарийіне «Popular Mechanics» журналынан жер асты ангарларының егжей-тегжейлі қимасын қосты. Кейн осы кескінді нұсқау ретінде пайдаланып, кабинет, қылмыс зертханасы, шеберхана, ангар және гараж салды. Бұл сурет 1943 жылдың 29 қазанында «Бэтмен» «күнделіктерінде» «Бэт үңгірі!» атты комиксте пайда болды. Бұл ерте нұсқада үңгірдің өзі Бэтменнің жер асты кабинеті ретінде сипатталған, ал басқа бөлмелер сияқты, тек үстел мен шкафтары бар кішкентай бөлме болды. Фильм сериалындағыдай, Бэтменнің символы үстелдің артындағы тасқа қашалған және ортасында шам тұрды. Кіреберіс кітап сөресі арқылы құпия лифтге апаратын жолға шықты. Бат-Пещера комикстерде алғаш рет 1944 жылдың қаңтар айында «Detective Comics» №83 комиксінде жарық көрді. Онжылдықтар бойы үңгір иесінің танымалдығымен бірге кеңейіп, үлкен трофей бөлмесі, суперкомпьютер пайда болды. 18-ғасырдың шекаралық батыры Томахок бір кезде Моргайн Ле Фейге тиесілі алып жарғақты, болашақта Бат-Пещера болар деген болжаммен тауып алды. Уэйн өзі бала кезінде үйінің ауласындағы құлап қалған ескі диқандық құдыққа түсіп, үңгірлерді қайта ашқан, бірақ Готэмге қайтып келгенге дейін және Бэтмен болғанға дейін оны операциялық база ретінде қарастырмады. Базадан басқа, Бат-Пещера жеке өмір мен тыныштық орнына айналды, Суперменнің жалғыздық бекінісіне ұқсас. Алғашқы нұсқаларда Брюс Уэйн үңгірді ересек адам ретінде тапқан. «Detective Comics» №205 (наурыз, 1954 ж.) комиксіндегі «Бэт-Пещераның пайда болуы» атты мақалада Бэтмен Робинге олар тұратын үйді сатып алған кезде үңгірдің бар екенін білмегенін айтады. Ол үңгірді кездейсоқ тапты, үйдің артқы жағындағы ескі қораның еденін сынап жатқанда еден жол берді. Бұл оқиға сонымен қатар Джереми Ко есімді шекарашының 300 жыл бұрын үңгірді штаб-пәтер ретінде пайдаланғанын көрсетті. Брюс Уэйннің үңгірді ересек күйінде табуы кемінде 1985 жылғы «Who's Who» №2 комиксіне дейін сақталды. Ол қылмыспен күрестегі алғашқы қадамдарында үңгірді киелі орын ретінде және сол кездегі аз жабдықтарын сақтау үшін пайдаланды. Уэйн бұл жерді қылмысқа қарсы соғысы үшін бекініс ретінде тапты және көптеген құрал-жабдықтарды қосып, үңгірді нақты мақсаттарға қарай кеңейтті.

Қол жеткізу

Үңгірге бірнеше тәсілмен қол жеткізуге болады. Оған Уэйн Қонысының ішіндегі құпия есік арқылы жетуге болады, ол көбінесе негізгі кабинетте орналасқан деп суреттеледі, көбінесе Брюс Уэйннің ата-анасы өлтірілген уақытқа – сағат 10:48-ге орнатылған кезде ашылатын әже сағатының артында. 1960 жылдарғы "Бэтмен" телесериалында үңгірдің кіреберісі кітап сөресінің артында жасырылған, ол Брюс Уэйн Уильям Шекспирдің бюстінде жасырылған басқару тұтқасын іске қосқанда ашылады. "Бэтмен мәңгілік" фильмінде көрсетілгендей, Уэйн Энтерпрайзес кеңсесіндегі Брюс Уэйннің креслосының астындағы кіреберіс, Брюс жылдамдықты жеке тасымалдау капсуласында саяхаттайтын шақырымдық туннельге жалғасады. "Бэтмен басталады" және "Қара рыцарь оянды" фильмдерінде үңгірге үлкен көрме стендінің бөлігі ретінде жасырылған құпия есік арқылы кіруге болады, ол жақын жердегі рояльдегі пернелердің белгілі бір тізбегін басу арқылы ашылады. Батмобильге қызметтік жолға кіруге мүмкіндік беретін тағы бір құпия кіреберіс, суарна, көл, голограмма немесе маскировкаланған есік артында жасырылған. Knightfall комиксінде ерекше аталып өткен құрғақ құдық – Брюс Батыр үңгірін алғаш тапқан тағы бір баламалы кіреберіс. Бір кезде Дик Грейсон мен Тим Дрейк Азраелдің Бэтмен ретінде болған кезінде оларды үңгірден шығарып тастағаннан кейін, құрғақ құдықты пайдаланып үңгірге кірді, ал Брюс Уэйн оны үңгірге кіру үшін және Бэтмен атағы үшін екі адам арасындағы соңғы шайқаста Аңсыз аңғарға қарсы тұру үшін пайдаланды. Тар туннельге шақырылған Вэлли өзінің дамытқан зор Бат бронясын шешуге мәжбүр болды, осылайша Уэйн Вэллиді атаққа талап етуден бас тартуға мәжбүр етті. Үңгірдің орналасқан жерін Бэтмен ғана емес, оның көптеген одақтастары да біледі. "Бэтмен отбасы" деп аталатыннан басқа, Әділет лигасының мүшелері мен түпнұсқалық Outsiders үңгірдің орналасқан жерін біледі. Қысқасы, Бэтменнің құпия жеке басын білетін әркім Батпещераның орналасқан жерін де біледі, дәл сол сияқты Робиннің жеке басын білетін адамдар Бэтменнің орналасқан жерін біледі; өкінішке орай, бұл Ра'с әл-Гхул сияқты жаулардың да ішінде, ол ұзақ жылдар бойы соғысқан қарсыласымен кездесу үшін Батпещераға кейде келіп тұрады, сондай-ақ Брюс Уэйн: Қашқын комиксінде Брюс Уэйнды кісі өлтіруге айыптаған Дэвид Кейн де. "Бэтмен: Қара жеңіс" кезінде Екі Жүз, Жокер, Мистер Фриз және Уытты Айви аман қалған гангстерлердің шабуылынан қашу үшін канализация арқылы қашқанда Батпещераны тапты, бірақ олар жолын жоғалтып, жеңілгеннен кейін үңгірді қайта таба алмады, Бэтмен мұндай жағдай қайталанбауы үшін сол кіреберісті жабатынын ойлады. Құдіретті Бедлам әлемді басып алып, барлық ересектерді басқа Жерге көшіргенде, Робин Супербой мен Импульспен бірге Батпещерадан жағдайды бағалауға тырысты, бірақ ол үңгірдің нақты орнын ашпаған сияқты, ол сыртқы өткел немесе телепорт арқылы кіргенін көрсетеді. Уэйн Қонысы Бэтмен Мәңгілік оқиғаларынан кейін қайтадан иеленгеннен кейін жаңа Аркхам Асылханасына айналдырылғанымен, Бэтмен Уэйн Қонысының кіреберісін жапқаннан кейін бастапқы үңгірді сақтап қалды, оның жауларын қамауда ұстаудың жақсы мүмкіндігі деп ойлады. Мэнорды Гери Пауэрс Брюске қайтарғаннан кейін, Альфред Брюстен Батпещераның орналасқан жерін жасырды, ол соңғы шайқасында Жокермен күрескенде Бэтмен екенін ұмытып қалған. Мэнорды қайта жаңарту және Аркхамның барлық тұтқындары шығарылған кезде Брюс пен Альфред сол кезде Готэмдегі Браунстонда тұрды. Брюс Бэтмен ретінде өмірінің барлық естелігін жоғалтқаннан кейін де, үңгір Бат-Отбасының басқа мүшелері тарапынан пайдаланыла берді; Альфред Брюске не болғанын түсіндіру үшін күшсіз Кларк Кентті үңгірге алып барды, ал Дик Грейсон мен әр түрлі Робиндер оны операциялардың базасы ретінде пайдаланды. Жаңа жау Мистер Блум Готэмге жаппай шабуыл жасағанда, Альфред Брюске Бэтменнің мұрасын сақтау үшін Брюс есін сақтауға арналған бағдарламаға қол жеткізуге мүмкіндік беруге мәжбүр болды, Брюс бастапқы жобаның жаңа денеге естеліктерді жүктей алмауының шектеуін жеңіп, Альфред оны ми өліміне жеткізіп, деректерді бос миына жүктеді.

Дизайн

Бэт-Пещерасы Бэтменнің құпия штабы және басқару орталығы болып табылады, ол Готэм қаласындағы барлық дағдарыс ошақтарын, сондай-ақ әлемнің қалған бөлігін бақылайды. Үңгірдің орталық бөлігі – суперкомпьютер, оның мүмкіндіктері жетекші ұлттық қауіпсіздік агенттіктері қолданатын компьютерлермен тең; ол жаһандық бақылау жүргізуге мүмкіндік береді, сонымен қатар үлкен ақпарат желісіне қосылады және мол ақпаратты сақтайды. Сателлиттік байланыс желісі арқылы Бэтменнің ақпарат желісіне әлемнің кез келген жерінен оңай қол жеткізуге болады. Жүйелер рұқсатсыз кіруден қорғалған, ал олардың қауіпсіздігін бұзуға жасалған кез келген әрекет Бэтменге немесе Оракулға дереу хабарлама жібереді. Бэтменнің компьютерлерінің қуатына қарамастан, Әділет Лигасының Құрайтын Мұнарасында одан да қуатты компьютерлер бар екені белгілі, және Бэтмен кейде тапсырманы орындау үшін оларды пайдаланады; сондай-ақ, ол көмек үшін Оракулға жүгінеді. Үңгірде сонымен қатар қылмыстық зертхана, түрлі мамандандырылған зертханалар, механикалық шеберханалар, жеке спортзал, тұрақ, док және оның көліктері үшін ангар, сондай-ақ түрлі эвакуациялық шығулар, өткен науқандардың естеліктері, үлкен кітапхана, жарғанаттардың үлкен колониясы және Әділет Лигасының телепорты орналасқан. Бұдан өзге, медициналық мекемелер де бар, сондай-ақ Бэтмен мен оның серіктерінің жаттығуларында қолданылатын әртүрлі аймақтар бар. Үңгірде Бэтменнің арнайы көліктерінің кең ассортименті орналасқан, ең бастысы – барлық түрлеріндегі Бэтмобиль. Кешендегі басқа көліктерге түрлі мотоциклдер, әуе және су көліктері, мысалы, Батплэйн, бір орындық дыбыс жылдамдығынан асып түсетін реактивтік ұшақ және метро ракетасы кіреді. Кейде үңгірдің қуаты ядролық реактормен қамтамасыз етілгендігі көрсетілсе де, көбінесе ол жер астындағы өзен арқылы мүмкін болатын гидроэлектр станциясымен қуаттандырылады. «Катаклизм» оқиғасы кезінде үңгір жер сілкінісінен зардап шекті, Бат-отбасы Бэтменнің жеке басын жасыру үшін үңгірдегі көптеген трофейлер мен жабдықтарды басқа жерге көшірді. Кейінгі қайта құру кезінде жаңа Уэйн Мэнорында болашақ жер сілкіністеріне және тіпті ядролық апатқа қарсы қосымша қауіпсіздік шаралары енгізілді, үңгірді виртуалды бомбаға қарсы қорық немесе жақсартылған паникалық бөлме ретінде жабдықтады. Қаладағы жер сілкінісі Бат-Пещерасының үңгірлерін қайта жобалады, енді сегіз жаңа деңгей Бэтменнің құпия паналасын құрайтын жоғары технологиялық зертхана, кітапхана, оқу аймақтары, қоймалар және көлік құралдарына кіретін жерлерге айналды. Сонымен қатар, "арал" типтес компьютерлік платформа (Бэтмобильдердің гидравликалық айналмалы тұғыры болған жерде салынған) жеті байланысты Cray T932 негізгі процессорларымен және ең озық голограмма проекторымен жабдықталған. Компьютерлік платформада ашылатын шыны карталар да бар. Компьютерлік жүйелерді сейсмикалық белсенділіктен қорғау үшін кевлардан жасалған қалқандар дайындалған. Үңгірдің әртүрлі нысандары әк тас сталактиттері мен сталагмиттері арасында орналасқан, алайда кейіннен Бэтмен үңгір ішінде криптониттің әртүрлі түрлеріне арналған қосымша құрылғы салғаны белгілі болды. Әлемдегі соңғы Лазар шұңқыры деп саналатын жер үңгірдің ішінде салынған, бірақ бұл мәлімет Batgirl және Black Adam мини-сериалдарындағы оқиғалармен қайшы келеді.

Қауіпсіздік шаралары

Бат-Пещераның барлық кіреберістері күрделі қауіпсіздік жүйесімен қоршалған, кез келген түрдегі енуге жол беруге қарсы. Қауіпсіздік шараларына қозғалыс сенсорлары, үнсіз дабылдар, адамды ішке немесе сыртқа қамауға болатын темір және қорғасыннан жасалған механикалық есіктер, сондай-ақ, егер олардың біреуі бұзық болса, Әділет Лигасының барлық мүшелерін тоқтатуға, тіпті жоюға арналған қауіпсіздік режимі кіреді. Брюс Уэйннің «Соңғы Дағдарыс» кезінде «өлімінен» кейін, Екі Жүз, телепорттау үшін Варпты жалдап, батарангты тануға болатын психик көмегімен үңгірге енуге үкілі болды – бұл Екі Жүз бұрын ешқашан іске асыра алмаған нәрсе, себебі Бэтмен үңгірді қорғау үшін түрлі сиқырлы және техникалық құралдарды қолданған, ал оның одақтастары олар туралы білмеген немесе Брюс қайтыс болғаннан кейін үңгірді пайдаланғаннан бас тартқан. Екі Жүз үңгірге сәтті кіргеніне қарамастан, Дик Грейсон, жаңа Бэтмен ретінде, Дентті өзінің сол адам екенін және жаңа әдістерді қабылдағанын сендіріп, Бэтменнің құпияларын сақтап қалады, себебі Дент үңгірдің орнын табуға үлкермес бұрын есінен айырылады.

Естелік заттар

Үңгірде Бэтменнің жылдар бойы аяқтаған түрлі істерінен жиналған ерекше естелік заттар сақталған. Алғашқыда, олар арнайы солар үшін жасалған бөлмеде сақталды; Бэтмен мен Робин әр істен бір-бір естелік алып кеткені айтылды. Кейіннен, осы трофейлер үңгірдің кең негізгі аймағында, Бат-Пещераның қалған жиһаздарының арасында орын алды. Ең көп көрсетілетін трофейлер – толық көлемді аниматроникалық Тираннозавр Рекс, Линкольн центінің алып көшірмесі және үлкен Джокердің ойын картасы. Т. Рекс «Динозавр аралы» (Batman #35, 1946) оқиғасынан алынған; цент бастапқыда Бэтменнің Пенни Пландерер (World's Finest Comics #30, 1947) атты центке құмар заңбұзушымен болған кездесуінен алынған трофей болған, бірақ кейіннен Екі Жүзбен болған кездесуден алынған деп өзгертілді. Үңгірдегі басқа «ескерткіштер» «Бэтменнің мыңдаған бір трофейі!» (Detective Comics #158, 1950) деп аталады. Осы үш оқиға «Бэтмен» журналының 256-шы санында қайта басылды. Бұл заттардың шығу тегі туралы қазіргі заманғы айтылымдарды «Бэтмен Хроникалары» журналының 8-ші санында («Бат-Пещераның құпиялары: Динозавр аралы») және 19-шы санында («Пенни тонаушылары») табуға болады. «Batman» журналының 81-ші санында Екі Жүз Бэтмен мен Робинды өзінің күміс долларының алып көшірмесіне байлаған. Осы оқиға «Бэтмен: Анимациялық серия» эпизодының негізі болды, онда Бэтмен сол кездесуден алып монетаны алады; бұл монета трофейінің нақты шығу тегі туралы кеңінен шатасуға себеп болды. Бат-Пещерада жиі көрсетілетін басқа да заттар – Екі Жүздің түпнұсқа монетасы, Өлім соққысының қылышы, вампир монахтың көлекейі және үлкен боулинг доптары. Сондай-ақ, Джейсон Тоддтың Робин костюмінен жасалған ескерткіш бар, онда «Жақсы сарбаз» деген жазу бар, ол Тоддтың қайта тірілгеннен кейін де сақталады. Барбара Гордонның Батгерл костюмі де көрсетіліп тұрады. Dark Horse екі бөлімді кроссоверінде, «Грендел/Бэтмен II», Хантер Роуздың бас сүйегі де естелік бөлмесіне қойылды. «Flashpoint» комиксінің сюжетінен кейін, Брюс Уэйнге басқа уақыт желісінен Томас Уэйн жазған хат, Томас Уэйннің ұлына деген махаббатын еске түсіріп, оны трагедиялық өткенінен арылуға шақырады. Алайда, бұл хатты қайта туылған Эобард Таун Флэшпойнт аяқталғанға дейін Томас оны өлтіруге тырысқаны үшін Брюсті жазалау үшін жойды.

Супербатырлар легионы

31-ші ғасырда Бат-Пещера ұзақ уақыттан бері тасталып кеткен. Бірақ, Космикалық жігіт, Сатурн қызы және Найзағай жігіті Суперменді шетелдіктерге қарсы күресуге күш берілген адам деп мәлімдеген Жер Әділет Лигасының ксенофобиялық талаптарын жоққа шығару мақсатында Криптонның болғандығына дәлел іздеу үшін қысқа ғана уақытқа үңгірге еніп кетеді.

Детектив комикс (күнделік 2) No27

Болашақта Брюс Уэйн бір машинаны пайдаланып, өзінің естеліктері мен жаттығуларын өзінің клондарының сериясына жүктеді, олардың әрқайсысы жаңа клонды іске қосу қажет болғанша шамамен жиырма бес жыл бойы Бэтмен рөлін атқара алатын жасқа дейін жеткізіледі. Оныншы буын клоны жасалған кезде Бат-үңгірі ұшатын Батмобиль, трофей ретінде робот акула және шыны шкафтардағы костюмдері бар алып шеберханаға айналады, бірақ ескі Бэтмен жаңа Бэтменге үңгірдегінің бәрі оның өлімінен кейін өртелетінін айтады, сонда жаңа Бэтмен өзінің заттарына орын аша алады, ал жазылған естеліктерді өткен шақтан маңызды нәрсені есте сақтау үшін пайдаланады.

Смоллвилл: 11-маусымы

Телевизиялық сериалдың комикс жалғасында, Смолвиллде Бэтменнің Метрополистегі хабқа тоқтаған "Левиафан" деп аталатын жүк кемесі түріндегі сенімді үйі бар. Ол Кариб теңізіндегі фирмалардың біріне тіркелген, осылайша Брюс Уэйннің құпиясын сақтайды. Бірақ, оны Интерган, Пранкстер және Мистер Фриз бұзып жібереді. Лекс Лютор да өз спутниктері арқылы Суперменнің радиациялық іздерін қадағалап, "Левиафанның" орналасқан жерін біледі. Кейін Уэйн, Альфредпен бірге Бат-Пещерада, Марс аулаушысы Бэтменмен сөйлесу үшін келгенде көрсетіледі.

Бэтменнің арғы жағы

Комикстер сериясындағы «Бэтмен 2.0»-да Терри Брюспен дауласқаннан кейін Бэтмэн үңгірін пайдаланбайды. Ол енді Дик Грейсонның пәтерін операциялық базасы ретінде пайдаланады. Терри Ревайрмен шайқаста ауыр жарақат алғанда, Брюс оның жараларын емдеп, Ревайр туралы ақпарат қалдырған Бэт-Пещерада оянады. Ол костюмдегі кіріктірілген бағдарламаның арқасында сол жерге жеткен, егер пайдаланушы ауыр жарақаттанса немесе есінен таныса, костюм автоматтандырылып, пайдаланушыны Бэт-Пещераға қайтарады. Терри «Т» деп аталатын «Жокерлер» тобының мүшесі болып табылатын өзінің бір нұсқасымен кездеседі. Екі МакГиннис те Уэйн Қонысына келіп, оның Әділет Лордтары тарапынан қиратылғанын көреді. Содан кейін «Жокерлер» тобы оларға шабуыл жасайды, ал «Т» Терриге қираған Бэт-Пещераға жетуге уақыт береді. Үңгірді зерттегеннен кейін ол көптеген зақымдалған көрнекі стендтерді табады, олардың ішінде белгісіз Батгерл костюмі, Әділет Лорды Бэтмен костюмі және Қызыл Робин костюмі бар. Содан кейін ол синтетикалық криптонитпен күшейтілген, өзінің Батсуитінің қаруланған және қуаттырақ нұсқасын табады. «Жокерлер» тобын жеңгеннен кейін ол Әділет Лорды Суперменмен бетпе-бет келеді. Лорд Супермен жеңілгеннен кейін, «Т» және Әділет Лордтарының Дик Грейсоны Бэт-Пещераны және Терри тапқан костюмді жөндеуге кіріседі, «Т» жаңа Бэтмен болып, Дик оның тәлімгері болуы үшін. Кейін олар Терриді өз әлеміне қайтаруға көмектеседі.

Сериялық

Бат-Пещера алғаш рет 1943 жылы Льюис Уилсонның басты рөлде ойнаған 15 тараулық «Бэтмен» фильмінде Бэтмен мифологиясының бөлігі болды. Бұл нұсқада, кейін комикстерде де, үстелі мен шамдармен жарықтандырылған тас қабырғалары бар шағын үңгір болды. Үстелдің артында үлкен қара жарғанат белгісі орналасқан. Үңгір қылмыстық зертханамен байланысты. Үңгірдің ішінде жарғанаттар ұшып жүргендей бейнеленген, бірақ көлеңкелері ғана көрінетін. Бэтмен осы жарғанаттарды ұсталған жауды қорқытып, ақпарат алу үшін пайдаланады. Жаудың қашып кетуіне жол бермеу үшін, шығыс есігі темір қақпамен жабылады. Бат-Пещера 1949 жылы Роберт Лоуридің басты рөлде ойнаған «Бэтмен және Робин» сериалында да көрсетілді және кеңейтілді. Бұл сериалда мұрағат шкафтары бар, сондай-ақ үңгірде енді қылмыстық зертхана салынған. Үңгірде жарғанат телефонының алғашқы нұсқасы да бар. Екі сериалда да үңгірге ежелгі сағат арқылы кіруге болады.